Strona · s. 10strona oryginału ↗
„Piccardyjska Tercja” o miłości: do muzyki, ludzi, Ojczyzny i nie tylko. Wywiad Ludmiły Pustelnik z Wołodymyrem Jakymcem, kierownikiem artystycznym znanego zespołu wokalnego
Слово Просвіти, №40 за 2020 рік
Epitetów o wyjątkowości i twórczym długowieczności tego zespołu można dobrać wiele. Ale wszystkie one, jak by nie kręcić, zabrzmią nieoryginalnie – właśnie dzięki wyjątkowości „Piccardyjskiej Tercji”, cenionej już przez więcej niż jedno pokolenie. To, wybaczcie patos, jak próba opisania słowami górskiego krajobrazu. Doskonale rozumiejąc, że słów i tak zabraknie albo że nie uda się nimi należycie oddać tego, co widziane – sprawa jest niewdzięczna. Więc powiem tylko, że rozmawiać z liderem zespołu, Wołodymyrem Jakymcem, to równie fajnie, jak słuchać koncertu „Piccardyjskiej Tercji”. Rozmawialiśmy o: wojnie na Wschodzie, ukraińskim losie, przeciwstawianiu się rosyjskiemu show-biznesowi, politykach, próbach czasu i sławy oraz o tych, dla których artyści wychodzą na scenę – o nas z wami.
„Po&europejsku” – to nie tylko „idziemy do NATO”, ale także stosunek do siebie nawzajem” – Mam wrażenie, że „Piccardijska Tercja” jest zasadniczo poza polityką. Was prawie nie widać podczas wyborów i od Was nie słychać żadnych oświadczeń w tej sprawie. Poprawcie mnie, jeśli się mylę, albo powiedzcie, dlaczego tak jest. – Nie mogę powiedzieć, że to jakaś zasadnicza kwestia… Twórczość dla muzyka jest najważniejsza i jeśli on zaczyna wymieniać ją na jakąś współpracę dla polityki czy pieniędzy, to automatycznie oznacza, że przestał zajmować się twórczością, a zaczął prowadzić biznes. Inna sprawa, że nigdy nie ukrywaliśmy swoich politycznych sympatii, zawsze je wyrażaliśmy. Możecie przejrzeć wszystkie nasze wywiady czy występy w poparciu dla określonych sił politycznych i doskonale zrozumiecie, że nasze stanowisko jest niezmienne od samego początku istnienia zespołu. Jeśli mówimy o zasadach, tych dotyczących politycznego rozwoju kraju i jego przyszłości, to są one takie, jakie były wcześniej. Są to oczywiście Unia Europejska, NATO, europejski poziom życia, a także europejska kultura i edukacja oraz stosunek do siebie nawzajem. Co zaś do tego, że „Piccardijska Tercja” zasadniczo nie zajmuje się polityką, to ponownie, być może sam sobie zaprzeczę: nie ma muzyki bez polityki, tak samo jak nie ma sportu ani poezji. Nic bez niej nie istnieje. Niestety, a może na szczęście, każdy świadomy obywatel powinien orientować się w życiu politycznym swojego kraju,
jeśli nie jest obojętny wobec tego kraju. – Kiedyś wypowiedział Pan opinię, że ma optymizm co do zmian w świadomości obywateli w związku z Rewolucją Godności. Czy ten optymizm Panu jeszcze pozostał – po wszystkich wydarzeniach, które minęły od tego czasu? – Nie przestałem być optymistą i nie przestałem wierzyć, że świadomość się zmienia. Bo ten proces trwa. Ale te zmiany nie mogą dokonać się machnięciem ręki ani pociągnięciem pióra. Zmiany w świadomości polegają na czasie i na konkretnych, kierowanych, stopniowych ruchach. Wszyscy przywołują przykład Mojżesza, który 40 lat prowadził swój naród po pustyni i dopiero potem powstała nacja – a nie tylko naród. U nas zaś, jeśli brać cały kraj, to jest 70 z hakiem lat – na zachodzie Ukrainy nieco mniej – ale mimo to wychowywano nas w zupełnie innym mentalności. W innych zasadach, stylu, życiowych zasadach – tego wszystkiego nie można zmienić od razu. Zawsze wspominam referendum z 1991 roku, kiedy 90,32 % odpowiedziało „Tak!” niepodległej Ukrainie, ale znów: był to pewien romantyczny krok ludzi. Wtedy jeszcze nie wszyscy rozumieli, myśleli, że wystarczy tak po prostu – i zaczną żyć po nowemu. Potem, niestety, lata, które być może były stracone… Albo, przeciwnie – to właśnie one okazały się potrzebne, by zrozumieć – że w życiu nic tak łatwo nie przychodzi. Sądzę, że ludzie zaczynają to już uświadamiać sobie – że od nich coś zależy. Inna sprawa, że nie zawsze podoba mi się wybór, którego dokonują, ale nie należy też zapominać o ich prawie do tego wyboru. W tym także wyboru przyszłości dla siebie i swoich dzieci. Mam optymizm. Patrzę na to, jak zmieniła się kultura komunikowania się. Wspominam sprzed 15 lat tę samą, na przykład, między kierowcą a pieszym, i to, co dzieje się teraz: niebo i ziemia. Patrzę, jak stopniowo miasta stają się czystsze. Choć, znów – idiotów i debili w każdym mieście jest dosyć, i ten mój optymizm, być może, ich nie dotyczy. Ale jest dobro i zło, czerń i biel, dobrzy i źli ludzie – wszystko poznaje się w porównaniu. Ja zaś ani trochę nie stracił optymizmu.
