Strona · s. 7strona oryginału ↗
ŚWIĘTO POKROWY I CHWAŁA POWSTAŃCZEGO WOJSKA
Слово Просвіти, №41 за 2010 рік
68 lat temu w Dzień Pokrowy Najświętszej Bogurodzicy zadeklarowano utworzenie Ukraińskiej Powstańczej Armii, którą Kierownictwo OUN wezwało do prowadzenia zbrojnej walki o prawo Ukraińców do posiadania własnego państwa. Tysiące starszyn i strzelców UPA przeszło przez krwawe żarna wojny, więzień i zsyłek. Większość z nich przyjęła śmierć na polach chwały na całym terytorium Ukrainy oraz poza jej granicami. UPA była armią ludową, którą wyłonił naród ukraiński i którą naród wspierał, za co też doświadczył prześladowań okupantów. Ale te ofiary nie były daremne. Dzisiaj Ukraińcy mają własne państwo, a nad złotogłowym Kijowem powiewa narodowa flaga. Jednak walka o ukraińską Ukrainę wciąż trwa, a uznanie Bohaterów OUN-UPA na szczeblu państwowym pozostaje egzaminem z państwowej dojrzałości. Już trzy lata prezydencki projekt ustawy „O statusie prawnym uczestników walki o niepodległość Ukrainy lat 20—90 XX wieku” nie znajduje poparcia w parlamencie. Kolonialna świadomość przeszkadza wielu ukraińskim politykom uznać walkę UPA. Tacy politycy nie są zdolni tworzyć ukraińską państwowość i bronić interesów narodowych. Znamienne, że w te październikowe dni czcimy pamięć Przywódcy OUN Stepana Bandery, który 51 lat temu zginął z ręki Moskwy w Monachium. Postać S. Bandery, która jest symbolem niezniszczalności państwowej idei i niezłomności ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, i dziś mobilizuje patriotów do wcielenia w życie Ukraińskiego Samodzielnego Sobornego Państwa i do napełnienia go narodową treścią. Wolna Ukraina umacnia się i jest to bezpośrednim skutkiem narodowo-wyzwoleńczych zmagań, w awangardzie których stała Ukraińska Powstańcza Armia. Wyrażamy podziękowanie weteranom UPA za heroizm i poświęcenie. Dla wielu pokoleń Ukraińców zawsze będziecie przykładem niezłomności ducha i głębokiego patriotyzmu. Niech święto Pokrowy stanie się dla nas wszystkich narodowym dniem pamięci bohaterskiego czynu i chwały ukraińskiego wojska — kozackiego, strzeleckiego, powstańczego. Sława Ukrainie! Sława wojownikom UPA! Świadek tragedii Krasnego Sadu Halina Luciuk. Zdjęcie P. Bojarczuka tych, których wywieźli hitlerowcy na roboty do Niemiec, a stalinizm — na Sybir, kto poległ na frontach nazwanego Wielką Wojną Ojczyźnianą odcinka II wojny światowej i kto „zginął z rąk ukraińskich nacjonalistów”, ale nie ma imiennej listy rozstrzelanych i zamordowanych w 1943 roku mieszkańców Krasnego Sadu. „W Krasnym Sadzie zginęło wielu naszych bliskich — mówiła mi córka Nadiji Danyliwny Myrosława (po mężu — Jakymenko). — I w dni pamięci my, oprócz tego, że jeździmy do ich wspólnej mogiły, przychodzimy do Steli spalonych wsi na memoriale Sławy w Łucku. Ale czyż to nie drwina ze sprawiedliwości, że polska wieś Marusia, której mieszkańcy grabili i palili Krasny Sad, na Steli tej jest, a trzy miesiące wcześniej zniszczonego przez Polaków wraz z ludźmi Krasnego Sadu nie ma? Czyż to nie zniewaga wobec tych, którzy korzeniami są z Krasnego Sadu, wobec ukraińskości i Ukraińców?”. Słuchałem jej, a mimowolnie nasuwały się na myśl słowa Tarasa Szewczenki: „I, głowę ująwszy w ręce, dziwisz się, czemu nie idzie Apostoł prawdy?..”. Widocznie dlatego nie idzie, że przychodzi do tych, którzy nie zapominają i nie przemilczają, a zdecydowanie bronią i chronią swoje, a przez to na nim się umacniają? Jakoś nie chciało się, odpowiadając pani Myrosławie, mówić o już przyjętym na Ukrainie chachłackim syndromie niższości, urzędniczym konformizmie oraz aż nadto żywotnym nawyku patrzenia na naszą przeszłość oczami komuno-bolszewizmu, KGB oraz poszczególnych szowinistycznie nastawionych rzeczników niektórych sąsiednich państw, jak i poszczególnych ukrainofobów wewnętrznej selekcji. Zamiast tego poinformowałem, że w marcu 2009 roku Wołyńskie Obwodowe Towarzystwo „Dzieci Represji”, wsparte przez Bractwo Weteranów OUN-UPA Kraju Wołyńskiego oraz Związek Ukrainek Wołynia, oficjalnie zwróciło się do Wołyńskiej Rady Obwodowej, aby tę niesprawiedliwość usunąć. Odpowiedź, którą otrzymano, obwieszczała, że sprawa została rozpatrzona „na posiedzeniu obwodowej komisji do spraw upamiętnienia ofiar wojny i represji politycznych”, w związku z czym „przewidziano na 2010 rok przeprowadzenie rekonstrukcji Steli spalonych wsi na memoriale Sławy, dokąd zostanie wpisana także wieś Krasny Sad”. A dodatkowo informowała, że „zbierają materiały… o tragicznych wydarzeniach we wsi Krasny Sad” do publikacji w jednej z wiodących wołyńskich gazet. Jednak w 2010 roku i do 9 maja, kiedy Ukraińcy czczą pamięć ofiar minionych nieszczęść, nazwy wsi Krasny Sad na wspomnianą Stelę wpisana nie została. A szkic o tragedii Krasnego Sadu, który oddano redakcji wymienionej w tej odpowiedzi gazety na początku sierpnia 2009 roku, nie trafił na jej strony ani po miesiącu czy dwóch-trzech, ani do 67. rocznicy tragedii, która minęła 19 kwietnia 2010 roku, ani do ostatniej dekady maja bieżącego roku. I już drugi rok leży w jakimś magazynie nowy pomnik, którego nijak nie może zebrać się, by zainstalować na wspólnej krasnosadzkiej mogile, Mychlińska Rada Wiejska. Wszystkie te fakty świadczą o tym, że tragedia pod nazwą „Krasny Sad” trwa. W szczególności także w duszach ludzi, którzy chcą widzieć niewinnie zniszczoną wieś należycie uczczoną. A skoro przez władzę państwową nawet na szczeblu wsi, rejonu i obwodu nie zostali oni uszanowani do dziś, to czy trzeba pytać, dlaczego do tej pory za dokonaną na nich rozprawę nie poprosili Ukraińców ani o przebaczenie, ani o wybaczenie Polacy? I dlaczego z tak bezczelną pewnością w tym, że ich działań nikt nie potępi, niektórzy ukrainofoby za obecnej władzy zdołali zorganizować wystawę pod nazwą „Wołyńska rzeź”, brutalnie podając w niej za prawdę nawet jawne kłamstwo? M. MOHORYTA, sekretarz odpowiedzialny Zakarpackiego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki
Po ogłoszeniu naszej niepodległości politycy zabrali się za ocenę i przewartościowanie niedawnej przeszłości, przede wszystkim Karpackiej Ukrainy oraz OUN-UPA w naszym regionie. Tylko przykro, że do tej sprawy zaczęli włączać się ludzie o nieczystych intencjach. A ich główna teza jest taka, że dążenie Zakarpacian do samodzielności zostało zapoczątkowane przez Galicjan. Bez uwzględnienia, że autonomię Rusi Podkarpackiej (od końca grudnia 1938 roku — Karpacka Ukraina) obiecał przyszły prezydent Czechosłowackiej Republiki T. G. Masaryk, a to zaktywizowało długotrwałą walkę Rusinów-Ukraińców z węgierskimi Rosjanami, czechofilami i innymi ukrainofobami spośród samych Zakarpacian (S. Fencykiem, A. Brodiem, I. Kurtiakiem, W. Kamińskim, A. Hahatkiem, Kosiejem i in.). Wypieranie się przez rząd Czechosłowacji problemów Zakarpacian, a do tego sytuacja, gdy Czesi i Słowacy sami znaleźli się na granicy zniewolenia po zdradzie monachijskiej, zmusiło premiera ks. A. Wołoszyna do zwrócenia się o pomoc do polityków i wojskowych z Galicji, choć ta sama znajdowała się pod władzą Polski. Jesienią 1938 roku na Zakarpacie przyjechali A. Melnyk, O. Kandyba (Olżycz), L. Rebet, J. Stećko, generałowie Ukraińskiej Armii Halickiej — M. Kałustianśkyj, W. Kurmanowycz, W. Petriw, pułkownicy — M. Kołodzinśkyj-Huzar oraz Z. Kossak, major R. Szuchewycz — przyszły głównodowodzący OUN-UPA. A iluż patriotów z Wołynia, Galicji, Bukowiny czy Naddnieprza pragnęło przybyć, by pomóc naszym rodakom! Choć każdego z tych, którym udało się dotrzeć na południowo-zachodnie stoki Karpat, nie było możliwości zapewnić miejsca zamieszkania, pracy, żywności itp., przez co ks. A. Wołoszyn zmuszony był zwrócić się do Prowodu OUN o ograniczenie skierowań, prosił o przyjazd tylko tych, którzy posiadają najbardziej niezbędne przygotowanie gospodarcze i wojskowe. Według logiki nieprzyjaciół, Galicjanie mieli jeden cel — skonfliktować Zakarpacian z Węgrami, a potem umyć ręce. Obecnie garstka rodzimych ukrainofobów jeszcze głośniej krzyczy, że OUN-UPA w latach 1944–1952 na Zakarpaciu nie było, że to znowu, gdy gdzieś trwała strzelanina lub rozbrzmiewały wybuchy, działo się rękami Galicjan. Bo gdyby, jakoby, ten duch opanował także naszych rodaków, działaliby oni masowo już od Święta Pokrowy 1942 roku lub od pierwszych tygodni wkroczenia na naszą ziemię „wyzwolicieli”. Choć w latach 1942–1944 odbywały się procesy sądowe przeciwko bojownikom o Ukrainę, ale o tym innym razem. To, co działo się w latach 1939–1941 w Galicji, możemy wyjaśnić:
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
