Strona · s. 10strona oryginału ↗
Piękni ludzie
Слово Просвіти, №40 за 2021 рік
Za każdym razem, gdy odwiedzam pracownię Wałerija Franczuka, ogarnia mnie uczucie niewiarygodnej czułości i duchowego drżenia, oglądam obrazy – i dosłownie w nich tonę, są wypełnione tak oślepiającym światłem, rozlewiskiem kolorów, dźwięczną tajemniczą energią, że fizycznie odczuwa się dotyk innych światów, nieodkrytych sfer. I ile by się nie wpatrywać, za każdym razem znajduje się tam coś nowego, niepoznanego, nieznanego. To przesunięcie czasów, wydarzeń, kalejdoskop legendarnych ludzi fascynuje i zniewala. Szewczenko, Skoworoda, Sirko, nasi wielcy hetmani, prorocy, przywódcy. Patrzę na płótno w szkarłatnych barwach. To bandurzysta uniósł rękę nad płomiennymi strunami ognistej bandury, jeszcze nie znam melodii, słów, ale dokładnie wyłapuję triumfalne, majestatyczne akordy gniewu i niewiarygodnego wzlotu ducha. Kocham pejzaże Franczuka. Świecą cichym, łagodnym światłem, można tysiąc razy przejść obok trzech wierzb nad dnieprzańskim nurtem, ale żeby zauważyć tę przejrzystość, żałosną pozłotę liści, ciężkie blizny na szorstkiej korze, to utajnione pismo klinowe czasu, o! – tutaj potrzebne jest nie tylko bystre oko artysty, nie, przede wszystkim serce zakochane w pięknie ojczystej ziemi, jej historii. Bo Franczuk jest przede wszystkim myślicielem. Jego słynny cykl „Dzwony pamięci” – to nie tylko i nie tyle opłakiwanie ofiar Hołodomoru, choć to przejmujące jęki i łzy fizycznie odbijają się echem na płótnach. On przemyśliwuje horror, który wydarzył się na naszej błogosławionej ziemi. Ostre, lotne linie, szerokie pociągnięcia pędzla, oblicza smutku, bólu, przerażenia. Obraz piekła na ziemi, dokąd przyszło zło w swoim najpełniejszym wyrazie. Jak artysta zdołał to zrobić? Jak podołał? Wytrzymał… Przypominam sobie, pod jakim wrażeniem był James Mace, który jeszcze w 1993 roku zapoznał się z wystawą Wałerija Franczuka i od razu wyróżnił go jako wielkiego ukraińskiego artystę o niewiarygodnym zasięgu. Z biegiem czasu to zdjęcie wyblakło, ale jest drogie mnie i panu Wałerijowi jako pamiątka. A po tym zanurzeniu w ciemne pokłady przeszłości nagle triumfalna melodia biblijnych obrazów. Błękitne, różowe, srebrne pociągnięcia
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
