Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

MARGINALNE I AKTUALNE

Слово Просвіти, №41 за 2009 рік

Serhij KLYMKO Zdjęcia Kseniji HŁADYSZEWOJ W Państwowym Muzeum Zabawek otwarto wystawę „Małe historie” Ołeksandra Wołowodowskiego. Akcja została zrealizowana w ramach szerszego projektu fundacji „Eidos” „Sztuka a priori: aktualne historie”, który ma na celu „ożywienie” tradycyjnych muzeów, otwarcie współczesnej aktualnej sztuki dla szerokiej publiczności. W tym projekcie wzięło udział około dziesięciu muzeów w całej Ukrainie. Pomimo powagi zamysłu organizatorów „Sztuki a priori”, projekt w Państwowym Muzeum Zabawek można nazwać prawdziwie zabawkowym. Pośrodku jednej z dwóch niewielkich sal muzeum, za zabawkowym płotem Wołodymyr STALNYJ, członek NSPU Dziwna rzecz jednak twórczość: weźmie cię, pochłonie, nasunie mnóstwo skojarzeń, nie pytając, poprowadzi do znajomego niepoznanego. Znajomego, bo tyle razy się spotykało, ale tylko ślizgało oczami wokoło. A trzeba duszą zobaczyć. Właśnie to przyszło mi do głowy, kiedy odwiedziłem Dom Twórczości Charkowskiej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, gdzie zapoznałem się z dorobkiem twórczym poety i fotografa Mykoły Pywowara, autora wielu książek. Tym razem — fotoekspozycja. Oczywiście zaprezentowano tylko cząstkę bogatego dorobku autora, który ponad ćwierć wieku współpracował z różnorodnymi czasopismami Ukrainy. Ale i ten zbiór odkrywa ideowo-moralną postawę autora, jego liryczną filozofię obserwacji. w różnych pozach i konfiguracjach umieszczono przekształcone przez autora lalki. Przedstawione obiekty obrazują pewien alternatywny świat, który „ukrywa się” przed dzieckiem. Wśród postaci tego mini-ogródka — sprzątacze, prostytutki, narkomani. Jego ogrodzenie, najwyraźniej, służy jako metafora segregacji tożsamości, niedopuszczonych do „muzeum”. Tradycyjnie funkcja lalki polega na tym, by być dla dziecka idealnym obiektem z dorosłego świata, pomocą w kształtowaniu symbolicznej identyfikacji małego obywatela (czy obywatelki). Przedstawione w ekspozycji XX wieku Państwowego Muzeum Zabawek lalki-odlewnicy, maszynistki, wojskowi, kołchoźnice, kosmonauci ilustrują warstwę ideologiczną, która miała służyć jako symboliczny horyzont radzieckiego dziecka. Przedrewolucyjne dzieła sztuki lalkarskiej najczęściej demonstrują mieszczański byt, przedmioty drobnomieszczańskiego wnętrza, prezentując jednocześnie znaki towarowe „rozwiniętego kapitalizmu” w miniaturze. Lalki lat dziewięćdziesiątych—dwutysięcznych próbują być przykładem „zdrowego stylu życia”, parametrów fizycznych, mody i innych ideałów klasy średniej. Odpowiednio, futurystycznie zmodyfikowany grat minionych epok, znaleziony na pchlich targach i przeniesiony do „zabawkowego” muzeum, ma przedstawiać w zdeformowanej lalkowej postaci margines współczesnego społeczeństwa — sprzątacze, prostytutki — swego rodzaju nieaktualną aktualność, czyli kontrwzór. Ta, na pierwszy rzut oka, „prowokacyjna” ingerencja może okazać się całkiem kanonicznym gestem — ideały młodzieżowej subkultury lat osiemdziesiątych wpisują się w historyczny szereg obiektów muzeum, przyprószonych naftaliną. Jednak autor nie zdołał sformułować adekwatnej koncepcji, proponując niedojrzałą wizję: rozproszone obiekty, utrzymane w estetyce cyberpunku lat osiemdziesiątych, połączone jedynie swoim „deklasowanym” położeniem, wyparte z masowego obiegu i, w konsekwencji, — „bezkarnie” przekształcone, są tutaj jedynie nostalgicznym ukłonem w stronę transgresywnej zachodnioeuropejskiej kultury końca ubiegłego wieku. Co więcej, Państwowe Muzeum Zabawek — miejsce, które raczej nie doświadcza masowego odwiedzania, czyni „wąskospecjalistycznym” wygłoszone powołanie. Chodzi o wysokie poczucie patriotyzmu, utraconego przez wielu. Tutaj M. Pywowar nie-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn