Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Swoi: Musijczuk

Слово Просвіти, №40 за 2021 рік

9 marca 1990 roku. Wałerij i Łarysa Musijczukowie z synami pod pierwszą w Ługańsku niebiesko-żółtą flagą. Ołena BONDARENKO. 1 grudnia 1991 roku w Ługańsku było zimno, mokro i wietrznie. Ale w małym pokoiku na 16. piętrze hotelu „Ługańsk”, który wynajmował ruchowski sztab Referendum i wyborów Prezydenta Ukrainy, panował upał od powietrza, nagrzanego przez ludzi, którzy sapali, dostając się na piętro pieszo (z powodu na głucho wyłączonej windy), tłoczyli się, wściekle palili i niemal co chwilę pytali od progu „nu szczo tam?”. „Nu, szczo tam?” – to jedno z dziwnych pytań, do którego okresowo uciekają się Ukraińcy w różnych sytuacjach. W naszym przypadku chodziło o wieści „z pól”. O ten sam „Słownik…” Hrinczenki. O fałszerstwach, z którymi przyjdzie się zetknąć później, wtedy nikt nie miał pojęcia, jednak mimo wszystko – czy wpuszczają na przykład obserwatorów? Czy nie kontrolują głosowania? Słowem, coś w tym stylu. Potem fala sama z siebie opadła i w pokoju został ktoś z ruchowców z Sichowa (nasi „szefowie”, oni już miesiąc przedtem pracowali zmianowo w obwodzie – przy agitacji, potem jako obserwatorzy, pokłon Romanowi Schmidtowi i wszystkim, wszystkim. Szczególny respekt dla lwowianina Zenika Huzara, który wtedy nie miał pojęcia, że kiedyś zostanie… zastępcą przewodniczącego Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej). Zapadła cisza. Od czasu do czasu dzwonili z Kijowa – przeważnie Mychajło Bojczyszyn – i też pytali „nu szczo tam?”. Nie było dokąd biec, nie było czego rozklejać, rozwieszać i rozdawać. Wreszcie pojawiło się uczucie zmęczenia. Z małego kalendarzyka, opartego o parapet, zachęcająco uśmiechał się nasz kandydat na Prezydenta Wiaczesław Czornowił. Wierzyliśmy, że zwycięży. Byliśmy strasznie romantyczni i do cna pełni złudzeń. Późną nocą „nu szczo tam?” do Kijowa pytaliśmy już my. Dowiedzieliśmy się, że wygrywa Krawczuk. Czornowił wtedy „wziął” 23,27%, w tym 9,94% w obwodzie ługańskim. A jeszcze dowiedzieliśmy się, że wygrywa Ukraina… Nad ranem 2 grudnia zdrzemnęłam się po prostu przy stole. Obudził mnie uroczysty głos spikerki w radiu: „Dzień dobry, niepodległa Ukraino!”. Spojrzałam w okno i zobaczyłam w półmroku młodziutki, bielutki śnieg. A ulicą Oboronną pędził motocykl z wózkiem (u nas mówią – z kołyską), w nim podskakiwał mój zastępca w Krajowym Ruchu, jednocześnie przewodniczący miejskiego Ruchu Wałera Musijczuk i rozpaczliwie coś krzyczał, zapewne: „Sława Ukrainie!”. I nad nim, jak olbrzymie skrzydło, leciał prosto w szare ługańskie niebo ogromny niebiesko-żółty sztandar… W. M.: Po raz pierwszy w najnowszej historii Ługańsk zobaczył niebiesko-żółty sztandar 9 marca 1990 roku. Były dwa – w nocy poprzedniego dnia własnoręcznie wykonał je mój kum Petro Biłous z żoną. Tego dnia ługańscy ruchowcy na cześć Dnia urodzin Wielkiego Kobziarza przeprowadzali akcję porządkowania w parku imienia Tarasa Szewczenki. Dzień był słoneczny, ciepły. I w promieniach marcowego słońca zapłonął nasz sztandar! On, nawiasem mówiąc, przechowuje się u mnie… O. B.: Z twoim imieniem w mieście wiązano całą masę ruchowskich spraw. Ty je po prostu w biegu wymyślałeś. Ot, powiedzmy, doprowadziliście do nazwania dużej księgarni w centrum imieniem Borysa Hrinczenki i podarowaliście portret autora pierwszego ukraińskiego słownika wyjaśniającego… Nie, ty sam opowiedz. W. M.: Ale to stało się jakoś spontanicznie. Ja zawsze dużo czytałem (i czytam), owe księgarnie odwiedzałem – i tę w szczególności – często. Sprzedawczynie już mnie dobrze znały, jak i moje upodobania. Pewnego razu zaproponowały zakup „Krótkiego słownika wyjaśniającego języka ukraińskiego”. Wziąłem go do rąk i przeraziłem się: tam były same kalki z rosyjskiego, jak na przykład „plastinka”, a nie „płatiwka”, „apielsin”, a nie „pomarancz” itd. Ze sprzedawczyniami wszcząłem o tym rozmowę, do której z czasem dołączyła kierowniczka sklepu. Ja im opowiedziałem o „Słowniku języka ukraińskiego” Borysa Hrinczenki, na co otrzymałem uwagę: chyba nie „Słownik”, a „Słownik”. Wtedy ja zaproponowałem takie coś: jeśli udowodnię swoją rację, one na urodziny Hrinczenki udekorują księgarnię jego portretem. Zgodziły się. Wkrótce zwróciłem się do Borysa Wżesnewskiego i z Toronto przysłano mi fotokopię pierwszej strony „Słownika…” wydania z 1909 roku. Zatem 9 grudnia w obecności ruchowców (nu, ty pamiętasz) księgarnię udekorowali wielkim portretem Borysa Hrinczenki. Wtedy my zaproponowaliśmy nadać jej imię wybitnego uczonego. Sprzeciwów nie było… O. B.: Kiedy wszystko się zaczynało, pracowałeś w zakładzie budowy lokomotyw („zakład OR”, jak wtedy się nazywał). Wy z Łarysą (żona Wałerija Musijczuka. – O. B.) ukończyliście Politechnikę Kijowską, otrzymaliście skierowanie do Ługańska. Zdaje się, mieszkaliście początkowo w akademiku, z czasem pojawiło się własne mieszkanie. Urodziło się dwoje synów… Słowem, zwykła rodzina. Chyba że zamiast radzieckiej popsy słuchałeś „Pink Floyd” i dużo czytałeś. A potem stanąłeś w ruchowskich szeregach. Co cię zawołało? W. M.: Ile siebie pamiętam, byłem nieobojętny na los Ukrainy. Możliwe, dlatego, że urodziłem się i wychowałem na Wołyniu, w kraju, o którym śpiewa się: Gdzieś tam daleko na Wołyniu, Zrodziła się armia UPA… Więc tylko nadarzyła się okazja przysłużyć się Ukrainie, od razu przyszedłem do Ludowego Ruchu. O. B.: W ponure lata 90. twoje zdolności i wiek akurat w pełni odpowiadały obrazowi młodego talentu, który pędzi szukać lepszego losu poza Ukrainą. Dlaczego zostałeś? Dlaczego w Ługańsku? I dlaczego w końcu opuściłeś Ługańsk? W. M.: Dlaczego Ługańsk?.. Kiedy odbywało się skierowanie po ukończeniu KPI, propozycje były różne, ale wszystkie miasta, oprócz ówczesnego Woroszyłowgradu, znajdowały się poza granicami w tamtym czasie jeszcze USRR. My z Łarysą zdecydowaliśmy, że z Ukrainy nie wyjedziemy, dlatego wybraliśmy zakład budowy lokomotyw. A jeszcze, jak zauważyłaś, były propozycje wyjazdu do… Australii! Tam mieszkała babcia Łarysy i jeszcze niektórzy krewni, oni nas zapraszali: mówiąc, z waszym inżynierskim fachem będziecie dobrze zabezpieczeni. Ale ja nigdy nie wyobrażałem sobie siebie oderwanym od ukraińskiej ziemi, jej trosk, ludzi. W Ługańsku przeżyliśmy 10 lat, a potem wyjechaliśmy na ojczyznę. Po pierwsze, ja zawsze chciałem wrócić na rodzimy Wołyń, po drugie, rodzice się starzeli, trzeba było się nimi opiekować. Długo szukaliśmy wariantów wymiany (rynku nieruchomości wtedy praktycznie nie istniało, dopiero się rodził), i kiedy pojawiła się taka możliwość, od razu z niej skorzystaliśmy. O. B.: „Ten, kto kocha, powi- Wałerij Musijczuk. Rok 2021 „nie podzielić losu tego, kogo on kocha” – powiedział kiedyś jeden z twoich ulubionych pisarzy… W. M.: Dlatego jestem na Ukrainie! Wiele różnych wspomnień. Przede wszystkim – znajomość ze wspaniałymi ludźmi, prawdziwymi patriotami Ukrainy. Pamiętam Ołesia Dudnyka, wspaniałego artystę i rzeźbiarza, ukraińskie wieczory u niego w pracowni. Jestem dumny ze znajomości z Jurijem Szczekoczichinem, panem Jurijem Kozowskim, panami Szmyhelskim i Hłuzdanem. Nie zapominam też o wszystkich członkach Ruchu, z którymi podczas puczu GKCzP my – niewielka garstka – wyszliśmy na ulicę z naszymi sztandarami i plakatami przeciwko juncie… Szczególnie jestem dumny z organizacji marszu „Dzwin-91” oraz koncertu zespołu „Komu Wnyz” w pałacu kultury w Ługańsku – pierwszym i jak dotąd jedynym. Obiecałem Andrijowi Seredzie (liderowi zespołu – O. B.), że zorganizuję mu tam jeszcze jeden koncert… Da Bóg, może jeszcze zorganizujemy… O. B.: Gdyby los ułożył się tak, że w 2014 roku mieszkałbyś w Ługańsku – co byś robił? Wyjechał? Czekał na powrót naszych? Wziął do ręki broń? W. M.: Bez wątpienia wziąłbym broń. A poza tym przyszło mi do głowy: gdyby w 2014 roku w Ługańsku była nasza ekipa z lat 1990–91, to, co się stało, mogłoby się nie wydarzyć… O. B.: Broń do ręki wziął twój towarzysz i kum, o którym już wspominałeś – Petro Biłous. Był on wśród nas jednym z najbardziej żarliwych patriotów. Jak potoczył się jego los? W. M.: O ile mi wiadomo, Petro po ATO osiadł gdzieś na Podolu, żyje spokojnie i pokojowo. Ostatnio kontaktu z nim, niestety, nie miałem. O. B.: Pewnie w rodzinnym Łucku oddycha ci się swobodniej. Ale czy wspominasz Ługańsk? Jak myślisz, co będzie? I czy będzie? W. M.: Łuck to moje rodzinne miasto, miasto bardzo piękne, starodawne. Nie zakochać się w nim jest niemożliwe! Kiedy przyjeżdżają do mnie przyjaciele czy koledzy-pośrednicy w obrocie nieruchomościami (obecnie jestem dyrektorem „Wołyńskiej Agencji Nieruchomości”), chętnie oprowadzam ich po Łucku. Ługańsk wspominam zawsze: i przez ciągłe doniesienia medialne, i dlatego, że to część mojego życia. Co będzie? Wszystko będzie Ukrainą! O. B.: Masz dwóch już dorosłych synów. Jakimi ich wychowałeś? W. M.: Zwyczajnymi, porządnymi ludźmi. Oczywiście patriotyzm w naszej rodzinie to nieodzowna cecha. Synowie pracują w branży technologii IT. Starszy mieszka z nami, w Łucku, młodszy, Taras – we Lwowie. Mam już także wnuka Iwana. O. B.: Wiesz, wiele rzeczy się zapomina. Ale są rzeczy, które wbijają się w pamięć na zawsze. Ot i mnie do dziś stają przed oczami: poranne półmroki, młody śnieg, motocykl z wózkiem i wielki niebiesko-żółty sztandar, niczym skrzydło, nad moim Ługańskiem. I szczęśliwe, jasne, bliskie twarze moich przyjaciół z Ruchu, które przechowuje wdzięczna pamięć… 30 września 2021 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn