Strona · s. 6strona oryginału ↗
Śpiewacy strzeleckiej sławy
Слово Просвіти, №41 за 2008 рік
…skim projektował Wołodymyr Błiusiuk). Nazwisko Petra Kulyka jest znane na Ukrainie i poza jej granicami. Warto wspomnieć o pomnikach Iwana Pidkowy w
Lwowie, Czerkasach i Kanowie, Wasylkowie Terebowlańskim, Pyłypie Konowale, Andrijewi Melnyku, Stepanie Banderze — to na rodzimej ziemi. A za oceanem — pomnik na tysiąclecie chrztu Ukrainy w Chicago, Lesi Ukrainka, Iwan Franko… Pomnik bojownikom o ukraińską państwowość wznoszono za środki Teodora Besza i jego zmarłej żony Anny. Sam Teodor przypisuje to odsłonięcie znaczącej dacie w swoim życiu: za kilka miesięcy minie sto lat od jego narodzin. Tak, właśnie tutaj, gdzie później poznał Romana Kupczynskiego, skąd wyruszył w burzliwą drogę: jako dziesięcioletni chłopiec brał udział w sławnych wydarzeniach Listopadowego Zrywu we Lwowie. Od tego czasu stał się aktywnym działaczem ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego: pełnił funkcje organizacyjne na terenie trzech sąsiednich powiatów — zborowskiego, złoczowskiego i bereżańskiego. W czasie wojny został uczestnikiem grup marszowych pod dowództwem generała R. Szuchewycza. Lata podziemnej walki, powojennej udręki zamieniły się w lata emigracji — przed przeprowadzką za ocean kierował ukraińską gminą Paryża. W Kanadzie stał się jednym z organizatorów młodzieżowego SUM-u, składał datki na sprawy ukraińskie. W szczególności to on sfinansował wydanie trzech tomów Kroniki UPA, założył fundację „Kalina”, która działa przy uniwersytetach im. Iwana Franki i Politechnice we Lwowie. Teodor Besz, któremu choroba nie pozwoliła wziąć udziału w tym wspaniałym święcie, zwrócił się do najmłodszych rodaków: „Dziś przed każdym z was stoi szczególne zadanie — zachować, rozwijać i umacniać Ukrainę. Pamiętajcie o tym. Na waszych barkach spoczywa trudna praca — w czasie niestabilności gospodarczej i politycznej nieść sztandar niepodległości”. Na odsłonięcie przybyli goście z Tarnopola, Lwowa, Zborowa, Złoczowa, Bereżan, chór weteranów-powstańców z Czerwonogrodu oraz ich współtowarzysze z innych miast. Przejmujące słowo na odsłonięciu wygłosił zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego Lubomyr Huzar. Opadła zasłona — i ukazał się naprawdę wspaniały pomnik. Wójt gminy Maria Rak odczytała wyryte na granicie: „Synom i córkom Ukrainy, którzy polegli w walce z bolszewickimi katami o Wolność Ukrainy”. Uroczystość trwała jeszcze długo. Rozbrzmiewały pieśni, a w niebie jak salut rozbłysły słowa wiecznej przysięgi: strzec pamięci poległych bojowników o to, co dla nas najdroższe — ukraińską państwowość.
W 1941 roku nastąpił kolejny epizod II wojny światowej: wojska Rzeszy ruszyły na Wschód, dla Ukrainy oznaczało to jedynie zmianę jednego reżimu okupacyjnego na inny. Później znów powrócił poprzedni reżim okupacyjny. Często narzekamy: i tego nie zrobiono, i tamtego, obwiniamy Prezydenta. Ale są struktury państwowe, które powinny pracować dla Ukrainy. Wtedy nastaną zmiany.
Rozmawiała Nadija KYRJAN
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