Przeciwne stanie się wyłącznie wtedy, gdy naród Ukrainy – uchowaj Boże – stanie przed wyborem: niepodległość, lecz prawdopodobnie niezbyt dobre życie, albo bardzo dobre życie, ale bez niepodległości. Jeśli wybór padnie na drugą możliwość, wtedy mój ten optymizm zgaśnie. Lecz na razie – nie.
„Koncerty »Kirkorowa« i »Baskowych« na Wschodzie – żeby ludzie nie zaczęli myśleć” – Wybór, o którym Pan wspomniał, w swoim czasie dokonali mieszkańcy naszego Wschodu, i tak właśnie stał się on ORDŁO. „Piccardijska Tercja” zdążyła tam wystąpić jeszcze zanim powstał ten skrót. Jak Pan sądzi, dlaczego tak się stało? I czy kiedyś stanie się Ukrainą nie tylko formalnie? – Postawmy kropki nad „i”. Donbas stał się ORDŁO przy sporej pomocy Rosji. O tym trzeba mówić głośno, teraz ta kwestia jakoś się omija i pomniejsza. Wszystko zmierza do tego, by przenieść ją na płaszczyznę wojny domowej, której tam nie ma. Dlaczego on, Wschód, się przekształcił? Po pierwsze, chodzi o stworzenie czegoś w rodzaju enklawy w Ukrainie. W takich regionach są swoi lokalni książęta, z którymi oficjalna ukraińska władza nie próbowała walczyć w rozumieniu przestrzegania prawa, lecz negocjować w rozumieniu interesów oligarchicznych, żeby nie przeszkadzali. Czyli: „my was nie ruszamy, a wy nas tu wspierajcie”. To była pewna wewnętrzna kolaboracja. Po drugie, przerażający wpływ rosyjskich mediów, propagandy, wszystkiego. Ale to znowu nie tylko ich problem, bo we wszystkich naszych ogólnoukraińskich kanałach telewizyjnych jest udział rosyjskiego. Wszyscy o tym wiedzą, ale mało się o tym mówi. Jednak dlaczego tam te kanały zadziałały bardziej, tego nie potrafię zrozumieć. Wreszcie efekt tworzenia tak zwanego „nadczłowieka”, właśnie w cudzysłowie. Że „my tu harujemy, a oni tam na Ukrainie żyją za nasze pieniądze”. To wbijano ludziom do głów, że „bez nas ani – nikt”. Do tego dochodzi aspekt społeczny. Przypominam sobie rok 2013, kiedy przyjechaliśmy do Ługańska; po koncercie podchodzili ludzie i mówili: „Wie Pan, takie wrażenie, że nam celowo przywożą tu »za darmo« »Kirkorowa«, »Baskowych« i im podobnych – tylko po to, żeby ludzie tutaj w ogóle nie zaczęli myśleć”. Może to także była jedna z przyczyn. Choć pewnie jest też nasza pewna wina – mam na myśli ukraińskich wykonawców. Trzeba było na czymś, być może, nie zarobić, ale dodatkowy raz tam pojechać. Muszę jednak przyznać, że nasz zespół bywał w Doniecku dość często. Od 1993 do 2014 roku – przynajmniej raz na 2 lata tam występowaliśmy. – Jakim był widz na Wschodzie przed wojną? – Chciałbym od razu rozdzielić – ludzi, którzy tam mieszkają, i widzów, którzy przychodzą na koncert. Przecież wie Pan, że na nasze występy przychodzą zazwyczaj fani. I być może ci, których zaprosili razem z sobą, lub ktoś przypadkiem zobaczył. Ale około 60 procent to zwolennicy, którzy wiedzą, na kogo idą. Nie mieliśmy problemów – i sala razem z nami śpiewała, i nikt z zespołu nie musiał przechodzić na język rosyjski, żeby być zrozumianym. Nie potrafię tu jakoś oddzielić – „wschodniego słuchacza” i „zachodniego słuchacza”. Nigdy też nie dzieliliśmy publiczności na „obcą” i „miejscową”. Zawsze mówię: jeśli sala nie poszła za tobą, to właśnie z tobą coś jest nie tak. I nie zdarza się tak, że na sali są tylko ci, którzy cię ani razu nie słyszeli, albo nie podoba im się twoja muzyka. Słuchacz na Wschodzie jest wdzięczny. Może nie zawsze tam były pełne sale. Na to szczególnie się nie nastawialiśmy, bo rozumiemy, że nie jesteśmy „Okeanem Elzy” ani superpopularnym zespołem, który zapełnia stadiony. Ale szczególnie wdzięczni jesteśmy tym, którzy przyszli do nas w 2014 roku – w kurtkach, które potem zdjęli, a pod nimi – wyszywanki. Na koncertach były żółto-niebieskie flagi… Bardzo cenimy, że wtedy na koncert w Doniecku przyjechali widzowie z Mariupola, gdzie nasz występ właśnie odwołano, bo tam była już okupacyjna władza. (W tym czasie Donieck jeszcze nie znajdował się pod kontrolą separatystów – red.). Inna część mariupolan, którzy wtedy kupili u nas bilety, doczekała się naszego koncertu w ich mieście w 2016 roku – kiedy było to już wolne, ukraińskie Mariupol. Z biletami z 2014 roku można było spokojnie wejść na salę na „Piccardijską Tercję” w 2016 roku. Nie będę rozdzielać widzów ani kogokolwiek oskarżać, a chcę tylko podziękować tym, którzy przychodzą na nasze koncerty. – Czym jest wojna dla artysty? – Wojna nie ma narodowości: ginęli Ukraińcy, Rosjanie, Niemcy, Żydzi, Amerykanie, Polacy, Tatarzy… Wojna nie ma rodziny: ginęli ojcowie, bracia, siostry, synowie, córki… Wojna nie zna cenzusu wieku: ginęli starzy, młodzi, dzieci, niemowlęta… Wojna nie dzieli ludzi według zawodu: ginęli inżynierowie, muzycy, lekarze, bankierzy, politycy, malarze… Ginęli wszyscy! Wojna nigdy niczego nie stworzyła, tylko niszczyła… Niszczyła wszystko! Przede wszystkim wojna niesie duchowe spustoszenie – ludzie się zmieniają, i to wcale nie na lepsze. Aby rany mogły się zagoić, potrzebny jest czas i zrozumienie, a to nie nadchodzi od razu. Skutki będą odczuwalne jeszcze bardzo długo. Spójrzcie na Serbię, Chorwację, Czarnogórę… Inną sprawą jest to, po której stronie jesteś w tej wojnie. Jeśli bronisz własnego domu, rodziny, pamięci, tożsamości – wydaje mi się, że walczyć w ten sposób jest łatwiej. My w maju 2014 roku w Doniecku także się baliśmy, ale jakoś to zrobiliśmy – wystąpiliśmy tam z koncertem, a także w Ługańsku.
„Przeciw rosyjskiemu show-biznesowi w Ukrainie – ale jako obywatel, nie jako artysta” – Co Pan/Pani sądzi o powrocie rosyjskiego show-biznesu do Ukrainy? Czy z tym można (czy warto?) walczyć samodzielnie artystom, kiedy państwo albo stoi z boku, albo popiera takie zjawisko? – Walczyć z tym powinno nie tyle środowisko artystyczne, co społeczeństwo, które zresztą jest oparciem państwa. Nie raz czytałem w Internecie, że do nas chciano sprowadzić rosyjskich artystów, ale potem, po skandalach, rezygnowano. Choć, być może, gdzieś na Wschodzie – i nie, w jakichś nocnych klubach takie występy jednak się odbyły. A teraz proszę spojrzeć, ile różnej współczesnej (i nie tylko) ukraińskiej muzyki pojawiło się w ostatnich latach! Nawet jeśli nie cała jest śpiewana po ukraińsku. Mimo to stopniowo stajemy się samodzielnym państwem muzycznym i kulturalnym. Bardzo podoba mi się to, co dotyczy Polaków: mimo że anglojęzyczny, amerykański show-biznes wpływa na wszystkie kraje, u nich w radiu i telewizji jest tak – dwie piosenki po polsku, jeszcze jedna – w innym języku. Polacy rozwijają swoją kulturę. Musimy ruszyć w
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
