Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Twórczość niezłomnej Ukrainki

Слово Просвіти, №40 за 2017 рік

Zdumiewający świat twórczych dążeń znanej artystki Stefanii Szabatury zaprezentowano w albumie „Stefania Szabatura: Niezłomny duch twórczości”, wydanym niedawno przez wydawnictwo „Smołoskyp”. Wira ONYSZCZENKO, Kijów. Pojawienie się na świecie tej wspaniałej publikacji zawdzięczamy wieloletniemu dyrektorowi kijowskiego wydawnictwa „Smołoskyp” — Osypowi Zinkewyczowi, który przez dziesięciolecia wkładał wiele wysiłku w naświetlanie wielu nazwisk z plejady ukraińskiej kultury i historii. W szczególności ruchu dysydenckiego oporu, którego wybitną przedstawicielką była Stefania Szabatura (1938—2014) — wybitna artystka, której oryginalna twórczość jest znana na świecie. Wieloletnia więźniarka polityczna radzieckich łagrów, członkini Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, aktywna działaczka społeczno-polityczna S. Szabatura miała bezpośredni udział w odrodzeniu UKGK z podziemia oraz w budowaniu państwowości Ukrainy. Była deputowaną pierwszej demokratycznej kadencji Rady Miejskiej Lwowa (1990—1994). Jako przewodnicząca Towarzystwa Maryjnego przez 20 lat prowadziła znaczącą pracę na rzecz społeczności Lwowa oraz aktywną działalność charytatywną. Warto przypomnieć, że rok temu wydawnictwo „Smołoskyp” wydało wspomnienia artystki, które weszły w skład publikacji „Stefania Szabatura: wybrana paleta barw z mozaiki życia i twórczości”. Książka odbiła się szerokim echem nie tylko na Ukrainie, ale także wśród ukraińskiej społeczności USA i Kanady. Wielowymiarowa twórczość Stefanii Szabatury zachwyca swoją oryginalnością. W dorobku artystki znajdują się wspaniałe gobeliny, w szczególności „Kasandra”, „Łesia Ukrainka”, „Iwan Kotlarewski”, monotypie „Sen księcia Światosława”, „Ruiny Soboru Uspieńskiego”, „Pieśń lasu”, akwarele, w tym „Kwiaty uwięzione”, „Delfinie spragnione wolności”, „Marzenie o otwartej bramie”, a także hafty — „Krzyż Bożonarodzeniowy”, „Szewczenko”, „Kozak-charakternik”, „Dzwonnica”, kilimy — „Motyw pisanek”, „Znaki życia”, „Dzwon”, „Motyw tarnopolski” i inne. Stefania Szabatura w okresie radzieckim nie stworzyła ani jednego koniunkturalnego dzieła i w tym przejawiała się jej pryncypialna postawa Artystki. W okresie uwięzienia w mordowskich łagrach znaczny dorobek twórczy uwięzionej malarki, stworzony w ciężkich warunkach, został zniszczony przez administrację obozową. Jednak o swoje prawo do tworzenia w więzieniu artystka walczyła przez 3 lata, odbywając 115 dni karceru, 6 miesięcy w celi jednoosobowej oraz 9,5 miesiąca w PKT (pomieszczeniu typu celnego), co stanowiło jedną trzecią okresu jej uwięzienia… Do albumu prac twórczych Stefanii Szabatury weszły również dwa jej oświadczenia z łagrowego uwięzienia i zesłania. W swoim czasie udało się je przekazać na Zachód, gdzie zostały opublikowane. U podstaw tych oświadczeń leży postawa obywatelska uwięzionej artystki, jej protest przeciwko totalitarnemu represyjnemu systemowi radzieckiemu, a jednocześnie protest przeciwko skonfiskowanym i później zniszczonym w łagrze jej dziełom (a było to ponad 300 prac!), na które również wydano wyrok — wszystkie zostały zniszczone. Album „Stefania Szabatura: Niezłomny duch twórczości” ukazał się dzięki wsparciu rodziny Muzyczków ku chwalebnej pamięci Marii Muzyczki, która w swoim czasie we Lwowie poznała Stefanię Szabaturę i jej matkę — Hannę — utalentowaną twórczynię ludową, z którymi przez lata utrzymywała przyjacielskie relacje. Życie Marii Muzyczki było pełne dramatycznych wydarzeń. Pochodziła z narodowo-świadomej rodziny Mychajłowyczów z Bujaniowa, koło Żurawna na Drohobyczczyźnie. Jej mąż — znany ksiądz Hryhorij Muzyczka, był wielokrotnie prześladowany i więziony przez Polaków za swoją postawę narodową i aktywną działalność w okresie walk narodowowyzwoleńczych o państwo ukraińskie. Marii Muzyczki nie ominął tragiczny los, jak i setek tysięcy Ukraińców Galicji za pierwszych „wyzwolicieli”: doświadczyła stalinowskich represji, odbywając zesłanie w Kazachstanie. A ze swoim mężem, jak i dwoma synami (najmłodszy syn zginął w UPA), mogła się zobaczyć dopiero po 28 latach rozłąki... Życiowe koleje losu Marii Muzyczki również zostały naświetlone w tym albumie. Na prezentacji tej publikacji we Lwowie wystąpili przedstawiciele UKGK — ks. Sewastian i ks. Zenowij, przewodniczący Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej — Ołeh Synutka, a także Petro Franko, Roman Chorkawyj, Ihor Kałyneć, Marija Hel, Wasyl Szpicer, Marija Procewiat, Łesia Krypjakewycz i inni. Zatem dwie wspaniałe publikacje wydawnictwa „Smołoskyp” – album „Stefania Szabatura: Niezłomny duch twórczości”, jak i zeszłoroczna publikacja „Stefania Szabatura: wybrana paleta barw z mozaiki życia i twórczości” — są całościowym naświetleniem wyrazistej postaci w historii narodowej, kulturze i UKGK — Stefanii Szabatury, która dla wielu Ukraińców była i pozostanie sumieniem narodu, jego autorytetem moralnym. A dla koneserów wyrazistego talentu artystki Stefanii Szabatury ten album w pełni odkryje jej oryginalną twórczość, wskroś przesiąkniętą Niezłomnym Duchem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn