Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

JĘZYK JEST JEDEN

Слово Просвіти, №41 за 2007 рік

Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki w języku państwowym, dyplomatom sąsiednich państw — ingerować w nasze sprawy wewnętrzne, składać bezpodstawne oświadczenia, urzędnikom państwowym — łamać obowiązującą Konstytucję? Znana językoznawczyni Łarysa Masenko zaznaczyła, że przyczyn takiej haniebnej sytuacji jest kilka. Wskutek wielkich głodów wytępiono miliony użytkowników języka ukraińskiego, jego bazę społeczną — chłopstwo. Rezultatem proimperialnej polityki rusyfikacyjnej stała się odczuwalna obojętność wobec języków narodowych: chcesz mieć wysokie stanowisko, awans zawodowy — ucz się i porozumiewaj po rosyjsku. Właśnie tak było w byłym Związku. Bolszewickie imperium zła rozpadło się, a zaściankowa psychologia żyje do dziś. Dlaczego wciąż nie możemy zatrzymać ofensywy rusyfikacji? A dlatego, że nierzadko właśnie na takich zasadach opiera się znaczna część inteligencji. Przypomnijcie sobie apel przedstawicieli ukraińskiej inteligencji do partii koalicji rządzącej, opublikowany 3 sierpnia w „Hołosie Ukrajiny”. Pod nim podpisy prawie wszystkich aktorów Narodowego Teatru Dramatu Rosyjskiego im. Łesi Ukrainki na czele z głównym reżyserem M. Reznikowiczem. Dlaczego ten teatr ma nosić imię Łesi Ukrainki, a nazwany on tak został w 1938 roku? Czy nie byłoby bardziej celowe, aby teatr nosił imię M. Bułhakowa, wybitnego rosyjskiego pisarza, kijowianina? Reakcja świadomych Ukraińców na ten apel, szczerze mówiąc, była niemrawa. A chodziło w nim nie tylko o przegląd obowiązującego ustawodawstwa dotyczącego państwowości języka, przede wszystkim były to ataki przeciwko Ukraińskiemu państwu narodowemu. W tym apelu podkreślano konieczność wszelkiego wspierania formowania ukraińskiego narodu jako jedynej „wielokulturowej wspólnoty wolnych obywateli”. Tutaj bluźnierczo wykorzystano Kartę języków, która powołana jest do ochrony języków, które zanikają. Właśnie na tym polegają europejskie standardy. Zatem, podkreśliła Łarysa Masenko, od wewnątrzśrodowiskowych dyskusji i wystąpień w obronie języka przed sobą nawzajem czas przejść do pracy na wielką skalę, która miałaby szeroki rozgłos. Należy zadbać o własny honor i godność. Czy mógłby w jakimkolwiek innym cywilizowanym kraju w dniu urodzin narodowego geniusza Ołeś Buzyna w prasie centralnej opublikować otwarcie zniesławiający artykuł o nim? Przecież takiej gazety nikt by nie kupił, a sam autor odpowiadałby przed prawem. A u nas nawet słowo „wróg” w hymnie państwowym używane jest ze zdrobniałym przyrostkiem — „worizenky” (wrogowie). Wyhodowaliśmy, wykarmiiliśmy sobie „wrogów”, jeszcze i śpiewamy o nich, trzymając rękę na sercu! W Izraelu zdołano odrodzić martwy język hebrajski. A u nas? Warto przypomnieć o wydaniu Ukraińskiej radzieckiej encyklopedii (URE). W dość krótkim czasie wyszło 17 tomów — w 1964 roku subskrybenci otrzymali ostatni tom. W ponad 50 tysiącach artykułów w popularnonaukowym wykładzie URE opowiada o nowych odkryciach i osiągnięciach w podboju kosmosu, rozwoju energetyki atomowej, cybernetyki, automatyzacji produkcji, a także podaje wiadomości z filozofii, przyrodoznawstwa i innych nauk. Encyklopedia — to nie zbiór anegdot, a ogromne osiągnięcie ukraińskiej myśli naukowej. W latach 1977—1985 wyszło drugie wydanie URE w 12 tomach. Jest ono w naszej bibliotece wiejskiej. Prawdziwie epokowym wydarzeniem w życiu kulturalnym Ukrainy stało się wydanie jedenastu tomów słownika języka ukraińskiego (1970—1980). W nim ujawniono bogactwo i piękno naszego języka. Aby słowo ukraińskie mogło się rozsławić, ukraińscy uczeni-lingwiści wytrwale pracowali, nie zważając na krzykaczy, ignorantów, prowokatorów i otwartych szowinistów. Na Ukrainie od 2001 roku wychodzą słowniki elektroniczne. Taki słownik w 2006 roku zawiera 252 tysiące (!) słów. Tutaj przedstawiono także wszystkie formy pochodne od podanych słów: odmianę, koniugację itd. I nie donieckiemu renegatowi M. Lewczence, bo przecież z nazwiska jest on niby Ukraińcem, oceniać piękno i siłę ukraińskiego słowa. Światowej sławy uczony Iwan Ohijenko naukowo udowodnił, że język ukraiński — to jasna perła w wieńcu języków świata. Już w IV—VI wieku naszej ery poszedł on w świat samodzielnie. Ale nie regionaliście Lewczence o tym opowiadać. On nawet Konstytucji Ukrainy nie czytał. Inaczej zwróciłby uwagę na artykuł 10 w niej i nie łamałby Ustawy Zasadniczej. M. Lewczenko — to urzędnik państwowy. A znajdźcie na świecie jeszcze urzędnika, który nie znałby języka państwowego. Dlaczego więc ukrainofob M. Lewczenko, a wraz z nim ministrowie i deputowani ludowi, kijowscy urzędnicy na czele z merem Czernoweckim nie znają języka państwowego i, jak wszystko wskazuje, nie pragną znać? Kto dał prawo szowinistom, renegatom, zdrajcom łamać Konstytucję Ukrainy? Jestem przekonany: wszyscy, którzy żądają wprowadzenia drugiego języka państwowego, — to zagorzali wrogowie Ukraińskiego państwa. I trzeba się z nimi obchodzić jak z wrogami. Czy można wymyślić coś bardziej bezsensownego niż słowa szefa regionalistów W. Janukowycza: „Dwa języki — jeden naród”. Dwujęzycznych narodów nie ma! Od obywateli każdego kraju świata wymaga się obowiązkowej znajomości języka państwowego. To na świecie, ale nie na Ukrainie, gdzie rusyfikacja wciąż nabiera tempa. Lewczenkowie otwarcie i agresywnie szerzą ideę wyższości języka i kultury rosyjskiej nad ukraińską, czym głęboko obrażają godność narodową każdego Ukraińca. Kto zaprzeczy słowom wielkiej ukraińskiej poetki Liny Kostenko: „Jeśli na rusyfikacji nie postawić kropki, wtedy te procesy postawią kropkę na nas” („Szliach peremohy”, 30 listopada 2005 r.)?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn