Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

UKRAIŃSKI SZLAK

Слово Просвіти, №41 за 2008 рік

SIWERIA — ZIEMIA SUROWYCH I SPRAWIEDLIWYCH Siwerszczyzna jest bogata w zabytki historyczno-kulturowe, w zasoby naturalne i krajobrazy o oszałamiającym pięknie. Geotektonika Siwerszczyzny, zwłaszcza Przyudajskiej, przechowuje pamięć przyrody o tych epokach geologicznych, kiedy wrzała dynamika kształtowania niepowtarzalnego oblicza naszej urodzajnej ziemi, rozjaśnionej życiodajnym Słońcem. Badania archeologiczne świadczą o tym, że w Przyudajskiej Siwerszczyznie ludzie żyją od dziesiątków tysięcy lat. Ówczesna ludność zajmowała się myślistwem, rybołówstwem, zbieractwem. Jeszcze na długo przed nową erą na tych ziemiach rozwinięte było już rolnictwo. Z odkryciem prastarej kultury archeologicznej w Przyudajskiej Siwerszczyźnie — paleolitycznego stanowiska Żurawska, którego wiek wynosi nie mniej niż 12 tysięcy lat, bezpośrednio związana jest także rodzina Woronych. Osadę tę odkrył i w jej badaniach uczestniczył geolog Andrij Worony — bratanek Jerzego Woronoho ze strony starszego brata Michaiła. Siwerszczyzna ma jeszcze jedną dawną nazwę — Siwerija (tak z miłością nazywali swoją urodzajną ziemię nasi praojcowie — siwerowie-siwercy). Siwerija rozciągała się na wschodniej części lewobrzeża Dniepru, od Północno-Wschodniego Azowa w dorzeczach Siwerskiego Dońca, Donu aż po źródła Desny, do północnego krańca Ukrainy — Polesia. Ta urodzajna ziemia znajdowała się pod ochroną surowego i sprawiedliwego Ducha północnego Słońca i Wiatru — Sywera, który błogosławił i strzegł troskliwych gospodarzy-rolników, a karał niedbalców. Stąd sakralne nazwy kraju — Siwerija (ziemia błogosławiona przez Sywera) oraz północnoaryjskiego narodu — siwerowie (troskliwi gospodarze-rolnicy i dzielni bohaterowie-rycerze, surowi, sprawiedliwi, prawdziwi ludzie). Synonimem Siwerszczyzny jest Czernihowszczyzna, tak jak synonimem siwerców — czernihowcy. Dawnoukraiński teonim Sywer ma odpowiednik w języku indoaryjskim — Szjawar (duch potężnego wojownika w postaci czarnego byka). Początki tej sakralnej nazwy narodu sięgają epoki zodiakalnej Byka, która rozpoczęła się 6 tysiącleci temu i trwała 2 tysiąclecia. Te archaiczne nazwy odziedziczyły kolejne pokolenia rdzennej ludności, zachowując dawne samonazwy siwercy i czernihowcy. Herodot w swojej „Historii” nazywa lud rolniczy, który żył na terenach Siwerii, budynami i gelonami, podkreślając jego wysoką kulturę. Ta podwójna grecka nazwa jednego i tego samego ludu związana jest z Heliosem (Słońcem) i oznacza obudzonych-oświeconych, a stolicę budynów-gelonów Herodot nazywa Gelonem, co w archeologii znane jest jako osada obronna Biłśk (w pobliżu wsi Biłśk na Połtawszczyźnie) — największe grodzisko w Europie Wschodniej. Oto źródła unikalnej siwersko-czernihowskiej rolniczej tradycji kulturowej, rycerskości, duchowej arystokratyczności i pięknej rasy genetycznej, nazywanej w nauce północno-irańskim typem antropologicznym, które spokrewniają nas z potomkami naszych wspólnych przodków — ariów-czcicieli Słońca, oświeconych rolników i wojowników (obrońców) — z Irańczykami, Tadżykami i Hindusami urodzajnej Północno-Zachodniej Indii. Tę tradycję odziedziczyło i kontynuowało potężne niegdyś kozactwo oraz jego potomkowie — kozacko-chłopska warstwa, która odziedziczyła genetyczną doskonałość aryjskiego duchowego

s. 11 · strona oryginału ↗

M. A. Markewycz pisał do autora: „Pańska praca to wielki wyczyn, wspaniale wykonany”. Mykoła Andrijowycz Markewycz (1804—1860) — wybitny ukraiński historyk, znawca ludu, pisarz, kompozytor, ekonomista, który samodzielnie prowadził całą statystykę gospodarczą Lewobrzeżnej Ukrainy. Tego sławnego obywatela, potomka pryłuckiego kozackiego rodu Markowyczów, T. H. Szewczenko z szacunkiem nazywał kobziarzem. M. A. Markewycz stworzył cenną pięciotomową „Historię Małej Rosji”, unikalną pracę etnograficzną „Zwyczaje, wierzenia, kuchnia i napoje Małorosjan”, jako pierwszy zbadał ukraiński teatr wędrowny (wertep) na podstawie studiów nad „Sokiryńskim wertepem”, który przechowywano w kolekcji artystycznej H. P. Hałahana, a także pozostawił „Zapiski” z cennymi wspomnieniami o M. W. Gogolu, A. S. Puszkinie, T. H. Szewczence. Mykoła Andrijowycz niemal całe życie przeżył w rodowej posiadłości, pochowano go w rodzinnej wsi Turiwka w powiecie pryłuckim (obecnie rejon jahotyński na Kijowszczyźnie). W Turiwce, w rodzinie księdza, urodził się Mykoła Iwanowycz Michnowski (1873—1924) — ideolog państwowej niepodległości Ukrainy, założyciel i pierwszy ideolog ukraińskiego nacjonalizmu, prawnik, publicysta, działacz społeczny i polityczny. Ukończył Pryłuckie Gimnazjum Męskie (1890) oraz Uniwersytet Kijowski (1895), pracował jako adwokat w Charkowie, prowadził aktywną pracę w organizacjach społeczno-politycznych o charakterze narodowym. M. Michnowski sformułował główne zasady ukraińskiego nacjonalizmu jako ideologii, która łączy wartości jednostki i narodu, wolność jednostki i wspólnoty oraz która jest skierowana na utwierdzenie przez Ukraińców kulturowej odrębności i zdobycie państwowej niepodległości. W pracy programowej „Samostijna Ukraina” wystąpił jako fundator nurtu narodowo-radykalnego polityczno-filozoficznego, uzasadnił prawne podstawy państwowej niepodległości Ukrainy. M. Michnowski widział główną przyczynę nieszczęść swojego narodu w zdradzie inteligencji wobec interesów ludu oraz w niedostatku wśród szerokich kręgów Ukraińców zdrowego nacjonalizmu, który budzi do historycznego życia nowe narody i jest perspektywą rozwoju ludzkości, bo „nacjonalizm — to wszechświatowa siła”, która rodzi wzajemną pomoc i altruizm wśród zniewolonego narodu oraz wyzwala narody z duchowego, ekonomicznego i politycznego niewolnictwa. W Pryłuckim Gimnazjum Męskim, które ukończył w 1885 roku Heorhij Woronyj, rozpoczynali edukację bracia Masłowowie: Serhij Iwanowycz (1880—1957) — literaturoznawca i pedagog, członek korespondent AN USRR, Wasyl Iwanowycz (1884—1959) — literaturoznawca, historyk sztuki, pedagog, krajoznawca, organizator Pryłuckiego Muzeum Okręgowego, gdzie ocalił unikalną kolekcję artystyczną Hryhorija Hałahana z pałacu w Sokiryńcach; bracia Rewuccy: Dmytro Mykołajowycz (1881—1941) — folklorysta i muzykolog, Łewko Mykołajowycz (1889—1977) — kompozytor i pedagog, akademik AN USRR; Mykoła Fedorowycz Jakowczenko (1900—1974) — artysta ludowy USRR. Wszystkich sławnych ludzi Siewierszczyzny nadudajskiej trudno nawet wymienić… Ich duchowo-intelektualna energia żywi się z głębin tradycji kulturowej Siewierii. Przynajmniej sześciu najwybitniejszych naszych rodaków stało się znanymi na całym świecie duchowymi orędownikami i uczonymi: Hryhorij Skoworoda, Jakym Horłenko, Iwan Falkiwski, Osyp Bodianski, Ołeksandr Potebnia i Heorhij Woronyj, a jeden, hetman Pawło Skoropadski, stał się twórcą Drugiego Hetmanatu — Ukraińskiego państwa narodowego początku XX wieku… Ciąg dalszy nastąpi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn