Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

...ani wyryju, ani skytu...

Слово Просвіти, №40 за 2020 рік

Natalka Fursa (1964, Połtawa) — poetka, prozaiczka. Ukończyła wydział... Natalka FURSA *** Rozgryza ziarna kawy kobieta-ptak, kobieta-owad... Jesień późna. Wilgotno i ciemno... Ziarna palone... ziarna pachną gorzkawo i słodkawo — jak pożegnanie z tutejszym światem. Noc płynie, jak wystygła kawa, w szczeliny i na pasy startowe. Kobiecie-ptakowi, kobiecie-owadowi ani wyryju, ani skytu — tylko ziarna, stwardniałe w czasie i obtoczone czarnym wiatrem... Zesztywniała kropla łzy. Zapiekły się niemotą krzyki. Tak nie kochają tylko Ojczyzny — nieodwołalnie i nieuchronnie... To nie grzech, który wzywa kary, — po prostu los kobiety-owada: wygryzać w ziarnach kawy jasne dziury — dla kobiety-ptaka. To nie wyczyn — wyrzec się raju prosto z nieba, które spadło wczoraj. Po prostu kobieta w chacie na skraju ziarna kawowe rozgryza i oblizuje wargi czarne. *** W domu starym wiele owadów: w progach popękanych i parapetach mrówki rude — niby wyblakły mak i czarne — jak dojrzały niewypity słonecznik. W domu starym snują się pająki, zasłaniają drzwi, zaciągają okna — i zgęstniałe do ciemności chwile i wieki połykają promieni połamane kły. W starym podwórzu chmielem złapany deszcz opukuje zieleń, jak kostur niewidomy. W skrzynce pocztowej — osie gniazdo, pod dachem — wystygłe gniazdo jaskółcze. Przychodzą w nocy młode jeże i ścieżki przerabiają w rucie i mięcie, potrącają na ganku puste miski i sytych zaskrońców, co zasnęli na czatach. Mgłę z dachówki strząsnąwszy skrzydłem, nie wykrzesawszy i iskry sobie na pociechę, zamieszczały nietoperz, co szuka siedliska, znika w mroku północnego ogrodu. A niebo skrzypi, niby lustro krzywe na pazurku księżyca, wrośniętego w komin. Lecz ktoś tu mieszka, bardzo spokojnie mieszka — inaczej gwiazdy nie stałyby nad domem. Dzień w listopadzie W czarnej szybie świeca-samotnica niedługo pożyje — jak cienka strużka mleczna na kromce żytniej. Parapet zastawię świecami — niech szkło podwoi. Przecedź się, mleczko, w wieczną pamięć — uczyń żywą! Kromka łupkowa wznosi się chlebowo, lecz żądli okruchami. …Och, nie wszystkie świece płoną równo... Kto tu oddycha? obwód), w pracy twórczej. ukraińskich pisarzy (2001). Tryptyk o wyborze 1 Ty gdzieś — między az a jat — szukasz, gdzie się przytulisz?.. Najpierwsi — zawsze rozpięci, a drudzy — święci apostołowie. A dalej — rozmyte granice — tłumem idą naśladowcy: niezawodni, lecz ostrożni, pokropieni i pod opieką. Za nimi toczą się okrągłe, co zawsze zsuwają się w koleiny: im obojętni pierwsi i drudzy, im bliscy — tylko uśmierzeni. A w samym końcu — zawzięci, którym już tracić nie ma czego, — zapomniane przez cały świat jaty, apostołowie bólu i rozpaczy. 2 Ostatni — śmieszny. Bo wierny. Jak Pierwszy, on zawsze skrajny. Oboje do najwyższej miary osądzą w rodzinnym kraju. Nad Pierwszym zobaczą nimb, jak słońce zajdzie za horyzont. Naród winę przemilczy, winem przychaczywszy się dobrym. Jego nalewać będą drudzy, szukając wśród trzecich takich, co zgodzą się na sługi i służyć będą im do śmierci. Kiedy zaś roztoczą się światem przebiegli, co woli chcą, za nimi biec będzie śladem Ostatni — z wyszczerzem wilczym. 3 Nie chcesz nikim? Apostrofem? Alfabet — mnicha różaniec: okręci się i niespiesznie, jak zawsze, na az powróci. *** Nie czekajcie proroków z obcych krajów: na Sołowkach nie ma już słowików! Kołyszą pisklęta, ślepe i wątłe, Ojczyzny upodlone gaje — i te maluchy już zdzierają głos. Nie nauczone śpiewać ody kłamstwa, z Sołowek nie wrócą mężowie: ich przynieśli, zimnymi, do domu — i ziemie rozstąpiły się obce, a własną do dziś przerażoną kurczy. Bohaterom — chwała, pamięć… i krzyże! Raz wkopać — więcej nie nieść, i można świętować na majdanie... Płonie kalina — wstyd jej za tych, osłowicielonych, co pieją hosanny. Błąkający błądzą i w swoich krajach... Judasze przyuczają słowiczki... Handlują świeżym laurem złotouści… Osika nie drży, bo niczyja: nie ma skrajnych nawet dla sznura. *** Dziękuję, Boże, że dałeś mi żarna i dwie ręce, góry kamieni, i skałę wysoką, i dno rzeki — mam pracę, mam oparcie i gdzie odpocząć. Może to i dobrze, że cały dar Twój — twardy. Może to łaska, żeś mi skrzydełek lekkich nie dał: chleb — z kamienia, który obmywa Twoja woda — szara woda, co pod wieczór ruda zawsze się staje, i niebieska woda, którą moje serce rano pije. Dziękuję, Boże, za moc, co w duszę moją płynie. Widocznie Tobie, wszechmocny, potrzebne moje ramiona, ręce moje, żeby żarna ciężkie kręciły te, i wargi moje, żeby w nich wypiekały się Twoje chlebki: żeby robiły się jak słońce czy księżyc, co w pełni, żeby złotymi stawały się słowa Twoje kamienne. Dziękuję, Boże, ot tylko uwolnij mnie od żmii, co nalewa co noc truciznę w usta moje. *** Oczy z wyrwy nie widzą światła. Boże, świecę zapal — pora... Jak obejmują mogiłę kwiaty… Wieczny podnosi się z łoża! Oczy ujrzały: mrok — po brzegi... Gdzieś Ty, Miłości? Miecza podaj! Rdzawe szable ostnicę ścinają… Maki jarzą się… a krew — ruda! Wiatr-ordyniec czatuje w polu... Dajże, Ojczyzno, stalowych skrzydeł. Bo wypełza ze skytu — wola. Bo pełznie wojna — z góry. *** Wszystkie wiersze spełniły się. Dzisiejsze spełnią się jutro. Boże, usta zszyj mi, ręce mi odrąb, — bym nie śmiała ani słowa złego w świat wypowiedzieć: już i chmielu — po brzegi, i śmiechu — przez miarę. Już i gniewu — po wojnę, i krwi — po gardło i wargi, już i okopów — jak pętli, a wiązu nie ma końca. Ten zegar nakręcono, chyba, tylko na zgubę — bo koguty na zarzynanie zmieniła głupia owca. Ona zwie się “nadzieja”. Ona już dawno bez wełny. Idzie wyroczniom w ręce, zmęczona od pogoni, bo, odbiwszy się od stada, przybiła tylko do słowa — do cudzego słowa, co kocha tylko ogień. Co ona im powie? Co za nią powie ciało? Co opowie krew — tym, którzy wiary i jej nie dają?.. Księżyc wypije czerwone, zostanie wyszczerz biały — w czarną noc, przez którą tylko wiatr północny wieje. *** U Pana skończyły się cuda. — Róbcie sami. Ja już zrobiłem wystarczająco. Płonie — nie grzeje dawna buława. Nie krzew! Palmy chlew i chatę. Ogrzejmy się. Potem, w popiele, szukać będziemy skrajnych między hołotą i dzwonnikami: O Boże, my przecież nie źli. To wszystko — zły, to jego robota. Jego karaj. A nam, słabym, prostą wróć na drogę, którą iść powinniśmy. Po