Strona · s. 13strona oryginału ↗
Na wieczną pamięć Lidii Matijaszek
Слово Просвіти, №40 за 2020 рік
– książkę, która przyniosła największą sławę Serhijowi Jefremowowi, ukazała się drukiem w 1911 r. i doczekała się kilku wydań za życia autora? S. I. Tak, o to chodzi. Napisanie i wypuszczenie w szeroki świat w wydawnictwie „Ukraiński nauczyciel”, przy wsparciu działacza społecznego Mykoły Dmytrijewa, „Historii piśmiennictwa ukraińskiego” (1911), która doczekała się jeszcze trzech wydań za życia autora, było największym osiągnięciem zawodowym i społeczno-politycznym Jefremowa w dobie przedrewolucyjnej. W naszej książce rozpatrzono wpływy tej książki na współczesnych, echa i refleksje w krytyce XX w., począwszy od Iwana Franki, Wołodymyra Doroshenki, Mykoły Jewszana, aż po czasy nowoczesne. Nie wchodziliśmy w pogłębioną analizę struktury i treści tego wydania. To sprawa literaturoznawców i oni swoją pracę w tym kierunku w pewnej mierze wykonali. Uważa się, że stosując zasadę socjologiczną w odczytywaniu zjawisk literackich, S. Jefremow stworzył naukową nomenklaturę piśmiennictwa ukraińskiego, którą z pewnymi uwagami do dziś posługują się przedstawiciele wszystkich szkół literaturoznawczych. Bez „Historii…” Jefremowa trudno wyobrazić sobie powstanie historii literatury M. Zerowa i D. Czyżewskiego. Historyków w klasycznym dziele Jefremowa mogą interesować jego aspekty kulturologiczne i narodotwórcze. Uważam, że warto dokonać autentycznego wznowienia tego pomnika myśli literackiej, opatrując go fachowymi komentarzami, podając w dodatkach recenzje i polemiki, a także świadectwa dokumentalne o wpływie tej książki na kształtowanie tożsamości i wybór drogi życiowej poszczególnych osób. – Jakie było bliskie otoczenie Serhija Jefremowa? Czy w książce poświęcono uwagę ludziom, z którymi się przyjaźnił, kolegował, pracował? – S. I. Najbliżsi dla Serhija Ołeksandrowycza ludzie to jego matka, ukochana Onysia Durdukiwska, Ołeksandr Konyski, Jewhen Czykałenko, Borys Hrynczenko, Wasyl Domanicki, Fedir Matuszewski, Ołeksandr Łotocki, Andrij Nikowski, Petro Stebnycki. Wszyscy oni są obecni na stronach książki. Oczywiście, chciałoby się naświetlić losy także jego licznej rodziny, ale zabrakło miejsca. Wszakże w literaturze opisano już życie i czyny jego braci – profesora Katerynosławskiego Instytutu Oświaty Ludowej (INO), badacza literatury ukraińskiej, tłumacza Petra oraz pedagoga Fedora. Obaj mieszkali w Katerynosławiu. Znana jest postać jego bratanka, Serhija Fedorowycza Jefremowa, generała-chorążego Armii URL, który w marcu 1939 r. był dowódcą Siczy Karpackiej podczas walk z wojskami węgierskimi, pozostawił wspomnienia „Walki 14-15 marca 1939 roku na Ukrainie Karpackiej”. T. D. To było grono ludzi myślących podobnie, bliskich duchem. Niektórym z nich poświęciliśmy więcej uwagi (na przykład pedagogowi Wołodymyrowi Durdukiwskiemu, o którym niedawno ukazała się ciekawa książka S. Danyłenki), inne postacie naświetlono pobieżnie z powodu braku materiałów i ograniczonej objętości książki. – Czy w waszej książce naświetlane są wątki związane z historią Związku Wyzwolenia Ukrainy (SWU)? Na czym polega aktualność i pow- Urodziła się w Nowym Jorku 11 kwietnia 1962 roku, dorastała w patriotycznym kulturowym środowisku ukraińskim, którego głównymi zasadami było zachowanie i rozwój tradycji ukraińskich dla nieodzownego odrodzenia niepodległości Ukrainy. Od dzieciństwa śpiewała w chórze „Mołoda dumka”, uczęszczała do studia słowa artystycznego L. Kruszelnyckiej, była członkinią „Płastu” stanicy w Nowym Jorku. Ojciec Mykoła Dosinczuk-Czornyj, wydawca czasopisma „Bandura”, zaszczepił w córce miłość do unikalnego instrumentu muzycznego – bandury, którą Lidia niosła przez całe swoje życie, opiekując się bandurzystami, wystawami w muzeach. Zawsze można było ją spotkać na koncertach bandurzystów, licznych festiwalach. Gry na bandurze uczyła się u S. Kindzeriawego-Pastukiwa. Zakochanie w niepowtarzalności bandury skłoniło Lidię do nauki w zorganizowanych przez Kapelę Bandurzystów im. T. Szewczenki obozach kobziarskich w latach 1972-1979, gdzie później wykładała. Od 1972 r. występowała z zespołem Szkoły Sztuki Kobziarskiej w Nowym Jorku. W 1982 r. brała udział w zjeździe bandurzystów w Cleveland, pełniąc obowiązki referenta ds. kontaktów międzynarodowych Towarzystwa Ukraińskich Bandurzystów. Z zespołem bandurzystów „Homin stepiw” koncertowała w Ameryce Południowej. Zapoczątkowała kursy gry na bandurze przy Ukraińskim Wolnym Uniwersytecie w Monachium (Niemcy). W 1985 r., po studiach na Uniwersytecie Nowojorskim, zdobyła dyplom z polityki międzynarodowej, a później stopień magistra zarządzania organizacjami społecznymi. Aktywna działaczka w latach 80. XX w. Towarzystwa Ukraińskiej Młodzieży Studiującej (TUSM) imienia Mykoły Michnowskiego. Uczestniczka akcji i demonstracji TUSM w obronie praw ukraińskich więźniów politycznych. W 1986 r. została aresztowana w Nowym Jorku za protesty przeciwko polityce władz radzieckich dotyczącej ukrywania prawdy o katastrofie w Czarnobylu. Wieloletnia współorganizatorka (lata 80.-90.) wyjazdów-staży ukraińskich studentów „Śladami ojców po Europie” i „Śladami ojców po Ukrainie” pod egidą Fundacji Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu. W sierpniu 1990 r. wraz z narzeczonym Petrem Matijaszkiem przyjechali z USA do Lwowa, aby wziąć ślub w Cerkwi Przemienienia Pańskiego UGKC. Stali się pierwszymi zagranicznymi Ukraińcami, którzy powrócili do ojczyzny, by zawrzeć związek małżeński w odrodzonej UGKC. W szczęśliwym małżeństwie przeżyli razem trzydzieści lat. W latach 1991-1994 pracowała jako dyrektor biura krajowego Ukraińskiego Komitetu Kongresowego Ameryki. W 1994 r. przeprowadziła się do Kijowa ze swoim mężem, prawnikiem Petrem Matijaszkiem, któremu zaproponowano pracę w grupie doradców przy Radzie Najwyższej Ukrainy, kierowanej przez dr. Bohdana Hawryłyszyna. W latach 1995-1998 pracowała nad opracowaniem kilku projektów muzycznych, zbierała materiały o kobzarzach i bandurzystach świata, była członkinią redakcji czasopisma „Bandura”. Swoje oddanie sztuce gry na bandurze oraz zachowaniu historii rozwoju instrumentu muzycznego przez dziesiątki lat okazywała poprzez stałą opiekę nad Muzeum Kobziarstwa w Perejasławiu Chmielnickim. Lidia Matijaszek była wieloletnim członkiem zarządu Międzynarodowej Fundacji Charytatywnej „Caritas Ukraina”, od 2016 r. – współorganizatorką corocznego obozu kobziarskiego w ukraińskiej osadzie „Bobriwka” w USA, od 2010 r. – członkinią komitetu organizacyjnego w Kijowie ds. przeprowadzania imprez charytatywnych na rzecz wsparcia UKU. W Międzynarodowym Klubie Kobiet w Kijowie od 2017 r. odpowiadała za organizację regularnych dostaw zestawów żywnościowych dla osób niedołężnych, które nie mogą samodzielnie opuścić swoich domów. W głębokim smutku i żalu pozostawiła męża Petra, córkę Ksenię, krewnych, licznych przyjaciół na wszystkich kontynentach świata. Dobroczynność i życiowa mądrość pozostaną we wdzięcznej pamięci wielu ludzi. Jej dzieła będą kontynuować wierni przyjaciele, a zamierzenia wcielą w życie ludzie o podobnych poglądach, wyznający te same wartości, które były ważne dla Lidii Matijaszek. Oksana IWASIUK 17 września 2020 roku w Kijowie po ciężkiej chorobie zmarła wybitna działaczka społeczna i kulturalna, wierna żona, troskliwa matka, niezawodna przyjaciółka Lidia Matijaszek.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
