Strona · s. 4strona oryginału ↗
Najbardziej osobista i najgłębsza sfera
Слово Просвіти, №40 за 2013 рік
Myrosława OLIJNYK (Buczkiwska), członkini NSŻU, Warszawa—Lwów. Kwestia języka ukraińskiego u nas zawsze była i jest na pierwszym miejscu. Napisać o stanie i problemach języka ukraińskiego postanowiłam podczas przeprowadzenia II Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Język ukraiński na świecie”, która odbyła się w znanym na całym świecie Międzynarodowym Instytucie Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą (MIOK) we Lwowie (dyrektor Iryna Kluczkowska). Miłośnicy Ukrainy ze świata zjednoczyli się, przywieźli do Lwowa swoją wiedzę, miłość i wiarę w niezniszczalność języka ukraińskiego. Obiektem naukowej dyskusji stały się kwestie metodyki nauczania języka ukraińskiego jako obcego, organizacji procesu nauczania w ośrodkach ukrainoznawczych na świecie. Chcę wspomnieć uczestników z bliskiej nam Polski: Bożenę Zinkiewicz-Tomanek, Oksanę Baraniwską i Halynę Czubę (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Paulinę Jędrasik i Tetianę Kosmedę (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu), Tetianę Panasiuk (Międzyszkolny punkt nauczania języka ukraińskiego w Warszawie). Pracują one w dziedzinie języka ojczystego, kierując się wiedzą, doświadczeniem, patriotyzmem. Aktualność zachowania naszego języka nie słabnie. Przeczytawszy książki Mychajła Hołubcia „W obronie języka ojczystego i kultury mowy” (Lwów, 2011) oraz Stepana Diakiwskiego i Arkadija Popela „Wielowiekowe niszczenie Ukrainy” (Lwów, „Rastr-7”, 2012), postanowiłam „uwić wieniec” przeglądu książek o swoistej tematyce. Sam autor, Mychajło Hołubec, stając „w obronie języka ojczystego i kultury mowy”, podkreśla „ważność problemu” słowami Olesia Honczara: „Usunąć deformację języka, oczyścić go ze zniekształceń, przywrócić naszemu językowi prawdziwe ludowe piękno — to sprawa honoru nas wszystkich, i starszych, i młodszych, to naturalny obowiązek każdego wobec niepodległej, wolnej Ukrainy. Przecież także językiem narodu określa się moralne zdrowie. Z. HRYNCZYSZYN, naukowiec, m. Lwów. Język ukraiński jest ojczystym dla wszystkich Ukraińców na świecie, a w Ukrainie zatwierdzony Konstytucją jako państwowy. Nazwa państwa Ukraina zapisana jest w kronice jeszcze w 1187 roku. Państwo Ukraina naród ukraiński rozbudowywał w centrum wielkiego europejskiego imperium Rusi Kijowskiej, które zaczęło rozpadać się w XIII wieku pod uderzeniami mongolskich hord. W XIV wieku Ukraińcy w sojuszu z Litwinami wyparli Mongołów z Kijowa i innych miast Ukrainy. W XV wieku zaczyna rozbudowywać się w Europie Środkowej nowe imperium Rzeczpospolita, w której były cztery główne narody: polski, litewski, ukraiński i białoruski. Język ukraiński był stosowany i rozwijał się w tym państwie. Ukraińcy stworzyli wojsko kozackie, ukraińskie szkoły przy cerkwiach. We Lwowie Ukraińcy zaczęli tworzyć szkoły brackie do nauczania swoich dzieci w ojczystym języku ukraińskim.
narodu, jego rozwinięcie, kulturalność”. Wykorzystawszy dorobek znanych pisarzy i publicystów (I. Bełebecha, S. Wowkanycz, W. Donczyk, O. Zacharkiw, Ju. Illenko, S. Karawanski, O. Kulmatycka, W. Lizanczuk, Z. Maciuk, N. Stankewycz, I. Ohijenko, T. Sałyha, O. Serbenśka, O. Taranenko, I. Farion), autor przeanalizował stan języka ojczystego, przyczyny rusyfikacji, zubożenia i wulgaryzacji ukraińskiej mowy, podał listę najczęściej używanych słów niebędących normatywnymi, zaproponował sposoby oczyszczenia języka potocznego z surżyku i wulgaryzmów oraz ochrony piękna, melodyjności, narodotwórczej i państwowotwórczej siły ukraińskiego słowa. Mychajło Hołubec przytoczył wiele trafnych cytatów o języku: “Nowa rusyfikacja Ukrainy jest o wiele straszniejsza… Nie jest ona narzucona nam z zewnątrz, jest ona wytworem chachła, mankurta, janczara, ogarniętego nienawiścią do swojego narodowego pochodzenia” (D. Pawłyczko); “Język ojczysty — to najbardziej osobista i najgłębsza sfera obrony swojego “Ja”… (I. Dziuba); “Co oznacza sformułowanie “drugi język państwowy”? — Ono oznacza, że niby istnieje na tym terenie drugie państwo, — i nie inaczej…” (Ju. Illenko); “Jak o duchowej dojrzałości poszczególnej osoby, tak i o dojrzałości całego narodu sądzą przede wszystkim po kulturze jego języka literackiego” (I. Ohijenko). Na pytanie “Co dalej?” autor odpowiada: “Dalej — pełna poświęcenia, potężna praca i walka na wszystkich frontach idei narodowej, języka ukraińskiego, nauki, oświaty, kultury, duchowości, moralności, polityki o budowę naszej narodowej tożsamości, godności i niepodległości… W każdej wsi, osadzie i mieście, w każdej placówce oświatowej muszą pracować ośrodki rozwoju narodowego — patriotycznego wychowania, pracy oświatowej i aktywnej ochrony ukraińskiego obywatelstwa przed rusyfikacją, lumpenizacją i wulgaryzacją, przed sprzężonymi z nimi, w znacznej mierze importowanymi do Ukrainy i niszczycielskimi w naszym społeczeństwie, alkoholizmem, paleniem tytoniu, narkomanią, a dalej — przed denarodowieniem, kosmopolityzmem i mankurtyzmem… Praca nad czystością, kulturą i niezaprzeczalną państwowością języka ukraińskiego musi stać się zadaniem wszystkich instytucji państwowych i każdego patrioty Ukrainy!”. Należyte miejsce w audytorium czytelniczym ma wydawnictwo popularnonaukowe: Diakiwski S. I., Popel A. M. “Wielowiekowe niszczenie Ukrainy. Ze źródeł pamięci narodowej”. Ta książka — to minipodręcznik z historii Ukrainy, ma dwa główne rozdziały: “Jak Moskiewszczyzna przywłaszczyła historię Rusi Kijowskiej” oraz “Permanentne niszczenie Ukrainy. Nie bądźmy obojętni”. Zaczynając swoją “historię” od przywłaszczenia przez Imperium Rosyjskie nazwy “Ruś” (Rosja) i przeszłości Wielkiego Księstwa Kijowskiego, autorzy konsekwentnie “tkają” fabułę aż do dni dzisiejszych. Wstępem do “śledztwa” w temacie jest podkreślenie: “Historia światowa zna istnienie i upadek wielu imperiów i reżimów totalitarnych, ale moskiewskie (jako carskie, a zwłaszcza sowieckie) imperium pod względem swojego okrucieństwa, masowego ludobójstwa i etnobójstwa wobec dziesiątek zniewolonych narodów, w szczególności i narodu ukraińskiego, nie miało sobie równych w całej historii ludzkości”(!). Teraz wiemy, jak historię haniebnie “układali” sami zdobywcy, broniąc swoich imperialnych interesów. “Przepisują” oni ją i nadal… I choć moją misją jest kwestia języka, nie można nie zauważyć, że historyczny (od zamierzchłej starożytności aż do dziś) bieg wydarzeń wyłożono tak konsekwentnie, że jakby po schodach idziemy do głównego tematu: “Wielowiekowe niszczenie Ukrainy”. Autorzy podają także wiele innych faktów, które były tajne, z których powstała długoletnia niewola, z której nie możemy się wydostać do dziś. Programy władzy bolszewickiej lat 1925—1933 “industrializacji”, rozkułaczania, kolektywizacji niszczyły ludność ukraińską. Do tego wszystkiego — ludobójczy hołodomor! Głód — główny środek ujarzmienia narodu, a zwłaszcza zniszczenia ich narodowości. Potem represje, terror, które S. Diakiwski i A. Popel nazwali zamachowcem. Przytoczę kilka faktów z książki “Wielowiekowe niszczenie Ukrainy”: “W latach 1930. bolszewizm moskiewski zniszczył ponad 80 % ukraińskiej inteligencji: inżynierów, naukowców, pisarzy, lekarzy, nauczycieli, agronomów, zootechników itd… Na obrzeżach obwodu winnickiego odkryto wspólne mogiły 9432 zamordowanych… W lesie Bykowniańskim pod Kijowem znaleziono ukryte mogiły około 150 tysięcy obywateli Ukrainy… A ile jeszcze nie znaleziono?..” Ich niszczono, bo byli Ukraińcami! “Państwo ukraińskie jest. Niszczenie ukraińskości trwa”, — podsumowują autorzy minipodręcznika. To, co dzieje się z językiem ukraińskim teraz, — nie jest tajemnicą. Obok rosyjskiej propagandy kwitnie piąta kolumna — wroga agentura, która działa wewnątrz swojego kraju. A zaproponowana dwujęzyczność w Ukrainie oznacza całkowite zniszczenie ukraińskiego. Potężnym generatorem informacyjnym nazwano w książce media, które obecnie są w rękach nie Ukraińców, a kosmopolitów, którym obojętny jest los kraju. Dla nich najważniejsze — zyski finansowe, mają gdzieś, ilu zginęło młodych, rodziców i dziadków, by Ukraina była niepodległa ze swoim językiem, kulturą, tradycjami… Lecz największa bieda — u nas nie ma ukraińskiej władzy! Do wszystkich faktów niszczenia Ukrainy doszło jeszcze takie haniebne zjawisko, jak praca zarobkowa za granicą. Kto wychowuje dzisiaj dorastające pokolenie — “Grecy”, “Włosi”, “Portugalczycy”?.. Wyjazd inteligencji w korzystniejsze dla nich środowisko zawodowe — to katastrofa XXI wieku, o której z jakiegoś powodu wszyscy milczą… twoje dzieci zdechną z głodu”. Czteroletnia siostrzyczka zmarła na błonicę, bo jej nie przyjęli do szpitala w Zborowie. Oto przykład bezpłatnej radzieckiej medycyny. Obcokrajowcy, skądkolwiek przychodzili do Ukrainy, od razu zaczynali walkę przeciwko wszystkiemu, co ukraińskie. Już i teraz w Niepodległej Ukrainie deputowany-regionalista Czeczetow wnosi propozycję zakazania przychodzenia na posiedzenia w wyszywanych koszulach. Deputowani Kolesniczenko i Kiwałow wnieśli projekt ustawy o językach regionalnych, który zawęża stosowanie ukraińskiego, za co ich nagrodził medalami prezydent sąsiedniego państwa. Minister oświaty i nauki Ukrainy robi wszystko, aby zawęzić stosowanie języka ukraińskiego w placówkach oświatowych Ukrainy. Ukraińcy, brońmy swojego Ukraiństwa i budujmy państwo Ukraińską Ukrainę w Europie! Wykonajmy wezwanie Łesi Ukrainki: “Wstawaj, kto żywy, w kim myśl powstała! // Godzina do pracy nastała! // Nie bój się mgły przedświtu, — // Przedświtowy ogień rozpal…”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