obu stronach — widzisz! — już stoją krzyże. Poślijże nam cuda jeszcze... dla Syna! A my Tobie — w jeden z kwietniowych dni — i pisankę, i paskę, i pieniążki… — U mnie już skończyli się i Synowie. Więc zdradzajcie swoich — i krzyżujcie. Ciężkie kurhany – to nie mury, żywych nie zatrzymają. Potomkowie szukać tu będą nie kości – pieniędzy. Lecz może ona ocalić jednego syna – tego, co w łonie i jeszcze nie sprzedał duszy ani woli, ani złotu, ani krwawej strzale z łuku, ani dzikiemu stepowi, który wzywa na nowy najazd. On zostanie w niej – i nie nazwą go wnukiem ani Scyta, ani Sarmata, ani Tatar, ani Pieczyng. Oto i skamieniała, gdy nadszedł czas porodu. Brzuch objęła, oparła się o kurhan. Lećcie, szaleńcy, tam wam wszystkim droga! A ja za ciężka już na lot i dzikie wędrówki. Będę tutaj, gdzie mogiły pod ostnicą, gdzie kości synów, ich koni i wiernych sług. To – nasze końce, a początek – na wieki ze mną: jego we mnie nie pokona ani czas, ani łuk. Będę na straży, jak znak na przyszłej mapie, jako wspomnienie jedyne o tym, że i wy – byliście. Dlaczego zostałam? A co pozostawało kobiecie? Warzyć truciznę dla mężowskiej strzały?! Dlaczego nie rodziłam? A co by to zmieniło na świecie? Synowie – za ojcami. A za matką – jedna ziemia (ta, pode mną, obca, lecz odtąd – bliska, bo w nią z synami swoimi wrastam ja). Niech martwi spoczną – tam. A ten, w łonie, szczęściarz, który nie urodził się i nie siał krwi, niech czeka – we mnie – budowniczych i rolników, dopóki nie wzejdzie na krwi braci – miłość, i wyrośnie bez strachu, bo już ich nie będzie na świecie – tych, co najazdami wydeptają nawet raj. Oto i skamieniała, jak czas nadszedł rodzić. Lecz co to zmieniło? – Urodziła jej siostra. *** Rozbiłam się o nieba twardź, lecz ziemia była ciepła i pulchna. Przelała się burza w czwartek – spłynęły strumienie w rękaw. A w piątek z rękawa, co nie zdołał obrosnąć piórem, w ciszę wysiały się słowa – w nadziei wzejść dobrem. A w sobotę, w dzień ciężki, roztoczyły się znowu grzmoty: ostry błysk Jego ręki znak dał, że nie będzie pokoju! A w niedzielę huczały cerkwie, i po niedzieli, w nocy i w dzień. I żegnały się rękawy, i milczały słowa pieśni. I święciła się wodą – wojna, i kruszyła woda lody… I zrywały się z ciemnego dna wieczne ryby – wyrzec się wody! – i kołysały niebieską twardź, słońca szarpiąc spławik. A stała nieopodal śmierć, ocierając się rękawem. tet dziennikarstwa Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. G. Szewczenki (1986). Długi czas pracowała w zawodzie w środkach masowego przekazu, jako redaktor w wydawnictwach. Od 2011 roku mieszka w osadzie Romodan na Mirgorodszczyźnie (obwód połtawski). Autorka siedmiu książek poetyckich: „Okryk” (Kijów, 1993), „Dar Miłości” (Połtawa, 1997), „Pasje według Straty” (Połtawa, 2000, 2001), „Nieoblatane niebo” (Połtawa, 2002), „Nic, oprócz powtórzeń” (Kijów-Chmielnicki, 2004), „Pyłek i pył” (Połtawa, 2015), „...ani wyroju, ani skitu...” (2020, Połtawa), a także książki małej prozy „Zińskie szczenię” (2017, Połtawa). Członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (1997) oraz Stowarzyszenia

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn