Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Agresywna wirtualność w „hybrydowej” wojnie

Слово Просвіти, №40 за 2020 рік

Ołeh HRYNIW, profesor, Lwów. Ostatnie wybory prezydenckie i parlamentarne przekonują, że samobójczy ukraiński rozbrat, jak go jeszcze wcześniej scharakteryzował Iwan Dziuba, po ogłoszeniu Niepodległości i trzech rewolucjach narodowych (Rewolucji Studenckiej na granicie, Pomarańczowej Rewolucji, Rewolucji Godności) pozostaje nadal przypadłością naszej ludności i „nie widać twardej nadziei na głębokie wyzdrowienie” (Dziuba I. Ukraińskie waśnie jako fenomen historii światowej / Iwan Dziuba // Olżycz O. Duch ruiny. — K.: Smołoskyp, 2007. — S. 27). Przeciwnie, można twierdzić: choroba się zaostrza, a chorzy nawet nie uświadamiają sobie jej skutków, choć potencjalnie są one niebezpieczne dla Ukrainy jako niepodległego państwa. Innymi słowy, podmiot stosunków międzynarodowych, którym była Ukraina za poprzedniej prezydentury, stopniowo przekształca się w żałosny obiekt na arenie światowej, choć pod względem liczby ludności i terytorium nasze państwo należy do wielkich krajów kontynentu, może wejść do rodziny wiodących państw świata. Jakie są przyczyny naszego zacofania? Tutaj warto przytoczyć słowa Ołeha Olżycza: „Cała historia Ukrainy to walka dwóch sił: konstruktywnej, która skupia ukraińską potęgę, aby skierować ją na zewnątrz, i rujnującej, która rozprasza ją we wzajemnym pożeraniu się i niesie rozbicie oraz rozkład. A w ślad za tym zawsze szło panowanie obcych nad Ukrainą”. Powstaje szereg pytań: jak te siły, konstruktywna i rujnująca, przejawiły się w ubiegłorocznych wyborach? Czy mogły pomylić się prawie dwie trzecie ludności? Dlaczego wyborcy tak odnieśli się do skutków pięcioletniej prezydentury, którą bezstronni analitycy uważają za najskuteczniejszą w porównaniu z poprzednimi? Czy większość w tym ma rację? Nasuwa się analogia. Wyobraźmy sobie, że za reżimu totalitarnego kompartyjny rajkom wnosi pod obrady zebrania kołchozowego kwestię reakcyjnej istoty prawa Ohma. Oczywiście uczestnicy takiego zgromadzenia potępią je jako wrogą wymysł. A co od tego się zmieni? Czy przestanie ono działać? Czy naprawdę prawda jest określana większością głosów? Ołeh Olżycz charakteryzuje sytuację na Ukrainie po Bohdanie Chmielnickim: „Wolnomyślna radykalna czerń krzyczała o równouprawnienie, wykształcona mniejszość, która chciała zapewnić krajowi prawa i wolności, wymagała porządku i dyscypliny” (Tamże. — S. 17). Przenoszenie bez zastrzeżeń takiej charakterystyki na dzień dzisiejszy jest bezpodstawne, ale zasadniczo wielkiego błędu nie będzie. Można rozszerzyć ramy chronologiczne takiego twierdzenia naszego myśliciela, który pisze: „Duch ruiny, duch stepu pokutuje w psychicznym układzie naszego narodu od czasów książęcych, poprzez hetmańszczyznę i zmagania wyzwoleńcze lat 1917–1920 aż po dzień dzisiejszy” (Tamże. — S. 11). Istota w tym, że w minionym stuleciu ten duch ruiny przejawił się nie jako duch stepu, a duch oszukanej ludności, przede wszystkim duch zbuntowanej bolszewicką agitacją hołoty. Moskiewscy bolszewicy obiecywali „podarować” „małorosyjskim” chłopom ziemię, odebraną obszarnikom i tym, których nazywano kułakami. Co było dalej? Wiadomo: pod koniec lat dwudziestych zaczęli ją odbierać, a w latach 1932–1933 zamorzyli ukraińską wieś głodem i zakopali w upragnionej ziemi. W wyborach prezydenckich przejawił się bunt irracjonalizowanych mas. Hiszpański filozof José Ortega y Gasset pisał: „Rzecz nie w tym, że czerń uważa się za coś wybitnego i nieprzeciętnego, a w tym, że narzuca ona swoje prawo do wulgarności i ogłasza wulgarność jako prawo”. Utrwalenie wulgarności przejawia się w warunkach, gdy w postsowieckiej Ukrainie zliberalizowano prawo karnoprocesowe, co doprowadziło do samowoli, zwłaszcza wśród młodzieży. Przekleństwa stały się codziennym zjawiskiem i nawet nie są potępiane na poziomie domowym. Fenomenem naszych czasów myśliciel nazwał pojawienie się tak zwanej „intelektualnej czerni”, czego nie było w przeszłości. W warunkach Ukrainy reprezentują ją ignoranci z dyplomami wyższego wykształcenia. Beztalencie pcha się do polityki, a traktowany przez H. Ortegę y Gasseta człowiek-masa włącza mu „zielone światło”, nie zastanawia się nad tym, co będzie jutro. Czy wsiadłby ktoś do autobusu, który chce prowadzić szewc czy krawiec? Dlaczego więc w nowym składzie Rady Najwyższej Ukrainy prawie jedną trzecią deputowanych stanowią ci, którzy mają niepełne wyższe wykształcenie? Czy nam już tak podobało się, że każdy kolejny prezydent zaprzecza swojemu poprzednikowi, a nie kontynuuje jego dobrych poczynań? Czy w takich warunkach możliwy jest postęp? Z bólem w sercu czytam wersy Olżycza: „Dwie rzeczy (ruina i bunt) szły zawsze w parze i przychodziły jakby na zamówienie w najbardziej krytycznym dla narodu momencie, obracając w niwecz wszystkie jego osiągnięcia, tworząc dla wrogów ukraińskiego narodu wymarzoną okazję do pogłębienia jego wewnętrznego rozkładu, wykorzystując go do swoich wrogich celów”. Czy nie takim buntem przeciwko kierownictwu państwowemu było głosowanie w ostatnich wyborach prezydenckich i parlamentarnych? Dlaczego głosujący nie brali pod uwagę tego, że Ukraina znajduje się w stanie wojny z uzbrojonym potworem, który nie godzi się z istnieniem naszego niepodległego państwa, próbuje zniszczyć je? Czy może komediant przeistoczyć się w najwyższego głównodowodzącego sił zbrojnych w czasie wojennym? Kto pochwali taką postawę głosujących? Tylko jedno porównanie! Wspominam powstańców w pierwszych powojennych latach. Czy stawiali oni na pierwszym miejscu warunki bytowe? Walczyli, nie dali czerwonym zniewolicielom zrealizować stalinowskiego (formalnie żukowsko-berijowskiego) planu wysiedlenia na Syberię wszystkich Ukraińców, którzy z winy kremlowskich przywódców trafili pod niemiecką okupację! Ostatnie wybory prezydenckie i parlamentarne to nie nowy etap ukraińskiego wyzwolenia narodowego, a zaprzeczenie poprzedniego etapu walki, która rozpoczęła się trzydzieści lat temu i osiągnęła apogeum za czasów poprzedniej prezydentury. Absolutna większość ludności naszego państwa po ogłoszeniu Niepodległości nie uświadomiła sobie interesów narodowych, a bez określenia ich „niemożliwe jest zrozumienie gwarancji istnienia państwa” (Koncepcja interesów narodowych Ukrainy (projekt) / W. S. Kujbida, I. W. Rozputenko, O. I. Hryniw i in. — K.: NADU, 2017. — S. 7). Nasza historia wielokrotnie potwierdzała taki wniosek, począwszy od unii perejasławskiej 1654 roku, która obróciła się trzystasześćdziesięcioletnią tragedią dla naszego narodu i faktycznie trwała do 2014 roku, kiedy wojna Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie spowodowała bezpośrednie przejście do westernizacji polityki zagranicznej naszego państwa w przeciwwadze do orientacji na Wspólnotę Niepodległych Państw i tak zwaną „wielowektorowość”. Próby odejścia od integracji europejskiej i euroatlantyckiej to nic innego jak rewanż i powrót do kursu zagranicznego, przerwanego w 2014 roku. Ostatecznie takie odejście oznacza naruszenie zasadniczego postanowienia Konstytucji, na której przysięgał obecny prezydent. Nasza historyczna tragedia wynika z tego, że rodzima elita dopuszczała do zastępowania interesów narodowych innymi. W czasach kozackich nasi obrońcy zastępowali interesy narodowe wyznaniowymi, które traktowali w sposób stronniczy. Nie rozumieli oni zasadniczej różnicy między ukraińskim prawosławiem, zorientowanym na osobiste zbawienie, a moskiewskim quasi-prawosławiem, opartym na imperialistycznym ideologemie „Moskwa — Trzeci Rzym”. Ukraińskie interesy wymagały koniecznego umocnienia się na Północnym Nadczarnomorzu, a ówcześni Ukraińcy nie stawiali przed sobą takiego celu. W okresie zmagań narodowowyzwoleńczych w latach 1917–1921 przywódcy polityczni zignorowali konieczność ustanowienia niepodległego państwa narodowego, zastąpili ją paliatywnymi wariantami federacji, w której zaspokojone zostaną interesy socjalne. Po rozpadzie „imperium zła i kłamstwa” ukraińskim interesom narodowym nie odpowiadało utworzenie Wspólnoty Niepodległych Państw i członkostwo w niej niepodległej Ukrainy. Jednak kierownictwo państwowe zastąpiło interesy strategiczne interesami taktycznymi, które już wtedy były anachronizmem. Analogiczne zastąpienie interesów miało miejsce w 2019 roku, co potwierdziły wybory. „Każdy naród ma określone interesy, a ich suma organicznie przejawia się w idei narodowej, która z kolei stanowi rdzeń ideologii narodowej”. Czy w głosowaniu w 2019 roku wcielono w życie interesy narodowe? Nie ma pozytywnej odpowiedzi! Proklamacja Niepodległości 24 sierpnia 1991 roku nie stała się początkiem realnego budowania państwa narodowego — słabość sił narodowo-demokratycznych zmusiła je do pójścia na kompromis z nomenklaturą komunistyczną. Z niej wywodzili się dwaj pierwsi prezydenci, a w terenie pozostała dawna urzędnicza kadra komunistyczna. W połowie lat 90. uformował się system oligarchiczny, który własne interesy przedstawiał jako narodowe. Ani Pomarańczowa Rewolucja, ani Rewolucja Godności nie zdołały zlikwidować tego antynarodowego systemu, a działania podejmowane za poprzedniej prezydentury w warunkach trwającej wojny były jedynie początkiem deoligarchizacji społeczeństwa. Społeczeństwo chciało odczuć skutki walki z kryminalną oligarchią natychmiast. Winę za ich brak przypisywano bezpośrednio głowie państwa, z czego skorzystały pewne grupy oligarchiczne, wysuwając na pierwszy plan tak zwane „nowe twarze”, które nigdy nie sprawowały władzy, ale zaproponowały daleki od realizacji „artystyczny wariant” pokonania systemu oligarchicznego. Prawdopodobnie największym błędem poprzedniej władzy było zwlekanie z ukaraniem zabójców z Majdanu, na co z niecierpliwością czekało społeczeństwo. Nie działały na jej korzyść także próby angażowania do zarządzania państwem obcokrajowców, którym z naruszeniem obowiązującego prawa nadawano nie tylko obywatelstwo, ale i „niebotyczne” dla rodaków wynagrodzenia. Takie przedsięwzięcie tłumaczono tym, że jako osoby niezwiązane z rodzimym urzędnictwem będą w stanie ukrócić korupcję, która dotknęła wszystkie ogniwa systemu politycznego. Szczególnie negatywnie na opinię publiczną wpłynęło mianowanie na stanowisko szefa prokuratury osoby bliskiej głowie państwa, ale bez wykształcenia prawniczego, co było rażącym naruszeniem obowiązującego prawa, które zmieniano pod konkretną osobę. Negatywne odczucia wzmocnił jeszcze fakt, że żona prokuratorskiego zwierzchnika została przedstawicielem prezydenta w parlamencie. Prezydent, który ubiegał się o drugą kadencję, zignorował ataki swojego przeciwnika-oligarchy, który wykorzystywał najnowsze technologie wpływu na wyborcę, wabionego „nowym projektem” systemu politycznego w opozycji do oligarchicznego. Narzucano myśl, że państwo może uratować przeciętny nauczyciel historii bez żadnego doświadczenia politycznego, którego pasja sprowadza się do czytania życiorysów mężów stanu czasów antycznych w dziełach Plutarcha. Siłą inercji w naszej szkole po proklamowaniu Niepodległości zaniedbano pracę wychowawczą, a na niektórych uczelniach nawet nie wykładano historii Ukrainy, wychodząc z założenia, że studenci opanowali ją już w ławach szkolnych. Jednak doświadczenie wykładowcy uczelni w stolicy zmusiło do powątpiewania w takie niby-reformy, ponieważ studenci bardzo słabo orientowali się w historii narodowej i literaturze ojczystej, bez gruntownej znajomości których nie może być mowy o wychowaniu patrioty. Niedoceniono tego, że dyplom specjalisty nieodzownie zakłada swoisty atest dojrzałości obywatelskiej. Uważam za swój obowiązek podkreślić, że dla wychowania młodego pokolenia na naszych uczelniach celowe jest przewidzenie nauki nacjologii jako nauki o narodzie. Nawiasem mówiąc, w kraju-agresorze taki przedmiot nauczania opracowuje się już od kilku lat, a nasi badacze przygotowali analogiczny podręcznik prawie sto lat temu. Przestrzegam tych, którzy postrzegają taką propozycję jako niecelową innowację czy nawet wymysł. Nam, Ukraińcom, nawet nie trzeba „odkrywać Ameryki”. Dla naszych rodaków pozostaje nieznana praca Iwana Franki „Młoda Ukraina”, znajomość przez aktywistów politycznych prac Mykyty Szapowała, nie będzie zbędnym ciężarem zapoznanie się z pracami Ołeksandra Kulczyckiego o charakterologii naszego narodu, Wołodymyra Janewa o etnopsychologii Ukraińca, Bohdana Cymbalistego „Piętno bezpaństwowości”. Bez wątpienia prace Wiaczesława Łypynskiego „Listy do braci-rolników” i Jurija Łypy „Przeznaczenie Ukrainy”, „Podział Rosji”, „Doktryna czarnomorska” muszą stać się lekturami obowiązkowymi dla każdego Ukraińca. Ostatnie wybory potwierdziły zmianę pokoleniową na scenie politycznej. Dawne partie nie spełniają oczekiwań wyborców. Zaniedbanie wychowania politycznego młodego pokolenia wydało swoje owoce. Stąd konieczność krytycznego przemyślenia jego wychowania patriotycznego. Trzeba brać pod uwagę specyfikę „wojny hybrydowej” Moskwy przeciwko naszemu narodowi, która trwa jeszcze od połowy XVI wieku! „Apel do prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego”, wydrukowany w „Słowie Proświty” (numer 34), aktywnie wspierają i podpisują Ukraińcy. Dzisiaj drukujemy imiona i nazwiska tych, którzy dołączyli w minionym tygodniu. Nowe podpisy będziemy dodawać w kolejnych numerach. Tetiana Łucznykowa, Julija Skoriewa, Wiktorija Skoriewa, Iryna Skoriewa, Lubow Chalećka, Mykoła Petrunia, Mychajło Andrusiak, Olha Rudaneć, Olha Baranećka, Iwan Łypczuk, Mychajło Dziuba, Hałyna Moczerniuk, Hennadij Romaniuk, Roman Chimej, Myrosława Hruszewśka, Zіnowij Wynnyczuk, Hałyna Hłaholiuk, Ołeksandr Ponomariw, Lidija Pirnacz.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn