PETRO CZERNIEHA
WOŁODYMYR ZAIKA
Tłumaczenie maszynowe
W Ukrainie należy ponownie wydać książkę o historii powstania i działalności Ukraińskiej Armii Powstańczej, a także założyć muzeum tej organizacji. Mówiono o tym podczas okrągłego stołu w Ukrinformie „UPA – rocznica powstania. Historia, mity, domysły”, zorganizowanego przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, na czele którego stoi Paweł Mowczan, który był także moderatorem spotkania. Wśród uczestników byli Mykoła Gołomsza, Iwan Zajec, Wołodymyr Serhijczuk, Stepan Bracziun, Michajło Ratuszny, Oleh Matkiwski, Lew Biriuk, Jarosław Fedoryn, Illia Szutow, Anatolij Radzichowski, Fergad Turanli, Ihor Myszkowski, Olesia Myszkowska, Switłana Feszczenko, Serhij Prysuchin, inni obecni oraz ci, którzy dołączyli online. „Radziecka propaganda przez dziesięciolecia piętnowała powstańców, przekręcała fakty, niszczyła samą ideę ukraińskiej niepodległości. Ku naszemu ogromnemu żalowi dziś mamy negatywną praktykę, gdy kierownictwo państwa powierzchownie podchodzi do tych kwestii. To świadczy o tym, że potrzebujemy podejścia państwowego, oświatowego, potrzebujemy ponownego wydania historii UPA, by uczyć dzieci na uczelniach, w szkołach i by ludzie wiedzieli, czym jest UPA i w jakim celu została stworzona”, – powiedział w swoim wystąpieniu polityk i były zastępca Prokuratora Generalnego Mykoła Gołomsza. Zauważył, że wspominając Ukraińską Armię Powstańczą, mówimy nie tylko o przeszłości, ale również o prawie ukraińskiego narodu do bycia gospodarzem na własnej ziemi, posiadania własnego państwa i samodzielnego decydowania o jego losie. Pan Gołomsza podkreślił, że UPA powstała w warunkach II wojny światowej, gdy Ukraina znalazła się między dwiema siłami totalitarnymi i Ukraińcom przyszło walczyć o swoją wolność narodową i niepodległość państwową. Jednocześnie wciąż istnieje wiele wypaczeń historii UPA, ponieważ Rosja zawsze rozumiała, że narodem łatwiej rządzić, gdy odbierze mu się pamięć historyczną. Z kolei wieloletni deputowany ludowy Ukrainy Iwan Zajec wyraził opinię, że na Ukrainie należy tworzyć infrastrukturę pamięci o UPA na wzór tej, która istnieje w Polsce w odniesieniu do Armii Krajowej. „Proponowałbym utworzyć na Ukrainie odrębne muzeum UPA – takie, jak istnieje w Polsce, w Krakowie – muzeum Armii Krajowej. Polacy mają takie muzeum, a u nas nie ma własnego muzeum UPA”, – zaznaczył pan Iwan Zajec. Korzystając z okazji, Paweł Mowczan wykonał ważne zlecenie Rady Najwyższej Ukrainy i wręczył honorowe odznaczenie Rady Najwyższej Ukrainy – odznakę nagrudną „Za służbę Narodowi Ukraińskiemu” im. Lewka Ługanenki za bezinteresowną pracę, umacnianie państwowości i suwerenności Ukrainy, obronę interesów narodowych oraz rozwój społeczeństwa obywatelskiego Illi Szutowowi, Lwowi Biriukowi i Jarosławowi Fedorynowi. Również z rąk Pawła Mowczana honorowe odznaczenie otrzymał Ihor Myszkowski. Uczestnicy zgromadzenia podjęli uchwałę: zwrócić się do organów władzy o ustanowienie znaku pamiątkowego na Placu Sofijskim, który poświadczałby zjednoczenie ZUNR i UNR w 1918 roku, oraz pamiątkowego znaku o proklamowaniu niepodległości UNR w 1917 roku w Kijowskim Domu Nauczyciela; zwrócić się do Gabinetu Ministrów Ukrainy o opracowanie mechanizmu wprowadzenia w życie Ustawy Ukrainy „O statusie prawnym upamiętnienia pamięci bojowników o niepodległość Ukrainy w XX wieku”.
Informacja własna. Zdjęcie: Serhij Prysuchin
LESIA KOROLYK
Tłumaczenie maszynowe
Ogólnoukraiński dyktando radiowe odbędzie się we wtorek, 27 października, o godz. 11:00 czasu kijowskiego w Dzień Ukraińskiego Pisma i Języka. Autorem tekstu do Radiodyktanda Jedności Narodowej w 2026 roku został pisarz i weteran rosyjsko-ukraińskiej wojny Artur Droń, a lektorami – nauczyciel języka i literatury ukraińskiej Artur Projdakow oraz piosenkarka, działaczka społeczna i wolontariuszka Dasza Astafjewa. Dzień Ukraińskiego Pisma i Języka został ustanowiony w listopadzie 1997 roku z inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, na czele którego stał posłanek do Rady Najwyższej Ukrainy Pawło Mowczan. Z kolei radiodyktando zostało ustanowione przez redakcję Ukraińskiego Radia w 2000 roku.
Tłumaczenie maszynowe
Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w placówkach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na drugie półrocze 2026 roku (s. 41). Cena wynosi: 1 mies. — 71 hrywien.
Bądźmy, przyjaciele, razem!
Tłumaczenie maszynowe
Ołeksandr KONDRATENKO, analityk polityczny, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy „Silni robią to, co mogą, a słabi cierpią to, co muszą”. Tukidyd, „Wojna peloponeska”, księga V, rozdział 89. Przekład z wersji angielskiej Richarda Crowleya. Prawie dwa i pół tysiąca lat temu Tukidyd opisał negocjacje, w których silniejsze państwo żądało od słabszego poddania się, faktycznie nie pozostawiając mu przestrzeni na wolny wybór. Od tamtego czasu ludzkość stworzyła prawo międzynarodowe, założyła Organizację Narodów Zjednoczonych i utrwaliła zasadę suwerennej równości państw. Jednak prawo do samodzielnego określania własnego losu nie oznacza jeszcze zdolności do jego obrony, ponieważ między prawną niezależnością a realną wolnością wyboru politycznego może rozciągać się granica, za którą suwerenność ryzykuje pozostanie formalnością. Polityka międzynarodowa jest określana nie tylko przez zadeklarowane zasady, ale także przez realny stosunek interesów i sił. W dążeniu do osiągnięcia własnych celów państwa mogą zgadzać się na kompromisy, których skutki będą musieli przezwyciężać inni. Dla Ukrainy ryzyko polega na tym, że warunki zakończenia wojny mogą stać się przedmiotem szerszych porozumień, w których nasze interesy ustąpią innym priorytetom. Jak realny jest taki scenariusz, pokazują ostatnie decyzje sternika Białego Domu. 16 października prezydent USA zrezygnował ze stosowania szeregu sankcji i ceł, przewidzianych ustawą Grahama, wobec Rosji i Iranu. Poprzedziło to porozumienie o dostawach rosyjskiego oleju napędowego. Waszyngton tłumaczy swoje kroki interesami narodowymi i potrzebą stabilizacji rynku energetycznego, jednak znaczenie tej decyzji wykracza poza jej oficjalne uzasadnienie: osłabienie presji na Moskwę następuje mimo tego, że Kreml nie wykazuje gotowości do rezygnacji ze swoich strategicznych żądań. Czyż nie świadczy to o możliwym przeglądzie amerykańskich priorytetów, w którym kwestia ukraińska ryzykuje zejście na drugi plan? Tłumaczenie tych decyzji czysto wewnętrzną polityką USA byłoby zbyt proste. Jest jeden aspekt, na który, moim zdaniem, warto zwrócić uwagę. Decyzje Waszyngtonu mogą być związane nie tylko z pragnieniem Trumpa, by obniżyć ceny nośników energii czy zademonstrować dyplomatyczny rezultat, ale także z tym, że wojna z Iranem stworzyła dla USA dodatkowe problemy wojskowe i dyplomatyczne. I Rosja może spróbować z tego skorzystać. Kreml oferuje swoje wsparcie w uregulowaniu konfliktu, jednocześnie pojawiają się doniesienia o wsparciu Teheranu ze strony Moskwy i Pekinu. Powstaje zasadne pytanie: czy Putin nie próbuje wykorzystać swojej roli w kryzysie bliskowschodnim, aby odzyskać przestrzeń do porozumień z Waszyngtonem, w szczególności w sprawie Ukrainy? Choć bezpośrednich dowodów konkretnej umowy nie ma, to w polityce ważne są nie formalne porozumienia, a to, jak państwa wykorzystują współzależność kryzysów. Dla naszego państwa jest to strategiczne ryzyko, którego nie można ignorować. Nie odrzucam tego, że kwestia ukraińska będzie rozpatrywana w szerszym pakiecie amerykańsko-rosyjskich porozumień (wygląda na to, że już się to dzieje). Jednak w tej geopolitycznej grze Waszyngton i Moskwa nie są jedynymi graczami, których interesy mogą wpłynąć na przyszłość Ukrainy. Są jeszcze Chiny, dla których długotrwała konfrontacja Rosji z Zachodem stwarza własne strategiczne możliwości. Uważam, że główna korzyść Pekinu polega nie na samej wojnie, a na tych zmianach w międzynarodowym układzie sił, które ona wywołuje. Rosja, coraz bardziej zależna od chińskiego rynku, technologii i handlu, ma mniej możliwości prowadzenia niezależnej od Pekinu polityki gospodarczej. To wzmacnia pozycje negocjacyjne Chin w relacjach z Moskwą. Jednocześnie USA i państwa europejskie zmuszone są wydawać znaczne zasoby na wsparcie Ukrainy i wzmocnienie własnego bezpieczeństwa, a zatem rozdzielać uwagę między kilkoma strategicznymi kierunkami. Dla Pekinu jest to możliwość wzmacniania własnych pozycji bez bezpośredniego starcia zbrojnego z Zachodem. Jednocześnie błędem byłoby uważać, że Chiny są zainteresowane jakimkolwiek rozwojem wydarzeń: nadmierne osłabienie Rosji, rozszerzenie wojny czy poważna destabilizacja światowej gospodarki mogą być sprzeczne z jego interesami. Dlatego chińska polityka najprawdopodobniej określana jest dążeniem do zachowania sterowności sytuacji, uzyskania korzyści ekonomicznych, rozszerzenia własnych wpływów. W szczególności Państwo Środka uważnie obserwuje, jak NATO i jego państwa członkowskie reagują na wojnę: bada efektywność zachodnich systemów uzbrojenia, logistykę, tempo uzupełniania arsenałów i zdolność sojuszników do koordynowania swoich działań. Dla ChRL jest to możliwość oceny nie tylko potencjału wojskowego Sojuszu, ale także gotowości jego członków do długotrwałej konfrontacji, zależności od mocy przemysłowych i trwałości jedności politycznej. Siła NATO określana jest nie tylko liczbą uzbrojenia, ale także zdolnością państw do terminowego ich produkowania, dostarczania i działania w sposób uzgodniony w warunkach długotrwałego kryzysu. Ważne jest, aby rozumieć tę logikę i budować. Aby Ukraina zaistniała, nasza władza – od rejonowej do centralnej – musi pamiętać, że wszystko zaczyna się od modlitwy. Prorok Taras: „Swoją Ukrainę kochajcie, kochajcie ją… W czasie srogim, w ostatniej, ciężkiej minucie za nią Pana Boga módlcie”. Iwan Franko: „Gdybyś wiedział! Lecz tę wiedzę pradawną odczuć trzeba, sercem zrozumieć. Co ciemne dla umysłu, dla serca jasne i jawne… I innym by ci się ukazał świat. Ty byś sercem rósł. Między burzami życia i trwogi byłaby niezłomna, jasna droga twoja. Jak ten, co w burzę szedł, po grzywach fal rozległych, tak ty byś mówił do wszystkich płaczących, skrzywdzonych, ubogich: „Nie bójcie się! To ja!”. Iwan Franko: „Gdybyś wiedział, jak wiele waży słowo”. Tak, musimy zetrzeć przykazanie „bójcie się” i odnowić kozackie przykazanie „nie bójcie się”. Do tego mamy modlitwę. Ojcze nasz, daj nam siły i wiedzy, mądrości Ciebie zrozumieć i poznać Twoją prawdę i miłość. Że my jesteśmy my, i że my wyszliśmy sami z siebie, i mamy być sobą, i wyjść na swoją prawdę, swoją historię, na samych siebie, i samym do siebie dorównać, i usłyszeć głos swojej duszy, którą Ty, Boże, w siebie włożyłeś w ciało. I wtedy nam otworzy się, że Bóg – to jest Ukraina, a Ukraina – to jest Bóg. Wtedy zaistniejemy my, i wtedy zaistnieje Ukraina. I dlatego być, bo Ukraina – ponad wszystko! Ten wskaźnik wynosi 45%. Negatywny stosunek w tych grupach wyraziło 13% i 9% ankietowanych odpowiednio. Osobno uczestnikom badania zadano pytanie o możliwą koalicję, która pracowałaby nie dla podziału stanowisk, a dla wspólnej odpowiedzialności władzy i opozycji za kluczowe decyzje podczas wojny. W takim formacie poparcie idei znacząco rośnie. Pozytywny stosunek do stworzenia takiej koalicji wyraziło już 66% ankietowanych Ukraińców. Tylko 7% respondentów zadeklarowało negatywny stosunek do tej propozycji. Reszta uczestników sondażu wybrała neutralną odpowiedź lub nie potrafiła określić się ze swoim stanowiskiem. Wyniki badania świadczą, że Ukraińcy znacznie bardziej popierają ideę jedności politycznej, jeśli przewiduje ona wspólną odpowiedzialność za decyzje w warunkach wojny, a nie podział stanowisk władzy. Ze strony mediów „Nowyj format”
tę politykę wobec Pekinu na konkretnych interesach, a nie na oczekiwaniu dobrej woli. Przede wszystkim chodzi o wzmocnienie międzynarodowej kontroli nad dostawami do Rosji komponentów i technologii, które są wykorzystywane w produkcji wojskowej. Jednocześnie zależność Moskwy od chińskiego rynku stwarza możliwości dialogu z Pekinem w sprawie ograniczenia rosyjskich zdolności wojennych, więc Ukraina musi koordynować działania z USA, UE i Wielką Brytanią, aby uzgodniona presja na kanały dostaw nie była niwelowana przez rozbieżności między partnerami. Celem takiej polityki nie jest przekonanie Chin do rezygnacji z własnych interesów, lecz uczynienie kontynuacji rosyjskiej agresji mniej opłacalną i bardziej kosztowną dla Federacji Rosyjskiej. Ograniczone możliwości bezpośredniego wpływu na Pekin podkreślają, jak ważna dla Ukrainy jest konfiguracja relacji między innymi ośrodkami siły. Takie siły jak Unia Europejska i Wielka Brytania mają znaczącą wagę gospodarczą, wpływają na międzynarodową politykę sankcyjną i odgrywają ważną rolę w kształtowaniu europejskiego systemu bezpieczeństwa, ale ich interesy i gotowość do brania na siebie odpowiedzialności nie zawsze będą się pokrywać, podobnie jak ich podejście do relacji z USA. Właśnie dlatego kierunku europejskiego nie można traktować jako automatycznej przeciwwagi dla Waszyngtonu czy jako gwarancji wsparcia w każdych okolicznościach. Ostatecznie znaczenie każdego zewnętrznego partnera będzie określane zarówno przez jego zasoby i deklaracje, jak i przez to, w jakim stopniu jego interesy będą zbieżne z ukraińskimi. Jednak świadomość cudzych interesów sama w sobie nie daje odpowiedzi na główne pytanie: jakie miejsce Ukraina jest w stanie zająć w nowym układzie sił? Przyszłość naszego państwa zależy nie tylko od decyzji Waszyngtonu, Pekinu czy europejskich stolic, ale także od tego, jak skutecznie wykorzystuje ona własne zasoby, doświadczenie wojskowe i znaczenie strategiczne. Właśnie dlatego warto mówić zarówno o ryzykach zewnętrznej presji, jak i o konkretnych możliwościach, które pozwalają Ukrainie wpływać na decyzje partnerów i bronić własnych interesów. Jestem przekonany, że nasze państwo ma ku temu znacznie więcej możliwości, niż może się wydawać: kompleks obronno-przemysłowy, doświadczenie bojowe i opracowania technologiczne muszą stać się podstawą wspólnego systemu obronnego z europejskimi partnerami. Położenie geograficzne, potencjał rolny i szlaki handlowe stworzyły możliwości głębszej integracji gospodarczej z UE. Te przewagi należy przekuwać w konkretne rezultaty: wspólną produkcję uzbrojenia, długoterminowe zobowiązania w zakresie bezpieczeństwa, nowe rynki dla ukraińskich technologii i silniejszą gospodarkę, zdolną do samodzielnego finansowania własnej obrony. Jednak wszystkie te kalkulacje geopolityczne tracą sens, jeśli kraj sam osłabia się korupcją, nieefektywnym zarządzaniem i nieodpowiedzialnością urzędników. Potrzebny jest pełny audyt organów państwowych, przedsiębiorstw i rad nadzorczych, likwidacja zbędnych struktur, wyeliminowanie dublowania funkcji oraz redukcja nieefektywnych stanowisk. Równolegle: realna reforma systemu sądownictwa, nieuchronna odpowiedzialność za korupcję i przejrzyste zamówienia publiczne. Państwo, które traci zasoby przez korupcję i nieodpowiedzialność własnych urzędników, samo ogranicza swoją zdolność do decydowania o własnej przyszłości. I dopóki nie przezwyciężymy tych problemów, naszą przyszłość w znacznym stopniu będą określać ci, od których jesteśmy zależni. Czy Ukraina jest w stanie sama określać swoją przyszłość? Teza Tukidydesa pozostaje aktualna, jednak Ukraina już udowodniła, że nie jest biernym obiektem cudzej woli. Naszym zadaniem jest sprawienie, aby prawo do decydowania o własnej przyszłości było poparte nie tylko prawem międzynarodowym i deklaracjami politycznymi, ale także realną zdolnością do obrony własnego wyboru.
Tłumaczenie maszynowe
Prawie połowa Ukraińców popiera ideę utworzenia koalicji jedności narodowej i Rządu Ocalenia Narodowego. Świadczą o tym wyniki sondażu Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii (KMIS). Zgodnie z badaniem 48% respondentów pozytywnie odnosi się do takiej inicjatywy. Negatywne stanowisko wyraziło 11% ankietowanych. Pozostali uczestnicy mają stanowisko neutralne lub nie określili się w odpowiedzi.
Socjologowie przeanalizowali również wyniki w zależności od poziomu zaufania do prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Według danych KMIS stosunek do utworzenia koalicji niemal nie zależy od poparcia dla głowy państwa. Wśród tych, którzy w pełni ufają Zełenskiemu, pozytywnie ocenia taką ideę 47% respondentów. Wśród tych, którzy raczej ufają prezydentowi,
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Rosja nasila ataki na Kijów, łącząc nocne i dzienne uderzenia z presją na infrastrukturę energetyczną i transportową stolicy. Według oceny The New York Times, Moskwa próbuje wyczerpać mieszkańców miasta, zmusić część ludzi do wyjazdu i zwiększyć presję na Ukrainę. The New York Times zaznacza, że Kijów nie wykazuje oznak gotowości do poddania się, pomimo nasilenia rosyjskich ataków. Jednocześnie miasto nadal żyje pod stałym zagrożeniem nowych uderzeń. Brytyjski pułkownik Hamish de Bretton-Gordon wezwał kraje NATO do rozważenia utworzenia misji obronnej w celu ochrony ukraińskiej ludności przed rosyjskimi atakami rakietowymi i dronowymi. Jego zdaniem pomoże to zachować infrastrukturę krytyczną bez bezpośredniego przystąpienia Sojuszu do wojny. Taką opinię brytyjski pułkownik wyraził w felietonie dla The Telegraph, porównując działania Rosji do taktyki, którą stosowała w Syrii. Trump kieruje się przede wszystkim własnymi interesami, a nie międzynarodowymi zasadami i regułami. Właśnie dlatego może posłuchać słów rosyjskiego dyktatora Putina, w szczególności dotyczących zaprzestania ukraińskich uderzeń na rosyjskie rafinerie ropy naftowej. O tym na antenie Espreso powiedział przewodniczący zarządu Ukraińskiego Kryzysowego Centrum Medialnego, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy Wałerij Czałyj. W Kijowie odbyła się akcja z żądaniem dymisji mera miasta Witalija Kliczki, która, według oceny byłego wicepremiera Ukrainy Pawła Rozenki, nie zgromadziła oczekiwanej liczby uczestników. Jednocześnie na miejsce przeprowadzenia wiecu przyszli także zwolennicy mera, którzy wystąpili przeciwko jego usunięciu ze stanowiska. O tym Rozenko poinformował na Facebooku. Według jego wyliczeń na akcję przeciwko Kliczce przyszło około 100–150 osób, nie licząc dziennikarzy i funkcjonariuszy organów ścigania. Były wicepremier skrytykował organizację akcji i oświadczył, że pomimo aktywnego rozpowszechniania wezwań do protestu w przestrzeni informacyjnej, wiec z żądaniem dymisji Kliczki nie uzyskał znaczącego poparcia. Według niego kwestię tego, kto ma kierować stolicą, powinni rozstrzygać sami kijowianie podczas wyborów. „100–150 osób (inni – dziennikarze z funkcjonariuszami) nie będą nam opowiadać, jak trzeba „natychmiast znieść” wybranego przez nas mera. Będą wybory, bez was, „przypadkowych” gości, rozstrzygniemy, kto będzie u nas merem!” – cytuje pana Rozenkę OBOZ.UA. Sektor badań militarnych. Anatolij ZBOROWSKI. Kobziarsko-lirnicza Pokrowa – to coroczny tradycyjny festiwal i święto ukraińskiej tradycji kobziarskiej i lirniczej. Jest to uczczenie Dnia Obrońców i Obrończyń Ukrainy oraz Pokrowy Najświętszej Bogurodzicy. Tegoroczna kobziarsko-lirnicza Pokrowa w Kijowie odbyła się w Narodowym Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara”. Bratczyk Kijowskiego Cechu Kobziarskiego i moderator wydarzenia Witalij Kobzar opowiedział o działalności organizacji w ciągu roku. Kobziarze występowali w wielu miastach i wsiach Ukrainy, zbierając
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Narodowe Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej przeprowadziło wydarzenie upamiętniające Iwana Tremboweckiego. Wydarzenie zorganizowano przy wsparciu 238. oddzielnego batalionu specjalnego przeznaczenia „Czarny Sokół”. Aby uczcić pamięć poległego, zebrali się jego bliscy, towarzysze broni i przyjaciele. Podczas wydarzenia dowódca kompanii Wołodymyr Szewczenko przekazał muzeum bojowy heksakopter Vampire, który wykonywał zadania w rejonie sumskim. Minował on drogi przemieszczania się wroga, niszczył sprzęt i ukrycia okupantów, wzmacniał zapory obronne. Podczas kolejnej misji Vampire zestrzelił wrogi przechwytujący. Maszyna została utracona. Teraz Vampire zajął swoje miejsce w ekspozycji Muzeum Wojny jako symbol niezłomności, profesjonalizmu i poświęcenia ukraińskich żołnierzy. O tym informuje medium PNK – Pierwszy Niezależny Kijów. Liczba Ukraińców biorących udział w akcjach protestacyjnych w USA znacząco spadła w porównaniu z początkiem pełnoskalowej inwazji Rosji. Wśród możliwych przyczyn wymienia się strach przed deportacją, zajętość pracą oraz wyczerpanie emocjonalne. Jednocześnie ukraińska diaspora nadal wywiera wpływ na amerykańską politykę poprzez kontakty z Kongresem. O tym w programie „Co dalej?” na antenie kanału telewizyjnego „Espreso” opowiedział aktywista, współzałożyciel Rebirth.Ukraine w Nowym Jorku Wsewołod Myrnyj. Według niego ukraińskie organizacje w USA nadal prowadzą akcje charytatywne, zbierają fundusze dla Sił Zbrojnych Ukrainy i organizują akcje protestacyjne. Jednak zaangażowanie Ukraińców w wydarzenia publiczne wyraźnie spadło. Kierownik „Pierwszego Ochotniczego Mobilnego Szpitala” Hennadij Druzenko poinformował o przeniesieniu do brygady szturmowej „Rubież”. Przypuszcza on, że może to mieć związek z jego krytyką ukraińskich władz. O tym informuje „Patriot Donbasu” w oparciu o Nowyny.LIVE. Według Druzenki o przeniesieniu dowiedział się podczas urlopu. Kierownictwo wyjaśniło decyzję rozkazem z góry, ale nie podało konkretnych przyczyn. Medyk twierdzi, że sam nie prosił o przeniesienie. Podczas posiedzenia tymczasowej komisji śledczej Rady Najwyższej Druzenko skrytykował podejście do określania celów Ukrainy w wojnie i podkreślił priorytetowość zachowania państwa. „Krytykowałem nieefektywne działania, w szczególności prezydenta Zełenskiego. Już trzeci rok mówię, że naszym celem powinno być przetrwanie Ukrainy, a nie zniszczenie Rosji” – oświadczył. W Ławrze Peczerskiej w ramach projektu „Ikona Wojskowa” poświęcono i przekazano pododdziałom Sił Zbrojnych Ukrainy trzy święte obrazy, poinformowały Wojska Lądowe SZU, przekazuje Chronikers. Trzy święte obrazy – Opieki Najświętszej Bogurodzicy, świętego Mikołaja Cudotwórcy oraz świętego Jerzego Zwycięzcy – napisali ukraińscy ikonografowie. W ramach projektu „Ikona Wojskowa” własne symbole duchowe otrzymało już około dwudziestu pododdziałów Sił Obrony Ukrainy. „Dla wierzących żołnierzy takie ikony są symbolami duchowego wsparcia i nadziei. Pomagają znajdować siły w trudnych momentach i zachowywać niezłomność podczas wykonywania zadań bojowych” – czytamy w poście. 15 października w kinie Filmhuis Den Haag w Hadze odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Dowody”, opowiadającego o realiach rosyjskiej okupacji Iziumu w obwodzie charkowskim oraz systematycznym charakterze zbrodni popełnionych przez rosyjskich wojskowych przeciwko Ukraińcom. Film stworzyła ukraińska dziennikarka Weronika Marczenko we współpracy z Prokuraturą Obwodową w Charkowie przy wsparciu projektu GIDNA fundacji charytatywnej Future for Ukraine oraz organizacji Project Expedite Justice. Obraz zawiera świadectwa ludzi, którzy przeżyli rosyjską okupację, oraz materiały dokumentalne, które ujawniają skalę zbrodni i ich skutki dla mieszkańców Iziumu. O tym informuje wydanie „Dumka”. Narodowe Biuro Antykorupcyjne oraz Specjalistyczna Prokuratura Antykorupcyjna zakończyły dochodzenie w sprawie byłej wicepremier i minister sprawiedliwości Olhy Stefanishyny. Jest ona podejrzana o nielegalne wzbogacenie się na ponad 13,9 mln hrywien oraz podanie nieprawdziwych danych w deklaracji majątkowej. O zakończeniu dochodzenia 16 października poinformowała służba prasowa NABU. Materiały postępowania karnego udostępniono stronie obrony w celu zapoznania się. W Białej Cerkwi w obwodzie kijowskim funkcjonariusze organów ścigania ujawnili okoliczności, w których towary spożywcze przeznaczone na rezerwę mogły zostać uszkodzone przez gryzonie. Wstępna wartość zepsutych produktów wynosi prawie 7 mln hrywien. W ramach dochodzenia policja przeprowadziła przeszukania w magazynach trzech przedsiębiorstw, które mogły być powiązane z przechowywaniem i ewidencją zapasów, informuje medium „Życie Kijowa”. W Kijowie na moście pieszym otwarto wystawę fotograficzną „Oblicza zwycięstwa”, poświęconą żołnierzom Sił Zbrojnych Ukrainy. Jak przekazuje Ukrinform, informuje o tym Kijowska Miejska Administracja Państwowa. Ekspozycję stworzył Departament Komunikacji Społecznej KMAP we współpracy z Głównym Zarządem Komunikacji SZU. W centrum wystawy znajdują się żywe kadry z pracy bojowej, wykonywania zadań i codzienności służby wojskowej. Za każdą fotografią stoi ludzka historia: prawdziwe emocje, wyzwania, wzajemne wsparcie i siła ducha tych, którzy bronią Ukrainy. Autorami prac zostali żołnierze i profesjonalni fotografowie SZU Ołeksij Bobownikow, Rusłan Kaniuka oraz Witalij Sokur. Według danych analitycznych platformy LUN w Użhorodzie odnotowano gwałtowny wzrost stawek za wynajem mieszkań, które w ostatnich miesiącach wzrosły o 82%. W rezultacie centrum obwodu zakarpackiego stabilnie utrzymuje pierwsze miejsce w ogólnokrajowym rankingu, a średnie ceny są tu już ponad dwukrotnie wyższe niż w stolicy. Według aktualnych danych średni koszt wynajmu mieszkania jednopokojowego w Użhorodzie sięga orientacyjnie 800 dolarów USA (około 36 tysięcy hrywien), podczas gdy w Kijowie podobne mieszkanie kosztuje średnio 360 dolarów USA (około 16–17 tysięcy hrywien). Z tego powodu Kijów spadł aż na ósme miejsce wśród ukraińskich miast pod względem poziomu cen wynajmu, informuje medium UA.NEWS. Zbiory Muzeum Historyczno-Krajoznawczego w Rożyszczach wzbogaciły się o nowy eksponat – kopię maski pośmiertnej przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery. Uroczyste wydarzenie z tej okazji odbyło się w rocznicę śmierci działacza politycznego, 15 października. Poinformowano o tym na stronie Rady Miejskiej w Rożyszczach, przekazuje Rajon.Rożyszcze. 16 października w Krzywym Rogu otwarto wystawę objazdową „Relikwia Ostrogska”, poświęconą jednemu z najważniejszych zabytków ukraińskiego drukarstwa – Biblii Ostrogskiej z 1581 roku. Odwiedzający będą mogli dowiedzieć się, jak tworzono książki kilka wieków temu, zobaczyć materiały historyczne i własnoręcznie spróbować drukować na rekonstrukcji starodawnej prasy. O tym informuje „Pierwszy Krzyworoski” z otwarcia wystawy. W muzeum „Dom Metropolity” Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska” otwarto projekt artystyczny „Drzewo życia: tradycje i współczesność”. Na wystawie zaprezentowano prace ukraińskich artystów oraz instalacje z pseudonimami ukraińskich żołnierzy. O tym informuje ZN.UA.
W 80. roku życia zmarła artystka ludowa Ukrainy Olga Osijik. Ponad pół wieku poświęciła scenie Wołyńskiego Akademickiego Obwodowego Teatru Muzyczno-Dramatycznego im. Tarasa Szewczenki. O stracie poinformowano na stronie teatru na Facebooku. Przygotował Ihor Zoc. Jurczenko własnoręcznie wykonał kobzę. Kobziarz Jurczenko mówi: „Jeśli człowiek sam wykonał kobzę lub bandurę, to będzie na niej grał”. Tak uczył go pierwszy ojciec Cechu Kobziarskiego Mykoła Budnyk. Na święto przybył Jurij Fedynski, kobziarz z ukraińsko-amerykańskiej rodziny, który przeprowadził się na Ukrainę z USA i założył Połtawski Cech Kobziarski. Artysta ludowy Ukrainy, brat Cechu Kobziarskiego w Kijowie Taras Kompanyczenko, który przebywa w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, spóźnił się na koncert. Ale na prośbę wielbicieli jego sztuki wystąpił z niewielkim koncertem solowym.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...zbierali pieniądze dla Sił Zbrojnych Ukrainy (ZSU). W Muzeum Iwana Hončara wystąpili: ojciec Kijowskiego Cechu Kobzarskiego, doktor nauk historycznych Mykoła Towkajło, Żdan Bezwerbnyj, Serhij Wolczenko, Eduard Dracz, Witalij Kobzar, Dmytro Radczenko, a także Taras Dorocki z Lwowskiego Cechu Kobzarskiego. Mykoła Towkajło podziękował dyrektorowi muzeum Petrowi Hončarowi za wystawę „Iwaniw Kowczeg”. We wnętrzu tej wystawy odbyła się pokrowa kobzarzy i lirników. Bratczyk Kijowskiego Cechu Kobzarskiego Wasyl Żowanyk, który służy w wojsku, przyjechał z Dniepra i w szczególności wykonał pieśń o zwycięstwie kozaków nad Moskalami pod Konotopem w 1659 roku.
Zabrzmiały pieśni duchowne, pieśni o kozackich dokonaniach, społeczno-obyczajowe i inne. Po raz pierwszy na tak wielkim święcie wystąpił lirnik Jewhen Dmytryczenko, który niedawno dołączył do Kijowskiego Cechu Kobzarskiego.
Sztuka kobzarska przyciąga młodzież. Kobzę własnoręcznie wykonał Swiatosław Syrotiuk, którego ojciec, działacz partii Swoboda Jurij Syrotiuk, broni Ukrainy w szeregach ZSU. Swiatosław zdobywa zawód archeologa w Kijowsko-Mohylańskiej Akademii, ale interesuje się także sztuką kobzarską. Pod kierunkiem kobzarza Jurka
Tłumaczenie maszynowe
Petro CZERNEHA, profesor UDU imienia Mychajła Drahomanowa „Sztuka leczenia jest szczytem działalności humanitarnej człowieka, niesie misję tworzenia, dobra i ochrony życia chorego, to kwintesencja duchowości, a także ogromna odpowiedzialność, której nie sposób przecenić”. Taką ocenę pracownikom systemu ochrony zdrowia dał nasz bohater – światowej sławy ukraiński uczony-chirurg, poeta, publicysta, malarz, proświcianin, bezgranicznie obdarzona talentem osobowość, działacz społeczny, który określił główną ideą i celem swojej działalności ochronę oraz zachowanie zdrowia i życia człowieka, analizę kryzysów technogennych, ekologicznych, demograficznych i społecznych, które zagrażają ludzkiej cywilizacji. Anatolij Radzichowski urodził się w wielodzietnej rodzinie oficera Armii Czerwonej, uczestnika II wojny światowej Pawła Ołeksandrowycza i nauczycielki Kateryny Kyryliwny Dunajenko w miasteczku Talne na Czerkaszczyźnie. Po powrocie ojca z frontu rodzina przeprowadziła się do miasteczka Poliske, na północy Kijowszczyzny, gdzie pracowali rodzice i dorastało czterech synów. Źródła swoich osiągnięć upatruje w rodzinnym wychowaniu dzieci, „wpływie mężnego ojca, łagodnej mądrej matki”, którzy zaszczepili im miłość do pracy, pełne szacunku podejście do ludzi, kształtowali podstawy światopoglądu, duchowości, zdrowej moralności, miłości do rodzinnej ziemi, języka oraz szczególny stosunek do tradycji narodowych i ukraińskiej kultury. „A jeszcze największym naszym duchowym przewodnikiem, wspomina Anatolij Pawłowycz, był wielki rodak Taras Szewczenko, którego wiele utworów znaliśmy z braćmi na pamięć...”. Ucząc się w Poliskiej szkole średniej, młody Anatolij podczas wakacji szkolnych pracuje w zakładzie torfowym, gdzie pracował także jego ojciec, a po 8 klasie uczy się w Myrockim technikum zooweterynaryjnym w rejonie borodianskim i jednocześnie – w wieczorowej szkole średniej na Kijowszczyźnie. Naukę ukończył w 1961 roku i został skierowany do pracy jako zootechnik w obwodzie sumskim. W latach 60. „chruszczowskiej odwilży” i breżniewowskiego „okresu zastoju” służy we Flocie Północnej, a następnie Bałtyckiej Marynarki Wojennej, uczy się w Leningradzkiej Wojskowej Akademii Medycznej oraz w Kijowskim Instytucie Medycznym imienia akademika O. O. Bohomolca. Naukę ukończył w 1970 r., otrzymując dyplom lekarza chirurga. W trakcie nauki, jako narodowo świadomy Ukrainiec, poświęcał znaczną uwagę studiowaniu historii medycyny Ukrainy, działalności wybitnych naszych uczonych-lekarzy, ich szlachetnej pracy na rzecz ochrony i zachowania zdrowia oraz życia ludzi. Do skutecznej nauki inspirowały go wybitne osiągnięcia w nauce i praktyce medycznej Julija Szymanowskiego, w szczególności jego prace naukowe „Chirurgia operacyjna” (1864 r.) oraz „Operacje na powierzchni ludzkiego ciała” (1865 r.), Petra Peremezki – wybitnego histologa, histofizjologa, embriologa, który niezależnie od W. Flemminga i W. Schleichera dokonał odkrycia mitozy – procesu podziału komórek, podstawy odnowy tkanek i podtrzymania żywotności całego organizmu, Mykoły Wołkowycza – uczonego lekarza, który stał u źródeł neurochirurgii i chirurgii klatki piersiowej, Mykoły Sklifosowskiego – wybitnego chirurga, uczonego, założyciela chirurgii brzusznej i wprowadzenia antyseptyki do praktyki. W latach 1970–1973 A. Radzichowski pracuje jako lekarz chirurg w Dymerze na Kijowszczyźnie i jednocześnie doskonali wiedzę na stażu na katedrze chirurgii wydziałowej Kijowskiego Instytutu Medycznego im. O. O. Bohomolca. Od 1974 r. rozpoczyna szkolenie medyczne w Kijowskim Instytucie Naukowo-Badawczym Chirurgii Klinicznej i Eksperymentalnej pod kierunkiem znanego chirurga akademika O. Szalimowa, gdzie stanie się wiodącym lekarzem w aprobowaniu wszystkich nowych badań w dziedzinie medycyny. Tam przejdzie drogę od młodszego pracownika naukowego do kierownika oddziału chirurgii wątroby i trzustki, obroni w 1979 r. pracę kandydacką, a w 1986 r. – doktorską. Za znaczący osobisty wkład w rozwój chirurgii dróg żółciowych, odzwierciedlony w pracach naukowych, A. Radzichowski w 1986 r. został uhonorowany Państwową Nagrodą Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki. Nagrodę pieniężną za nią przekazał na fundusz likwidacji skutków katastrofy czarnobylskiej. Jego monografia dotycząca leczenia przetok trzustki z autorskimi ilustracjami stała się pierwszą w światowej praktyce fundamentalną pracą poświęconą tej nozologii. W 1987 r. na międzynarodowej wystawie książki w Moskwie została uhonorowana złotym medalem. W 1989 r. Anatolij Pawłowycz obejmie katedrę chirurgii ogólnej i ratunkowej Kijowskiego Instytutu Doskonalenia Lekarzy (obecnie – Narodowy Uniwersytet Ochrony Zdrowia imienia P. L. Szupyka), gdzie przez 27 lat, kierując się dewizą ze starożytnego manuskryptu, że „chirurgia – to pierwsza i najlepsza ze wszystkich nauk medycznych, drogocenne dzieło niebios i źródło sławy”, będzie kontynuował studiowanie i wykorzystywanie mądrości znanych na świecie uczonych lekarzy, w szczególności pochodzących z Ukrainy Illi Bujalskiego, Illi Miecznikowa, Walentyna Wojno-Jasienieckiego, Iwana Iszczenki, Mychajła Kołomijczenki. Radzichowski jako jeden z najbardziej utalentowanych specjalistów w dziedzinie gastroenterologii chirurgicznej oraz kierownik katedry i kliniki chirurgicznej NMAPO imienia P. L. Szupyka opracuje szereg oryginalnych, wysokowydajnych metod chirurgicznego leczenia wątroby, dróg żółciowych i trzustki, których wykorzystanie w praktyce klinicznej przyczyni się do trzykrotnego zmniejszenia powikłań pooperacyjnych i śmiertelności. Osiągnie szczególne rezultaty w chirurgicznym leczeniu raka, przetok trzustki, niedrożności jelit, ostrego zapalenia trzustki, co zostanie godnie ocenione przez krajową i światową społeczność medyczną. W 1992 r. Anatolij Radzichowski otrzymuje honorowy tytuł profesora, a w 1996 r. „Zasłużonego działacza nauki i techniki Ukrainy”. Osiągnięcia uczonego-chirurga opublikowane są w 560 jego pracach, w tym w 48 monografiach, 53 świadectwach autorskich i patentach oraz światowej sławy dwutomowym wydaniu. Dmytro Łomaczuk i Anatolij Radzichowski w „Proświcie”
zaprezentowane na 27 indywidualnych wystawach zagranicznych i krajowych. W 1993 r. przyznano mu honorowy tytuł „Zasłużony Artysta Ukrainy”. Główną ideę twórczości plastycznej i literackiej wyraził w poezji: „Piszę dla tych – chwałę im oddaję, Kto ból cudzy przyjmuje, jak własną niedolę, Kto poświęca siebie, by drugiemu Żyło się nie w piekle, a w Raju!”. Miłość do Ukrainy, postawę obywatelską, troskę o losy ukraiństwa i ludzkości autor przejawia w dziełach popularnonaukowych i publicystycznych „Ludzkość przeciwko człowiekowi”, „Daruję szczęście żyć”, „Człowiek i Wszechświat: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość” i in. Obserwujemy w nich głęboką wiedzę o historii swojego narodu, jego etnicznych i duchowych korzeniach oraz tragicznych losach na przestrzeni wielu wieków. Jego analiza kwestii życia i śmierci, losu człowieka, jego odpowiedzialności za przyszłość jest współbrzmiąca z ideami, założeniami i ostrzeżeniami słynnego rodaka, doktora medycyny i ekonomii ekologicznej, ekonomisty, socjologa, politologa, filozofa, założyciela ukraińskiej higieny społecznej Serhija Podolynskiego, który rozwijał przyrodniczo-naukowe podstawy medycyny i filozofii społecznej, integrował wiedzę naukową z humanistycznymi ideałami służenia narodowi. Akademik Radzichowski, troszcząc się o losy narodu i ludzkości w pracy „Człowiek i era atomowa”, analizując przesłanki, przyczyny i skutki wybuchu jądrowego w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w 1986 r., obiektywnie uzasadnia zagrożenie dla ludzkości i Ukraińców ze strony energii atomowej i broni. Przecież w elektrowni produkowano wzbogacony pluton do bomb atomowych, moskiewska władza planowała wybudować jeszcze ponad 40 reaktorów na ziemiach Ukrainy. Czyż nie był to plan kolejnego masowego ludobójstwa narodu, likwidacji państwa ukraińskiego i w konsekwencji odrodzenia imperium rosyjskiego, do czego dąży dzisiaj faszystowski reżim Moskwii w wojnie zaborczej? Czarnobylski reaktor pokrył promieniowaniem tylko na Ukrainie ponad 200 tys. km kw. ziemi z 603 tys. km kw. całego terytorium. Co najmniej 600 tys. likwidatorów katastrofy przedwcześnie odeszło z życia, a ucierpiało od jej wpływu 5 mln ludzi, skażono 2218 wsi i miast z populacją 2,4 mln tomnych „Atlasów operacji na narządach trawiennych” (1979 r., 2005 r.), do których weszło wykonanych przez niego około 4000 ilustracji operacji chirurgicznych, które stały się podręcznikami chirurgów Ukrainy i wielu krajów świata. Pierwszy Atlas został wyróżniony w 1980 r. srebrnym medalem Międzynarodowej wystawy książki w Lipsku, a drugi był nominowany jako „Najlepsza książka Ukrainy” w 2006 roku. Znany pisarz, tłumacz, artysta ludowy Ukrainy Hryhorij Bułach, oceniając wkład A. Radzichowskiego w rozwój medycyny, obrazowo nazwał Atlas „Biblią dla chirurgów świata”. Przez ponad 50 lat działalności chirurgicznej Radzichowski osobiście wykonał ponad 25 tys. operacji – bez żadnego powikłania, stworzył szkołę współczesnej chirurgii, przeprowadził udane kierownictwo naukowe w przygotowaniu 13 prac kandydackich i 5 doktorskich oraz trzech pokoleń chirurgów na Ukrainie i poza jej granicami. Główny patomorfolog Ukrainy, doktor nauk medycznych, profesor P. Czerwiak, oceniając pracę A. Radzichowskiego, twierdził, że ani razu nie obserwował powikłań pooperacyjnych, nawet po wielogodzinnych interwencjach chirurgicznych na trzustce, ich po prostu nie było. Anatolij Pawłowycz samodzielnie, bez żadnych przywilejów i wsparcia, tworzył własną biografię – biografię samorodka, wielkiego Ukraińca, dzięki wytrwałości w osiąganiu postawionego celu, wyjątkowej pracowitości i wielostronności talentu. Wyniki jego pełnej poświęcenia udanej pracy były prezentowane na Światowych kongresach chirurgicznych we Włoszech (1996 r.), Belgii (1998 r.), Wiedniu (2008 r.), USA (2010 r.) i innych krajach, gdzie otrzymały wysoką ocenę specjalistów. Przez 10 lat A. Radzichowski był wiceprezydentem Międzynarodowej organizacji medycznej INTERMED, a także członkiem Kolegium Generalnego Międzynarodowego komitetu antykryminalnego i antyterrorystycznego. Jest człowiekiem głęboko patriotycznym, pełnym poświęcenia, życzliwym, świadectwem czego jest twórczość artystyczna i publicystyczna. Jego wyjątkowość polega na połączeniu różnorodności talentów. Jest autorem ponad 350 dzieł malarskich i graficznych, ponad 4,5 tys. ilustracji do 38 naukowych publikacji medycznych, z których wiele było prezentowanych
osób. Po katastrofie wyludniło się ponad 90 miejscowości. Autor, powołując się na naukę W. Wernadskiego o noosferze, jest przekonany, że ludzkość we współczesnym świecie, pochłoniętym ideą wzbogacenia się i amoralnością, mogą czekać jeszcze bardziej krwawe i katastrofalne skutki, „jeśli siły przyrody nie zostaną ograniczone siłą ludzkiego ducha i doskonalszą organizacją społeczną”. Jego świat duchowy kształtował się w rodzinie wymagającego ojca i mamy – „kobiety utalentowanej, odważnej, która malowała, pisała wiersze, grała na scenie i wspaniale śpiewała w duecie z tatą”. Co udzieliło się także naszemu bohaterowi. Udzieliło się, bez wątpienia: jego świat duchowy jest harmonijny, zatem utwory poetyckie – głęboko liryczne, melodyjne, jak język ojczysty i ukraińska dusza, napełnione miłosierdziem, współodczuwaniem, miłością do Ukrainy. Jego poezja jest szlachetna, przesiąknięta pragnieniem sprawiedliwości, odrodzenia pamięci historycznej, w szczególności walki narodu o odrodzenie państwowości, bólem z powodu ludobójstwa dokonanego przez moskiewski komunistyczny, a dziś putinowski faszystowski reżim. W jego utworach, twierdził niezapomniany B. Olijnyk, „czujecie ogień słowa Szewczenki”. Prowadzi on znaczącą pracę oświatową także jako członek Zarządu Głównego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Za wybitną twórczość naukową oraz literacko-publicystyczną został odznaczony orderem „Nestor Kronikarz” oraz medalem „Budowniczy Ukrainy”. Unikalne połączenie w osobie sławnego Ukraińca A. Radzichowskiego wielu talentów oraz tytanicznej pracowitości i sumienności dało mu możliwość osiągnięcia najwyższych wyników w pracy naukowej i praktycznej medycznej, pedagogicznej, sztukach pięknych, literaturze, działalności społecznej i międzynarodowej. Jego trud w imię ochrony i zachowania zdrowia oraz życia narodu ukraińskiego i ludzkości, triumfu dobra i piękna został wysoko oceniony przez Ukrainę i za granicą. Jest odznaczony ponad 20 orderami, innymi wyróżnieniami organów państwowych, organizacji społecznych i religijnych Ukrainy oraz krajów Europy, a także wybrany członkiem twórczych związków narodowych: pisarzy, artystów, dziennikarzy oraz narodowych akademii nauk pedagogicznych i sztuk Ukrainy. Światowe uznanie osiągnięć akademika A. Radzichowskiego w różnych dziedzinach kultury wywołuje nie tylko zachwyt, ale jest przykładem służby swojemu narodowi i całej ludzkości. Dzisiaj, kiedy naród ukraiński od ponad 12 lat walczy z moskiewskimi najeźdźcami, tracąc najlepszych synów i córki, osiągnięcia uczonego w chirurgii naukowej i praktycznej pomagają w leczeniu rannych i powrocie ich do Sił Zbrojnych Ukrainy lub do życia w pokoju. Znaczący jest wkład Anatolija Radzichowskiego w stworzenie Ukraińskiej Wojskowej Akademii Medycznej oraz rozbudowę krajowej szkoły chirurgów wojskowych. Powyższe uzasadnienie daje podstawy do wnioskowania przed Prezydentem Ukrainy o nadanie akademikowi A. Radzichowskiemu tytułu „Bohater Ukrainy”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
mówić po ukraińsku i zachowywać ukraińską tożsamość tam, gdzie za to można było trafić do piwnicy. Wśród tych, którzy doświadczyli prześladowań, byli także proświcianie. Sam Semystiaha opowiadał o aresztowaniach aktywistów „Proświty”, w szczególności Ołeksandry Szewczenko, Kostiantyna Filimonenki, Iwana Zacharczenki oraz Andrija Popowycza. 2022 – do dzisiaj Po pełnoskalowej inwazji Rosji większa część Ługańszczyzny znalazła się pod okupacją. Ale ukraiński opór nie ustał. Trwa on w wojsku, ruchu oporu, przestrzeni informacyjnej, działalności społecznej, zachowaniu ukraińskiej kultury i pamięci o swoim kraju. Od Kyjaszki do Semystiahy Ukraińskie podziemie Ługańszczyzny stale znajdowało odpowiedzi na wyzwania czasu. Zmieniały się pokolenia. Zmieniały się metody walki. Zmieniały się okoliczności historyczne. Ale znowu i znowu znajdowali się ludzie, którzy nie godzili się uznać cudzej władzy nad ukraińską ziemią za ostateczną. Powstańcy lat 1917–1921. Podziemni działacze lat 20. Ukraińscy nacjonaliści lat 40. Dysydenci i szestdziesiatnyky. Proświcianie niepodległej Ukrainy. Ukraiński opór 2014 roku. Ruch oporu po 2022 roku. A wśród nich – Wołodymyr Semystiaha, historyk i wieloletni szef ługańskiej „Proświty”, człowiek, który po 55 dniach niewoli powrócił do pracy na rzecz Ukrainy. Jego historia pokazuje: ukraiński opór Ługańszczyzny to nie tylko broń. To także książka, ukraińskie słowo, flaga, ulotka, wykład, pomoc wojskowym, zachowana pamięć i odmowa wyrzeczenia się swojego. Właśnie dlatego historię Ługańszczyzny trzeba opowiadać nie tylko poprzez historię okupacji. Trzeba ją opowiadać poprzez ludzi, którzy w różnych czasach zachowywali ukraińską Ługańszczyznę. Pamiętamy. Badamy. Zachowujemy. Przywracamy ukraińską historię Ługańszczyzny. czytań literackich Jewhen Ołeksijowycz Szapowałow (przewodniczący zarządu organizacji społecznej „Towarzystwo Ołeksy Tychoho”), Wołodymyr Borysowycz Berezin (przewodniczący ekologicznej organizacji społecznej „Bachmat”), uczniowie i pedagodzy dzielili się wrażeniami, rozważali nad dziedzictwem Ołeksy Tychoho i Jarosława Homzy. Wydarzenie zakończyło się minutą ciszy ku pamięci wszystkich, którzy oddali życie i płacili wolnością za prawo bycia Ukraińcami na swojej ziemi. „Musieliśmy obudzić Doniecczyznę, pokazać ludziom, że ten kraj zawsze był i jest ukraińskim. Niebiesko-żółta flaga w Doniecku w 1989 roku – to był nasz wspólny przełom przez strach” (z tez wystąpień i wspomnień o wiecu w Dniu Zjednoczenia 22 stycznia 1989 roku, gdzie Homza podnosił ukraińską flagę). Do zobaczenia na kolejnych – już czwartych – Czytaniach Homzowskich!
Tłumaczenie maszynowe
Ługańszczyznę często próbowano przedstawiać jako krainę, gdzie ruch ukraiński był rzekomo zjawiskiem obcym lub przypadkowym. Źródła historyczne świadczą o czymś innym. W różnych okresach historycznych na terenie współczesnej Ługańszczyzny działały ukraińskie środowiska powstańcze, podziemne, narodowo-kulturalne i dysydenckie. Formy walki zmieniały się, ale dążenie do ukraińskiej państwowości, wolności i zachowania własnej tożsamości nie znikało. Ihor KŁOPCZENKO, przewodniczący Ługańskiego oddziału obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. 1917–1921: pierwsze zmagania wyzwoleńcze. Po upadku Imperium Rosyjskiego Ługańszczyzna znalazła się w epicentrum skomplikowanych wydarzeń wojskowo-politycznych. Na terenie krainy działały ukraińskie formacje wojskowe, Wolne Kozactwo oraz różnorodne oddziały powstańcze. Na Starobielszczyźnie uformował się potężny chłopski ruch powstańczy. Szczególnie ciekawy jest mało znany epizod: podziemna organizacja Wołodymyra Kyjaszki, która latem 1921 roku działała na Ługańszczyźnie i była powiązana z Piątą grupą powstańczą Sztabu Partyzancko-Powstańczego przy Głównej Komendzie wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej. Jej sieć obejmowała Kreminną, Popasną, Swatowe, Lisiczańsk oraz okoliczne wsie. Celem było odzyskanie niepodległości Ukrainy i walka przeciwko władzy bolszewickiej. 1920–1930-te: opór wobec reżimu bolszewickiego. Po ustanowieniu władzy sowieckiej otwarty ukraiński ruch polityczny został faktycznie zniszczony. Ale opór nie ustał od razu. Na Starobielszczyźnie ruch powstańczy przeciwko władzy bolszewickiej trwał w latach 20. XX wieku, a poszczególne formy oporu zachowywały się także później. Ten okres jest ważny dla zrozumienia historii Ługańszczyzny: władza sowiecka ustanawiała się tutaj nie jako bezkonfliktowy proces, lecz towarzyszył jej opór zbrojny i chłopski. Angelina KOBEC, nauczycielka języka ukraińskiego i literatury, wieś Oczeretyne w obwodzie donieckim. „Największym strachem systemu jest to, kiedy człowiek przestaje bać się mówić prawdę na głos”. Właśnie te słowa znanego dysydenta, pedagoga i publicysty z osiedla Oczeretyne w rejonie pokrowskim obwodu donieckiego Jarosława Homzy stały się lejtmotywem Trzecich Literackich Czytań im. Homzy, które niedawno połączyły... 1940-te: OUN na Ługańszczyźnie. W latach II wojny światowej ukraiński ruch nacjonalistyczny rozszerzył swoją działalność także na Donbas. Na Ługańszczyźnie działały podziemne grupy OUN. Według danych „Encyklopedii współczesnej Ukrainy”, na terenie obwodu podczas niemieckiej okupacji działały liczne grupy podziemne, a obwodowy oddział OUN(b) organizował walkę przeciwko reżimom nazistowskiemu i bolszewickiemu. Po powrocie władzy sowieckiej rozpoczęły się aresztowania, przesłuchania, rozstrzeliwania i trwała walka organów bezpieczeństwa państwowego z ukraińskim podziemiem. 1960–1980-te: podziemie bez broni. Po rozbiciu zbrojnego podziemia opór wobec ukraińskiej rusyfikacji i systemu sowieckiego przybrał inne formy. Samizdat. Kultura ukraińska. Zakazana literatura. Działalność na rzecz praw człowieka. Zachowanie pamięci historycznej. Jednym z najjaśniejszych przedstawicieli tego pokolenia był Iwan Switłyczny – pochodzący ze Starobielszczyzny, czołowy działacz ukraińskiego ruchu narodowo-demokratycznego lat 60. i 70. XX wieku. Innym znanym pochodzącym z Ługańszczyzny twórcą jest poeta Wasyl Hołoborodźko, którego utwory z powodu ukraińskiej postawy kulturowej przez długi czas nie były drukowane w USRR. To było już inne podziemie – podziemie słowa, pamięci i kultury ukraińskiej. 1990-te – 2013: „Proświta” jako otwarty ruch ukraiński. Wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy ruch ukraiński na Ługańszczyźnie otrzymał możliwość działania otwarcie. Szczególne miejsce w tym procesie zajęła Ługańska „Proświta”. A jednym z kluczowych działaczy ukraińskiego życia kulturalnego obwodu stał się historyk, wykładowca i działacz społeczny Wołodymyr Fedorowycz Semystiaha. Od 1998 roku kierował on Ługańskim obwodowym zjednoczeniem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Przez dziesięciolecia organizacja zajmowała się językiem ukraińskim, kulturą, edukacją i pamięcią historyczną w regionie. A po rozpoczęciu rosyjskiej agresji w 2014 roku „Proświta” faktycznie znalazła się na pierwszej linii ukraińskiego oporu obywatelskiego. 2014: Wołodymyr Semystiaha – „Proświta” na linii ognia. Wiosną 2014 roku ługańscy proświcianie nie pozostali na uboczu wydarzeń. Według słów samego Wołodymyra Semystiahy, w marcu zapoczątkowali ruch wolontariacki: zbierali środki, żywność, paliwo i wyposażenie dla ukraińskich wojskowych oraz osobiście dostarczali pomoc na pozycje. W czerwcu, według jego świadectw, proświcianie prowadzili pracę informacyjną, rozpowszechniali ulotki, ustawiali ukraińskie flagi. 4 czerwca 2014 roku Semystiaha prezentował wyniki badania socjologicznego, zgodnie z którym, według ogłoszonych przez niego danych, 70% ankietowanych mieszkańców obwodu ługańskiego nie popierało utworzenia tak zwanej „ŁNR” i chciało pozostać w Ukrainie. Po tym, według jego słów, prześladowania ukraińskich aktywistów nasiliły się. 23 czerwca 2014 roku Wołodymyra Semystiahę porwali bojownicy ugrupowania „ŁNR”. Rozpoczęło się 55 dni niewoli. Według świadectw i jego własnych opowieści, był przetrzymywany w piwnicach struktur okupacyjnych, poddawany przesłuchaniom i torturom. Ukraińskie media informowały nawet o jego możliwej śmierci. Poszczególne źródła informowały, że podczas niewoli Semystiahę próbowano skłonić do współpracy i wykorzystania jego autorytetu naukowego do celów propagandy. Po odmowie, według ujawnionych świadectw, wyprowadzono go na demonstracyjne rozstrzelanie, ale pozostał żywy. Po 55 dniach niewoli Semystiaha zdołał wydostać się na terytorium kontrolowane przez Ukrainę. A „Proświta” nie zaprzestała istnienia. Wołodymyr Semystiaha kontynuował pracę dla Ługańszczyzny: występował przed wojskowymi, prowadził pracę oświatową, wspierał ukraińską tożsamość mieszkańców terenów przyfrontowych. Według danych „Głosu Ukrainy”, w kolejnych latach setki razy wyjeżdżał wzdłuż linii rozgraniczenia, pracując z wojskowymi i ludnością cywilną. Dlatego historia Wołodymyra Semystiahy to nie tylko historia osobistej niewoli. To historia o tym, jak ukraińska organizacja kulturalna w warunkach okupacji przekształciła się w jeden z ośrodków oporu obywatelskiego. 2014–2021: podziemny opór. Okupacja części Ługańszczyzny zrodziła nową formę ukraińskiego podziemia. Jednych ludzi zatrzymywano za ukraińskie flagi, innych – za pomoc ukraińskim wojskowym. Ktoś przekazywał informacje. Ktoś rozpowszechniał ukraińskie gazety i ulotki. Ktoś po prostu kontynuował
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
…li uczniowskie i pedagogiczne kolektywy naszej gromady. Tegoroczne spotkanie poświęcone było działalności na rzecz praw człowieka naszego rodaka oraz historii powstania pierwszego ukraińskiego samizdatowego czasopisma Doniecczyzny „Kajała”. Uczniowie i nauczyciele zebrali się, by oddać hołd rodakowi, którego życie stało się prawdziwą lekcją odwagi, obywatelskiej godności i nieugiętości. Jarosław Homza urodził się w 1927 roku na Lwowszczyźnie, przeszedł przez piekło przymusowych robót jako ostarbajter w Niemczech i 10 lat sowieckich obozów jako więzień polityczny. Los przywiódł go na Doniecczyznę, do osiedla Oczeretyne, gdzie uczył języka ukraińskiego i niemieckiego. Właśnie tutaj w czasach pierestrojki Homza wraz z towarzyszami broni rozpoczął aktywną walkę o wolną prasę i odnowienie prawdy historycznej. Ze wspomnień dysydenta obecni dowiedzieli się o stałym nadzorze, rewizjach i groźbach ze strony KGB: „Cały czas po zwolnieniu przebywałem pod uważnym nadzorem KGB – do 1972 roku w tajemnicy, a od 1972 – jawnie. A to stałe wezwania, ostrzeżenia, groźby, szantażowanie członków rodziny, rewizje itd. i tak dalej, aż do 1990 roku”. (Z książki: Jarosław Homza. Artykuły, wspomnienia, wiersze. Wydawnictwo „Hajdamaka”, Oczeretyne, 2002). W wydarzeniu wzięło udział pięć szkół z gromady, a każda przygotowała badania na osobny temat. Żelanniwski zespół szkół przedstawił historię zjazdu założycielskiego Donieckiej filii UGS z 22 kwietnia 1989 roku, znanego jako „11 śmiałków”. Orliwski zespół szkół zaprezentował historię powstania czasopisma „Kajała”. Nowosełiwski Pierwszy zespół szkół zapoznał słuchaczy z rubrykami wydawnictwa, wśród których były „Rідne Słowo”, „Czarny ból Ukrainy” i „Nie umiera nasza dusza”. Filia w Nowobachmutiwce opowiedziała o Oleksie Tychyju, którego nazywa się sumieniem Doniecczyzny. Mówił on bowiem o naszym kraju: „Doniecczyzna to nie tylko węgiel, stal i fabryki. To ziemia kozackich zimowników, ziemia, która wydała wielu wybitnych działaczy kultury ukraińskiej. Zapominanie o tym to zbrodnia wobec przyszłości”. Uczniowie Wierchnotoreckiego zespołu szkół badali współczesny ruch obrony praw człowieka. Osobną częścią programu stał się „Współczesny samizdat”, zapoczątkowany w zeszłym roku. Dzieci napisały „List z 1990-go”, skierowany do Oleksy Tychego i Jarosława Homzy. Po każdym wystąpieniu odbywała się żywa dyskusja. Goście lite-
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
wyzwaniach etnicznych, a także dyplomacji kulturalnej Ukraińskiej Republiki Ludowej. Część końcowa obejmuje emigrację, działalność na uchodźstwie, śmierć w Paryżu oraz kształtowanie pamięci historycznej: od rosyjskich sowieckich mitów po upamiętnienie jako symbolu walki o niepodległą Ukrainę. Nad wystawą pracowali: Łesia Bondaruk, Serhij Butko, Ołena Ochrimczuk, Tina Peresunko, Władysław Pyłypenko, Kostiantyn Położaj, Ołeh Pustowhar, Ołeksyj Serwetnik, Marija Tachtaułowa, Wołodymyr Tyliszczak. Konsultanci naukowi: Ołeksandr Alfiorow, Ołeksandr Kuczeruk, Witalij Skalśkyj, Iwan Styczynśkyj. Redakcja literacka: Switłana Sklar. Projekt: Wiktorija Łuzan. Wykorzystano materiał ilustracyjny Państwowej Naukowej Biblioteki Archiwalnej w Kijowie, wydania internetowego „Istoryczna prawda”, Muzeum Szeremietiewów, Encyklopedii Współczesnej Ukrainy, strony „Nowynarnia”, biblioteki internetowej Diasporiana, strony czasopisma „Łokalna istorija”, Połtawskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego imienia Wasyla Kryczewskiego, Państwowego Archiwum Obwodu Połtawskiego, Muzeum Ukraińskiej Rewolucji 1917–1921 lat, Narodowego Muzeum Historii Ukrainy, Centralnego Państwowego Archiwum Wyższych Organów Władzy i Administracji Ukrainy, strony Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP), Mediarchiwum Muzeum Winnicy, archiwów osobistych Ołeha Pustowhara, Jarosława Tynczenki, Witalija Liaski, Ołeksandra Kuczeruka, Heorhija Łukjanczuka, 152. Samodzielnej Brygady Jegrów imienia Symona Petlury oraz źródeł otwartych. Na podstawie materiałów strony Połtawskiego Obwodowego Centrum Wychowania Narodowo-Patriotycznego, Turystyki i Krajoznawstwa Młodzieży Szkolnej Rady Obwodu Połtawskiego oraz wydań internetowych. Wtedy postanowiłem sfotografować Irynę ze „Słowem Proświty” w rękach. Tak by rzec, utrwalić dla historii moment, w którym my, mieszkańcy różnych regionów Ukrainy, szybko nastroiliśmy się na jedną falę. Przypomniałem sobie o tym zdjęciu właściwie po roku, kiedy studenci, wychodząc na protesty, pokazali, że możemy nie tylko zebrać się na kolejny Majdan, ale też wykazać godną pozazdroszczenia wytrwałość. Równo po roku spotkałem się także z urodzoną na Sumszczyźnie, a teraz mieszkanką Nadrosia, fryzjerką Iryną Hrycaj. Ona również szczerze ma nadzieję, że mobilizacja mas, w szczególności młodzieży studenckiej, doprowadzi do zmian na lepsze, przybliży zakończenie wojny. Serhij ŁASZCZENKO
Tłumaczenie maszynowe
Grę zapoczątkowały w 2017 roku Połtawski Obwodowy Oddział Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Połtawski Obwodowy Centrum Wychowania Narodowo-Patriotycznego, Turystyki i Krajoznawstwa Młodzieży Uczniowskiej Rady Obwodowej oraz Departament Oświaty i Nauki Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej. W tym roku rywalizowało 30 drużyn z 26 hromad obwodu połtawskiego. Poinformował o tym członek komitetu organizacyjnego gry, sztab-sierżant grupy wsparcia socjalnego sekcji współpracy cywilno-wojskowej (CWC) sztabu 152. Brygady Sił Zbrojnych Ukrainy im. Symona Petlury Ołeh Pustowhar. O zwycięzcach: 14 drużyn reprezentowało starszą grupę wiekową, a 16 drużyn – średnią grupę wiekową. Łączna liczba uczestników wyniosła ponad 200 osób. Na oficjalnej stronie Połtawskiego Obwodowego Centrum Wychowania Narodowo-Patriotycznego, Turystyki i Krajoznawstwa Młodzieży Uczniowskiej Rady Obwodowej podano: „Wśród starszej grupy wiekowej pierwsze miejsce zajęła drużyna „Sokołata” z OZO „Mirhorodzkie Liceum „Lingwista” Rady Miejskiej w Mirhorodzie, drugie miejsce zajęła drużyna „Siła Narodowa” z Krzemieńczuckiego Liceum z Wzmocnionym Przygotowaniem Wojskowo-Fizycznym im. Bohatera Ukrainy Witalija Kowala Rady Obwodowej, a na trzecim stopniu umownego podium stanęła drużyna „Pobratymy” z Butenkiwskiego Liceum im. J. P. Dold-Mychajłyka”. Wśród uczestników średniej grupy pierwsze miejsce zdobyła drużyna „Patriota” z KZ „Centrum Twórczości Dziecięcej i Młodzieżowej” z Tereszkiwskiego Liceum Rady Osiedlowej w Tereszkach rejonu połtawskiego, drugie miejsce zajęły młode „Sokołata” z OZO „Mirhorodzkie Liceum „Lingwista” Rady Miejskiej w Mirhorodzie, trzecie miejsce zajęła drużyna „Stepowe Wilczęta” z Rjaskiwskiego Liceum Rady Wiejskiej w Mychajliwce rejonu połtawskiego”. Wznowienie w roku pamięci Petlury. Przez pewien okres gra była „na pauzie”. O wznowieniu poinformowano podczas prezentacji w maju. Wspomniane wydarzenie odbywało się w Połtawie – mieście Petlury, w ramach uroczystości upamiętniających 100. rocznicę dnia pamięci Głównego Atamana wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej. Symboliczne jest to, że w majowej prezentacji gry wzięli udział wojskowi 152. Samodzielnej Brygady im. Symona Petlury Ihor Jaszkin i Wasyl Łewczenko oraz przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UIPN) w latach 2019–2026, a obecnie również wojskowy tej jednostki Ołeh Pustowhar. Opowiedzieli oni nastolatkom o ważnych etapach historii brygady i nakreślili szlak bojowy pododdziału we współczesnej rosyjsko-ukraińskiej wojnie o Niepodległość Ukrainy. Nadanie brygadzie honorowej nazwy im. Symona Petlury nastąpiło zgodnie z dekretem Prezydenta z dnia 6 grudnia 2025 roku – w dniu rozpoczęcia Pierwszego Zimowego Pochodu armii URL, którego inspiratorem był Główny Ataman. Program „Petlurowskiego wyszkolenia”. Tegoroczny program łączył sprawdziany wojskowo-użytkowe oraz sportowo-turystyczne, podczas których uczniowie demonstrują wiedzę, przygotowanie fizyczne, wytrzymałość, umiejętność pracy w zespole. W pracach komisji sędziowskich wzięli udział wojskowi Trzeciego Oddziału Mirhorodzkiego Rejonowego TCK i SP starszy porucznik Pawło Dejneka oraz żołnierz Andrij Maćko. Sędziowali oni zawody w rozkładaniu i składaniu makiety karabinka AKM, a także ładowaniu magazynka AKM nabojami. Młodzi patrioci rywalizowali w sześciu kategoriach: strzelanie z karabinka pneumatycznego, rozkładanie-składanie karabinka AKM (starsza grupa wiekowa), ładowanie magazynka nabojami (młodsza grupa wiekowa), rozpoznawanie przedmiotów minowo-wybuchowych, wojskowo-sportowy tor przeszkód oraz udzielanie pierwszej pomocy przedmedycznej „Ratownik”. Zawody przebiegały w zaciętej i dynamicznej walce. Nastolatkowie zademonstrowali wysokie przygotowanie, ducha zespołowego i wolę zwycięstwa. Pomoc organizacyjną i metodyczną w przeprowadzeniu „Petlurowskiego wyszkolenia” udzielił przewodniczący stałej komisji ds. oświaty, nauki i kultury Rady Obwodowej Ołeh Didenko, dyrektor Welykobahaczanskiego Liceum Wspierającego Inna Kałenyczenko, zespół pedagogiczny tej placówki oświatowej oraz specjaliści placówki oświatowej stowarzyszenia społecznego „Welykobahaczanski Rejonowy Klub Sportowo-Techniczny Towarzystwa Wspierania Obrony Ukrainy”. Wystawa „Symon Petlura: życie za niepodległość”. W tym roku młodzież uczniowska zdobywała nie tylko umiejętności wojskowe, ale także przyswajała wiedzę historyczną o walce o Niepodległość Ukrainy przeciwko rosyjskiemu wrogowi pod wodzą Symona Petlury: atrakcją tegorocznego „Petlurowskiego wyszkolenia” stała się prezentacja projektu wystawowego UIPN „Symon Petlura: życie za niepodległość”. Pokaz odbył się z inicjatywy sekcji CWC sztabu 152. Brygady Sił Zbrojnych Ukrainy im. Symona Petlury oraz dzięki wysiłkom Wołodymyra Łazarewa – dziennikarza wojskowego, podpułkownika i pracownika Połtawskiego Obwodowego Centrum Wychowania Narodowo-Patriotycznego, Turystyki i Krajoznawstwa Młodzieży Uczniowskiej Rady Obwodowej. „Wystawa tworzy całościowy obraz wybitnego połtawianina Symona Petlury – jako kluczowego działacza ukraińskiego państwowotwórstwa początku XX wieku. Ta wystawa to kolejny krok do tego, aby Symon Petlura zajął należne miejsce w pamięci Ukraińców jako przywódca państwa i wojska, który uświadamiał sobie, że walka o niepodległość jest także walką o tożsamość i narodowe „ja””, – zaznaczył w rozmowie z dziennikarzami inicjator ekspozycji i członek komitetu organizacyjnego gry „Petlurowskie wyszkolenie” Ołeh Pustowhar. Jest on autorem pomysłu i jednym z menedżerów stworzenia tego projektu wystawowego, a także autorem-opracowującym trzech plansz wystawy: „Kozackiego rodu”, „Olga i Łesia: od Kijowa do Paryża” oraz „Za naszą i waszą wolność”. Wystawa ma na celu skupienie uwagi widza na Petlurze jako przewodniczącym Dyrektoriatu i Głównym Atamanie Armii URL: jego decyzjach politycznych, walce o państwowość, międzynarodowych i mi...
nastawiliśmy się na jedną falę. Doszliśmy do wniosku, że choć linia frontu przesuwa się stosunkowo powoli (o czym nieustannie z optymizmem przypominają podczas telemaratonu), to jednak... Ukraina niszczona jest znacznie szybciej! Mówimy o tym, zgadzając się ze sobą we wszystkim, a ja o tym samym kilka minut temu czytałem we wspomnianym artykule Ihora Zoca: „Straty wsi jako kolebki Ukrainy można porównać do głodomorów, które zorganizowano na rozkaz z Moskwy. Tak, obecnie to ludobójstwo! Pytanie, dlaczego władza nie reaguje w odpowiedni sposób, pozostaje otwarte. Podobnie jak to, dlaczego, mając wsparcie niemal pół świata, w parlamentarno-prezydenckiej Ukrainie w czwartym roku wojny do tej pory nie zorganizowano godnego odporu wrogowi na wszystkich kierunkach?”. W rejonie mirhorodzkim obwodu połtawskiego, na bazie liceum w Wełykiej Bahaczce, odbyła się obwodowa gra wojskowo-patriotyczna „Szkolenie petlurowskie” dla młodzieży szkolnej. Nazwana na cześć pochodzącego z Połtawy działacza państwowego i wojskowego Symona Petlury, odbywa się więc na Połtawszczyźnie, wchodzi w skład obwodowego programu wychowania narodowo-patriotycznego i ma cele edukacyjne oraz zdrowotne.
Tłumaczenie maszynowe
Przez Kijowszczyznę postanowiłem się ostrzyc w jednym z zakładów fryzjerskich w powiecie białocerkiewskim. Podczas gdy kolejka posuwała się do przodu, przeglądałem „Słowo Proświty” z 24.07.2025 roku. W szczególności uważnie czytałem ponownie artykuł Ihora Zoca „Czy to nie ludobójstwo?”. Był on dość informacyjny, dlatego nie był zbędny dla każdego, kto o wiadomościach dowiaduje się przeważnie z „telemaratonu”. W materiale znalazł się taki fragment: „Rzadko media piszą o terytoriach, z których wróg po prostu wypala mieszkańców „szahedami”, KAB-ami i inną śmiercionośną bronią. Tak właśnie stało się z Pokrowskiem i Myrnohradem, które wróg nie zdobywa, lecz obraca w ruinę. Najprawdopodobniej podobny los czeka Dobropilla, gdzie w zeszłym
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
przemyślana, bo jest ona najlepszym momentem w życiu ukraińskiego wojownika-obrońcy. Właśnie pojedynki (herci) niejednokrotnie ratowały przed porażkami wiele ówczesnych europejskich armii, nie pozwalały zniknąć z mapy kontynentu całym krajom. I w tym sensie właśnie ukraińscy kozacy stawali się dla wielu narodów prawdziwymi wybawcami. Przed rozpoczęciem bitwy, kiedy wojska już się ustawiały, kilku kozaków grupowało się i szło naprzód, w stronę przeciwnika, prosto w strefę zasięgu ognia. Tam, pod kulami i armatnimi kulami, zatrzymywali się. Zaczynał się pojedynek, czyli taniec ze śmiercią. W ten sposób kozacy jakby drwili z wroga. Śmiali się, krzyczeli, wykrzykiwali obraźliwe frazy, przytupywali pod kulami, próbując wyprowadzić przeciwnika z równowagi. Niejednokrotnie się to udawało i rozwścieczeni moskale, polacy, turkowie czy tatarzy zrywali się ze swoich pozycji, łamiąc szyki bojowe, aby zetrzeć, zniszczyć bezczelnych ukraińskich wojaków. I nadziewali się na szalony ogień kozackich muszkietów i pistoletów. Po tym pozostawało jedynie dobić zniszczonego wroga, który stracił ducha walki. A jeśli dowódca przeciwnika mimo wszystko powstrzymywał swoje wojsko, zadanie pojedynku i tak było wykonane. Kozacy, którzy chichoczą, drwią, bawią się pod gradem kul, którzy umierają, ale nie przerywają śmiertelnego tańca, wydawali się wrogom półbogami lub półdemonami. Krwawy taniec przynosił swoje owoce. Oczywiście z pojedynku wracali nie wszyscy, wielu bohaterów ginęło. Ale ci, którzy przeżywali, wracali w szeregi, zawsze robili to ze sławą. Czasem nie wracał nikt. Ale sprawa była zrobiona. Z początkiem pełnoskalowej wojny z raszystami dawny, straszny dla wrogów pojedynek znów powrócił. Cała Ukraina stoi twarzą w twarz z okupantami. A za plecami stoją nie wierni towarzysze broni, nie bojowi pobratymcy, nie współmyśliciele, a nie wiadomo kto. Tak, wiele krajów pomaga Ukraińcom w niełatwej walce z dziką ordą: i bronią, i ochotnikami, i środkami. Ale niemało jest też tych, którzy milcząco obserwują ten pojedynek, chociaż zdają sobie sprawę, że następna kolej – ich. „Taniec ze śmiercią” trwa na naszej ziemi nie piąty rok, jak komuś może się wydawać, a wiele stuleci, w ciągu których prowadzimy walkę o własną wolność i państwową niepodległość. Jednak my, nie zastanawiając się, dokonaliśmy swojego wyboru, zadając wrogom niszczycielskie ciosy, przy tym jeszcze przymawiając: „Mamy jedną drogę – idziemy do Zwycięstwa!”. Każdy ma swój pojedynek... Na pojedynek wychodzimy kolejny raz Od pradawnych kozackich czasów. Raszystowskie niszczymy ordy Na naszej ukraińskiej ziemi. Żeby więcej nigdy na wieki Nie łakomiły się znów na cudze. Zaleje się krwią ich twarz, Ich wściekłość ukraińska zniesie. Drogą ceną zdobywa się wolność i niepodległość. Ukraina traci swoich najlepszych synów i córki – kwiat narodu. Jednak takie straty nie są daremne. Zakończyć swoją opowieść chcę jeszcze jedną wzruszającą legendą. Kiedy człowiek odchodzi do nieba, Bóg daruje mu okienko, w które widać jego bliskich i przyjaciół. Na okienku w doniczce stoi kwiat, do gałązki którego przywiązany jest dzwoneczek. Kiedy ktoś wspomni o człowieku – dzwoneczek odzywa się. Kiedy mówią o nim dobre słowa – świeci słoneczko. A kiedy za nim płaczą – pada deszcz, a kwiatuszek rośnie, radując tego, kto żyje w niebie. W pierwsze dni dzwoneczek daje swój głos bardzo często, słychać dobre słowa, ludzie płaczą za zmarłym, smucąc się o niepowetowanej stracie. Jednak z czasem dzwon cichnie, słoneczko prawie nie zagląda w okienko, mało deszczów i kwiat usycha. Więc każdy powinien mieć kochające serce, które wspomni, wypowie czułe słowa, poprosi, aby dusza nie błąkała się w ciemności. Niech wszystkim, którzy odeszli od nas w wieczność, będzie spokojnie i przytulnie. Niech dzwoni dzwoneczek. I kwitnie kwiat. A my, żywi, będziemy kontynuować swój pojedynek. Do zwycięskiego końca. Do ostatka... I to będzie najlepszą wdzięcznością dla tych, którzy złożyli swoje głowy w imię niepodległej Ukrainy. i kultury, Ukraińskiego światowego związku profesjonalnych nauczycieli, NSJU, NTSh, VUSK. Honorowy członek Ogólnoukraińskiego towarzystwa „Fundacja duchowego jednoczenia Ukrainy”, były, a później honorowy przewodniczący zarządu Tarnopolskiego obwodowego zjednoczenia VUT „Proświta” im. T. Szewczenki. Współpracował z almanachem „Teologia” w Rzymie (Włochy), pisał o podziemnej działalności greckokatolickiej cerkwi. Wspomina krajoznawca Stepan Kostiuk: „Ja dobrze znałem pana Bohdana. To był nieprzeciętny optymista. Nie było takiego tygodnia, żeby nie przyszedł do naszego muzeum krajoznawczego. Dla nas, współczesnych, i dla przyszłych pokoleń on na zawsze pozostanie człowiekiem-legendą, wiecznym proświcianinem, bo zawsze był na swoim miejscu. W tamtym niepewnym czasie utrzymywał kontakty ze znaną Editą Pozdniakową, która jedyna „trzymała” flagę Ukrainy na przeciwległym końcu radzieckiego związku. Stale przebywał w ruchu, w wyjazdach, jednym słowem – w drodze”. W drodze, niestety, tragicznie i zginął. Tego dnia każdy, kto był na wydarzeniu, wyzbierał ze schronów pamięci najcenniejsze wspomnienia i dzielił się nimi z obecnymi. Prace tego patrioty, jego życiowe doświadczenie i dorobek – to ważny drogowskaz nie tylko dla współczesnych, ale i dla wszystkich przyszłych pokoleń.
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr ZAÏKA, z obwodu kirowohradzkiego. Cała nasza heroiczna historia walki o wolność i niepodległość to zarówno rycerstwo, jak i cierpienie. W związku z obecnymi tragicznymi wydarzeniami przypomniała mi się dawna ludowa legenda o malwie, usłyszana w dzieciństwie od nieżyjącej już babci. Dawno to się działo. Ciężko żyło się naszym przodkom na sławnej Ukrainie, bo wielu wrogów czyhało na jej szczodre i żyzne ziemie. To Tatarzy najeżdżali jak jastrzębie, to Polacy, to Turcy grabili, palili domostwa, brali w niewolę i wysyłali ludzi w jasyr, polowali na piękności, które sprzedawali do haremów (wspomnijmy choćby Roksolanę). Ukraińcy bronili się, jak mogli i czym mogli: kto siekierą, kto widłami, kto grabiami, kto palami. Sotnik Hrycaj Kandyba bronił własnej rodziny szablą. Jednak siły były nierówne. Pewnego tragicznego dnia wrogowie podstępnie napadli i porąbali sotnika na kawałki, zarzucili arkan na szyję jego żonie i powlekli za sobą. Tylko córce Malwie udało się ukryć i cudem ocalić. Ludzie szanowali dziewczynę za to, że od małego znała się na różnych leczniczych roślinach i leczyła ziołami wszystkich, którzy tego potrzebowali. Tę naukę odziedziczyła po babci i matce, a ojciec jeszcze nauczył Malwę władać bronią, żeby bronić się przed nieproszonymi wrogami. Nie jeden basurman zginął z rąk drobnej, ale wprawnej dziewczyny. Malwa budziła grozę wśród wrogów, którzy przez długi czas na nią polowali i obiecywali wysoką nagrodę temu, kto ją wyda. Pewnego razu w niepogodę przyszła dziewczyna do kozaka Nahnybidy, aby znaleźć tymczasowe schronienie i choć trochę się ogrzać, jednak zdrajca wydał zmęczoną dziewczynę pachołkom, którzy rzucili się na nią ze wszystkich stron, porąbali na kawałki i rozrzucili szczątki. Po tym spadł deszcz, jakby sama przyroda opłakiwała heroiczną dziewczynę, a z czasem wokół rozrosły się cudowne kwiaty, które wieśniacy nazwali malwami. A samą wieś, w której wyrosła, żyła i heroicznie zginęła piękność, nazwano Malwyni Hrabli, bo właśnie grabiami broniła się przed wrogami w ostatnich chwilach swojego życia. Od tamtej pory do dziś prawie przy każdej chacie rosną malwy. Na pamiątkę odważnej ukraińskiej dziewczyny, która zginęła za rodzinną ziemię, za swój kraj, za swój naród. Obecnie historia się powtarza. Na naszą ziemię znów przyszli basurmani. Znów toczy się wojna. Leje się krew. Ale wierzymy, że i tym razem obronimy swoje domostwa, swój kraj, zachowamy własną wolność i niepodległość. Mamy potężną armię i niezłomny naród. Wytrwamy. Zwyciężymy. Bo bronimy ziemi, na której się urodziliśmy, na której żyjemy, na której są groby naszych dziadów i ojców, naszych odważnych przodków i heroicznych współczesnych. Każdej wiosny sadzę na własnym podwórku malwy. Posadzę je i następnej wiosny, jakkolwiek krwawa by się nie okazała. Bo te piękne kwiaty przypominają mi o sławnej heroicznej przeszłości narodu ukraińskiego. Nie pokonają nas, dopóki przy domu kwitną malwy... Znany rzymski wódz Gajusz Juliusz Cezar mawiał, że „wielkie sprawy trzeba załatwiać nie zwlekając”. I dowodził tego własnym przykładem. Coś podobnego obserwuje się i teraz, w zaciętym starciu Ukrainy z zuchwałą rosyjską nawałą. Rzeczywiście, czasu na rozmyślania nasi obrońcy nie mają, wszystkiego trzeba bronić na wielu frontach operacyjnie, zdecydowanie, a nawet zuchwale. Decyzje trzeba podejmować w porę, a nawet wyprzedzać lub przewidywać zamiary przeciwnika, jak w partii szachów. To przynosi sukces w wielu przypadkach. Efekt zaskoczenia zawsze stawiał przeciwnika w niezręcznej sytuacji, decydował o sukcesie pojedynku. I w tym nasi dowódcy Sił Zbrojnych znacząco przewyższają rosyjskich kanapowych generałów. Z historii sławnego ukraińskiego kozactwa znamy mnóstwo przykładów masowego heroizmu, desperacji i poświęcenia. Te heroiczne przykłady zachowały się w ludowych legendach, podaniach, pieśniach, eposie, a także w literaturze pięknej. Od dzieciństwa pociągało mnie swoją tajemniczością niezrozumiałe wtedy słowo „herc”. A wypytać nie było kogo, nawet nauczycieli, którzy na wzmiankę o tym słowie bledli. Rzecz w tym, że ani na rosyjski, ani na żaden inny język ono się nie tłumaczy, taki rzeczownik jest tylko w naszym leksykonie. Ten fakt o wielu rzeczach mówi, najdobitniej charakteryzuje Ukraińców i rodzimą historię. Słowniki języka polskiego informują o tym słowie tak: herc – pojedynek ukraińskich kozaków z wrogami przed bitwą; starcie poszczególnych wojowników z obu stron przed główną bitwą, w którym przejawia się kunszt wojenny; walka, bój między przeciwnikami; pojedynek, turniej, starcie, duel, rywalizacja myśli, poglądów. Oto ile charakterystyk ma to słowo. I to jeszcze niepełna lista synonimów. Przytoczę kilka przykładów jego użycia w literaturze pięknej. „Jeźdźcy z obu stron rozstąpili się i dali miejsce na herc”. (Natan Rybak, „Rada Perejasławska”). „Wciąż tak samo świeci słońce nad ziemią, jak wtedy, gdy szliśmy na herc...” (W. M. Sosiura, „Słowicze dali”). „Ilu was poległo w ciężkim życiowym hercu, w niełatwej walce, w godzinie ciężkiej i ponurej...” (Lubow Zabashta). Jeśli przetłumaczyć to słowo na ogólnie przyjęte rozumienie, to herc jest czymś podobnym do koktajlu rozpoznania walką i masowego samobójstwa: trzeba go tylko zmieszać, ale nie wstrząsać. Z głębi wieków dotarło, że herc wymyślili zaporoscy kozacy i byli jedynymi, którzy go używali w wojnach. Herc to nagła śmierć w ludzkiej historii, jeśli można tak powiedzieć. Ale nie bezsensowna, desperacka, lecz głęboka
Tłumaczenie maszynowe
Walentyna SEMENIAK, Tarnopol
„Gdyby zebrać wszystkich uczniów tego nauczyciela i gdyby wzięli się za ręce, byłby to łańcuch dobroci i serdeczności, który rozciągnąłby się aż hen… po Przemyśl”. Te słowa o wielkim ukraińskim działaczu Proświty Bohdanie Hołowinie należą do tarnopolskiego krajoznawcy, honorowego członka Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Stepana Kostiuka. To z jego inicjatywy pięć lat temu zapoczątkowano pierwsze Ogólnoukraińskie Hołowinowskie naukowo-krajoznawcze czytania pedagogiczne „Ośrodek inteligencji narodu – oświecenie”, poświęcone wówczas 95. rocznicy urodzin znanego pedagoga, publicysty, krajoznawcy i działacza społecznego Bohdana Hołowina.
W tym roku we wrześniu prosvityanie obchodzili już 100. rocznicę urodzin sławnego Ukraińca. Postać Hołowina to niezgłębiona siła ducha. W swoim czasie wiele zrobił dla upowszechniania zapomnianych, zaszczuwanych, represjonowanych nazwisk. I jeszcze jedną jego zasługą jest to, że mamy Narodowy Związek Krajoznawców, Towarzystwo Naukowe im. T. Szewczenki, do powstania których, wśród innych,
...wał również ten mężczyzna. Uroczystości odbywały się w różnych placówkach kultury Tarnopolszczyzny. W szczególności w gminie Wielkie Hajewce, gdzie na pamiątkowe wydarzenie zgromadzili się pedagodzy, bibliotekarze, pisarze i dziennikarze, krajoznawcy i działacze Proświty. Spotkanie literackie-wspomnienie zorganizowała dyrektorka Wielkohajewieckiej Centralnej Biblioteki Nadija Prijma. Z ciepłem w sercu opowiadała o panu Bohdanie. Miała o czym wspominać, ponieważ nieraz się z nim spotykała. O znaczącej roli nauczyciela i mentora w budowie struktury „Proświty” Tarnopolszczyzny pod koniec XX wieku mówił Petro Szymkiw, przewodniczący Tarnopolskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświta”. Bohdan Hołowin aktywnie współpracował z oddziałami „Proświty” na terenie obwodu. Nawiasem mówiąc, pierwszy kiosk na tarnopolskim bazarze z ukraińskimi książkami pojawił się właśnie dzięki Bohdanowi Hołowinowi. A kiedy wokół zaczęły wyrastać inne kioski i ostatecznie zginął wśród nich, wówczas pan Bohdan wraz z działaczką Proświty Jarosławą Pawliw udał się do dyrektora bazaru. Ten nie zwlekał długo i polecił zwolnić miejsce przy jego biurze. I była to słuszna decyzja, gdyż do dyrektora przychodziło wielu ludzi z różnymi sprawami. Przez całe trudne życie w czasach radzieckiej rzeczywistości pan Bohdan nigdy nie opuszczał rąk, nie popadał w rozpacz, zawsze w każdych okolicznościach zajmował twarde obywatelskie stanowisko. A stanowisko było jedno – niezdradliwa i szczera miłość do ojczystej Ukrainy. Jego dorobek to ponad 450 artykułów, szkiców, recenzji, notatek biograficznych o ukraińskich pisarzach, naukowcach, duchownych, uczestnikach OUN i UPA, społeczno-politycznych działaczach. Wydał 8 książek, ogółem opublikował ponad tysiąc różnogatunkowych materiałów, a pierwsza notatka została wydrukowana jeszcze w 1948 roku w gazecie armijnej. Artykuły Hołowina nie podobały się funkcjonariuszom KGB i nakazali ówczesnemu redaktorowi tarnopolskiej gazety rejonowej nie drukować działacza oświatowego. Jednak przychylni wobec pozbawionego stanowiska autora kierownicy gazety radzili mu podpisywać publikacje pseudonimem. Tak na łamach gazety pojawiali się Bohdan Kuzyk, Bohdan Horbaczowski, Teodor Chutorianyn, Taras Czepiha… Bohdan Hołowin – urodzony we wsi Złotkowyczi, obecnie w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego. Zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, członek Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii
Tłumaczenie maszynowe
Zoja RUZHYN, przewodnicząca organizacji społecznej „Wszechukraińskie Zjednoczenie „Postęp kobiet-niosących mirrę”, honorowa przewodnicząca organizacji międzynarodowej „Postęp kobiet-niosących mirrę w diasporze”, honorowa mieszkanka wsi Szewczenkowe. Strome jary, cudowny spektakl natury i wiosenne śpiewy słowików. Błogosławiony kraj Kobziarza, jasne zboża z niwy Kiereliwki. Szewczenkowe – kwitnąca strona, wiekowa ozdoba Czerkaszczyzny. Tutaj mądrość z trypilskiego ziarna, kwitnij, moja Kiereliwko, majestatycznie! (Z hymnu wsi Szewczenkowe „Kiereliwka”, sł. Z. Ruzhyn, muz. J. Reszetara)
25 września, w Dzień wsi, do Szewczenkowego przybyła delegacja kijowian w składzie: honorowa mieszkanka wsi Szewczenkowe, przewodnicząca organizacji społecznej „Wszechukraińskie Zjednoczenie «Postęp kobiet-mironosic»” Zoja Rużyn, przewodnicząca organizacji międzynarodowej „Postęp kobiet-mironosic w diasporze” Lesia Korolyk-Bojko, fotoreporter Dmytro Pałamar, piosenkarka, aktywna uczestniczka „Artystycznego specnazu” Andriana Ozhowycz, kronikarz wydarzenia, wolontariusz Ołeksandr Macepura, obywatel Włoch, wolontariusz Alfredo Morelli, kobieta-mironosica Myrosława Androszczuk. Najpierw przeprowadzono wiec przy pomniku Tarasa Szewczenki w centrum wsi. Jako pierwsza powitała nas siostra-mironosica, strażniczka kozactwa, oryginalna poetka Wałentyna Wojcechiwska, której złożono życzenia z okazji dnia urodzin jej rodzinnej wsi. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami z dyrektorką liceum artystycznego „Kołoryt” Łarysą Jaroweć, do święta dołączyli licealiści klas 8-10 na czele z nauczycielką historii Wałentyną Nebesną. Uroczyście wieniec nieśli Mychajło Olijnyk i Maksym Krasjuk. Z flagami Ukrainy, Unii Europejskiej, żołnierzy UPA szli Stanisław Twerdochlib, Antonina Ilczenko, Wiktorija Pidhruszna, Ołena Szapowałowa, Artem Szapowałow, Wałentyn Soroka. Słoneczne chryzantemy trzymał Andrij Barbaszyn. Wszyscy pozostali licealiści nieśli majestatyczny żółto-niebieski sztandar o długości ośmiu metrów, który mienił się w promieniach słońca narodowymi barwami. Uroczysty wiec na cześć Dnia wsi Szewczenkowe rozpoczęto złożeniem kwiatów – słonecznych chryzantem u podnóża pomnika Tarasa Szewczenki. Zabrzmiał Hymn Ukrainy. Do uczestników wydarzenia zwróciła się Zoja Rużyn, która podkreśliła, że właśnie tutaj, w Keryliwce, znajduje się pępowina Wielkiego Kobziarza. Pisał o tym w swoim „Dzienniku”, własnoręcznie – w „Autobiografii” na rok przed śmiercią. Jest o tym zapis w księdze metrykalnej. Właśnie dlatego Keryliwka jest znana na całym świecie. Taras Szewczenko to nasz prorok, oddany syn narodu ukraińskiego. Jego prorocze słowa i testamenty inspirują dziś naszych żołnierzy w walce o niepodległość państwa ukraińskiego, i nie tylko naszego państwa. Ukraina stoi na straży przed agresorem, tyranią całej planety. W Dzień wsi kwiatami, wdzięcznością i miłością czcimy Szewczenkę i tradycyjnie już od 25 lat czcimy jego rodziców: matkę Katerynę Jakymiwnę Szewczenko (Bojko) i ojca Hryhorija Iwanowycza Szewczenkę, którzy podarowali światu geniusza. Do głosu została zaproszona Lesia Korolyk-Bojko, która kontynuowała akcję „Tarasowa wierzba” za granicą, sadząc ją już w prawie 10 krajach świata. Właśnie Tarasowe wierzby zostały przywiezione z Mangyszłaku (Kazachstan) przez Andrija Małyszka w 1963 roku do muzeum Maksyma Rylskiego. Stamtąd pobrano pędy wierzb, a obecnie wielki działacz z Łysianki Wałerij Naumenko w swoim „Łysiańskim szkółkarstwie roślin ozdobnych Naumenko” pomaga te sadzonki ukorzeniać, abyśmy kontynuowali tę akcję, rozpoczętą na 200-lecie od dnia urodzin Wielkiego Kobziarza. „Przez pewien czas gałązki «Tarasowej wierzby» przekazywał nam wybitny Ukrainiec, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Iwan Suchyj z okazałej dziesięciometrowej wierzby, która rośnie przy muzeum krajoznawczym w Żaszkowie. A wcześniej osobiście posadziłam około 200 wierzb w różnych obwodach Ukrainy w różnych miejscowościach podczas akcji «Szlakami, które przeszedł Taras Szewczenko», której przewodził działacz z Połtawy Wołodymyr Stepancow”. Pani Lesia Korolyk, zwracając się do społeczności, powiedziała, że miło jej być w miejscu mocy, gdzie urodził się Szewczenko, który pozostawił nam majestatyczne Ojcowskie testamenty. „I my, dzieci ukraińskiej ziemi, idziemy z nimi przez świat, wypełniamy wolę Bożą i kierujemy się tymi testamentami. Dla mnie to zaszczyt, że z inicjatywy pani Zoi Rużyn wraz z uczestniczkami MO «Postęp kobiet-mironosic w diasporze», którą mam szczęście kierować, rozpowszechniamy sadzonki wierzby Tarasa Szewczenki poza granicami Ukrainy. To ukorzenienie pamięci o naszym Kobziarzu, o ukraińskim rodzie, o rodzinnej ziemi. Wierzby Tarasa Szewczenki rosną już w Chorwacji (Zagrzeb), w Polsce (Przemyśl), Włoszech (Bergamo), Hiszpanii (Barcelona), Niemczech (Bonn), Szwajcarii, koło Dietikon, Grecji (Ateny). Wkrótce przyjadę na włoską ziemię, gdzie mieszkam, i mam zaproszenie do Niemiec, bo tam czeka ukraińska diaspora, uformowana z uchodźców, którzy zmuszeni byli opuścić ukraińską ziemię z powodu Wielkiej wojny. Ale oni nie zapominają ojczyzny i radośnie czekają na taką sadzonkę «Tarasowej wierzby», żeby posadzić ją i mieć miejsce mocy, dokąd można przyjść, zaczerpnąć natchnienia, by żyć, tworzyć, zbierać się, śpiewać ukraińskie pieśni, deklamować ukraińskie słowo. Tam są dzieci, które chodzą do ukraińskiej szkoły. Więc pozdrowienia dla was od wszystkich Ukraińców z diaspory, ponieważ ukorzenienie tej wierzby – to jest nasz głos! Każdy z nas za granicą jest głosem Ukrainy! Dziękuję pani Zoi Rużyn (honorowej przewodniczącej MO «Postęp kobiet-mironosic w diasporze») za tę wspaniałą akcję, która rozprzestrzenia się po Europie, a już są zaproszenia i do Ameryki, i do Kanady. I niech Pan błogosławi wszystkie nasze zamiary i przedsięwzięcia. Jesteście wsią błogosławioną przez Boga i macie taką piękną okazję kontynuować misję, którą zapoczątkował Taras Szewczenko. I gdziekolwiek byśmy nie byli, i dokądkolwiek los by nas nie rzucił, pamiętajmy jedno: «I cudzego się uczcie, i swego nie porzucajcie». A te pieśni, które już stały się testamentami dla nas i na Ukrainie, i za granicą, niech będą nam jeszcze raz świadectwem, że «nasza myśl, nasza pieśń nie umrze, nie zginie. Oto gdzie, ludzie, nasza sława, sława Ukrainy». Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Chcę powiedzieć, że światowe kobiectwo dzisiaj pragnie na zasadach wolontariatu na ile to możliwe wspierać Ukrainę dla Zwycięstwa!”. Lesia Korolyk-Bojko wykonała pieśń „Kobiety-Ukrainki”, której prezentacja odbyła się na 75-lecie Światowej Federacji Ukraińskich Organizacji Kobiecych w mieście Przemyśl (Polska). Kompozytorka, pedagog, profesor, kierowniczka Teatru pieśni „Ładonyky”, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Switłana Sadowenko, poetka Zoja Rużyn. Każde słowo, wyśpiewane przez panią Lesię, odbijało się echem w sercach obecnych: „Na Bożej planecie kobiety ambasadorki pokoju. Wszyscy gorąco kochają święty kraj. Korzenie kaliny państwa jednoczy, skarby rodowodu wieki wywyższa. Kobiety Ukrainki, planety rodziną jednoczmy się duchem, jednoczmy się duszą za szczęście dzieci, za pokój rodowodu, za prawdę, za wolę, za naszą wolność!”. Zorganizowana kolumna przeszła z centralnego placu wsi do grobu ojca Wielkiego Kobziarza. Pochylono flagi w pamięć Hryhorija Iwanowycza Szewczenki. Złożono kwiaty z kłosami, na wyhaftowaną chustę – ciastka i cukierki za Królestwo Niebieskie ojca Tarasa. Odczytano modlitwę. Lesia Korolyk-Bojko wykonała pieśń „Boże, wysłuchaj błagania”. Kłaniamy się jasnej pamięci całego rodu Szewczenków, który dał życie naszemu Prorokowi. Pochylono głowy w minucie ciszy… Uroczystym pochodem delegacja podeszła na teren liceum „Kołoryt”, gdzie odbywało się wielkie świąteczne widowisko z udziałem licznych społeczności z okolicznych wsi i miasteczek. Emocjonalnie, malowniczo brzmiał festiwal „Gościnności i tradycji krainy Szewczenki” na czele z przewodniczącym Szewczenkowskiej wspólnoty terytorialnej, patriotą rodzinnego kraju Serhijem Smałkiem. Jako żołnierze frontu ideologicznego, uczestnicy festiwalu w dniach wojny utwierdzają tożsamość narodu ukraińskiego. Serhij Smałko wspólnie z aktywem życia kulturalno-oświatowego wspólnoty, głównym specjalistą ds. kultury, młodzieży i sportu Nataliją Demczenko, dyrektorką CKD Rady Wiejskiej Szewczenkowe Karine Boszkową i innymi liderami krainy Szewczenki przeprowadzili kolosalną pracę przygotowawczą i organizacyjną dla pełnowartościowej prezentacji osiągnięć artystycznych i gospodarczych. Łącząc wysiłki, realizowali zaplanowane działania na Dzień wsi na najwyższym poziomie. Do udziału w festiwalu dołączyli sojusznicy i osoby o podobnych poglądach z okolicznych wspólnot: Znamiańskiej, Szpolańskiej, Matusiwskiej, Mokrokalyhirskiej, Kalynopilskiej, Łypiańskiej, Wynohradskiej, Wilszanskiej, Stebliwskiej, Wodianyckiej, wieś Morynci wspólnoty Zwenyhorodzkiej, przedstawiciele projektu społecznego „Juriwski jarmark” z miasta Biała Cerkiew, organizacja społeczna „Kozacki kureń «Wolnego kozactwa»”, wieś Kozackie wspólnoty Zwenyhorodzkiej. Po majestatycznym kole ze smakiem rozmieszczono różnorodne narodowo-atrakcyjne rzeczy z różnorodnością warzyw i owoców, które wabiły wzrok jasnymi barwami. Uczestnikom festiwalu przedstawiono bogactwo domowych potraw i wypieków, które zapierały dech niesamowitymi zapachami. A kobiety i dziewczęta, uczestniczki festiwalu, promieniały ukraińskim oryginalnym pięknem w narodowych strojach, designersko dostosowanych do nowoczesnego stylu. Brzmiały pieśni, niosąc piękno i siłę pieśni ludowej i współczesnej po krainie Szewczenki, dając radość. Szczególna uwaga – starszyźnie wsi, najmądrzejszym strażniczkom, dla których w pobliżu sceny w rzędzie ustawiono krzesła. Ich twarze rozkwitały radosnymi uśmiechami od piękna ludowego melosu. Jak zauważyła dyrektorka liceum Łarysa Jarowenko: „Dzisiaj podwórko naszego liceum artystycznego «Kołoryt» jest kolorowe jak nigdy. Dla nas wszystkich to nowe doświadczenie, nowe znajomości, smaczna kuchnia, ciekawe spędzanie czasu i wspaniałe chwile spędzone razem! Dla naszych uczniów ten festiwal stał się znaczącym wydarzeniem, bo byli oni aktywnymi uczestnikami i odbierali zasłużone nagrody. Uczymy się i uczymy szanować ukraińskie tradycje, wychowywać szacunek do swojej przeszłości i być dumnymi z teraźniejszości! Do świątecznego widowiska dołączył także wydział sztuk pięknych Szewczenkowskiego liceum artystycznego «Kołoryt», prezentując wystawę prac twórczych uczniów i nauczycieli, którą umieszczono obok alei «Tarasowych wierzb». Ekspozycja zademonstrowała różnorodność technik i kierunków artystycznych: malarstwo, grafikę, aplikacje-kolaże tekstylne, aplikacje-kolaże papierowe, haft, lalki autorskie i węzłowe oraz inne rodzaje prac twórczych. Swoje prace na wystawie przedstawili uczniowie-artyści: Antonina Ilczenko, Alina Kraweć, Bohdan Nebesnyj, Myrosław Daniłin, Wiktorija Pidhruszna, Wałerija Charczenko, Polina Szołoch, Ołena Szapowałowa i inni utalentowani uczniowie. Osobny blok stanowiły wyroby twórcze nauczycielki sztuki dekoracyjno-użytkowej Ołeny Pawliwny Burheły. Prace uczniów wykonano pod kierunkiem nauczycieli sztuk pięknych i dekoracyjno-użytkowych Łarysy Olijnyk, Wiry Daniłinej i Ołeny Burheły”. W wielogłosie festiwalu delegacja kijowian podeszła do sceny i oczekiwała zaproszenia do słowa powitalnego. Stając przed społecznością, jako kierowniczka delegacji kijowian, Zoja Rużyn zwróciła się ze słowem powitalnym do obecnych, kończąc wystąpienie słowami: „Ojczyźnie Tarasa Hryhorowycza Szewczenki, wsi Szewczenkowe (Keryliwka) trzykrotnie: Sława! Sława! Sława! I teraz ten kołacz, na którym napisano 15, «mówi», że dzisiaj mija 15 lat od czasu, gdy w 2011 roku decyzją rady wiejskiej zostałam mianowana honorową obywatelką wsi Szewczenkowe. Przez cały ten czas utrzymuję kontakt ze społecznością”
Zdjęcie na pamiątkę, wieś Budyszcze (rejon lisianski) przy „Tarasowych Jaworach”, 25 września 2026 r.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
wsi, z placówkami oświatowymi, z muzeami. O pokój, o miłość, o zwycięstwo, proszę przyjąć, panie Serhiju, ten pachnący korowaj, w którym zawarta jest wdzięczność i miłość całego narodu ukraińskiego do krainy Szewczenki, do ziemi, na której dorastał Wielki Kobziarz. On dzisiaj jest w sercu każdego Ukraińca na całym świecie. Właśnie Tarasowi Szewczence wzniesiono najwięcej pomników – ponad 1200 na całej planecie! Nasz Taras Szewczenko to światło narodu ukraińskiego. Dzisiaj na Ukrainie trwa Wielka wojna. W czasie pełnoskalowej inwazji napisałam setki wierszy, wiele z nich zamieszczono w książce “Za zwycięstwo, za wolność narodu!”. Jeden z wierszy chcę Państwu podarować – “Słoneczne państwo”: “Wszyscy czekają zwycięstwa słonecznego światła, by już ziemia ojczysta radością rozkwitła. Odrodziły się, by wsie i miasta, i niwy, panowali Ukraińcy, by wolni i szczęśliwi!..”. Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Ukraina ponad wszystko! Sława narodowi! Śmierć wrogom! A teraz oddaję głos naszej artystce, działaczce, aktywnej uczestniczce “Artystycznego specnazu” Andrianie Ozhowycz”. A. Ozhowycz podziękowała obrońcom, bohaterom, którzy bronią naszej ziemi, abyśmy mogli razem się zbierać, przeprowadzać takie patriotyczne ukraińskie wydarzenia, abyśmy odradzali naszą kulturę, słowo, pieśń. Piosenkarka wykonała wianek ukraińskich pieśni ludowych. Uczestnicy śpiewali razem z nią. I rozlał się po placu wianek pieśni ludowych, który czarująca piosenkarka natchnienie darowała szerokiemu ogółowi. Występ zakończył się przy burzliwych oklaskach słowami: “Sława Ukrainie! Bohaterom sława!”. Następnie na scenę wyszedł przewodniczący Szewczenkowskiej wspólnoty terytorialnej Serhij Smałko. Pracownica kultury Szewczenkowskiej wspólnoty odczytała: “Dyplomem nagradza się Zoję Wołodymyriwnę Rużyn w związku z 15. rocznicą uzyskania statusu honorowej mieszkanki wsi Szewczenkowe. Dziękujemy za wieloletni wkład w duchowy rozwój wsi Szewczenkowe, za to, że pielęgnuje Pani w swoim sercu miłość do Tarasa Szewczenki i jego twórczości. Życzymy Pani zdrowia, niewyczerpanej energii, entuzjazmu oraz długich lat życia. Z szacunkiem i szczerymi życzeniami – Szewczenkowska wspólnota”. Serhij Smałko zwrócił się do wspólnoty: “Niezależnie od wieku, niezależnie od wszystkiego, jedna osoba, oddana sprawie, robi o wiele więcej niż ci ludzie, którzy dzisiaj mają władzę i uprawnienia. Moje słowa dotyczą Zoi Wołodymyriwny, która w swoje “30 lat” zapałem, poświęceniem, energicznością ma możliwość wspierać i naszych obrońców, i naszą wspólnotę. Ma wiele projektów i robi niezwykle dużo. Od 25 lat z rzędu pani Zoja przyjeżdża z Kijowa do naszej niewielkiej wspólnoty z delegacją wybitnych osobistości i artystów po to, aby wesprzeć nas podczas marcowych świąt, podczas Dni wsi Szewczenkowe, przeprowadza różnorodne wydarzenia, wcielając w życie niezbędne dla pełnowartościowego duchowego życia wsi projekty. Czyli ta osoba ma taką niepowstrzymaną energię, która może przewrócić pół świata.
Dlatego dzisiaj chcę pogratulować pani Zoi, życzyć jej długich lat życia, natchnienia, aby mogła robić to, co robi dzisiaj, wspierać naszych obrońców, wspierać naszych pracowników kultury i oświaty, naszą wspólnotę. Dzisiaj przyjechała z taką właśnie misją, aby pogratulować naszej wsi. Jako gościnni gospodarze szewczenkowskiego kraju przekazujemy pani, pani Zoi, na ręczniku nasz korowaj z nowych zbiorów na znak wdzięczności, szacunku i miłości. Na ile to możliwe, wnosimy swój wkład, pomagamy naszym ludziom trzymać się w sile, mieć energię do tego, aby zwyciężyć naszego wroga”. Zoja Rużyn odpowiedziała: “Szanowny Serhiju Anatolijowyczu, jestem bezgranicznie wdzięczna za zaufanie, wielki szacunek, wieloletnią owocną współpracę. W tym znamiennym dla wspólnoty dniu witam wszystkich obecnych w sławnym szewczenkowskim kraju i przekazuję pozdrowienia od Narodowej Rady Kobiet Ukrainy na czele z Ludmyłą Porochniak-Hanowską, od Związku Oficerów Ukrainy na czele z pułkownikiem Ołeksandrem Saskiem, od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki na czele z legendarnym Pawłem Mowczanem, od Stowarzyszenia Ziemiaństw Obwodów Ukrainy na czele z przewodniczącym Wiktorem Tkaczenką, od koordynatorów działalności ziemiaństw, od Donieckiego Ziemiaństwa na czele z Wołodymyrem Butką, Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy na czele z Mychajłem Sydorżewskim, Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu na czele z dyrektorem generalnym Anatolijem Kononenką, od uczestników „Artystycznego Specnazu”, a także kobiet-mironosic Ukrainy i diaspory oraz szczególne pozdrowienia od Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki! Niedawno spotykałam się z nim i przekazał wam książkę „Wierzę w Ukrainę”. Wierzę, że Wiktor Andrijowycz obowiązkowo odwiedzi swoją ulubioną wieś Szewczenkowe. Chciałabym jeszcze przekazać wam pozdrowienia od kierownika ziemiaństwa organizacji społecznej „WO „Ziemniacy Naddnieprza” Leonida Kostiuczenki, którego jestem członkiem Zarządu i niesamowicie dumna z tego, że jestem mocno związana więzami duchowymi z ziemią Wielkiego Kobziarza. Pozdrowienia dla wspólnoty przekazywali również ludowy artysta Ukrainy, honorowy obywatel waszej wsi, znany na świecie bandurzysta Wasyl Neczepa, ludowa artystka Ukrainy Łarysa Kadyrowa, zasłużona artystka Ukrainy Rusłana Łocman, legendarny „Cyborg” Ołeksandr Uszynski oraz inni współpracownicy i osoby o podobnych poglądach. Tradycyjnie przed chwilą oddaliśmy cześć ojcu Hryhorijowi Iwanowyczowi Szewczence, a teraz będziemy szli uczcić jego mamę – Katerynę Jakymiwnę Szewczenko (Bojko). Wieczna im pamięć i Królestwo Niebieskie. Wielka wdzięczność, że podarowali Ukrainie, światu i, oczywiście, wielkiej szewczenkowskiej wspólnocie syna Tarasa. Proponuję pogratulować przewodniczącemu terytorialnej wspólnoty Serhijowi Smałce z okazji święta – Dnia wsi Szewczenkowe! Dziękuję za współpracę, dziękuję za szacunek, dziękuję za wsparcie. Dzisiaj razem ze mną przyjechała kobieta-mironosica Lesia Korolyk-Bojko, przewodnicząca Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Postęp kobiet-mironosic w diasporze”. Ukrainka, która od 25 lat mieszka we Włoszech, prowadzi znaczące działania na rzecz utwierdzenia wielkości ukraińskiego narodu na świecie. Na moją prośbę i z mojego zaufania pani Lesia stanęła na czele międzynarodowej akcji „Tarasowa Wierzba”. Lesia Korolyk: „Droga ukraińska rodzino, jestem drugi raz na tej szewczenkowskiej ziemi i jestem szczęśliwa, że mogę jednoczyć się z wami w jej wielkości, w pięknie i w tym święcie. Jestem Ukrainką, mieszkam we Włoszech, ale ani na chwilę nie zapominam o Ukrainie. Kobiety-mironosice w diasporze w latach 2023–2025 posadziły ukorzenione gałązki Szewczenkowej wierzby w prawie 10 krajach świata. Jestem szczęśliwa, że sadzimy tę gałązkę jako ukorzenienie pamięci o naszym proroku. Tutaj zbierają się nasi Ukraińcy z Ukrainy i diaspory, czytają wiersze Tarasa Szewczenki i jednoczą się w miłości do ojczyzny. I właśnie dla tych akcji został napisany piękny wiersz pani Zoi Rużyn, który wam przeczytam: „Wierzba gałązek korzenie do życia puściła, by w naród wlewała się od Szewczenki siła. Doglądał wierzbę Kobziarz, pielęgnował w niewoli, on pragnął wierzbie wzrastać dla lepszej doli. Ukrainy wierzba gałęzie pięknie rozpuściła i Tarasa obejmowała, bo go kochała. Odczuwał on wierzby duszę, radował się nią z ziemi świętej matki ojczystej swoją. Czas minął i do Ukrainy wierzba zawitała, przez gałązek dzieci kraj ojczysty witała. Ukrainą idzie wierzba wolnościowo i Szewczenkowa miłość z nią nieodstępnie. Już i dla świata odrodziła gałązki z korzeniami. Rozsadzili, by jej z Bożego polecenia, żeby duch krzepł zwycięstwa mironosic świata, żeby mnożyła się sława Ukrainy kwitnącej. Całą planetę w miłości niech wierzba jednoczy! Jej postęp pokojowy Bóg błogosławi. Patrzy Taras Szewczenko i wierzbie raduje się, wierzy, że wierzba narody zjednoczyć zdoła. Wszyscy Tarasową wierzbę posadzić pragną, siłę korzenie wierzby z ziemi czerpią.”
Wierzba sławi pokój, szczęściu gałązkami śpiewa, Zwycięstwo Ukrainy nam zwiastuje!” I rzeczywiście, ta gałązka wierzby Tarasa Szewczenki nas jednoczy, dodaje nam sił, podnosi na duchu. Ukraina była, jest i będzie, dopóki mamy Tarasa Szewczenkę, którego wskazania niesiemy przez świat i wypełniamy. Dziękuję pani Zoi Rużyn za taką misję. Ona sama przewodzi i młode pokolenie włącza. Wierzymy, że naszemu ukraińskiemu rodowi nie ma i nie będzie końca”. Zoja Rużyn: “Jako inicjatorka i mentorka, siostra-niosąca pokój chcę podziękować pani Łesi, która wypełnia wielką misję Posłanki pokoju, Ambasadorki ukraińskiej kultury na świecie. I wszystko to robi dzięki nieustannemu wsparciu finansowemu i duchowemu swojego męża Alfredo – Włocha, który kocha Ukrainę i od wielu lat pomaga. Decyzją przewodniczącej Narodowej Rady Kobiet Ukrainy (przewodnicząca – Ludmyła Porochniak-Hanowska) Alfredo Morelli, Włoch, wolontariusz, który wspiera Ukrainę, pomaga Ukraińcom w walce o zwycięstwo, zostaje odznaczony medalem “Wolontariusz Ukrainy”. Alfredo Morelli: “Cieszę się, że mogę was powitać na tej ziemi. I dzisiaj dla mnie wielki zaszczyt być z wami i wspierać ten heroiczny naród, który trzyma wolę i wolność nie tylko swojej ziemi, ale i całego świata. Grazie! Sława Ukrainie!”. Pokłon do ziemi i szacunek naszym wojownikom-obrońcom, dzięki którym możemy dzisiaj przeprowadzać takie wysokoduchowe wydarzenia, które utwierdzają tożsamość ukraińskiego narodu, ukraińskiej nacji. Po tym na scenę wyszła czarująca piosenkarka Andriana Ozhowycz, która podarowała piosenkę “Obrania ZSU” do słów i muzyki Natalii Maj: “Oj w polu topolina, płynie pieśń żurawinowa. Kozacy pod gajem Ojczyznę bronią, Ukrainę świętą, rodzimą ziemię złotą!…”. Do obecnych zwróciła się dyrektorka liceum artystycznego “Koloryt” Łarysa Jarowenko: “To, co my z wami dzisiaj robimy – a my utwierdzamy tradycje – to główne i podstawowe, na czym trzyma się nasza kultura, na czym trzyma się Ukraina i za co walczą nasi chłopcy i dziewczęta. Gratuluję uczniom naszego liceum artystycznego honorowych dyplomów, które zaświadczyły, że weszli do księgi “Rekordów Ukrainy”. Chcę oddać głos pani Łesi Korolyk, która była inicjatorką całego wydarzenia, przejmowała się tym, która zajmowała się wszystkimi kwestiami organizacyjnymi. I to było niezwykle emocjonalne, przyjemne i było to dla nas niespodzianką”. Łesia Korolyk: “Witam wszystkich uczniów liceum, cały zespół pedagogiczny, panią Łarysę, dziękuję za to, że wzięli udział w festiwalu-konkursie artystycznym “Artystyczne promienie Ukrainy”, któremu mam zaszczyt przewodniczyć jako organizatorka, jako przewodnicząca jury, gdzie zbierają się talenty Ukrainy z całego świata. Szczęśliwa, że liceum Szewczenkowskie również wzięło udział. W tym roku nie mieliśmy możliwości przeprowadzić festiwalu-konkursu i postanowiłam zjednoczyć Ukraińców w jedną ukraińską rodzinę w piosence “Ukraina – to ty i ja”, którą napisał poeta Jurij Piżuk, muzyka Rostysława Hałahana. Narodził się projekt muzyczny, w którym wzięły udział talenty z 11 krajów świata. Sława Ukrainie! I szczerze dziękuję, pani Łaryso, wam, pedagogom, którzy przygotowywali i którzy składają wnioski o udział utalentowanych dzieci w naszych festiwalach-konkursach. Dziękuję, niech wszystko się udaje!”. Kilka sadzonek “Wierzb Tarasowych” nie przyjęło się w alei, którą zakładaliśmy wiosną na terenie liceum, więc przekazałam dwie sadzonki pani Łarysie, która razem z licealistami z miłością je posadziła. Dziękujemy za gościnność, za smaczny obiad – barszcz, pierogi z kapustą i inne smakołyki szczerej Szewczenkowskiej rodziny”. Tymczasem musieliśmy jeszcze dotrzeć do wsi Budyszcze (rejon łysiański) do Jaworów Tarasowych, gdzie na nas czekali. Więc delegacja kijowian wyruszyła do Narodowego rezerwatu “Ojczyzna Tarasa Szewczenki”, gdzie przywitali nas przedstawiciele zespołu na czele z działaczką, zakochaną w sprawie zachowania i popularyzacji dziedzictwa Wielkiego Kobziarza, dyrektor generalną Ludmyłą Szewczenko. Zoja Rużyn: “Szanowna Ludmyło Mychajłiwno, dzisiaj delegacja kijowian znów przyjechała uczcić was jako opiekunkę Narodowego rezerwatu “Ojczyzna Tarasa Szewczenki” razem z kierowanym przez was zespołem. Z wielką radością chcę przekazać ten zasłużony przeze mnie korowaj za 15 lat współpracy wam jako osobie, która zawsze gościnnie otwiera drzwi Muzeum, z którą łączy wieloletnie czczenie, przede wszystkim, matki Wielkiego Kobziarza Kateryny Jakymiwny, która na wieki przebywa na terenie muzeum-rezerwatu “Ojczyzna Tarasa Szewczenki”. Zawsze, kiedy przyjeżdżamy do was, widzimy zadbane z wielką miłością rodzime otoczenie. Tutaj zawsze aksamitki, luksusowa kalina, tutaj gościnnie, słonecznie i Kontynuacja na str. 11 Zoja Rużyn z dyrektor generalną Narodowego rezerwatu “Ojczyzna Tarasa Szewczenki” Ludmyłą Szewczenko Korowaj honorowej mieszkance wsi Szewczenkowe Zoi Rużyn wręcza przewodniczący Szewczenkowskiej Hromady Serhij Smałko
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
…cały jest przepełniony serdecznym ciepłem waszego kolektywu. Mam wielki zaszczyt przekazać wam pozdrowienia od Prezydenta Ukrainy (2005–2010) Wiktora Andrijowycza Juszczenki, z którym się spotkaliśmy. Przyjmijcie zatem książkę „Wierzę w Ukrainę”. Przekazuję wam także „Tarasową wierzbę”, mam nadzieję, że Bóg pozwoli i wierzbowa sadzonka się przyjmie.
Warto powiedzieć, że głowa Szewczenkowskiej gminy terytorialnej Serhij Smałko, którego ród sięga czasów narodzin Szewczenki w tej wsi, na podstawie przekazów z linii swoich krewnych uważa, że Taras Szewczenko urodził się właśnie we wsi Kereliwka. Serhijowi Anatolijowiczowi utkwiły w pamięci opowieści dziadka, że kiedy Taras Hryhorowycz przyjeżdżał do wsi i przebywał w domu diaka, rozmawiał nie z synem diaka, lecz z „jakimś gołodranem Smałkiem”. Gospodarzom to się nie spodobało. A ów „gołodranec Smałko” był prapradziadkiem obecnego głowy gminy”.
…Przy muzeum rozciągnął się kilim pachnących aksamitek, które cieszyły oczy swoją urodą. Delegacja na czele z Ludmyłą Michajliwną schodziła do mogiły matki Szewczenki. Coraz niżej i niżej płynął ludzki strumień ku krawędzi jaru, nad którym – pod gęstym krzewem kaliny – znajdował się grób. Na zboczu rozwinięto ośmiometrową żółto-niebieską flagę. Złożono wieniec przy monumentalnym krzyżu, a na nagrobną płytę, na haftowanej chustce, położono pamiątkowe cukierki-pierniczki. Nisko kłaniamy się matce-kobiecie, Kateryni Szewczenko (z domu Bojko), która obdarzyła świat synem Tarasem, geniuszem i prorokiem narodu ukraińskiego. Dziś jego potęga, jego słowo, jego siła wspierają cały naród ukraiński w zmaganiach z wrogiem: „Walczcie, a zwyciężycie, Bóg wam dopomaga. Za wami prawda, za wami wola i chwała święta”. I oczywiście te słowa Tarasa Hryhorowycza są wyjątkowo aktualne i na czasie, gdy naród ukraiński, państwo stanęły nie tylko w obronie integralności granic państwa ukraińskiego, ale także w obronie tożsamości narodu ukraińskiego, jego języka, kultury, obyczajów i tradycji.
To właśnie matka przekazała Tarasowi Szewczence tę miłość do ziemi ojczystej. W jakichkolwiek warunkach nie przyszłoby mu żyć i przebywać, ta matczyna miłość, wszystko, co otrzymał ze swojego rodu, pomnażało się mądrością, wiedzą, dążeniem do walki o wolność dla ojczystego kraju i narodu.
W Dniu wsi Szewczenkowe-Kereliwka po raz kolejny chce się powiedzieć, że czcimy tę świętą ziemię, na której spoczywają rodzice Tarasa, z wiarą w to, że właśnie tutaj przyszedł on na Boży świat. Świetla pamięć rodu Wielkiego Kobzarza, świetla pamięć jego rodzicom i świetla pamięć Ojcu Tarasowi.
Do obecnych zwróciła się z przemówieniem dyrektor generalna Narodowego Rezerwatu „Ojczyzna Tarasa Szewczenki” Ludmyła Szewczenko: „Stoimy z wami w miejscu świętym, tak dla samego Tarasa Szewczenki, jak i dla każdego Ukraińca. Matka Kateryna Jakymiwna, z domu Bojko, w małżeństwie Szewczenko, przekazała swojemu synowi…”
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «Aksamitki Ukrainy z ojczyzny Szewczenki», s. 8
nowe wiele talentów – talent kochania ziemi swojej, ludzi, przyrody. I całą tę miłość Taras Hryhorowycz przelał w swoje utwory, zarówno poetyckie, jak i malarskie. Tutaj, do grobu matki, do Keryliwki, do ojcowskiego sadu, myślami i w rzeczywistości przybywał trzykrotnie, gdy był już dojrzałym, dorosłym mężczyzną, znanym mistrzem pędzla i słowa. Ale jednocześnie możemy sobie tylko wyobrazić, że właśnie tutaj, wśród tej przyrody, drzew, dorastał jasnowłosy chłopiec, który dopiero się uczył. Dlatego tutaj, gdzie z wami stoimy, są źródła i początki twórczości Szewczenki, jego życia, jego myśli, ponieważ wszystkie abstrakcyjne rzeczy i filozoficzne przemyślenia mają bardzo konkretne przejawy. I oto dla Tarasa Hryhorowycza Ukraina w szerokim sensie była właśnie tutaj, gdzie się z wami spotkaliśmy. Mamy taką wspaniałą okazję spotykać się w konkretnym sensie, rozmawiać i żyć w Ukrainie pomimo bardzo wielkiej próby, która jest teraz w naszym państwie, pośród naszego narodu. I póki my właśnie teraz tutaj, w Kijowie, słyszymy wybuchy i jest bardzo, bardzo ciężko. Dlatego walczmy i zwyciężymy. Pomaga nam Bóg i Taras Szewczenko!”. W wykonaniu Łesi Bojko i Andriany Ozhowycz zabrzmiały pieśni. Pomodlono się za jasną pamięć, za Królestwo Niebieskie dla opiekunki rodu Tarasa Szewczenki, jego matki Kateryny. Odbyło się łamanie okazałego i pachnącego korowaja, wypieczonego złotymi rękami miejscowych gospodyń. Po zakończeniu wiecu pamięci przeprowadzono wycieczkę po ekspozycjach muzeum, jedną rodziną zrobiono zdjęcie na pamiątkę tego ważnego dla każdego z obecnych wydarzenia. Pracownicy muzeum pomogli mi nazbierać pąków pachnących aksamitek do herbaty, jako że nasze aksamitki słyną nie tylko z piękna, ale i ze swoich właściwości leczniczych. Ciepło pożegnaliśmy się z gościnnymi pracownikami muzeum na czele z Ludmyłą Mychajliwną z myślą o nowych spotkaniach na świętej ziemi Kobziarza. Zaczęło już szarzeć, kiedy w Łysiance razem z uśmiechniętą żoną Łesią przywitał nas dobry towarzysz, brat i wolontariusz, dyrektor „Łysiańskiego szkółkarstwa roślin ozdobnych Naumenko” Wałerij Naumenko. Dość szybko dotarliśmy do „Tarasowych Jaworów”, gdzie czekali już na nas przedstawiciele społeczności wsi Budyszcze (rejon łysiański) na czele z opiekunką „Tarasowych Jaworów” Wałentyną Trochymenko. Czasu było mało, więc zwróciłam się do obecnych z autorskimi słowami „Do Ukrainy”: „Ukraino, ty, jak słońce na niebie, błogosławione światło twoje, nasza rodzinna ziemio, ty wytrzymałaś tyle smutku, tułaczki, dziejowych nieszczęść na swojej drodze, ale my zmartwychwstawaliśmy i odradzaliśmy się, żyjemy i krzepniemy, bo mamy niezłomną wiarę, wielką miłość do ciebie, Ukraino. Wierz nam, ziemio rodzinna, synom i córkom swoim, wierz, że nigdy nie zdradzimy ciebie, wolnościowy, oddany tobie naród potwierdza: wielka, słoneczna Ukraina jest. Ukraina będzie! Po wieki wieków! Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Sława wsi Budyszcze, sława Szewczenkowskiemu krajowi! Sława Tarasowym Jaworom! Sława Wielkiemu Kobziarzowi!”. Trzykrotnie: „Sława! Sława! Sława!”. Zaproponowałam przełamać korowaj, który właśnie zaczęliśmy łamać w Narodowym Muzeum „Ojczyzna Tarasa Szewczenki” w jasną pamięć Szewczenkowskiego rodu. A pani Wałentyna podzieliła się wspomnieniami: „Gdzieś w latach 2012–2013 w Łysiance pani Zoja sadziła Szewczenkowe wierzby i ja tam byłam obecna. Przywiozła ona wierzby w doniczkach. Kiedy jedną z wierzb sadziła, to oderwała dolne gałązki. Więc kiedy poprosiłam, by mi je oddano, dano mi trzy gałązki i doniczkę z ukorzenioną sadzonką. Przyniosłam do domu „Tarasowe Wierzby”, posadziłam u siebie i wyhodowałam. I jedna z nich, ta skrajna, rośnie teraz obok „Tarasowych Jaworów”. A gałązki, które połamaliśmy z wierzb, które wyrosły w naszej wsi Budyszcze, pan Wałerij Naumenko pomógł ukorzenić w swoim gospodarstwie. Oto ta małżeńska para, pan Wałerij i pani Łesia, dzisiaj z nami. Oni mi bardzo pomogli, za co jestem im bezgranicznie wdzięczna. Są tacy ludzie, że prosisz ich, a oni odwracają się, a to małżeństwo poszło naprzeciw. Nie jestem elokwentna, ale wszystkim szczerze dziękuję, kto bierze udział w tej ważnej ogólnonarodowej sprawie, która wywyższa Ducha Wielkiego Kobziarza”. Następnie głos zabrała pani Łesia Korolyk-Bojko, która powiedziała, że nie zapomina, czyich rodziców jest dzieckiem: „Ja nie zapominam, z jakiego jestem rodu, pielęgnuję ukraińskie tradycje, zwyczaje, obrzędy. I dziękuję swojemu mężowi, który radośnie mnie wspiera już od 25 lat, pomaga, sprzyja, uczy się ukraińskiej kultury, uczy się ukraińskiej historii. A odkąd zaczęła się Wielka wojna, on przyjeżdża do Ukrainy i działa jako wolontariusz. Dziękuję mu. My już obsadzamy „Tarasową wierzbą” Europę, ale nadeszła prośba i pragnienie, by posadzić w Kanadzie, Ameryce, i Ukraińcy pytają mnie, czy przyjadę? Mówię: „Tak, nie ma problemu, wsiadłam w samolot i poleciałam””. Z polecenia przewodniczącej Narodowej Rady Kobiet Ukrainy Ludmyły Porochniak-Hanowskiej Wałentynie Trochymenko wręczono Honorowe odznaczenie, medal „Wolontariusz Ukrainy” – za pełną poświęcenia pracę na rzecz zachowania dziedzictwa narodowego Szewczenkowskiego kraju. Od pani Wałentyny wybrzmiały słowa wdzięczności dla współmieszkańców, którzy są jednomyślni w popieraniu ważnych inicjatyw i działań, oraz szczególna wdzięczność dla rodziny Naumenków, którzy odpowiedzieli na jej apel.
…Tymczasem zaczęło się ściemniać. Pojawiła się propozycja rozwinięcia naszego wspaniałego żółto-niebieskiego sztandaru aż do samych „Tarasowych Jaworów”. I zabrzmiała pieśń „Za zwycięstwo, za wolność narodu!” do słów Zoi Rużyn, muz. Switłany Sadowenko w wykonaniu Łesi Korolyk-Bojko: „Z korzeni ojców i z korzeni dziadów, z korzeni zwycięskich w bojach kozaków na warcie bojownicy za ojczyznę swoją, zasłonią piersią ojczyznę w boju. W duchu narodu siła źródlana, z niej wyrastają potęgi ziarna, odwaga u naszych bohaterów na podziw, za pokój na planecie powstali śmiało! Żołnierze, bohaterowie nieustraszeni i silni, Ojczyźnie swojej bezinteresownie służą, pokłon do ziemi wam, szacunek narodu za zwycięstwo, za naszą wolność!”. A na zakończenie wydarzenia pod skrzydlatymi gałęziami „Tarasowych Jaworów” na czele z Andrianą Ozhowycz wszyscy razem wykonali pieśń „Oj, u łuzi czerwoha kałyna”. Głośno, szeroko rozlewała się pieśń ponad wodą, wznosząc się do wierzchołków trzech jaworów-olbrzymów, które pamiętają Tarasa Szewczenkę, który pisał wiersze pod ich gałęziami na brzegu rzeki. Od światła smartfonów wyłaniały się twarze wykonawczyń na tle potężnych pni. Płótno sztandaru mieniło się barwami w nocnym blasku, jak nieskończona rzeka trwałości ukraińskiego ducha. Chwała wojownikom-obrońcom! Chwała Szewczenkowskiemu krajowi! Chwała Ukrainie! Chwała Tarasowi Hryhorowyczowi Szewczence! Chwała! Chwała! Chwała! „I na odnowionej ziemi wroga nie będzie, surowego, A będzie syn i będzie matka, i będą ludzie na ziemi”. Gościnni gospodarze Naumenkowie zaprosili delegację kijowian do siebie na kolację. Powitała nas ich córeczka z mężem oraz troje małych wnucząt, z dwojgiem z których, Mają i Matwijem, już jesteśmy zaznajomieni z Kaniowa. Jak zawsze, szczodrzy gospodarze częstowali gości aromatyczną herbatą i niesamowitymi smakołykami – z całego serca. Szanownemu panu Wałerijowi, pani Łesi i całej rodzinie Naumenków podarowaliśmy ikonę „Pantelejmona Uzdrowiciela”, aby wszyscy byli zdrowi i szczęśliwi i zawsze gościnnie nas przyjmowali. Oczywiście, wszyscy życzyliśmy sobie nawzajem jak najszybszego Zwycięstwa. Przepełnieni niezapomnianymi wrażeniami wracaliśmy do domu. Dzięki naszemu kierowcy-„kaskaderowi” Ołeksandrowi Macepurze, który mistrzowsko omijał wszystkie dziury-wyboje, którymi obfitowała droga między wsiami, jechaliśmy wspaniale. Następnego dnia odbyło się moje spotkanie z przewodniczącą Narodowej Rady Kobiet Ukrainy Ludmyłą Porochniak-Hanowską. Ludmyle Andrijiwnie opowiedziałam o wydarzeniu i o wykonaniu polecenia – nagrodzeniu Honorowymi odznakami NRKU. Jednocześnie omówiliśmy otrzymane torebki, które zamawialiśmy po to, aby włożyć do nich ziemię, którą zebrałam po garści z każdej miejscowości, gdzie za życia przebywał Wielki Kobziarz. Było to podczas akcji „Szlakami, które przeszedł Taras Szewczenko”, zorganizowanej przez połtawianina Wołodymyra Stepancowa. Więc od tamtej pory (z lat 2012–2013) prawie trzy wiadra ziemi przechowują się w domu w mojej szafie. Torebki okazały się za małe, żeby pomieścić w nich ziemię. Ludmyła Andrijiwna mówi: „Te woreczki można wykorzystać chyba tylko na nasiona”. Przypomniałam sobie zebrane aksamitki z kwietnika rezerwatu „Ojczyzna Tarasa Szewczenki” i w tym momencie powstał wspólny pomysł zapoczątkowania akcji „Aksamitki Ukrainy od Szewczenkowej Ojczyzny”. Uzgodniliśmy tę kwestię z dyrektorką Narodowego rezerwatu „Ojczyzna Tarasa Szewczenki” Ludmyłą Szewczenko. Zebrane w rezerwacie aksamitki (jak poinformowała Ludmyła Mychajliwna) do wcielenia tego projektu w życie już się suszą… A w nocy narodził się wiersz o aksamitkach, którego wersy w ciemności zapisywałam ołówkiem w notatniku. Odpowiedział znany kompozytor, człowiek niesamowitej duszy, zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Burmicki, który do tego projektu już napisał pieśń, kładąc na muzykę moje wiersze. Zrobił nagranie wersji demo z linkiem do źródeł internetowych. Za wolontariacką pracę jestem bezgranicznie wdzięczna panu Ołeksandrowi. Do akcji dołączyła przewodnicząca Międzynarodowego konkursu-festiwalu „Taras Szewczenko jednoczy narody”, kierowniczka Ogólnoukraińskiego otwartego konkursu recytatorów imienia Tarasa Szewczenki Switłana Sadowenko. Ja w tym projekcie reprezentuję kobiety-niosące mir Ukrainy i diaspory, Zarząd GO „WO „Ziemniacy Naddnieprza”, kozactwo. Mam nadzieję, że tygodnik „Słowo Proświty” na czele z redaktorem Ihorem Zocem i przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Pawłem Mowczanem pobłogosławią Ogólnoukraińską i Międzynarodową akcję „Aksamitki Ukrainy od Szewczenkowej Ojczyzny”. Wdzięczność kronikarzom wydarzenia: Dmytrowi Pałamarowi i Ołeksandrowi Macepurze, który do tego był kierowcą samochodu, którym podróżowaliśmy. Wdzięczna za wsparcie wydarzenia Łesi Korolyk-Bojko i jej mężowi panu Alfredo. Wdzięczna za wsparcie przewodniczącemu MGO „Stowarzyszenie Doniecczyzna” Wołodymyrowi Butce i jego zastępcy Dmytrowi Nekrasowowi, patriotycznej rodzinie Baraniwskich, dyrektorce liceum „Kołoryt” Łarysie Jarowenko, gościnnej zagrodzie Naumenków, zespołowi Narodowego rezerwatu „Ojczyzna Tarasa Szewczenki” na czele z Ludmyłą Szewczenko i, oczywiście, przewodniczącemu Szewczenkowskiej TG Serhijowi Smałkowi. Zoja RUŻYN Nagrodę „Wolontariusz Ukrainy” otrzymuje Wałentyna Trochymenko, opiekunka „Tarasowych Jaworów”
Tłumaczenie maszynowe
Lesia KOROLYK-BOJKO, Ambasadorka kultury ukraińskiej, Ambasador Pokoju i ukraińskiej pieśni w świecie, przewodnicząca jury Festiwalu
W czasie ciężkich prób i brutalnej wojny kultura ukraińska staje się niezłomnym duchowym oparciem, które jednoczy nasz naród na całym świecie, potwierdza naszą narodową tożsamość i ukazuje europejskiej wspólnocie siłę ukraińskiego ducha. Ukraińcy za granicą nie tylko pielęgnują swoje tradycje i przekazują je następnym pokoleniom, ale także budują potężny front kulturalny, głośno mówiąc o Ukrainie, jej wielowiekowym dziedzictwie, bólu, walce i niezłomnym dążeniu do wolności.
Wymownym świadectwem tej jedności stał się VIII Festiwal Kultury Ukraińskiej UKRO-2026, który odbył się w centrum wystawowym TreviglioFiera w mieście Treviglio, niedaleko Bergamo (Włochy). Festiwal zgromadził ponad trzy tysiące gości i uczestników z różnych zakątków Włoch – Mantui, Mediolanu, Genui, Vicenzy, Neapolu, Cardano-al-Campo, Brescii, Soverato-di-Catanzaro, San Donà di Piave, Rzymu, Padui, Viterbo, Rovereto, Ferrary, Modeny, Bergamo i Montesilvano.
Organizatorem święta była asocjacja „Echo Ukrainy” na czele z prezes Halyną Stecyk, wiceprezes Jarosławą Wyszniewską i sekretarz Iriną Bojko.
Wydarzenie odbyło się przy wsparciu personalnej parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Apostolskiego Egzarchatu Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego w Bergamo i jej proboszcza, ojca Wasyla Marczuka.
Święto rozpoczęło się wspólną modlitwą – Boską Liturgią, której przewodniczył ojciec Wasyl Marczuk, w koncelebrze z duchowieństwem UKGK. Bo to właśnie w wierze, modlitwie i duchowej jedności Ukraińcy czerpią siły, nadzieję i moc do kontynuowania walki o wolność i przyszłość swojego państwa.
Szczególnie poruszającym momentem była prezentacja monumentalnej pracy artysty Andrija Jermolenki „Ukraińska Pietà”, stworzonej we współpracy z rodzinami poległych obrońców Ukrainy – Halyną Batiuk, Oleną Mordik, Marią Wujanko i Lesią Kohut. Ten dzieło artystyczne, które podróżuje po miastach Włoch, stało się wymownym przypomnieniem o straszliwej cenie ukraińskiej wolności, ofiarności naszych obrońców i bólu rodzin, które straciły najdroższych. Przemawia do świata językiem sztuki, godności i pamięci, przypominając, że za możliwość życia w wolności Ukraina płaci niezwykle wysoką cenę.
Obecni uczcili pamięć poległych Bohaterów minutą ciszy, po czym uroczyście wybrzmiał Hymn Państwowy Ukrainy.
Słowa wsparcia do ukraińskiej społeczności skierowali burmistrz Treviglio Yuri Fabio Imeri, Generalny Konsul Ukrainy w Mediolanie Wołodymyr Worona, a także przedstawiciele centrum wystawowego Alberto Capitanio i Luisa Fumeo. Prowadzący uroczystość Andr
Andrij Sawka i Anastazja Tokar stworzyli na scenie atmosferę szczerości, serdeczności i jedności. Ten początek przypomniał wszystkim obecnym, że kultura ukraińska to nie tylko nasza przeszłość, ale także nasze dzisiejsze duchowe oparcie, nasz głos w świecie i nasza wiara w przyszłość.
Szczególnym ozdobieniem festiwalu była wystawa stroju ludowego i ukraińskiego haftu, która ukazała zwiedzającym piękno, głębię i niepowtarzalność tradycji różnych regionów Ukrainy. Dużą uwagę przyciągnęła kolekcja dawnego stroju „Jar Han” Jarosławy Wiszniewskiej. W strojach z tej kolekcji wystąpili organizatorzy festiwalu oraz uczestnicy zespołu tanecznego „Folk Dance” z Mediolanu, prowadzonego przez Olenę Hromyk. Każdy strój opowiadał swoją historię, odsłaniał osobliwości kultury ludowej i przenosił widzów w głąb wieków. Ornamenty, kolory, wyhaftowane wzory i detale ubioru zachowują pamięć pokoleń, odzwierciedlają światopogląd naszych przodków i przypominają o bezcennym dziedzictwie kulturowym, które mamy obowiązek chronić i przekazywać dzieciom.
Nie mniej fascynującą była ekspozycja Jurija Melnyczuka – mistrza sztuki ludowej Ukrainy, badacza i popularyzatora ukraińskiego haftu oraz tradycyjnego stroju, starszego pracownika naukowego Ogólnoukraińskiego Centrum Haftu i Dywanarstwa w Reszetyliwce na Połtawszczyźnie, członka Narodowego Związku Mistrzów Sztuki Ludowej. Na ekspozycji zaprezentowano świąteczne stroje różnych regionów historyczno-etnograficznych Ukrainy, a także świąteczne tkane i haftowane ręczniki z Ukrainy Środkowej i Lewobrzeżnej. Szczególną uwagę zwrócił jeden ze strojów sokalskich, zaprezentowany przez Wirę Czypurko – artystkę, projektantkę, hafciarkę, pisankarkę, nauczycielkę szkoły artystycznej i badaczkę ukraińskiego stroju ludowego, zwłaszcza oryginalnego haftu sokalskiego.
Takie ekspozycje mają szczególną wartość, ponieważ przybliżają światu kulturę ukraińską nie przez abstrakcyjne pojęcia, lecz przez żywe świadectwa historii – strój, ornamenty, ręczniki i mistrzostwo ludowych rzemieślników. W każdej nici, każdym wzorze i każdym zachowanym stroju wyczuwalny jest związek między pokoleniami.
Zgodnie z dawnym ukraińskim zwyczajem gościnności prezes stowarzyszenia „Відлуння України” Halina Stecyk wręczyła mi, jako przewodniczącej jury, pachnący korowaj – symbol dobrobytu, dostatku, gościnności i jedności. Ten szczery gest stał się szczególnym przejawem ukraińskiej tradycji, w której chleb uosabia szacunek, życzliwość i błogosławieństwo.
Program świąteczny ozdobiło przejmujące wykonanie pieśni „Ukraina – to ty i ja” do słów Jurija Piżuka i muzyki Rostysława Halana. Jej brzmienie w moim wykonaniu stało się szczerym wyznaniem miłości do ziemi ojczystej i przypomnieniem, że Ukraina zaczyna się w sercu każdego z nas.
Twórczym sercem festiwalu stał się program konkursowy, w którym wzięło udział 16 stowarzyszeń i zespołów artystycznych z różnych zakątków Włoch. Za każdym występem stały wytrwała praca, liczne próby, poszukiwania twórcze, wsparcie nauczycieli i rodziców, a przede wszystkim szczera miłość do kultury ukraińskiej.
W skład jury, które miałam zaszczyt prowadzić, weszli Dmytro Choma, Olena Hromyk, Wira Czypurko, Jurij Melnyczuk, Olena Kadobna i Oleksandr Melnyk. Ocenianie występów artystycznych wymagało profesjonalizmu, uważności i bezstronności. Staraliśmy się sprawiedliwie ocenić każdego uczestnika, uwzględniając jego osiągnięcia twórcze i mistrzostwo. Każde stowarzyszenie i każdy zespół reprezentowały bowiem nie tylko siebie, ale także ukraińską społeczność, która mimo odległości od Ojczyzny nadal pielęgnuje pieśń ojczystą, taniec, tradycje i wartości duchowe.
Szczególnie miło było widzieć, jak aktywnie w życie kulturalne zaangażowane są dzieci i młodzież. Ich występy potwierdziły, że tradycja ukraińska ma przyszłość, a praca nauczycieli, rodziców i kierowników zespołów przynosi ważne owoce.
Po ocenie występów jury wyłoniło zwycięzców festiwalu. Pierwsze miejsce i zwycięstwo w VIII Festiwalu Kultury Ukraińskiej UKRO-2026 zdobyło stowarzyszenie „Dajte nam krila” z Neapolu. Drugie miejsce wywalczył zespół folklorystyczny „Ukraińskie wieczornice” z Bassano del Grappa; trzecie – Ukraińskie stowarzyszenie kulturalne „Mrija” z Rovereto. Czwarte miejsce podzieliły Personalna Parafia Narodzenia Chrystusowego z Brescii oraz Stowarzyszenie „Pokrowa” z Genui; piąte miejsce zajęło Stowarzyszenie „Dyjaspora Ukraina” z Mantui; szóste – Stowarzyszenie „Ukraina razem” z Padwy, a także Stowarzyszenie „Nadija” oraz Ukraińska parafia Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy z Ferrary; siódme – zespół folklorystyczny „Berehynia” i Anna Tabakar ze stowarzyszenia „Regala un sorriso – UKR APS” z Cardano al Campo; ósme – Stowarzyszenie promocji społecznej „Jaskółka” z San Donà di Piave; dziewiąte miejsce podzieliły włosko-ukraiński duet „Ad’davere” (stowarzyszenie „Gioia” z Montesilvano), włosko-ukraińskie stowarzyszenie „Nadija” z Brescii oraz Ukraińskie stowarzyszenie kulturalne „Oberih” z Soverato di Catanzaro; dziesiąte miejsce zdobyło Wolontariackie stowarzyszenie „Mrija” z Carpi i Modeny; jedenaste – włosko-ukraińskie stowarzyszenie „NaRina” z Bolonii, a dwunaste – stowarzyszenie „Berehynia” z Bergamo.
Serdecznie gratuluję zwycięzcom i wszystkim uczestnikom! Wyniki konkursu to tylko część wielkiej historii festiwalu. Każdy zespół, każde stowarzyszenie i każdy wykonawca wnieśli swój wkład w zachowanie i popularyzację kultury ukraińskiej, a ich udział potwierdził, że miłość do Ukrainy nie zależy od miejsca zamieszkania, a tożsamość narodowa nie znika za granicami państwowymi.
Przez cały pogodny dzień goście festiwalu mogli cieszyć się występami artystycznymi, poznawać ludowe tradycje i smakować ukraińskich potraw, które przygotowano z miłością, sercem i ciepłem rodzinnego domu.
Wielka wdzięczność dla wszystkich uczestników za ich pracę, talent, oddanie kulturze ukraińskiej i gotowość dzielenia się nią z innymi
...ymi. Każdy występ stał się cennym wkładem w nasz front kulturalny, a każde spotkanie było potwierdzeniem tego, jak ważne jest zachowanie jedności Ukraińców na całym świecie. Szczególny szacunek należy się pedagogom i rodzicom, którzy zaangażowali do festiwalu dzieci i młodzież – wychowanków ukraińskich szkół sobotnich i niedzielnych. Dzięki ich codziennej pracy młode pokolenie za granicą uczy się ojczystego języka, poznaje historię, włącza się w ludową sztukę i uświadamia sobie wartość swoich ukraińskich korzeni.
Dziękuję członkom jury za zgodną pracę i wzajemne zrozumienie. Ogromna wdzięczność organizatorom festiwalu – Stowarzyszenia „Echo Ukrainy” – Jarosławie Wyszniewskiej i Irynie Bojko, które stały się duszą festiwalu, oraz ich rodzinom, a także wszystkim wolontariuszom, kucharzom i pomocnikom. To właśnie dzięki ich niestrudzonej pracy, odpowiedzialności, trosce i miłości to na wielką skalę zakrojone wydarzenie przekształciło się w prawdziwe święto ukraińskiej kultury, duchowości i rodzinnego ciepła.
Szczere podziękowania należą się duchowieństwu za modlitwę i wsparcie duchowe, przedstawicielom włoskiej wspólnoty – za otwartość i pomoc, a także wszystkim gościom, którzy podzielili się z nami wyjątkowym dniem.
Przemyślając to, co zobaczyłam i przeżyłam na festiwalu UKRO-2026, jeszcze raz przekonałam się, że kultura ukraińska to znacznie więcej niż pieśni, tańce, haft czy strój ludowy – to nasza historyczna pamięć, duchowa więź z przodkami, narodowa godność i siła, która pomaga przetrwać w najtrudniejszych czasach. Takie festiwale pokazują, że odległość nie jest w stanie zerwać więzi z Ojczyzną, a tysiące kilometrów nie mogą zagłuszyć głosu rodzimej kultury. Przeciwnie, daleko od Ukrainy ten głos brzmi często ze szczególną siłą, ponieważ za każdą pieśnią, każdym tańcem i każdym wyszywanym ornamentem stoi pragnienie zachowania tego, co czyni nas Ukraińcami.
Dla mnie zaszczytem było przewodniczenie jury tego festiwalu, które stało się nie tylko odpowiedzialną misją zawodową, ale także osobistym potwierdzeniem tego, że ukraińska społeczność we Włoszech jest aktywna, utalentowana i zgrana. Jej przedstawiciele nie tylko strzegą dziedzictwa kulturowego – oni wypełniają je nowym życiem, przekazują młodzieży i odkrywają przed światem prawdziwą Ukrainę.
VIII Festiwal Kultury Ukraińskiej UKRO-2026 w Treviglio stał się przekonującym świadectwem tego, że nasz front kulturalny się umacnia, nasza tożsamość żyje, a ukraińskie serce bije w jednym rytmie we wszystkich zakątkach świata.
Dopóki brzmi ukraińska pieśń, dopóki dzieci rozmawiają ojczystym językiem, dopóki czcimy tradycje przodków i przekazujemy je następnym pokoleniom, dotąd będzie żyć Ukraina – wolna, silna, niezłomna.
Kultura ukraińska nie zna granic. Łączy nas, daje siłę i przypomina światu: Ukraina żyje, walczy, tworzy i bez wątpienia zwycięży!
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki „Po języku – przedmowa”. Tak zaczynał Taras Hryhorowycz ironiczno-spowiedziową „Przedmowę” do wydania poematu „Hajdamacy” z 1841 roku: „Po języku – przedmowa… Tak, doprawdy, tak, wybaczcie, trzeba przedmowy”. Temat, którego ledwie dotykam, jest monumentalny i niewyczerpany, więc chcę, opierając się na autorytecie Szewczenki, krótko wyjaśnić swój niezwykle skromny zamysł. Pod koniec ubiegłego wieku niezapomniany Iwan Dracz rzucił historyczne wyzwanie starym ideologicznym szablonom: „Zdejmijcie z Szewczenki czapkę. I tego głupiego kożucha. Odkryjcie w nim akademika…”. Rozmawiałem z Iwanem Fedorowyczem o tych wersach i mogę zapewnić: problem nie w tym, że Kobziarz w obrazie ukraińskiego etnofora przeciwstawiał się Imperium Rosyjskiemu, a w tych państwowych przywódcach i ideologach już niepodległej Ukrainy, którzy nie zdołali w nowszych czasach dostrzec pod czapką i kożuchem duchowego konsolidatora ukraińskości, budowniczego państwa, autora utworów, które stały się nieodłącznym jestestwem duchowości narodu ukraińskiego. A do tego – wybitną postać, której uczoność rzeczywiście wieńczy tytuł akademika. Jest to zbyt ważne również dlatego, że swego czasu funkcjonowało twierdzenie o rzekomej niewykształceniu Szewczenki, które nie wytrzymało krytyki naukowej, a jeszcze Mychajło Hruszewski sformułował aksjomatyczną maksymę: Taras Szewczenko czuł swój naród tak, jak nie czuli najbardziej uczeni i wykształceni ówcześni Ukraińcy…1 Nawiasem mówiąc, ponad 130 lat temu, będąc jeszcze bardzo młodym, Mychajło Serhijowycz oświadczył, że jeśli chodzi o „wykształcenie Szewczenki, to świadczą o nim utwory poety”. Rzeczywiście, można nauczyć człowieka poprawnego pisania wierszy, ale nie tworzenia wierszy genialnych. To od Boga i rozumem nie do pojęcia. Właśnie tak! Przypomnę, że jeszcze przed poznaniem młodego Szewczenki z wybitnym Briułłowem, a tym bardziej na długo przed uwolnieniem z poddaństwa, Taras Hryhorowycz wykołysał w swojej duszy zesłane przez Boga poetyckie powołanie. Dwie dekady później, na zesłaniu, wyzna w swoim Dzienniku: „Dziwne, mimo wszystko, to wszechmocne powołanie. Dobrze wiedziałem, że malarstwo – to mój przyszły zawód, mój powszedni chleb. I zamiast zgłębiać jego głębokie tajemnice, i to pod kierunkiem takiego nauczyciela, jakim był nieśmiertelny Briułłow, pisałem wiersze, za które nikt mi grosza nie zapłacił i które, ostatecznie, pozbawiły mnie wolności, i które mimo wszechmocnego nieludzkiego zakazu, ja mimo wszystko po kryjomu skrobię… Rzeczywiście, dziwne to niepohamowane powołanie!”. W tym dziennikowym zapisie Taras Hryhorowycz szczególnie przekonująco przekazał dawne przeczucie tego, że „zajmowanie się wyłącznie malarstwem… kryło w sobie pewne niebezpieczeństwo rozpuszczenia się w kulturze imperialnej, podczas gdy twórczość słowna w ojczystym języku pozostawiała go z jego narodem w żywym dialogicznym porozumieniu”2. I na wieki pozostawiła! Potwierdza to również dzisiejszy Dzień Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Uświadamiając sobie swoją poetycką narodową misję Bożego powołania, Taras Szewczenko ukazał również światu wybitną uczoność, wykształcenie, inteligencję. Jeśli chcecie naocznie się przekonać, obejrzyjcie lub przejrzyjcie chociaż pierwsze odcinki wybitnego artystyczno-oświatowego serialu dla placówek edukacyjnych i szerokiej publiczności pod tytułem „Taras Szewczenko. Testament”3, nakręconego w latach 1992–2000. W nim Bohdan Stupka bezkonkurencyjnie przeżył rolę Prowadzącego, pokazał – i jak przekonująco! – że Szewczenko był „inteligentem w najsubtelniejszym rozumieniu tego pojęcia”. Cytował akademika Ołeksandra Biłeckiego o wyżynach intelektu Szewczenki. Lecz wychodziło na to, że mądry Stupka mówił z głębi własnej duszy: „Obrazy dekoracyjnych rzeźb Thorvaldsena, ideały ludzkiego piękna, ucieleśnione w posągach Apolla Belwederskiego, Wenus Medycejskiej, Herkulesa Farnezyjskiego, bogactwo życiowej siły Rubensa... idealni ludzie artystów włoskiego renesansu, subtelna psychologia portretów van Dycka, efektowna tragedia „Ostatniego dnia Pompei”, muzyka Glinki, Beethovena, Mozarta, Aubera, Belliniego... Obok tego wrażenia z literatury i poezji, zaczynając od „Anacharsisa” Barthélemy’ego i „Historii upadku i zniszczenia Cesarstwa Rzymskiego” Gibbona, od żywotów włoskich artystów Vasariego oraz biografii równoległych Plutarcha i kontynuując Puszkina, Gogola, Żukowskiego, Goethego, Schillera, Defoe, powieści Richardsona i Goldsmitha, Waltera Scotta, Dickensa... Oto jaki ogromny, niezwykle bogaty świat żyje w świadomości poety!”. Rzecz nie w tym, że mogę znacząco przedłużyć ten zdumiewający szereg imion, ale, co najważniejsze, chcę zaproponować dokonane fakty, zebrane w historycznych miniaturach, w których wykształcenie i uczoność Szewczenki są ujawnione i przedstawione nie genialnym językiem poetyckim, a codzienną prozą – w analizie, rozmyślaniach, uogólnieniach, i, znowuż, nie w dziedzinie poezji, a w jego ocenach badań historycznych i filozoficznych oraz poszczególnych postaci, zwłaszcza artystów. Wybrałem mało znane sytuacje i wątki.
“Nie czytałem niczego wydrukowanego i krytykowanego, bo zdaje się, że nie ma niczego”. To wyznanie Szewczenki z już wspomnianej Przedmowy do poematu “Hajdamacy”. W rzeczywistości poeta był zaznajomiony z “Historią Rusów”, “Słownikiem encyklopedycznym” Pluszara, pracami historycznymi Mykoły Markewycza, Dmytra Bantysza-Kamienskiego, wykorzystał komentarze do powieści Michała Czajkowskiego “Wernyhora” (w języku polskim), być może artykuł Mychajła Maksymowycza “Podanie o Koliszczyźnie” (w rękopisie). Wszakże rozproszone publikacje nie odpowiadały wyobrażeniom Szewczenki o prawdziwie wielkiej pracy z historii Ukrainy, zwłaszcza Koliszczyzny, i deklarował on, że w “Hajdamakach” prowadzi swoją poetycką opowieść “bez księgarskiej roboty”. Za to ważnym źródłem ludowej oceny tych wydarzeń były dla Szewczenki podania, w tym opowieści dziadka Iwana Szwecia: “Dziękuję, dziadku, żeś zachował / W głowie stuletniej tę sławę kozacką: / Ja ją wnukom teraz opowiedziałem”. Półtorej dekady po napisaniu “Hajdamaków”, niedługo przed powrotem z zesłania, Szewczenko już inaczej oceniał stan badań historycznych na Ukrainie, odnotowując w swoim Dzienniku: “Literatura historyczna mocno ruszyła naprzód w ciągu ostatniego dziesięciolecia. Oświetliła szczegóły, okopcone dymem kadzidła, gorliwie palonego przed purpuroworodnymi idolami”. Ta ważna analityczna obserwacja wynikała przede wszystkim z przeczytania przez poetę-zesłańca monografii Mykoły Kostomarowa “Bohdan Chmielnicki”. 22 września 1857 roku Szewczenko zapisał w Dzienniku w Niżnym Nowogrodzie w drodze z zesłania: “…Czytałem “Bohdana Chmielnickiego” Kostomarowa. Wspaniała książka, która w całości obrazuje tego genialnego buntownika. Pouczająca, napominająca książka!”. Przypomnę, że Szewczenko równie entuzjastycznie wypowiedział się o dwutomowym zbiorze materiałów folklorystycznych i etnograficznych “Zapiski o Południowej Rusi”, uporządkowanym i wydanym przez Pantelejmona Kulisza w latach 1856–1857: “Takiej dobrej książki w naszym języku jeszcze nie drukowano. Tutaj żywo wyryty i kobziarz, i hetman, i zaporoziec, i hajdamaka, i cała nasza starożytna Ukraina jak na dłoni pokazana”. Przeczytawszy kronikę historyczną “Czarna rada” (1857) Kulisza, poeta pisał do niego 4–5 grudnia 1857 roku: “…Dziękuję ci za “Czarną radę”. Już ją dwukrotnie przeczytałem, przeczytam i trzeci raz, i mimo wszystko nie powiem nic więcej, jak dziękuję”. Nietrudno przekonać się, że Taras Hryhorowycz emocjonalnie, rzec można emfatycznie, odbierał literaturę historyczną przeczytaną na zesłaniu, co daleko nie zawsze pokrywa się z analityką. Co więcej, pamiętajmy, że Szewczenko nie był historykiem, a tym bardziej historiografem. Ale był on jednoznacznie, mówiąc słowami Mychajła Hruszewskiego, “człowiekiem wielkim, ostrego rozumu, i dlatego z tego, co przychodziło mu czytać, słyszeć i widzieć wokół siebie, domyślał się czasem tak sprawiedliwych i głębokich myśli, do których nie dochodzili inni, nawet najbardziej uczeni i wykształceni ludzie tamtych czasów”. To jest aksjomatyczne. W danym kontekście niezwykle ważne jest odnotowanie także przemyślenia przez poetę prac naukowych i kronik, które przesyłał na zesłanie jego przyjaciel, historyk i slawista Osyp Bodianski. Powiedzmy, wiosną 1854 roku Szewczenko prawdopodobnie otrzymał od niego takie wydania: Opowieści kronikarskie o Małej Rosji Rigelmana (1847); Kronika Samowidca (1846); Symonowski P. Opis o kozackim małorosyjskim narodzie i o wojennych jego sprawach (1847); Miller G. Dzieła historyczne o Małorosji i Małorosjanach (1846); Historia Rusów (1846). Wszystkie te prace są wymienione w “Opisie książek, które należały do T. H. Szewczenki”, sporządzonym po jego śmierci… Niemożliwe jest przewyższenie siły i głębi wdzięczności Szewczenki dla Bodianskiego, wyrażonej w liście zesłańca do niego z Twierdzy Nowopietrowskiej 1 listopada 1854 roku: “Dziękuję ci jeszcze raz za kroniki, ja je już na pamięć czytam. Ożywa moja mała dusza, czytając je! Dziękuję ci!”. “Hrabia de Quincy napisał prześliczny traktat…” Kim on jest i dlaczego jego traktat spodobał się Szewczence? Odpowiadam. Quatremère de Quincy Antoine-Chrysostome (1755–1849) – znany francuski archeolog i pisarz-historyk sztuki, teoretyk sztuki, wybitny administrator Francuskiej Akademii Sztuk, kawaler orderu Legii Honorowej. W czasach Szewczenki w Moskowszczyźnie nazwisko Quatremère’a de Quincy było mało znane i dopiero z czasem weszło do Słownika encyklopedycznego Brockhausa i Efrona. Do dziś wyrażany jest pogląd, że w XIX wieku w imperium popularna była tylko jego biografia Rafaela Santiego (1483–1520), wydana w 1824 roku. Jednak Szewczenko wspomniał hrabiego w Dzienniku 27 lipca 1857 roku w zupełnie innym kontekście: “Hrabia de Quincy napisał prześliczny traktat o “Jowiszu Olimpijskim” – posągu Fidiasza. Wydał go in folio wspaniale, jak na swoje czasy (na początku bieżącego stulecia), i gdyby nie dołączył do swojego luksusowego wydania rysunków, artyści pomyśleliby, że dusza samego wielkiego Fidiasza mówi ustami natchnionego hrabiego”. Książka Quatremère’a de Quincy nosiła tytuł “Jowisz Olimpijski, albo sztuka antycznej rzeźby w nowym świetle” (1815). Szewczenko dokładnie określił to wydanie jako “uczony traktat”, czyli pracę naukową, w której szczegółowo rozpatrzono konkretny problem, a mianowicie: autor dowodził, że antyczni rzeźbiarze pokrywali marmurowe posągi farbami, czyli były one kolorowe, a nie śnieżnobiałe, i tylko czas pozbawił je malowania. Było to odzwierciedlone już w pełnym tytule książki, gdzie mowa była o “sztuce antycznej rzeźby w nowym świetle” oraz o “odtworzonych w kolorze rzeźbach”. W tytule zaznaczano również, że rzeźby pokrywano płytkami z kości słoniowej i złota. Wszystko to wywołało oburzenie Szewczenki. Dzieło wyszło w niewielkim nakładzie i było praktycznie nieznane w Rosji. To, że Szewczenko był zaznajomiony z książką Quatremère’a de Quincy, jeszcze raz jaskrawo pod...
potwierdza prawdziwie europejski zakres jego samokształcenia i edukacji, charakteryzuje poetę jako uważnego, wnikliwego czytelnika. Taras Hryhorowycz profesjonalnie i trafnie ocenił Fidiasza (początek V w. p.n.e. – około 432–431 lat p.n.e.) – prawdziwie wielkiego, sławnego starożytnego greckiego rzeźbiarza, autora monumentalnych posągów Ateny Partenos, Zeusa (w mitologii rzymskiej – Jowisza) Olimpijskiego. Uważany jest za jednego z twórców europejskiej sztuki. Szewczenko wspominał Fidiasza w powieści „Artysta”, z czego widać, że informacje o rzeźbiarzu czerpał przede wszystkim od Karla Briułłowa. Wróćmy jednak do zapisu Szewczenki, który pozostał strasznie niezadowolony z ilustracji do wydania: „Ale niezdarne wykrzywione rysunki zepsuły całą sprawę. Jak po tym wierzyć tym zachwyconym teoretykom? Mówi niby o sprawie, a robi czort wie co. Poważnemu hrabiemu, zapewne, podobały się te rysunki-potwory, skoro dodał je do swojego uczonego traktatu”. Rzecz w tym, że książka Quatremère’a zawierała 31 ilustracji, w większości kolorowane ryciny, według określenia Szewczenki, „rysunki-potwory”. Taras Hryhorowycz najwyraźniej przyjął wersję hrabiego o tym, że antyczne rzeźby były kolorowe, jako taką, która nie ma realnych podstaw, nie jest udowodniona, przekonująca. I nic dziwnego: ideę Quatremère’a de Quincy przez cały XIX wiek praktycznie ignorowali uczeni i historycy sztuki, nie wszyscy przyjmują ją i obecnie. „Ja znam moją bibliotekę na pamięć…” W naszym kontekście interesujący jest zapis Szewczenki w Dzienniku z 5 lipca 1857 roku, czyli na miesiąc przed tym, jak zesłaniec wyruszył z umocnień Nowopietrowskich na wolność. Co go niepokoiło? „Z mojej biblioteki, którą znam na pamięć całą i którą już dawno spakowałem do skrzyni, nie znalazła się książka godna towarzyszyć mi w mojej radosnej samotnej podróży po Wołdze”. Powiedzmy, już przeczytaną książkę Riegelmanna poeta położył „na samym dnie”, ale, proszę zwrócić uwagę, zabrał ze sobą w długą i bardzo trudną drogę do Petersburga. I faktycznie przywiózł, gdyż ta książka znajduje się w spisie osobistej biblioteki Szewczenki. Wydawałoby się, skromny dziennikowy zapis jeszcze sto lat temu wyodrębnił szczególnie wybitny szewczenkoznawca Serhij Jefremow: „Biblioteka Szewczenki świadczy, że poeta kochał książkę, zbierał ją, czytał i czytał ponownie, bo przecież swoją bibliotekę zna na pamięć i martwi się, jak być bez książki cały miesiąc podczas żeglugi Wołgą do Niżnego: książka jest dla niego rzeczą, bez której nie może się obejść”. Co więcej, Jefremow szczególnie mocno podkreślił, że nawet jeden spis biblioteki Szewczenki obiektywnie pokazuje szeroki krąg jego zainteresowań: „…On w pień niszczy tę legendę o „małopiśmienności” poety, która z lekkiej ręki Kulisza, Turgieniewa i innych tak długo i łatwo krążyła sobie po świecie”. Tutaj należy zauważyć, że zaraz po śmierci Tarasa Szewczenki właśnie Pantełejmon Kulisz szczególnie zdecydowanie sprostował wyświechtane twierdzenie: „mówiąc, że chłop, z poddanych wyszedł, w szkołach nie bywał, a jakie mądre rzeczy wygłaszał”. Oto świadectwa, rozmyślania i wnioski Kulisza: „…Gdyby to wszyscy wiedzieli, co to za głowy człowiek był ten Szewczenko i jaką on szkołę przeszedł, przemierzywszy tę drogę, której, mówi, oby więcej nie mierzyć, i pożywszy w stolicy z wszelkimi ludźmi. My znaliśmy Szewczenkę wtedy, kiedy napisał swoje najwyższe drukowane utwory. Nie było książki żywej i żywotwórczej, żeby mu w ręce wpadła, a leżała u niego nieprzeczytana… Objeździł Szewczenko całą Ukrainę, przegadał z tysiącami wszelkiego ludu, to czyż to nie nauka, nie biblioteka życia ludzkiego?”
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Słyszeliśmy jego krytyczne rozprawy z jego ust i nie raz dziwiliśmy się, jak głęboko wchodził w samą istotę literackiego dzieła”. Wszakże z czasem poglądy Kulisza rzeczywiście się zmieniły, na co wskazał Jefremow. Wybitny współczesny biograf Tarasa Szewczenki, niezapomniany Iwan Dziuba, cierpko zauważył: „Ci, którzy jeszcze dziś rzucają się na niego z różnymi pretensjami, zarzucając mu nawet brak wykształcenia, gdyby przeczytali choćby jego Dziennik oraz powieści, przekonaliby się, że nie znają nawet setnej części tego, co wiedział on”. Wracamy do 5 lipca 1857 roku, kiedy Szewczenko zapisał, że wpadła mu w ręce książka, „na którą zupełnie nie liczył”. Chodziło o dzieło „Estetyka” polskiego filozofa, publicysty i działacza politycznego Karola Fryderyka Libelta (1807–1875), wydane w Poznaniu w 1849 roku, a następnie w 1854 roku w Petersburgu i Mohylewie. Właśnie drugie wydanie zostawił poecie polski zesłaniec polityczny Seweryn Przewłocki, z którym Szewczenko poznał się w Twierdzy Nowopietrowskiej w 1850 roku. Między innymi Taras Hryhorowycz od razu zanotował, że „z Libeltem jestem trochę zaznajomiony przez jego „Dziewicę Orleańską” oraz przez jego krytykę i filozofię”. Zatem, po pierwsze, czytał eseistyczną pracę Libelta o Joannie d’Arc, wydaną po raz pierwszy w Poznaniu w 1847 roku, a po drugie, był zaznajomiony z czterotomowym zbiorem prac Libelta „Filozofia i krytyka”, który ujrzał światło dzienne w Poznaniu w latach 1845–1850. Pozostaje tylko dziwić się szerokim zainteresowaniom Szewczenki, chociaż nie wiadomo, co dokładnie udało mu się przeczytać. Jeśli chodzi o książkę Libelta, otrzymaną 5 lipca, to Szewczenko, nie odkładając jej, zaczął ją czytać, o czym pozostawił notatki w Dzienniku. Przy czym od pierwszych przeczytanych stron Taras Hryhorowycz nastawił się na ostry, ironiczny ton, cierpko porównując swoje czytanie do… żucia: „…Zabrałem się do żucia: twardo, kwaśno, nudno. Prawdziwa niemiecka zupa-wasser”. Wszakże autor artykułu o Karolu Libelcie w „Encyklopedii Szewczenkowskiej” (T. 3), literaturoznawca Rostysław Radyszewski, wyważenie zaznacza, że recepcja dzieła przez Szewczenkę, uwarunkowana czynnikami sytuacyjnymi i nastrojowymi, mimo wszystko odzwierciedla dialektykę samego dzieła. Stopniowo, zagłębiając się w tekst, Szewczenko zmieniał swoje zdanie o polskim filozofie: 11 lipca nazywa Libelta „umiarkowanym idealistą i bardziej podobnym do człowieka z ciałem, niż do bezcielesnego Niemca… Libelt zdecydowanie wypiękniał w moich oczach. Ale on mimo wszystko jest uczniakiem. Bardzo naiwnie dowodzi obecności Wszechmogącego Stwórcy Wszechświata w całym widzialnym i niewidzialnym świecie. I tak kłopocze się o tę starą jak świat prawdę, jakby to było jego własne odkrycie”. Głównym punktem niezgody pozostawała dla Szewczenki kwestia ontologii „człowieka-twórcy”. W odróżnieniu od Libelta i niemieckich idealistów, którzy obdarzali człowieka nieograniczonymi możliwościami w jego twórczości, czym przeciwstawiali się determinizmowi przyrody, Szewczenko zanotował w Dzienniku 12 lipca: „Wydaje mi się, że wolny artysta jest na tyle ograniczony przez otaczającą przyrodę, na ile przyroda jest ograniczona swoimi wiecznymi, niezmiennymi prawami. A spróbuj ten wolny twórca na włos odstąpić od wiecznej piękności przyrody, stanie się bogoodstępcą, moralnym zwyrodnialcem…”. Nie omieszkam zaznaczyć, że dopiero 10 lipca 1857 roku, rozmyślając o pracy Libelta, Szewczenko wspomina w Dzienniku francuskiego malarza Claude’a-Josepha Verneta (1714–1789), niemieckich malarzy Albrechta Dürera (1471–1528), Hansa Holbeina młodszego (1497–1543), Petera Corneliusa (1783–1867), Petera Hessego (1792–1871), niemieckiego architekta Franza-Karla Leo von Klenze (1784–1864)… Nie mówiąc już o współczesnych Szewczenki: Fiodorze Brunim, Karlu Briułłowie, Alexandrze Calame… Przypomnę, że pod ręką u poety, który spędził ponad dziesięć lat na zesłaniu, nie było specjalnych informatorów, wydań encyklopedycznych, innych papierowych i żywych podpowiadaczy, a to tym bardziej przyciąga do ogromu wiedzy Szewczenki… „Rozwińcie Vasariego, a tam zobaczycie…” Właśnie nadszedł czas wspomnieć nazwisko włoskiego malarza, architekta, historyka i teoretyka sztuki Giorgio Vasariego (1511–1574), które spotyka się u Tarasa Szewczenki tylko trzy razy i wydaje się, że mimochodem. Ale w rzeczywistości to wystarcza, by upewnić się o jego nietrywialnej znajomości unikalnego dzieła Vasariego „Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów”, które ujrzało światło dzienne we Florencji w 1550 roku, kiedy autor nie miał jeszcze czterdziestu lat, i był to, bez przesady, jego naukowy wyczyn. Zatem na początku powieści „Artysta” (1856) Szewczenko zauważa, że w Holandii XVII wieku „cały tłum słynnych malarzy… w łachmanach zaczynał i kończył swoje wielkie powołanie”. Aby autorytatywnie potwierdzić te słowa, proponuje: „Rozwińcie Vasariego, a tam zobaczycie to samo, jeśli nie gorzej”. Tak po raz pierwszy Taras Hryhorowycz opiera się na wybitnym dziele wielkiego Włocha. Po kilkudziesięciu stronach autor wyraża „żal, że nie mamy u nas przetłumaczonego Vasariego”. Właśnie tak było! W Akademii Sztuk Pięknych można było pracować tylko z włoskim oryginalnym wydaniem i przekładem Vasariego na język francuski. Skoro tak, to skąd poznał go Szewczenko? Z wykładów z teorii i historii sztuki profesora, sekretarza konferencyjnego Akademii Sztuk Pięknych, aktywnego uczestnika wykupu Tarasa Hryhorowycza z poddaństwa, dobrego znajomego i protektora poety Wasyla Iwanowycza Hryhorowycza (1786–1865), któremu Szewczenko zadedykował poemat „Hajdamacy” (w „Kobzarzu” z 1860 roku dedykację usunięto). Wiadomo, że wolny słuchacz, a później akademik Akademii Sztuk Pięknych Taras Szewczenko krytycznie wypowiedział się na temat wspomnianych wykładów profesora, oświadczając, że właśnie one w znacznej mierze wywołały w nim uczucie „nieprzezwyciężonej antypatii do filozofii i estetyk”. Ale sądzę, że Taras Hryhorowycz przesadzał w tym przypadku z wpływem Wasyla Iwanowycza. Za to tylko profesor mógł akumulować, systematyzować i przekazać wiadomości o „Żywotach…” Vasariego, chociaż Wasyl Hryhorowycz nie miał pojęcia, jak mocno i na długo zapamiętał je Szewczenko… Wreszcie, po raz trzeci Taras Hryhorowycz wspomniał Vasariego w notatce dziennikowej z 23 lipca 1857 roku, kiedy niespodziewanie, za to z przekonaniem i stanowczo oświadczył odnośnie już wspomnianej książki Libelta: „Vasari przeżyje całe legiony Libeltów”. Wydaje się, że pozostaje tylko dziwić się temu, skąd w tym kontekście wzięło się dawno niewspominane, a w Dzienniku
do tego w ogóle nieobecny, Vasari. Tym bardziej, że Szewczenko nie miał możliwości osobiście nie tylko przeczytać, ale nawet rozwinąć i przejrzeć jego pracy… Cóż tu mówić, głębokim znawcą „Żywotów…” on, najwyraźniej, stać się nie mógł, ale Taras Szewczenko świętym, wolnym rozumem i dobrem rozgrzanym szerokim sercem pojął i poczuł to, co najważniejsze, a mianowicie: wysoki cel Giorgio Vasariego. Wyłożył go on w przedmowie do drugiego wydania pięciotomowego dzieła, zwracając się bezpośrednio do „mistrzów w sztukach rysunku”: „Studiowanie przeszłości będzie mogło wszechmiar natchnąć nas do zwycięskiej pracy i pokazać nowość oraz wielkość naszej sztuki… popchnąć i zapalić wszystkich nas do tego, abyśmy przyozdobili świat licznymi dziełami, rzadkimi pod względem jakości, aby świat, otrzymawszy od nas to piękno, szanowałby i nas w tym stopniu, w jakim szanował te wiecznie cudowne i najsławniejsze umysły”. „Bęben i trąbka znieczuliły mój słuch, ale nie znieczuliły serca, które odbiera to, co piękne” W drodze z zesłania do Petersburga Szewczenko zmuszony był zatrzymać się w Niżnym Nowogrodzie od 20 września 1857 roku do 8 marca 1858 roku, czyli prawie na pół roku. W jednym z listów w listopadzie 1857 roku pisał: „Teraz ja, dzięki moim tutejszym przyjaciołom, jestem zasypany książkami i z zapałem czytam… Przeczytałem już wszystko, co pojawiło się wspaniałego w naszej literaturze w ciągu tego czasu. Teraz zostały tylko czasopisma na bieżący rok i ja rozkoszuję się nimi…” Między innymi, poeta czytał książkę krajoznawcy Mykoły Chramcowskiego „Krótki zarys historii i opis Niżnego Nowogrodu” (1857. Cz. 1): „Książka dobra i wystarczająco zaznajamia z historią kraju i miasta. Szkoda, że p. Chramcowski o zabytkach architektonicznych i w ogóle o zabytkach starożytności mówi zbyt oszczędnie. Ale i za to dziękuję”. Przedtem, znajdując się w sierpniu 1857 roku w Astrachaniu, poeta długo szukał, ale tak i nie zdołał znaleźć książki krajoznawcy Mychajła Rybuszkina „Zapiski o Astrachaniu” (1841). Nawet w Dzienniku wyrzucił z siebie emocje: „I co mi ten Ryboczkin tak utknął w zębach”. Dostało się i samemu Astrachaniowi: „Miasto, które nie ma księgarni, znaczy, że i czytelników nie ma”. Tak i w Niżnym Nowogrodzie Taras Hryhorowycz oburzał się: „…Miasto i nie ma drukowanego przewodnika. Dziko! Po tatarsku dziko!” Za tymi, zdawałoby się, drobnymi, nieznaczącymi szczegółami kryje się dociekliwy charakter intelektualisty, który chciał jak najgłębiej wiedzieć o tym, z czym się stykał… Ważną częścią życia duchowego Szewczenki w mieście było odwiedzanie niżnonowogrodzkiego teatru — miał okazję obejrzeć ponad 20 przedstawień. Oczywiście, one w pełni nie zaspokajały wysokich estetycznych potrzeb poety, jednak, kiedy zaczął się Wielki Post, w ciągu którego nie było przedstawień teatralnych, Szewczenko zapisał w Dzienniku 4 lutego 1858 roku: „Drugi dzień nie ma spektakli, biednych niżnonowogrodzkich spektakli. I jakby czegoś niezbędnego brakuje”… Któż nie wie, że pod koniec 1857 roku do Szewczenki przyjeżdżał do Niżnego Nowogrodu jego drogi przyjaciel, wielki Ukrainiec i genialny artysta Mychajło Szczepkin, który wziął udział w kilku przedstawieniach, a w Petersburgu czekał na niego szczery przyjaciel, ukraiński śpiewak operowy, kompozytor i dramaturg Semen Hułak-Artemowski, którego poeta widział na zesłaniu tylko we śnie, albo o tym, że w listopadzie 1858 roku Szewczenko poznał i zaprzyjaźnił się z wybitnym aktorem Irą Aldridgem, i już tylko te postacie prezentują ogromny intelektualny poziom kontaktów Tarasa Hryhorowycza w duchowej dziedzinie teatru… Pod koniec zesłania Szewczenko wyłożył w Dzienniku plan swojego życia twórczego na wolności: „A ja myślę poświęcić się całkowicie grawerstwu… Do tego, myślę, wystarczy dwa lata starannego zajęcia”. Od razu powiem, że dwa lata po powrocie Szewczenki z zesłania do Petersburga on, można powiedzieć, przypełnił plan twórczy – we wrześniu 1860 roku Akademia Sztuk Pięknych postanowiła nadać mu tytuł akademika w dziedzinie grawerowania, i do tego był pośrednio przywiązany wielki holenderski malarz i grafik Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606–1669). Wszak właśnie jego Taras Hryhorowycz wybrał na twórczego przewodnika. W szczególności, w liście do Serhija Aksakowa z 15 lipca 1858 roku pisał: „Dzisiaj biorę się za nową płytę, którą chcę przekazać jedno z dzieł wielkiego Rembrandta”. Chodziło o przyszły akwafortę z obrazu Rembrandta „Przypowieść o robotnikach w winnicy” (1637) – jeden z akwafort, za które Szewczenko otrzymał tytuł akademika. Znajomy Szewczenki, ukraiński artysta Wiktor Kowalow podkreślał, że „Taras Hryhorowycz pierwszy u nas… zaczął grawerować igłą na miedzi sposobem i manierą Flamandów XVII wieku, przestrzegając maniery Rembrandta”. Razem z tym geniusz Szewczenki objawił się w tym, że artysta absolutnie swoiście odbierał unikalną manierę Rembrandta, nie kopiował, nie powtarzał, a pogłębiał, niuansował, rozwijał, wzbogacał ją. Jeśli Holender napełniał obrazy złotym światłem, „dla którego nie ma realnych podstaw”, to Szewczenko, według słów ukraińskiego historyka sztuki, akademika Ołeksy Nowyckiego, przejął od Rembrandta jego grę światła i cienia, jednak u niego zawsze to jasne oświetlenie i te gęste cienie mają całkowicie realną podstawę: „Z tej strony on jest większym realistą niż Rembrandt”. Piękny i wszechstronnie wyważony, naukowo napełniony wniosek! W kontekście naszego tematu koniecznie podkreślę, że Szewczenko był obeznany z twórczością wszystkich znanych holenderskich i flamandzkich artystów – współczesnych Rembrandta. Aby się przekonać, wystarczy zwrócić się do jego rosyjskojęzycznych powieści „Artysta” i „Spacer z przyjemnością i nie bez morału”, gdzie autor wymienia braci van Ostade — Adriena i Isaaca, Nicolaesa Berchema, Davida Teniersa Młodszego, Jacoba van Ruisdaela, Anthonisa van Dycka, Petera Paula Rubensa i in. Wspominał on i ucznia Rembrandta, holenderskiego malarza Gerarda Dou… P. S. Jeśli poetycki geniusz Szewczence posłał Pan Bóg, to uczoność, jako prawdziwie wyjątkowy zbiór szerokich i głębokich wiedzy oraz napięcia rozumu, Taras Hryhorowycz zdobył samodzielnie. Jego ludzkie wysiłki w tej dziedzinie dorównywały Bożemu zamysłowi…
_____________________ 1 Szczegółowo zob.: Melnyczenko W. Mychajło Hruszewski: “Szewczenko – święty narodowy sztandar”. Kijów, 2017. 440 s. 2 Dziuba I., Żulynski M. Na wiecznej drodze do Szewczenki // Taras Szewczenko. Pełny zbiór dzieł : w 12 t. T. 1. S. 14. 3 Autorzy – Iwan Dziuba, Pawło Mowczan, Borys Olijnyk i Stanisław Kłymenko (onże reżyser*inscenizator). 4 Szczegółowo zob.: Melnyczenko W. “Na chwałę naszej przesławnej Ukrainy”: Taras Szewczenko i Osyp Bodianski. Moskwa, 2008. 560 s. 5 Według słów mądrego Serhija Jefremowa, Pantełejmon Kulisz widział w Szewczence człowieka niższego od siebie i “pewnie nikt, jak on, najbardziej przyczynił się do nadto rozpowszechnionej i żywotnej reputacji Szewczenki jako nieoświeconego nieuka”. Przypominam, że swego czasu i Iwan Franko nie powstrzymał się i wprost napisał o uczuciach Kulisza “zawiści, a dalej i nienawiści do Szewczenki…” Od siebie dodam, że te dokładne i surowe oceny nie odwołują wybitnych zasług Pantełejmona Kulisza przed Ukrainą i Tarasem Szewczenką… 6 Szczegółowo zob.: Melnyczenko W. Taras Szewczenko: “Mój wielki przyjaciel Szczepkin”. Moskwa, 2009. 480 s.
Tłumaczenie maszynowe
Maria POROCH, członkini Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki oraz Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Fotografia ze źródeł otwartych. Na zaproszenie założyciela Muzeum Historii Miasta Kosowa Romana Chromejczuka mieszkańcy Kosowa gościnnie przyjęli ludowy teatr amatorski „Parostky” z Kijowa, który przyjechał ze spektaklem „Małe historie Wielkiego miasta”. „Parostky” to pierwszy na Ukrainie teatr inkluzywny, stworzony 25 lat temu przez Witalija Lubotę przy Organizacji Społecznej „Związek matek dzieci i osób dorosłych z niepełnosprawnością w wyniku zaburzeń intelektualnych i fizycznych m. Kijowa „Słoneczny promień”. Stał się on pierwszą platformą twórczą, na której grają osoby z różnymi dysfunkcjami: narządów ruchu, autyzmem, zespołem Downa, różnymi formami dziecięcego porażenia mózgowego czy niedowładami po udarze. Oklaskami powitali wyjątkowych aktorów: pierwszy zastępca przewodniczącego Kosowskiej Rejonowej Administracji Państwowej Ihor Hucułak, pracownicy wydziału ochrony socjalnej ludności Kosowskiej Rejonowej Administracji Państwowej, przedstawiciele Służby Socjalnej ds. Dzieci, oddziału rehabilitacyjnego Kosowskiego Centralnego Szpitala Rejonowego, członkowie Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki, mieszkańcy i goście miasta, którzy zgromadzili się w świetlicy muzeum. Wydarzenie pobłogosławił ksiądz Tomasz Grzegorz – proboszcz rzymskokatolickiego kościoła Matki Bożej Świętego Różańca. Przed widzami wystąpili Tetiana Narżna – przewodnicząca Organizacji Społecznej „Związek matek „Słoneczny promień” – oraz Witalij Lubota, pedagog i kierownik teatru-studium, którzy zaznaczyli, że „nasz teatr nie jest dla litości, lecz dla twórczości. Dowodzi on skuteczności rehabilitacji osób z opóźnieniem rozwoju psychicznego za pomocą sztuki teatralnej. Tutaj aktorzy nie są tylko biernymi „odbiorcami usług”, a pełnowartościowymi twórcami, autorami i siłą napędową procesu artystycznego, poprzez który otwierają się na świat, głośno deklarują swoje istnienie, swoje przeżycia i potrzebę tworzenia”. Obejrzawszy spektakl, powiem szczerze: serce zamiera. Widzom trudno było powstrzymać łzy: ze sceny bez słów zwracali się do nich ci, którym los dał słyszeć sercem, widzieć więcej, odczuwać głębiej, postrzegać życie po swojemu, w sposób szczególny. Utalentowani, wyjątkowi aktorzy nie tylko grali – oni ze sceny bez słów opowiadali przejmujące historie miasta, odtwarzając językiem ciała i choreografii jego niespokojny rytm. Za każdym ruchem, każdą emocją kryje się ogromna praca, talent i miłość do sceny. Niezwykle zmysłowa i mistrzowska gra aktorów teatru, którzy zmuszali do współodczuwania, radości i spojrzenia na świat w nowy sposób, do zastanowienia się nad prawdziwymi wartościami życia, dała widzom możliwość poczucia całym sercem tego słonecznego promienia, który nam podarowali. Na zakończenie teatralnego widowiska wyjątkowi aktorzy otrzymali falę burzliwych oklasków, szczere słowa podziękowania od widzów oraz datek na ich terapeutyczne tournée. „Dziękuję za zaproszenie na takie wydarzenie. Z całego serca dziękujemy Witalijowi Lubocie, a także Tetianie Narżnej za trudną pracę. Wspólne zdjęcie z kijowskimi gośćmi. W centrum – Roman Chromejczuk, po prawej stronie od niego Tetiana Narżna. Drugi od lewej – Witalij Lubota. W stroju huculskim oprowadził gości Roman Chromejczuk. „Nieodłączną i najbardziej terapeutyczną częścią życia teatralnego jest wyjście na scenę przed nowego widza, zwłaszcza gdy łączy się to z podróżą. Właśnie dlatego przyjechaliśmy do Kosowa. Pokaz inkluzywnego spektaklu „Małe historie Wielkiego miasta” dla mieszkańców i gości Kosowa dał możliwość aktorom zaprezentowania swoich zdolności, poczucia własnej wartości i zdobycia doświadczenia profesjonalnego tournée. Podróż w Karpaty, poznanie nowych ludzi i odpoczynek podarowały niezapomniane wspomnienia, które będą wspierać wewnętrzny zasób uczestników studia jeszcze bardzo długo” – takimi słowami zakończyła spotkanie Tetiana Narżna. Kto pracował z dziećmi wymagającymi rehabilitacji, ten wie, jak długo i ciężko trzeba pracować dla osiągnięcia rezultatów. Dzisiejsze wydarzenie to wynik ich pracy, niepowtarzalne doświadczenie z obcowania z cudownymi i twórczymi ludźmi, którzy żyją „nie tak jak wszyscy” i inspirują do nowych działań i osiągnięć” – zaznaczył Denys Wołoszczuk, kierownik Kosowskiej Dziecięcej Ambulatoryjnej Rehabilitacji Dzieci, działającej przy KNP „Centrum Rehabilitacji św. Łukasza”. Po zakończeniu spektaklu odbyła się rozmowa z aktorami i ich rodzicami, reżyserem Witalijem Lubotą i Tetianą Narżną oraz wymiana prezentów. Wycieczkę po muzeum historii naszego miasta i pamiątkową sesję zdjęciową w tradycyjnych strojach przeprowadził Roman Chromejczuk. Nie obyło się bez wieści. Jak poinformował pisarz z Sachnowszczyzny Wołodymyr Wakulenko, niedawno ukazał się informator o laureatach Ogólnoukraińskiej Nagrody Literacko-Artystycznej im. Mychajła Petrenki. „Autorem-opracowującym wydanie, inicjatorem i niezmiennym przewodniczącym komisji konkursowej nagrody jest mój starszy przyjaciel i kolega Wałerij Iwanowycz Romańko. Ja również mam zaszczyt być laureatem tej szanowanej w całym kraju nagrody za 2019 rok w kategorii „Poezja” za książkę „Rystalyszcze”. A miasto Słowiańsk, ojczyzna Mychajła Petrenki, było i pozostaje sławnym ośrodkiem ukraińskiej duchowości” – zaznaczył pan Wakulenko. Na koniec warto dodać, że honorowe wyróżnienie, którego fundatorem jest społeczność i środowisko krajoznawców na czele z Wałerijem Romańką, do dziś pozostaje jedyną nagrodą literacko-artystyczną na terenach ukraińskiej Doniecczyzny. Tak, nawiasem mówiąc, było i przed 2014 rokiem… Na zdjęciu: fragmenty z wręczenia nagrody.
Tłumaczenie maszynowe
Ihor Zots, laureat Literacko-artystycznej Nagrody im. Myhajły Petrenki (2012). Zdjęcia z otwartych źródeł
Tradycyjnie w tych dniach, od 2012 roku, co roku wyróżnia się laureatów Ogólnoukraińskiej Literacko-Artystycznej Nagrody im. Myhajły Petrenki, ustanowionej z inicjatywy przewodniczącego Donieckiej Obwodowej Organizacji Narodowego Związku Regionalistów Ukrainy Walerija Romańka. Nagrodę przyznaje się w dwóch nominacjach: „Poezja” (poetom, którzy w ojczystym języku opiewają ojczysty kraj, przyrodę, miłość) oraz „Popularyzacja życia i twórczości Myhajły Petrenki”. Wśród laureatów minionych lat znaleźli się m.in. znani ukraińscy poeci Jurij Dotsenko, Serhij Żadan, Raisa Talałaj (Charytonowa), Hanna Hajworońska. A także prozaicy i publicyści Petro Hajworonskyj, Wiktor Skrypnyk, Petro Szkrabiuk, Wołodymyr Zaika, Oleh Maksymenko, Leonid Szczybria. W 2017 roku w nominacji „Popularyzacja życia i twórczości Myhajły Petrenki” laureatem została Centralna biblioteka miasta Słowiańska, gdzie od wielu lat pro
ło także wręczenie nagrody. W ostatnich latach wręczenie nagrody odbywa się we Lwowie, w Lwowskiej Obwodowej Bibliotece dla Młodzieży im. Romana Iwaniczuka. W tym roku laureatami zostali poeta z Donieckiego regionu (rejon Limański, obecnie Kramatorski) Hennadij Hrybanow w nominacji „Poezja” oraz artysta ludowy Ukrainy Iwo Bobul w nominacji „Popularyzacja ukraińskiej pieśni, życia i twórczości Mychajła Pietrenki”. Tak się złożyło, że honorowy znak jako pierwszy otrzymał poeta. – Swój kolejny sukces dedykuję wszystkim rodakom, ukochanej ziemi donieckiej i lwowskim towarzyszom broni – powiedział Hennadij Hrybanow. Jest członkiem Krajowego Związku Pisarzy Ukrainy, jest autorem kilku zbiorów wierszy. Rodak z Limańszczyzny na Donbasie obecnie mieszka we Lwowie, jest wolontariuszem, a wiersze publikuje przede wszystkim w mediach społecznościowych. Oto jeden z wierszy pana Hennadija: Rudym kotem przyszła do mnie jesień, wplotło się słońce miedzią w strofę. A serce ogarnia czuły błękit, i każdy dzień – bezcenny, drogi... A wręczenie Iwo Bobulowi odbyło się podczas jego solowego koncertu w Lwowskim Teatrze Opery. Przedstawiciele Donieckiego Zrzeszenia Rodaków we Lwowie na czele z przewodniczącym komisji przyznającej nagrodę Walerijem Romańkiem uroczyście wręczyli dyplom laureata oraz odznakę, którymi został uhonorowany Iwo Bobul za popularyzację ukraińskiej pieśni, twórczości Mychajła Pietrenki oraz za bliskie osobiste związki z Donieckiem. Przypomnę, że kiedyś śpiewak uczył się w słowiańskim zakładzie kształcenia zawodowego, gdzie rozpoczęły się jego występy na scenie... Walerij Romańko zaproponował Iwo Bobulowi spotkanie w Słowiańsku po naszym Zwycięstwie – a wypełniona po brzegi sala teatru operowego palącymi brawami poparła tę ideę. Zwieńczeniem koncertu była piosenka na słowa Mychajła Pietrenki „Dywlusia ja na nebo ta j dumku hadaju…”. Tymczasem uczczenie pamięci poety-romantyka
Tłumaczenie maszynowe
Według prognoz meteorologów tego roku zima w Ukrainie będzie ciepła. Świadczą o tym wszystkie wskaźniki, które rejestruje się na stacji meteorologicznej „Pożyżewska” w Karpatach. O tym powiedział Oleh Basarab, przebywając na stacji meteorologicznej. „Meteorolodzy już sporządzili wcześniejszą prognozę. Mogę wam powiedzieć, że w tym roku zima będzie ciepła. Według wszystkich wskaźników, wszystkich parametrów, które tu się mierzy, wszystkich badań, które się prowadzi, już jasne – zima będzie ciepła” – powiedział Basarab. Stacja meteorologiczna „Pożyżewska” to najwyżej położona działająca meteorologiczna i śniegowo-lawinowa stacja w Ukrainie. Jej pracownicy odczytują wskazania z licznych przyrządów na poletku meteorologicznym stacji. Dane zapisują w specjalnych dziennikach, następnie wprowadzają do tabel na komputerze stacji, kodują i przesyłają do centrów hydrometeorologicznych w Iwano-Frankiwsku i Kijowie. Ze strony OBOZ.UA
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
pauza. Jestem w trakcie poszukiwań repertuaru, reżysera. Czekam… – Anatolij Hnatiuk już wspominał o tym, że po pokazie spektaklu „Hucułka Ksenia” w Kijowie podszedł do mnie Serhij Kałantaj – podsumowuje rozmowę Ludowa Artystka Ukrainy, odtwórczyni roli Jawdochi Charytoniwny, Olha Komanowska. – Pogratulował, powiedział, że spektakl się podobał. Wiedziałam o nim od dawna, a tamtego wieczoru poznaliśmy się osobiście. Bardzo miło było usłyszeć tak ciepłą opinię. A miesiąc później napisał z pytaniem, czy nie miałabym nic przeciwko temu, by dołączyć do ich zespołu. To bardzo fajne, bo w tym zespole byli również Anatolij Hnatiuk i Wołodymyr Nikołajenko. Kiedy przyjechałam, od razu trafiłam do rodziny, inaczej tego nie nazwę. Mówiliśmy jednym językiem twórczym. Zaczęliśmy pracować nad sztuką, nieco ją przerobiliśmy i uczyniliśmy bliższą współczesności, dodaliśmy nasze ulubione piosenki. Dmytro Łukjanenko z Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki pomógł nam ułożyć tańce. Wszystko działo się jakby samo z siebie. Wszyscy koledzy ze sceny są niezwykle charyzmatyczni, nie sposób było się w nich nie zakochać. Naturalnie wtopiłam się w ich twórczą rodzinę i bardzo się z tego cieszę. Dla spektaklu wybraliśmy lekki gatunek wodewilowy. W naszych trudnych czasach chce się właśnie takiego lekkiego, rozrywkowego gatunku, aby poprawiać ludziom nastrój. Swój urlop poświęciłam na próby: ciągle jeździłam z Iwano-Frankiwska do Kijowa. A teraz kierownictwo naszego teatru poszło mi na rękę, układa grafik spektakli tak, abym mogła poświęcić czas naszemu nowo narodzonemu przedstawieniu. Moja bohaterka dopiero narodziła się dla widza i to właśnie widz ją oceni. Mogę powiedzieć, że to silna ukraińska kobieta, mądra, utalentowana, trochę przebiegła. A do tego śpiewa, przestrzega ludowych tradycji, wiernie czeka na swojego męża z zarobków. Oczywiście jest w mojej bohaterce coś z niej samej, a coś gdzieś widziałam. Wszystko składało się w całość w zależności od sytuacji, od partnerów, od postaci, które są obok mnie. Dla męża jestem ukochaną. A kiedy przychodzi kancelista, moja bohaterka jest czujna, ostrożna, potrafi się odgryźć. Ważne miejsce w tworzeniu wizerunku zajmują piosenki i tańce. Wciąż jestem w trakcie poszukiwań mojej postaci. Myślę, że wizerunek wychodzi miły, zabawny, nieco naiwny. Kijowski widz bardzo ciepło przyjął nasz spektakl. Dobra była reakcja na piosenki, żarty, improwizacje. A ja jestem gotowa rozwijać się i otwierać razem z Hnatiukiem, Kałantajem i Nikołajenkiem, dalej odkrywać ich dla siebie. Czułam w nich cząstkę siebie, coś swojego, bliskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Eduard OWCHARENKO Na motywach nieśmiertelnej klasyki Iwana Kotlarewskiego na scenie rozgrywa się historia, w której humor, pieśni, intrygi i nieoczekiwane zwroty akcji splatają się w jaskrawy kalejdoskop emocji. Na dwie godziny zwykła ukraińska chata zmienia się w prawdziwy plac cudów, gdzie królują przebiegłość, zazdrość i, oczywiście, miłość. – Wszystko zaczęło się od propozycji producenta Ołeha Szpanczuka. To właśnie on był producentem spektaklu „Za dwoma zającami”, który z powodzeniem wybrzmiał na Ukrainie i za granicą – wspomina wykonawca roli Cygana, artysta ludowy Ukrainy Anatolij Hnatiuk. – Powiedział: „Zróbmy coś naszego, rodzimego, narodowego, klasycznego – Iwana Kotlarewskiego, Iwana Franki, Iwana Karpenki-Karego, Łesi Ukrainki”. W szczególności zaproponował do wystawienia „Moskala-czarodzieja” I. Kotlarewskiego. Oczywiście, dzisiaj sam tytuł tej sztuki nie może brzmieć na Ukrainie. Chociaż, rzecz jasna, ta postać to ten sam Ukrainiec, który został „zabrany” w żołnierze na 25 lat. Zmieniliśmy tytuł i zaprosiliśmy dramaturga Ołeksandra Hrycenkę, który nieco przerobił fabułę. Doborem aktorów zajmował się producent. Zaprosił mnie, Serhija Kałantaja i Wołodymyra Nikołajenkę. I tutaj pojawiło się pytanie dotyczące bohaterki. Byliśmy w poszukiwaniu. Zaczęliśmy współpracować z jedną piosenkarką, ale nie wyszło. Aktorkę do tej roli znalazł Serhij Kałantaj. Poszedł na spektakl „Hucułka Ksenia”, tam zobaczył aktorkę Ołhę Komanowską i zrozumiał, że to nasza bohaterka. Tak właśnie powiedział: „Ona i tylko ona musi grać w tym spektaklu”. Zgodziliśmy się z opinią Serhija Hawryłowycza. A kiedy przyjechała do Kijowa z Iwano-Frankiwska na próbę, zrozumiałem, że Kałantaj miał rację w stu procentach. To prawdziwy teatralny diament. To kobieca elegancja, wykwintność, talent aktorski, nieprzeciętne warunki wokalne, wyczucie gatunku. Dzięki Bogu, że Ołha Komanowska dołączyła do naszego zespołu twórczego. Jest artystką ludową Ukrainy, czołową aktorką Iwano-Frankiwskiego Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki. Gra tam prawie we wszystkich spektaklach. Miewa ponad dwadzieścia spektakli miesięcznie. Ale znajdowała „okna”, przyjeżdżała do Kijowa wiosną i na początku lata. Końca lipca i prawie całego sierpnia (okres naszych urlopów) nie spędziliśmy na odpoczynku, a na pracy. Wszyscy razem zajmowaliśmy się reżyserią, ponieważ jesteśmy profesjonalistami i mamy wewnętrzny talent reżyserski. Każdy proponował coś swojego, w dyskusjach dochodziliśmy do wspólnego mianownika. Tak rodził się spektakl. Mamy wspaniały zespół twórczy. Wszyscy są skłonni do improwizacji i bardzo komunikatywni. A to ważne, w szczególności na próbach. Odkryłem dla siebie, że moi koledzy Serhij Kałantaj i Wołodymyr Nikołajenko to wspaniali śpiewacy. A o tym, że są świetnymi aktorami i potrafią stworzyć każdą improwizację na poczekaniu, wiedziałem od dawna. Budowaliśmy ten spektakl jako ukraiński teatr narodowy, jest on u nas muzyczny. Ta sama „Natalka Połtawka” I. Kotlarewskiego to prawdziwy musical. Wypełnialiśmy spektakl ciekawymi i rozpoznawalnymi, co jest bardzo ważne dla nas i widzów, pieśniami. Serhij Kałantaj błyskotliwie wykonał pieśń „A ja znalazłem drugą”. Swoją drogą, to ukraińska pieśń, którą swego czasu ukradli nam moskale, jak to zawsze lubią robić. Wołodymyr Nikołajenko wstrząsająco zaśpiewał arię Petra z „Natalki Połtawki”. Ołha Komanowska to genialna śpiewaczka. Ma niewiarygodnie dużą skalę głosu. Subtelnie wyczuwa gatunek. Potrafi świetnie grać komedię i w pewnym momencie zmienić ją w przejmującą lirykę. Do tego aktorka jest niezwykle plastyczna. Jeśli chodzi o moją postać, to jest to Cygan, kowal. Cyganie to nasze siostry i bracia. Przyjaźniłem się z naszym wspaniałym aktorem, założycielem Teatru Cygańskiego „Romans” Ihorem Krykunowym. Przyjaźnię się z piosenkarzem Petrem Czornym. Tworzenie tego wizerunku nie było trudne, ponieważ bliska mi jest ich mentalność, humor, poetyckość, taneczność, śpiewność. Wszystko to jest właściwe wspaniałemu narodowi cygańskiemu, naszym przyjaciołom, którzy stanęli, jak cały naród ukraiński, w walce z rosyjską nawałą, stanęli przeciwko moskalom. Dla mnie to zaszczyt wcielić się na scenie w tę postać. Budowaliśmy ten spektakl jako komedię dla narodu ukraińskiego w bardzo trudnych czasach. Nie mamy moralnego prawa, a pewnie i tak by nam nie wyszło zrobić czystej komedii. Dlatego dla nas ważnym było wplecenie w spektakl elementów teraźniejszości i patriotyzmu. Mówimy o ukraińskiej niezłomności. Ponieważ graliśmy spektakl w Kijowie, mówiliśmy o kijowianach, którzy mimo ciągłych alarmów przeciwlotniczych i bombardowań trzymają się i nie poddają. Mówimy o ziemi Mychajła, a ja przechodzę od jego ziemi do ważniejszego i globalniejszego dla nas wszystkich pytania: „Odzyskamy każdy skrawek naszej rodzimej ukraińskiej ziemi”. To przejście było łatwo zrobić, przecież teraz cała Ukraina jest w jednej łodzi. I kiedy mówimy ze sceny o naszej walce o wolność i niepodległość, o naszej tożsamości, naszej historii, to od razu znajdujemy odzew u widzów, którzy nas wspierają. To bardzo ważne. U nas Mychajło jest czumakiem, a żona na niego czeka. Tutaj też jest znacznie głębsza historia. Dzisiaj kobiety czekają na swoich mężów, ojców, dzieci. Kiedy pracowaliśmy nad spektaklem, to wszystko zawarliśmy w tekście. – Co do gatunku komedii można dyskutować – przekonany jest wykonawca roli Fyntyka, artysta ludowy Ukrainy Serhij Kałantaj. – Wcześniej Ukraińcom zapychano głowy wieloma tanimi projektami w telewizji i spektaklami, które przywozili na Ukrainę moskale. Wszystko to robiono po to, aby odwrócić naszą uwagę od tego, co najważniejsze. A w naszym spektaklu zebrali się szczerzy przyjaciele. Nie będę mówił, kim dla mnie jest Anatolij Hnatiuk i kim ja jestem dla Hnatiuka. Zebraliśmy się i postanowiliśmy się pośmiać, trochę pożartować z ukraińskiego wodewilu. Tak znane ukraińskie sztuki, jak „Natalka Połtawka” i „Szelmenko-dorszczyk”, były napisane w stylu wodewilu. To lekki gatunek, który u nas, niestety, jest nieco zapomniany, trochę odsunięty od repertuaru. Więc szczerzy przyjaciele żartowali i wymyślili sobie komedię. Dokładniej, był autor, który przerobił „Moskala-czarodzieja” – i teraz to już Cygan. Do tego zainspirowaliśmy się poprzednią pracą Anatolija Hnatiuka – spektaklem „Za dwoma zającami”. Postanowiliśmy „wystrzelić” do publiczności gatunkiem muzycznym. Wszystko ułożyło się tak, jak tego chcieliśmy. Jeśli chodzi o samą sztukę, to trochę ją dopisywaliśmy, co nieco przerabialiśmy. Moja postać Fyntyk to tradycyjny antybohater. Takich ludzi jest wielu i dzisiaj, którzy próbują wykorzystać w celach zarobkowych swoje stanowisko. Bez jego zamiarów i działań nic nie wydarzyło by się w tej sztuce. On poruszył akcję, a przypadkowy bohater Cygan rozkręcił tę historię. Ale mimo wszystko Fyntyka nie nazwałbym złem. Tak naprawdę wszyscy bohaterowie tutaj są dobrzy. Jednak on postępuje błędnie i za to płaci. Podchodzę do swojego bohatera z sympatią. Jest jedynakiem u mamy, nigdy się nie zakochiwał, żyje sam (wymyśliłem mu taką biografię). Fyntyk nie lubi czegoś za darmo,
gotowy płacić. Przychodzi do młodej kobiety nie z pustymi rękami, a z jedzeniem. Po prostu nie wychodzi mu bycie prawdziwym mężczyzną, jest źle wychowany. Myślę, że moja postać zmieni swoje zachowanie i ożeni się z podobną do siebie osobą. Odczucia z pracy nad spektaklem są cudowne. Jedynie trzeba godzinę siedzieć na kolanach pod stołem, a to nie jest zbyt wygodne. (Uśmiecha się). Wszyscy byliśmy w pewnym stopniu reżyserami, ale w istocie procesem kierował Anatolij Hnatiuk. Ma on dobre doświadczenie reżyserskie po spektaklu „Za dwoma zającami”. To właśnie on zaproponował mi wykonanie mojej ulubionej wołyńskiej pieśni „A ja znalazłem drugą”. Anatolij Wasylowycz wspominał już o tym, że u nas tę pieśń bezwstydnie ukradziono. Nie mogę nie wspomnieć o Oldze Komanowskiej, która mieszka i pracuje w Iwano-Frankiwsku. Jest fantastyczna, w ukraińskiej przestrzeni teatralnej jest tylko jedna taka. Wspaniale śpiewa, gra, ma subtelne poczucie humoru. A do tego pani Olga jest bardzo wyrazista, powiedziałbym, czarująca. Wyznała, że od pierwszych prób polubiła nas i czuła jakieś rodzinne więzi teatralne. Myślimy, jak pokazać ten spektakl w innych miastach Ukrainy, a potem pojechać z nim za granicę. Syn Anatolija Hnatiuka napisał sztukę „Uwolnieni przez wojnę”, nad którą obecnie pracujemy. Inny projekt to spektakl „Romeo i Julia” w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki. Kończę również zdjęcia do jednego z seriali. – Kiedy jest dobry materiał, partnerzy, twój widz – wtedy schodzą się wszystkie planety – uważa Ludowy Artysta Ukrainy, wykonawca roli Mychajła Wołodymyr Nikołajenko. – Tak było tym razem. Anatolij Wasylowycz Hnatiuk długo nosił się z tym pomysłem. I producent Ołeh Szpanczuk również się włączył, chciał, żeby było coś swojego, swojskiego, ukraińskiego. Wzięliśmy sztukę Kotlarewskiego – i zaczęliśmy pracować. Praktycznie zaczynaliśmy wszystko od zera. Siedzieliśmy we czwórkę i myśleliśmy, co i jak. Zaprosiliśmy dramaturga Ołeksandra Hrycenkę, żeby nieco zmienił fabułę. Autor wysłuchał naszych propozycji i przygotował nowy wariant. Był dobry, ale nie wszystko było tak, jak tego chcieliśmy. Zaczęliśmy gromadzić materiał po to, aby spektakl był żywy, z jakąś myślą i pieśnią. Olga Komanowska zaproponowała swoje pieśni, Anatolij Hnatiuk – swoje. To była naprawdę żmudna praca. Swojego bohatera tworzyłem drogą prób i poszukiwań. Jest naiwnym romantykiem, który całkowicie ufa swojej żonie, jest pracowity, pragnie zostać zamożnym rolnikiem. Zupełnie niepodobny do innych postaci spektaklu. Anatolij Hnatiuk zaproponował rozpoczynać spektakl arią Petra ze sztuki „Natalka Połtawka” w moim wykonaniu – i wyszło to bardzo ciepło, czule i przejmująco. A Hnatiuk zaproponował mi jeszcze przeczytanie wiersza o kobietach (autor Jarosław Stelmach), ten pomysł mi się spodobał: za każdym razem po tym sala bije brawo, a kobiety – najgłośniej! Ogólnie w naszej pracy wszystko płynnie przechodziło z jednego w drugie. Myślę, że bardzo ważne jest to, iż proces prób był zorganizowany właśnie tak. Ogólnie naszą wspólną pracę oceniam dobrze. Chociaż wciąż widzę pewne surowe miejsca. Możliwe, że niektóre epizody trzeba podawać łagodniej. Więc praca nad spektaklem trwa. Trzeba ją zawinąć w ładny papierek – i będzie smaczny cukierek. Z reakcji sali pozostaliśmy zadowoleni. A ja mam dzisiaj, powiedziałbym, twórczy. Producent Centrum „Koloseum” przedstawiło w Centralnym Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy spektakl „On, ona i Kotlarewski”. To komedia, która wybucha śmiechem, namiętnościami i ukraińskim charakterem. To nie jest po prostu spektakl – to dwie godziny szalonego święta teatralnego, po którym zapomnieć o tym, co się zobaczyło, będzie niemożliwe.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
będzie dla tych, którzy pragną nawet w srebrnych latach pozostać młodymi. Na karb 93-letniej Wiery Stepanowny z Równego, która myje się wywarami z owsa i jęczmienia, wygląda na 80-latkę. Najważniejsze – owies czyści naczynia. Dość potężnie wspiera serce. Działa nasennie. Jako środek powlekający jest niezastąpiony przy chorobach żołądkowo-jelitowych. I co ważne: sprzyja odzwyczajeniu się od palenia i alkoholu. Rozpoczynajcie to leczenie w dniu, w którym się urodziliście, albo: mężczyźni – w poniedziałek, wtorek, czwartek; kobiety – w środę, piątek, sobotę. Szklanka zielonego owsa z wiechą na 1,5 l wody. Doprowadzić do wrzenia i dusić na słabym ogniu, aż zostanie litr wywaru. Dzienna dawka. Spożywać przez miesiąc. Srebrnowiecznym warto wesprzeć się dziką różą (Rosa canina) – zapobiega zmianom miażdżycowym mózgu. Ożywia procesy utleniająco-redukcyjne w ciele człowieka, wzmacnia syntezę hormonów, regenerację tkanek, podnosi odporność organizmu na niekorzystne środowisko zewnętrzne. Niezastąpiona przy chorobach wątroby, żółci, zarówno przy wyczerpaniu umysłowym, jak i fizycznym, niedoborze witamin. Pożądana dla informatyków, bo regeneruje wzrok. Sprzyja aktywności mózgowej dzieci. Jagody przed zaparzeniem obowiązkowo należy rozdrobnić. 1 łyżka stołowa na 300 ml wrzątku. Zaparzać przez noc pod przykryciem. Rano podgotować do 3 minut. Zaparzać przez godzinę. Dzienna porcja. Korzenie dzikiej róży kruszą kamienie w pęcherzyku żółciowym. Kopać jesienią od starego do młodego krzewu podziemne pędy. 1 łyżka stołowa rozdrobnionych korzeni na 200 ml wrzątku. Gotować na słabym ogniu 10 minut. Zaparzać 2 godziny pod przykryciem. Pić 30 minut przed jedzeniem. Trzy razy dziennie po 70 ml. Po spożyciu starannie płukać zęby, bo „sypie” szkliwo. To jagoda młodości. Aby nie dopuszczać do starzenia się ciała, warto codziennie zjadać po 5 „kożuszków” dzikiej róży bez pestek, gdyż są one bezdenną studnią witamin i mikroelementów. Przy spadku sił, przemęczeniu fizycznym lub umysłowym, po zabiegach operacyjnych, po leczeniu antybiotykami tata radził pół litra rozdrobnionych jagód dzikiej róży zalać dwoma litrami kagoru. Zaparzać w ciemnym miejscu 40 dni. Pić po 50 ml dwa razy dziennie lub szklankę mielonych owoców, po pół szklanki kwiatów dziurawca i krwawnika, 300 g masła, 500 g miodu (ostatnie składniki roztopić). Zaparzać w ciepłym miejscu dwie doby. Spożywać po 2 łyżeczki co godzinę. Tę jagodę stosowali jeszcze książęcy lekarze, później – kozacy do leczenia wojowników w trudnych wyprawach. Na Zaporożu nazywano ją swerbywusem lub swoboryną. Lekarski kureń gotował lecznicze jagody na miodzie, dodając jeszcze suche płatki dzikiej róży. Takie „lekarstwo” podnosiło z łóżka nawet ciężko chorych, przywracało równowagę ducha i jasność umysłu kozackim posłańcom na negocjacjach. Jednak i uzdrawianie dziką różą ma swoje osobliwości: napar alkoholowy podnosi ciśnienie, a wodny – obniża. W waszej domowej apteczce obowiązkowo powinny być: krwawnik pospolity – najlepszy środek ściągający. Kozłek lekarski – uspokajający. Dziewanna wielkokwiatowa – na oparzenia. Rzepik pospolity – przy dolegliwościach żołądka, wątroby, pęcherzyka żółciowego, przeciw robakom. Łopian – przy chorobach żeńskich i męskich narządów płciowych. Żywokost – przy chorobach stawów. Jedną trzecią naczynia (0,5 l) wypełnić drobno posiekanym świeżym korzeniem żywokostu. Zalać mocnym samogonem. Dodać 50 ml spirytusu kamforowego. Zaparzać w ciemnym miejscu i w ciemnym dzbanie przez miesiąc. Starannie wcierać przed snem w chore stawy. Ocieplać owczą wełną, zajęczym futrem, puchową chustą. Do poprawy. Ale wewnętrznie spożywać żywokostu nie można w żaden sposób.
Tłumaczenie maszynowe
Iwan PROSIANYK Lato 9600 22 października – 22 listopada. Miesiąc Dzikiej Róży. Gwiazdozbiory Wolarza, Wężownika, Skorpiona. Patron Pies – Księżyc. Bóg Weles. Nazwy ludowe: Wesilnyk, Zazymnyk, Zołoteń, Siwnyk, Pazdernyk, Kastrycznyk, Ruen, Pazdziernik. Imiona rodowe, błogosławione przez Niebiosa: Błahosława, Budymyra, Wohnedana, Daryna, Zoresława, Sławunia. Wyszysław, Zoremyr, Mohuta, Sawur, Semysław, Jasnopuć. 1 listopada gwiazdozbiór Pługa (Oriona) pojawia się na Niebie o godzinie 22. W grudniu wschodzi wieczorem o 19. A na Boże Narodzenie Słońca jakby kładzie się na horyzoncie. Odnosi się wrażenie, że Swaróg, wykuwszy Pług, daruje go rolniczemu LUDOWI. Dlatego święto to było najbardziej czczonym na kijowsko-książęcej Rusi. Nim Niebiański Kowal od Prawicy-Dziewicy aż do samego Ruskiego (Czarnego) morza zaorał tak zwane Wały Żmijowe, które pod Obuchowem, Krzemieńczukiem dobrze widać do dziś. Stworzyć taką megalityczną budowlę jeszcze przed początkiem współczesnej rachuby czasu mogło tylko nasze potężne rolnicze prapaństwo. 2–13 listopada czcijmy ofiary tragedii Baturyna z 1708 roku. Hetmańska stolica (gród 16 świątyń i 14 manufaktur) została doszczętnie zniszczona przez moskali, lud bezlitośnie zamęczony. A jedna z największych w Europie bibliotek obrócona w popiół. Od 8 do 21 listopada – szczególne Dni Pamięci. Wszak w tym Czasie z Iriju Swarogowego nawiedzają domostwa swoje dusze naszych Praojców. Uczcijmy ich należycie – a przybędzie nam. 30 listopada 7533 roku Rodowego – Święto Astralne: Bogini Maha Dewi (Wielka Dziewica) pokonała wszystkie rakszasze (demony). Siedem nocy z rzędu obchodzone jest Święto Świecy Niebiańskiej. Święto Wid – Widorowycia (ogłosiła Jawducha Barska-Czerniawska, wieś Wełyki Trojany). Jeśli rodzice dostrzegą w dziecku zalążki, które energetycznie prowadzą je przez życie, i dołożą starań, aby wychować je zgodnie z Magią Niebios, to sprawią wielką pociechę i radość nie tylko sobie. Bo Jaskółki-Dzika Róża – to przewodnicy i inspiratorzy. Ich energetyka jest bardzo potężna, choć ukryta. Lgną do nich ludzie. To strażnicy Wiedzy, kapłani, lekarze, uzdrowiciele, wychowawcy przedszkolni. Wiedzę chłoną przez całe życie. I dopiero gdy wykrystalizowała się ona w niezaprzeczalne Prawdy, wynoszą je na sąd ludzki. Stawiając węgielny kamień swojego życia Prawdę „Wieści” RODnik VI, Testament 133. „Czysty ten, kto kopie studnię dla RODU swego! Przeczysty – kto otwiera źródło dla całego LUDU!” Jak budowniczowie dokładają nadludzkich starań, aby ich dorobek przyniósł korzyść narodowi. Wobec siebie surowi i wymagający. Ale w pomocy innym nigdy nie odmówią. Wyrafinowani w gustach. Nie lubią rozgłosu i krzykliwości. Niezwykli w swoich poglądach, które często wyprzedzają czas. Lecz do tego rodzice muszą wkładać wiele siły, aby ulepić prawdziwy talent. Jeśli zaś puszczą tę niezwykle ważną sprawę na żywioł – wyrasta przeciwieństwo tego, o czym właśnie ogłosiliśmy. Jaskółki-Dzika Róża obecnych czasów muszą być niezwykle ostrożne, rozpoczynając sprawy finansowe. Wszak mogą niespodziewanie i dość boleśnie użądlić. Lepiej przeczekać do następnej pory. Jednak ten, kto zapoczątkuje sprawę związaną z ekologicznymi zalążkami, w dalekiej przyszłości będzie miał niezaprzeczalną korzyść, ale już dla potomnych i państwa, zwracając Ukrainie Siłę i Potęgę. Sadźcie sady. Pielęgnujcie dąbrowy. Wypielęgnujcie sosnowe gaje. To sprawy Bogu miłe. Obecny zodiakalny odcinek natchni-
Tłumaczenie maszynowe
Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Tłumaczenie maszynowe
Szef redakcji Pawło MOWCZAN Główny redaktor Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FIŁIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET
Tłumaczenie maszynowe