Strona · s. 6strona oryginału ↗
Światowy kryzys koronawirusowy
Слово Просвіти, №40 за 2020 рік
Serhij KOMISARENKO, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i Narodowej Akademii Nauk Medycznych Ukrainy, akademik-sekretarz Wydziału Biochemii, Fizjologii i Biologii Molekularnej NAN Ukrainy, dyrektor Instytutu Biochemii im. O.W. Palladina NAN Ukrainy, przewodniczący Komisji ds. Bezpieczeństwa Biologicznego i Ochrony Biologicznej przy Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy. Wirus to po prostu złe wieści owinięte w otoczkę białkową. Peter Medawar, laureat Nagrody Nobla, 1960 r. Wydatki na zdrowie ludzi to najlepsze inwestycje. (Dawno znana aksjomat). Kilka słów o możliwych zagrożeniach pochodzenia biologicznego dla Ukrainy. Ludzkość żyje na naszej cudownej, być może unikalnej we Wszechświecie planecie Ziemia już wiele tysiącleci i przez ten czas my, ludzie, nieustannie spotykamy się z zagrożeniami zarówno dla naszego osobistego życia, jak i dla istnienia ludzi w ogóle. Zagrożenia te mogą być różnego pochodzenia i różnych skal, te, które były dawno i niedawno, czy mogą być w przyszłości, o czym mogą nam podpowiedzieć naukowe przewidywania. Zagrożenia mogą być pochodzenia naturalnego – trzęsienia ziemi, tsunami, tajfuny, powodzie, susze, być może asteroidy; czy sztucznego – dzięki działalności ludzi, przede wszystkim jako rezultat globalnych wojen czy istotnych ingerencji w otaczającą przyrodę. Wystarczy wspomnieć dwie wojny światowe, Hiroszimę i Nagasaki, próby bomb atomowych i termojądrowych, awarie w elektrowniach atomowych w Czarnobylu i Fukushimie, niszczenie lasów w tropikach itp. Jednymi z najbardziej niebezpiecznych dla życia i zdrowia człowieka są zagrożenia pochodzenia biologicznego, którymi zajmują się systemy bezpieczeństwa biologicznego w każdym kraju. Bezpieczeństwo biologiczne jest jednym z najważniejszych składników ogólnego systemu bezpieczeństwa każdego państwa. Obejmuje ono szeroki krąg problemów, których rozwiązanie, w kolejności priorytetów dla Ukrainy, powinno zminimalizować wszystkie zagrożenia pochodzenia biologicznego, które istnieją lub mogą powstać w naszym kraju. W szczególności do bezpieczeństwa biologicznego wchodzi walka zarówno z szczególnie niebezpiecznymi chorobami ludzi, zwierząt i roślin, jak i ze „zwykłymi” schorzeniami, których skala powoduje zagrożenia z ekonomicznego, biologicznego lub socjalnego punktu widzenia, z bronią biologiczną (choć zakazaną odpowiednią Konwencją, której uczestnikami są prawie wszystkie kraje świata), bioterroryzmem, z zagrożeniami, które powstają przy świadomym lub nieświadomym wykorzystaniu osiągnięć współczesnej biologii i biotechnologii, które mają „podwójne zastosowanie” (czyli mogą być wykorzystywane zarówno w celach pokojowych, wojennych czy terrorystycznych, tak zwane – po angielsku – „Dual use research”). Bezpieczeństwo biologiczne musi również zajmować się zagrożeniami, w pierwszej kolejności dla ludzi, ale także dla zwierząt i roślin, uwarunkowanymi niekorzystnymi czynnikami ekologicznymi, niskiej jakości wodą, lekami, produktami spożywczymi, organizmami modyfikowanymi genetycznie, które mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla różnorodności biologicznej itd. Nie na darmo kraje „Wielkiej Siódemki” kwestie bezpieczeństwa biologicznego wyodrębniają jako najważniejszy kierunek swojej działalności, a według międzynarodowych wymogów i rekomendacji ONZ i WHO każdy kraj jest zobowiązany zapewnić swojemu społeczeństwu ochronę przed zagrożeniami biologicznymi. Z pandemii, które pustoszyły naszą planetę, wpływały na istnienie czy na rozwój całych cywilizacji, na losy dawnych czy bardziej współczesnych państw i miast, a także na rozprzestrzenianie się religii, można wspomnieć, w pierwszej kolejności, o dżumie, w szczególności o jej trzech pandemiach. Pierwsza, którą nazywają Justyniańską, miała miejsce między 542-546 rokiem naszej ery. Rozprzestrzeniła się ona z Azji lub Afryki przez Morze Śródziemne na statkach ze zbożem i szczurami do Europy i zabrała około 100 milionów istnień, co stanowiło ponad połowę populacji tych regionów i ostatecznie doprowadziło do upadku Cesarstwa Rzymskiego. Uważa się, że głód spowodowany dżumą oraz śmierć wielu żołnierzy przeszkodziły armii bizantyjskiej w tamtym czasie w zajęciu Rzymu i odnowieniu Cesarstwa Rzymskiego. Druga pandemia otrzymała nazwę „czarnej śmierci” i rozprzestrzeniała się znowuż w Azji, Afryce i Europie od 1347 do 1350 roku i później, z przybliżoną liczbą ofiar 50 milionów. Uważa się, że zabrała ona życie ponad jednej czwartej populacji Europy. Właśnie podczas tej epidemii ludzie zrozumieli ważność fizycznej izolacji, a pierwszy opisany przypadek wykorzystania kwarantanny miał miejsce w Dubrowniku w 1347 roku. Rozprzestrzenianie się choroby, głodu i nędzy prowadziło do zwątpienia ludzi w religię i w wielu miejscach Europy popularność oraz wpływ religii istotnie spadły. Trzecia pandemia dżumy zaczęła się w Chinach w 1894 roku, a potem rozprzestrzeniła się do Indii (1896 rok) i do USA (w 1899 roku). Najbardziej ucierpiały Indie, które były w tamtych czasach brytyjską kolonią. Do 1921 roku w Indiach od dżumy zmarło około 12 milionów ludzi, podczas gdy w innych krajach świata w tym czasie – trzy miliony osób. Taka liczba ofiar i cierpienie ludzi na tle znikomej pomocy ze strony metropolii wywołały istotny wzrost świadomości narodowej i rozprzestrzenienie walki o niepodległość Indii. Nam wszystkim dobrze znany jest wirus grypy, który odwiedza nas prawie każdej jesieni i (lub) zimy, wywołał co najmniej dwie pandemie. Jest to niesławna „Hiszpanka” (H1N1) z lat 1918-1919.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
