Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Wołodymyr ROŻOK: „Marzę o przekształceniu akademii w świątynię sztuki”

Слово Просвіти, №40 за 2013 рік

W listopadzie 2013 roku wyższa państwowa uczelnia muzyczna IV poziomu akredytacji Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego będzie obchodzić swoje stulecie. Historia akademii odzwierciedla skomplikowany, dramatyczny los naszego państwa. Jednak na wszystkich etapach swojego istnienia godnie zachowywała i pomnażała wysoki profesjonalizm, jedność tradycji narodu ukraińskiego z osiągnięciami europejskich kultur muzycznych. O historii i współczesności uczelni rozmawiamy z rektorem NAMU im. P. I. Czajkowskiego, dyrygentem, pedagogiem, działaczem muzyczno-społecznym, doktorem nauk o sztuce, profesorem, ludowym artystą Ukrainy Wołodymyrem Iwanowyczem Rożokiem. — Wołodymyrze Iwanowyczu, proszę opowiedzieć, z czego szczyci się akademia w pierwszym stuleciu swojej pracy, wszak z Konserwatorium Kijowskim wiąże się niemało znamiennych stron ukraińskiej muzyki. — Bardzo słusznie zauważył Pan ciągłość tradycji wiodącego ośrodka edukacji muzycznej Ukrainy. Wszak Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy imienia P. I. Czajkowskiego została utworzona zgodnie z Dekretem Prezydenta Ukrainy z dnia 5 września 1995 roku „O reorganizacji Kijowskiego Państwowego Konserwatorium imienia P. I. Czajkowskiego w Narodową Akademię Muzyczną Ukrainy imienia P. I. Czajkowskiego”. W ten sposób Narodowa Akademia Muzyczna imienia P. I. Czajkowskiego stała się następczynią prawną Kijowskiego Państwowego Konserwatorium imienia P. I. Czajkowskiego, które zostało założone 3 listopada 1913 roku na bazie szkoły muzycznej Kijowskiego Oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego. Kolosalny wysiłek na rzecz otwarcia tej uczelni włożył Piotr Iljicz Czajkowski, dlatego dumnie nosimy imię kompozytora-klasyka. Choć nie dożył on tej daty o 20 lat (zmarł w 1893 r.), to kilkakrotnie maestro spotykał się z Mykołą Łysenką i wspólnie pisali prośby do rządu carskiego, listy do Dumy Kijowskiej. Potem Siergiej Rachmaninow, Nikołaj Rimski-Korsakow, Siergiej Taniejew, Mychajło Tereszczenko dołączyli do tego szlachetnego dzieła. Nawiasem mówiąc, Tereszczenko przekazał 50 tysięcy rubli na to, aby do Kijowa zaproszono najlepszych pedagogów z Włoch, Francji, Niemiec, Rosji. Pierwszymi dyrektorami byli Wołodymyr Puchalski (1913 rok) oraz Reinhold Glière (1914—1920). Od 1919 roku Konserwatorium Kijowskie staje się państwową uczelnią. Założycielami głównych kierunków działalności konserwatorium byli wybitni działacze sztuki muzycznej. Rola Akademii w czasie obecnym jest również bardzo znacząca. Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy imienia P. I. Czajkowskiego była i pozostaje jedną z największych instytucji muzyczno-edukacyjnych Europy Środkowej i Wschodniej. Tutaj skoncentrowany jest potężny potencjał naukowo-twórczy specjalistów. Kształcimy wokalistów, kompozytorów, artystów orkiestry, dyrygentów chóru, reżyserów teatru muzycznego itd. Bez Akademii nie do pomyślenia jest rozwój współczesnej kultury ukraińskiej. Wspomnijmy nazwiska śpiewaków Dmytra Hnatiuka, Jewhenii Mirosznyczenko, Anatolija Sołowjanenki, kompozytorów Jewhena Stankowycza, Łesi Dyczko — wszystkich nie sposób wymienić. To cała epoka w rozwoju ukraińskiej kultury muzycznej. Mamy 27 katedr. Pracuje u nas dziewięciu Bohaterów Ukrainy, około czterdziestu doktorów nauk, których sami wychowaliśmy, ponad 100 kandydatów nauk, prawie 70 ludowych artystów Ukrainy, zasłużonych artystów i działaczy. Jesteśmy jedyną na Ukrainie z pięciu krajowych konserwatoriów, która posiada tak wysoki potencjał naukowy. U nas opracowują i piszą rozprawy doktorskie z różnej pod względem gatunkowym problematyki naukowej. Jest to zarówno wykonawstwo, jak i sfera historyczno-teoretyczna. To szkoła fortepianowa, kompozytorska, wokalna, dyrygencko-chóralna. I wszystko jest związane z teraźniejszością. Studenci i zespoły twórcze naszej Akademii z wielkim sukcesem reprezentują sztukę na Ukrainie i daleko poza jej granicami. Cieszą tradycyjnie wysokie wyniki udziału naszych studentów w międzynarodowych konkursach muzycznych. Ogółem ponad 50 dyplomów i tytułów laureatów co roku zdobywają nasi studenci. Bez Narodowej Akademii, bez jej osiągnięć i wspaniałych wykładowców nie do pomyślenia jest postęp ukraińskiej współczesnej sztuki muzycznej. — Pana nazwisko jest jedenaste na liście wybitnych kierowników tej instytucji muzyczno-edukacyjnej. Proszę opowiedzieć czytelnikom „Słowa Proświty” o tym, czym trzeba się zajmować na stanowisku kierowniczym. — Otrzymałem niełatwy spadek — praktycznie nie było kąta w ogromnym, zabytkowym budynku, który nie wymagałby remontu; swój czas wysłużyły także instrumenty muzyczne. Mianowano mnie rektorem w 2004 roku, a w maju 2011 roku zespół jednogłośnie wybrał mnie na drugą kadencję. Najwyraźniej kroki, które podejmowałem, były słuszne, bo jestem na tym stanowisku dla konstruktywnej pracy. Taki przykład. Kiedy przyszedłem do konserwatorium, wszystkie 138 fortepianów wyczerpały swój zasób. Moim celem jest odnowienie zasobów. Można było to zrobić wcześniej i pieniądze były, nie było chęci. Całkowicie odnowiliśmy orkiestrę symfoniczną, zakupiliśmy instrumenty dęte, dla orkiestry ludowej całkowicie wymieniliśmy cały instrumentarium, kupiliśmy chórowi studentów kostiumy i 52 fortepiany. 26 października ubiegłego roku Prezydent podpisał Dekret o obchodach 100-lecia Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. 16 maja 383 deputowanych poparło Uchwałę Rady Najwyższej nr 271-VII o obchodach jubileuszu. Planowana jest emisja monety, znaczka, kopert, przeprowadzenie uroczystych posiedzeń, konferencji naukowych, koncertów i innych wydarzeń. Ale głównym z nich powinno być „przeprowadzenie kapitalnego remontu budynku i akademika NAMU”, i w tym tkwi ogromny problem, ponieważ środków do tej pory nie ma. Jak wiadomo, główny budynek Akademii przekazano naszej uczelni w 1955 roku, wcześniej mieścił się tam hotel „Continental”, zbudowany pod koniec XIX wieku: bardzo prestiżowy hotel, w którym zatrzymywały się wybitne osobistości, wśród nich — Leonid Sobinow, Fiodor Szalapin. W 1958 roku do budynku dobudowano kolumnadę z studiem operowym i od tego czasu w pomieszczeniu nie było kapitalnego remontu! Obecnie dach przecieka na całym obwodzie aż do drugiego piętra. Kiedy pada deszcz, stawiamy wiadra, miski, talerze, przykrywamy instrumenty. Na drugim piętrze woda zaciekała w ściany, podtopione są audytoria i klasy. Będzie strasznie, jeśli doczekamy zimy z przeciekającym dachem. Niska temperatura (+3—5 stopni w pomieszczeniach) jest skrajnie zgubna dla unikalnych instrumentów. A okna z trzeciego i czwartego piętra po prostu wypadają. Mamy dwa unikalne organy, giną fortepiany, a każdy fortepian kosztuje półtora do dwóch milionów hrywien! A jeszcze bardziej szokuje to, że z pod dachu na bruk spadają ogromne bryły, niszczeją balkony. To bardzo niebezpieczne! Dwukrotnie wzywaliśmy Ministerstwo ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Sporządzili akty. Kopie przekazaliśmy do Gabinetu Ministrów, Administracji Prezydenta, Ministerstwa Kultury, dołączyliśmy zdjęcia budynku, napisaliśmy listy, aby koniecznie zwrócono na to uwagę. Póki co sami postawiliśmy siatkę na całym obwodzie budynku, żeby nikomu na głowę nie spadały bryły… Nawiasem mówiąc, jubileusz Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy będzie obchodzony pod patronatem UNESCO. Jednak do tej pory środków na remont nie otrzymaliśmy. Chociaż dokumentacja projektowo-kosztorysowa jest od dawna gotowa. Za nią musimy zapłacić Kijówprojektowi siedem milionów hrywien. Byliśmy gotowi zwolnić pomieszczenia dla budowlańców jeszcze w kwietniu, ale do tej pory kwestia nie jest rozwiązywana. W każdym razie wierzę, że Dekret Prezydenta zostanie wykonany i środki się znajdą. — A ile środków potrzeba na remont? Może warto zwrócić się do mecenasów i sponsorów, a nie czekać, aż państwo da pieniądze? — Na pierwszy projekt potrzebujemy 100—150 mln hrywien. Jestem przekonany, że dla naszego państwa nie jest problemem znalezienie pieniędzy, aby uratować unikalną budowlę. Nawiasem mówiąc, Rada Miasta Kijowa przekazała Akademii ziemię pod budowlą w dożywotnie użytkowanie, dlatego stąd nigdzie nie pójdziemy! Współcześni sponsorzy i mecenasi nie chcą inwestować środków w budynek Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. Tereszczenków i Chanenków dzisiaj, niestety, nie ma… Choć jestem optymistą i wierzę, że swoją 101. rocznicę powitamy w pięknym, ciepłym i przytulnym budynku. Dla studentów i wykładowców zapewnią normalne warunki pracy i nauki. W końcu naszym głównym zadaniem jest wychowywanie artystów ukraińskiej kultury muzycznej. Jesteśmy przecież unikalną artystyczną placówką edukacyjną! Przygotowujemy mistrzów najwyższego poziomu, gwiazdy — powiedzmy, nasi wychowankowie — pianista Wołodymyr Horowitz, śpiewacy Iwan Kozłowski, Jewhenija Mirosznyczenko, Anatolij Sołowjanenko, kompozytorzy — Borys Latoszynski, Łewko Rewucki. Nasz absolwent Jewhen Sawczuk kieruje kapelą „Dumka” i jest u nas kierownikiem katedry. Również nasz absolwent, profesor Wołodymyr Sirenko, kieruje Narodową Orkiestrą Symfoniczną. Naszych muzyków zna cały świat. Czego warta jest tylko Bohater Ukrainy, primadonna Opery Narodowej Marija Stefiuk, która u nas wykłada! Można wymieniać bardzo wielu. Marzę o przekształceniu akademii w świątynię sztuki, aby u studentów i każdego, kto tu przyszedł, powstawało poczucie czci i pietyzmu. Jeszcze jedno moje marzenie — żeby Kijowskie Konserwatorium znano wszędzie, tak jak znają Eton, Oksford i Juilliard. — Czy państwo sprzyja realizacji Pana marzeń, czy tylko „papierkami” i „gadaniem”, jak w kwestii remontu? — Państwo powinno przedmiotowo zajmować się edukacją muzyczną. Mamy prawie 1400 państwowych szkół muzycznych. Są one w większości w żałosnym stanie. I ciągle podnoszą kwestię, żeby je zamknąć, zawłaszczyć pomieszczenia. Byli nawet tacy działacze, którzy uważali, że szkoły muzyczne to anachronizm i chcieli je niszczyć. Przecież w szkole muzycznej kształtuje się przyszły działacz kultury. Tam też kształtuje się duchowość narodu. Albo proszę spojrzeć, jaki to straszny problem: u nas dzieci nie śpiewają w szkołach średnich! Wcześniej w szkole działały zespoły chóralne, pracowali nauczyciele z wyższym wykształceniem muzycznym, tworzyli orkiestry, zespoły instrumentów ludowych. Obecnie szkoła przekształciła się w formalną instytucję. Duchowość jest tam na ostatnim planie. Nie śpiewają pieśni, a więc zapominają o swoich korzeniach, źródłach: skąd jesteśmy i kim jesteśmy. Jeśli nie śpiewają w szkole — nie będą śpiewać także w rodzinach. Co roku wypuszczamy kilka tysięcy wykwalifikowanych specjalistów. Pięć konserwatoriów. Pięć akademii kultury i sztuki. A kto pracuje w sferze kultury? Rzadko kto. Skierować i zaplanować przepływy kadrowe rozsądnie na rzecz wsi, rejonu, miasta — to jedno z zadań państwowych. To możliwe — gdyby była wola państwowa. Wypracować system, zaczynając od wiejskiego przedszkola, żeby nauczyciel muzyki z doświadczeniem otrzymywał nie 700 hrywien, a 2—3 tysiące, a po przepracowaniu pięciu lat — jeszcze wyższą pensję. Dla państwa to korzystne: będziemy przygotowywać kulturalnych ludzi. Człowiek, który wyrósł na utworach Beethovena i Bacha, nie będzie pił, nie będzie przeklinał. Podczas egzaminów wstępnych do naszej Akademii serce mi się kraje. Obcokrajowcy płacą 7300 dolarów. Chińczycy jadą do nas, ponieważ wiedzą: tutaj

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn