Strona · s. 9strona oryginału ↗
Pawłowi Mowczanowi — poecie, myślicielowi, działaczowi społecznemu, druhowi
Слово Просвіти, №41 за 2009 рік
8 października w Wielkim studiu kompleksu koncertowo-studyjnego Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy odbyło się spotkanie ze znanym ukraińskim poetą, przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy, laureatem Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Pawłem Mowczanem. To spotkanie jest jednym z wielu w ramach bezprecedensowego projektu kulturologiczno-oświatowego radia ukraińskiego „Kultura”, który trwa już kilka lat (autor pomysłu i kierownik L. A. Docenko). Każdy z wieczorów jest niepowtarzalny. Wypełniony scenariuszowymi odkryciami, trafnie ukazanymi indywidualnymi cechami gości oraz bezpośrednią łącznością telefoniczną słuchaczy z różnych zakątków Ukrainy ze studiem, prowadzącym i gościem wydarzenia. „Poezja i los” — tak nazwał ten wieczór prowadzący program, laureat Nagrody Szewczenkowskiej, pisarz Mychajło Słaboszpycki. Paweł Mowczan czytał swoje niepublikowane wiersze, napisane zarówno ostatniego lata, jak i w ciągu lat poświęconych działalności politycznej. Co ciekawe, zarówno sala, jak i słuchacze radiowi przyjęli niełatwą stylistykę słowa Mowczana, byli zgodni z ukraińską plejadą literacką — Dmytrem Pawłyczką, Borysem Olijnykiem, Iwanem Draczem, Mykołą Żułynskim. Reżyser filmowy Łeonid Mużuk, polityk Mykoła Kulczynski barwnie opisywali swoje postrzeganie losu i poezji Pawła Mowczana, poeta i prozaik Wiktor Baraniw mówił o jego książkach publicystycznych, Mychajło Słaboszpycki umiejętnie prowadził partyturę spotkania. Aby oddać literacką atmosferę wieczoru, drukujemy list-esej akademika Mykoły Żułynskiego, a fotoreportaż naszego korespondenta Ołesia Dmytrenki daje możliwość czytelnikom „Słowa Proświty” zobaczyć natchnione twarze i chwile tego niecodziennego wydarzenia, które zaświadczyło: poezja jest nieprzemijająca. Drogi druhu Pawle! W dniach wielbienia Ciebie słowem, pieśnią, kwiatami, uściskami byłem daleko, ale wspominałem i przeżywałem, czy nie osłabł w Tobie czas, czy ta szalona — w polityce, w sprawach społecznych, w twórczości — długotrwałość nie wyczerpała Twojej niesamowitej energii, czy dotknięcia ciepła duszy, którymi dobrzy ludzie rozpraszali Twoje zmęczenie, wlewały w Twoją duszę wysoki prąd twórczego wypowiadania siebie w Słowie. Jestem pewien, że „okno żalu” nie obramowuje Ciebie. Niech „starzeje się czas”, ale Twoja dusza pracuje i wspomniana przez Ciebie wielka Obręcz Czasu nie ściska Twojej przestrzeni życiowej — jest ona szeroka, bezmierna, bo imię jej — Twórczość. Wierz latu, bo jego natchnione bujanie w słońcu i zieleni zapewnia, że zmartwychwstanie jest nieuniknione, i nie tylko smutek z kontemplacji nieubłaganego gaśnięcia zbiera wzrok duszy, ale i wielką nadzieję na nieustanne odradzanie się żywego w żywym, twórczej wyobraźni w Słowie. Dzięki swojej poetyckiej przede wszystkim twórczości, a także mądrym i ostrym od prawdy rozmyślaniom o czasie, języku, literaturze i sztuce, o Ukrainie i jej losie rozwarłeś Obręcz Czasu i wyrwałeś się w przyszłość. „Przyszłość będzie — poziom jej” — to Twoja twórcza dola, którą połączyłeś siebie, współczesnego, z sobą, przyszłym. Tym należy wznosić się ponad siebie, rozjątrzonego wątpliwościami, odrzucać wyroki chwili i autoironią gasić wielbiącą rytualność pokłonów. Owacje cichną, ale pozostaje echo takich filozoficznych poetyckich refleksji, jak poemat „Potop”, którego ponownym czytaniem świętowałem Twój jubileusz. Przeżywam z Tobą Twoje olśnienia własnej duszy, przelewanie nastrojów przyrody w Twoje niepokoje, wątpliwości i nadzieje, Twoje emocjonalne rozpuszczanie się w bezmiarze Czasu: „Nie wygoić rany czasowej”; Twoje chodzenie w czas i powroty do siebie, oczyszczonego światłem przejrzenia w nieodgadnioną tajemnicę bytu, wody, nieba, ziemi, wiatru, drzew, traw, ptaka, kwiatuszka, mdlejąc od „sierpniowego zapachu kopru i łobody” oraz napełniając się oddechem „przez żytnią zieloną łodygę”. Rozkoszując się w samotności nad Twoimi poetyckimi refleksjami, reminiscencjami, moralno-filozoficznymi monologami i medytacjami, z goryczą myślałem o tym, jak rzadko ci, którzy zaciągnęli swoje gardło polityczną pętlą, przysłuchują się głosowi serca takich poetów jak Ty. Kiedyś powiedziałeś: „...Żyję na poziomie serca, patrzę na drzewa majowymi oczami”. Więc niech Twoje „usta, przepełnione oddechem” jeszcze wiele, wiele lat nie milkną, niech Twoje Słowo nie stygnie i nie chłodzi Twojej mądrej głowy, niech żadna politomania nie oswoi Twojej obrazowej wyobraźni. To przecież Ty, druhu, jeszcze w połowie lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku sobie i nam zapowiedziałeś: Niech będzie „świat” i czyste słowo „słońce!”, Słowa „życie”, „woda”, „ziemia”, „próg”... One, jak krzemienie, u mnie na dłoni, — Wystarczy ich dla wszystkich, dla wszystkich, dla wszystkich... Bądź nam, Ukrainie, Poezji w natchnionym porywie do wypowiadania strasznych i pięknych olśnień duszy, i niech w czasie teraźniejszym i czasie przyszłym odbija się Twoje słowo-pieczęć! Twój Mykoła ŻUŁYŃSKI, sierpień 2009 roku
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
