Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Natalia DZIUBENKO-MEYS Profil rzeki

Слово Просвіти, №40 за 2021 рік

Dla Poliny i Walerija Franczuków Nie, znowu nie wejdziesz w rzekę… Zatęsknił na brzegu artysta, Tylko fale tańczyły na piasku, Ścierając wszystkie szkice trwożne, A on uparcie wypatrywał dna, Szukając, mierząc głębiny… Rzeka płynęła, było jej wszystko jedno, Że ktoś ją wabi w obraz. Bo dwa razy nie wejdziesz w błękitną toń, I nie podchwycisz wiecznych przemian, Znajomych fal nigdy nie znajdziesz, Jednakowych kropel, zrodzonych z piany. A on wciąż wypisywał żeglugę, Bystrze wody i ciemne wiry, Wpatrywał się w toń, jak w los, W którym znika ostateczność śmierci. Iskrząca, majestatyczna błękitna głębia, Gdzie Mistrz nie zaznawał spokoju, Czuł w żyłach szał i wrzenie, I sam stawał się wiosenną Rzeką. Kręciła go siwa bystrzyna, Rozpuszczał się w iskrach wodospadu, Lecz dziwny cień kobiecy, promienny, Za każdym razem rozpalał nowe ognisko. Na brzeg wyrzucał go przypływ Obok smutnej czułej osiki. On rozpaczał… Po gładzi rzecznej Płynęły chmur kobiece sylwetki. Ściśnie się światło i przejdzie w zaświaty, I zdrętwiejesz na tej bezlitosnej granicy: Ile piękna nam odmierzone, tyleż smutku, Skapują rosy z błękitnej emalii, Matowo majaczą linie i miraże. Farby oczekują wzlotu lub przejścia, Jeszcze nie obraz, tylko niewidzialna wiedza… Pierwsze kiełki, pierwsze strumienie w drodze, Boskie światło, które nazywają przyrodą, Wymiarem innym lub tajemnym przeczuciem. Ledwo porusza się świata widmowa zasłona, Ciche drżenie w głębinach ziemskiego bytu, To – przebijanie się w niespokojnej mieszaninie, Skapują rosy… A na sercowym przekroju Cierpki odcisk niepoznanego jeszcze bóstwa. A potem on zebrał się na wojnę, Jego struna zawołała żałobna, Porzucił dom, i majątek, i żonę, Swoje jeszcze nieukończone płótna. On długo szedł, on ręce opalał, Były zimne, samotne ścieżki, Tam! Tam! Gdzie odblaski łun I czarne zakrwawione pożary. I gdzie Podkowa grozi pięścią O krok jedyny do swojej straty, A na koniu wznosi się Sirko, Stary Kałnysz w sołowieckich kratach. Jasne rycerstwo i jasny cel, I wieczny cień ciężkiego przedburza… I tylko matka – wieczna sierota Niby podbita czajka przy drodze. I tylko cisza śmiertelnych przepraw… Od kraju do kraju rozszarpane ruiny… Tam on umierał i znowu zmartwychwstawał… I zwracał do domu Ukrainę. I nie wiedzieć jak wrócił stamtąd, I czy wrócił do rodzinnego progu? Bo przecież czasem wydaje się – on jest ziemią, Która wykłosiła się przez niego. A czasem, że nosi niebiosa, Zwiastunowe i rozpostarte komety, Surowe i doskonałe piękno, Wysoka precyzja anielskich portretów. A jeszcze ciągłe pragnienie wysokości, Żądza stromych chimerycznych przemian, I ciemna nieskończoność samotności W ludzkich głębinach, w ludzkim morzu. Ona piekąca, niby pokrzywa, Ta czara samotności na wieki… Tylko cichy głos duszę rozdziera, A błyskawica pisze profil kobiety… Ten czasospad – przestrzenne bolesne rozdarcia… Burze i grzmoty, dawne smutne „gdyby”… Poszukiwania światła lub osiągnięcie cudu, Gdzie wszystko jest naprawdę – kobieta i ptak szczęśliwi, I nie szukasz innych dróg i losu… Gdzie kolory przechodzą w gorycz, w ciemność, Barwy zlatują jak liście jesienne z ramienia, W ich symfonii ledwo przebija się temat – To wybuchają dumne odważne sztandary I ściele się jasna droga miecza. Świecie-świeciku! Serce zwiędło od troski… Ileż bólu w tej dali burzowej! I nie wybaczyć, nie ukorzyć się i nie zapomnieć… Strach ma kolor – kolor śmiertelnej trucizny, Tak zaczyna się z mrokiem wieczny pojedynek. Jedyny raz zatęsknił, Że stał się niemodny. Kłopot i rutyna. Już siwą stała się głowa, A o miłości – żadnego obrazu. Lecz jakże tak? Nic o miłości? Bez niej wszystko bezbarwne, ponure… Zabrał sztalugi i w światy poszedł Szukać najprawdziwszej natury, Pięknej, czarującej i jednej… Dusza od strachu ledwo nie zdrętwiała, Że już nie ma dla niego talentu, Nie zauważa tych amurowych strzał. Bo wszystko nie to. Ani oczy… Ani brew… Błądził po ludziach, tylko wszystko na próżno, On dobrze wiedział, że miłość żywa, Jeszcze gdzieś snują się jej jasne czary. Widocznie na oczy spadła zasłona, Że jakoś ominął piękny zarys, Duszą czuł – że czeka go ona. I on wzleciał na kolory, na głos. Śmiała się kobieta: znowu zabłądził W wichurze, na zimnym lodzie. Czy ty zapomniałeś, że ja twoja Rzeka, I dobrze znam twoje twórcze kryzysy. Wszystko kłopotała się… Tyle lat i zim Na nieskończone poszukiwania idei… On rozglądał się, on nie był ślepy. To wszystko o niej, Panie, o niej! Ten srebrny ptak pragnie wysokości… Takie znajome smutne oczy, W tej łzie wszystkie jego światy, W owej świecy z wygięciem kobiecym. On malarz. Pisze o żywym, Rzeka pod sercem – cicha, zagadkowa, Wieszczy przemianę nową W jego obrazach koloru miłości. Powiedzą – marność, powiedzą: wszystko beznadziejnie… Patrzą ludzie i nie widzą siebie w lustrach. Światło, oczywiście, nie gaśnie, tylko gwiazda oddala się, Lecz nie poskromić tej zdumiewającej żywiołowości – Wieczne błądzenie po promieniu – do źródła. Znowu wyłapujesz ledwo oświetlone oblicza, Obrazy ciszy, która niszczy wszystko wniwecz. Światło i ciemność… A na bolesnym styku Szpachlą piszesz. Serce zachodzi się krzykiem. Ze światem i czasem prowadzi rozmowę artysta. Surowa ta mowa. Słuchają, ale nie słyszą… Wtopione bóle w ten nieprosty czasosłów, Nad bystrzyną znowu artysta czaruje. Wszystko nie na próżno. I nie minęło na marne, Dopóki promienieje z dziwnych płócien miłość.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn