Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

ARMENIA — UKRAINA: „POŁUDNIKI MAPY I DUSZY”

Слово Просвіти, №41 за 2009 рік

Każdy pisarz ma potrzebę komunikacji z czytelnikiem. Literatura od zarania dziejów jest zorientowana na drugiego człowieka, lecz wynik tego dialogu bywa niekiedy niemożliwy do przewidzenia. Psycholodzy zapewniają, że w rzeczywistości podstawowe struktury świadomości u przedstawicieli różnych kultur są jednakowe — to bezuczuciowe („amodalne”) stany, natomiast dążenie do różnorodności to zaprogramowana w człowieku ucieczka przed śmiercią i ustaniem istnienia. Pisarze starają się wskazać na oryginalność kultury regionu, na wartość indywidualnego życia, które nabiera znaczenia właśnie w procesie stawania się — zmysłowym, intelektualnym, transcendentnym.Dmytro DROZDOWSKI, Akademia Kijowsko-Mohylańska, „Wseswit”Silwa Kaputikian zaczyna swoją powieść „Karawany wciąż idą…” od myśli, jakoby na karaweli Kolumba (nawiasem mówiąc, 12 października po raz kolejny obchodzono Dzień Ameryki) był także ormiański marynarz Martiros, a zatem Nowy Świat odkrył również przedstawiciel jej narodu. Dla pisarza ważne jest pokazanie oryginalności swojej kultury, która rozpościera się w czasie i temporalizuje w przestrzeni. Jeszcze dekadę temu pisarz miał więcej możliwości trafiania do innych światów — nawet w ZSRR tłumaczono wiele. Bez wątpienia lwią część stanowili autorzy ideologiczni, ale zdarzało się, że i w tamtych warunkach w republikach można było natrafić na ciekawe książki. Teraz nie wiemy już nic o ugrupowaniach literackich sąsiednich krajów. Zrozumiałe, że geopolityczny wektor Ukrainy to europejska przestrzeń świadomej etycznej wolności. Ale świat na Wschodzie nie jest mniej ciekawy, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę przestrzeń byłych republik. Trzy lata temu w Erywaniu odbyło się I Międzynarodowe Forum Tłumaczy i Wydawców, którego celem było uformowanie przestrzeni nowych kontaktów po piętnastoletnim kolapsie, kiedy to wcześniejsze osiągnięcia zostały niemal zniszczone (przed tegorocznym Forum otwarto stronę internetową, która ma zjednoczyć wysiłki translatorskie i wydawnicze na obszarze poradzieckim). Zmienił się czas, zmieniły się literatura, mechanizmy rynku i wydawnictwa książkowego. Jeśli wcześniej wiele rozstrzygano w gabinetach ds. ideologii (jednak, jakkolwiek paradoksalnie by to nie brzmiało, z literackiego taśmociągu wychodziły także doprawdy zdumiewające dzieła — oryginalne i przekładowe), to teraz wiele rozstrzygają najnowsze grupy referencyjne i masowe gusta. Jeśli chodzi o klany i grupy referencyjne, to tym już nikogo nie zdziwisz: we wszystkich czasach zdarzały się takie okazje. A oto z gustami rzeczywiście stało się coś niedobrego. Zrujnowana świadomość czasu przejściowego po upadku ZSRR znalazła się na rozdrożu. Lata 90. to czas, kiedy zupełnie nie w głowie była estetyka. Zmniejszyły się nakłady czasopism i gazet, wiele odeszło w przeszłość, a coś wyszło z piekła w stanie żarzenia się i niemocy. Ludzie myśleli o kawałku chleba, a nie o literaturze. To pokolenie z woli losu, okrutnego i niesprawiedliwego, znalazło się w estetycznej rezerwacji. Nie odnalazło się w świecie, ponieważ świat rzeczywistości był zbyt uproszczony w dążeniach do dóbr materialnych. A świat idealny, niepojęty, duchowy pozostał poza uwagą. Z czasem znaleźliśmy się przed stertą śmieci. Jak wiadomo, w okresach kryzysów przeżywają głównie grafomani — oto paradoks historii literatury. Właśnie grafomani cudem znajdują środki na wydanie swojej produkcji. Lecz ostatecznie uwierzmy, że na wszystko na świecie jest Boży zamysł. Właśnie ten zamysł przyczynił się do powstania Międzynarodowego Forum Tłumaczy i Wydawców krajów WNP i Bałtyku, które w tym roku po raz trzeci odbyło się w Erywaniu i nosiło nazwę „Praktyka przekładu i rynek: mechanizmy interakcji literatur narodowych”. Pierwsze dwa fora (2007, 2008 r.) miały charakter głównie teoretyczny. Forum zyskało popularność i wywołało zainteresowanie nie tylko w środowisku translatorskim krajów WNP i Bałtyku, ale także poza ich granicami.W III Forum wzięło udział około 150 delegatów. Właśnie to Forum poświęcono praktycznym kwestiom przekładu literatur narodowych. Pierwsze kroki zostały już poczynione po II Forum: stworzono stronę internetową Związku Tłumaczy krajów WNP i Bałtyku, przygotowano do druku „Anotowany katalog pisarzy i tłumaczy krajów WNP i Bałtyku” (z Ukrainy do katalogu weszli A. Bahriana, N. Belczenko, O. Bożko, P. Wowacz, S. Draczenko, J. Zawhorodnij, T. Zariwna, D. Łazutkin, W. Łewycki, O. Łuczuk, T. Łuczuk, I. Mahdysz, A. Mesropian, M. Nesterczuk, L. Taran, A. Tymczenko, N. Fedorak, D. Czystiak oraz autor niniejszych wierszy). Do porządku obrad III Forum włączono następujące kwestie: mechanizmy opracowywania, przygotowania i wydawania poszukiwanych na rynku projektów książkowych literatur narodowych; wymiana doświadczeń w zakresie wchodzenia na rynki narodowe; źródła finansowe (środki państwowe, sponsoring itp.). Ponadto ważne były także kwestie dotyczące doskonalenia i rozwoju koordynacji twórczej. Oprócz wydawców książek i tłumaczy, delegatami III Forum byli także wykładowcy z różnych wyższych uczelni, zainteresowani przygotowaniem kadr translatorskich, wymianą studentów, aby w przyszłości stało się możliwe tłumaczenie literatury bezpośrednio z języków krajów WNP i Bałtyku.Zakończenie na str. 7

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn