Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Chochły

Слово Просвіти, №41 за 2012 рік

— pozostała? Mam inne zawody, które pozwolą zarobić na chleb. I przy tym być pisarzem (chociaż bardzo nie lubię takiego określenia!). Ale państwo musi zatroszczyć się o wydawnictwo i rozpowszechnianie książek. Jednak to już sprawa wydawnicza. Mogę jedynie wspierać wszystkie żądania wydawców. Co do „noblistów” — to osobna rozmowa. O to troszczy się nie państwo, a niezależny komitet. Będziemy mieli swojego noblistę, kiedy utwory choć jednego z pretendentów zostaną przetłumaczone przynajmniej w pięciu krajach świata. Za wolny przekład utworu „na migi” nikt takiej nagrody nie da. — Nie mogę nie zapytać o „kwestię językową” człowieka, który z języka rosyjskiego przeszedł na ukraiński. Obecnie prawo faktycznie chroni język rosyjski, ukraiński został pozostawiony sam sobie. Zresztą, zaczął się parad regionalnych języków… Jaka jest Pana opinia w tej sprawie? — Jest taka, jak wszystkich normalnych, w tym również rosyjskojęzycznych ludzi: autorzy ustawy podpisali się przed milionami swoich obywateli pod… ignorancją, niechęcią do uczenia się, poruszenia mózgiem, pod analfabetyzmem i, w końcu, pod brakiem inteligencji. Prawdy oczywiste: język państwowy musi być jedyny i… ile języków znasz, tyle razy jesteś człowiekiem. Oprócz tego obrazili oni miliony innych narodów, które żyją na Ukrainie — Tatarów, Ormian, Żydów, Bułgarów, Greków. Wspieram ich w dążeniu do posiadania własnych gazet, szkół itd. Ustawa to kompletny absurd. Przecież, powiedzmy, jeśli w Donbasie czy w Odessie większość stanowi ludność rosyjskojęzyczna, to „regionalnym” trzeba czynić nie język rosyjski, a chronić prawa obywateli ukraińskojęzycznych! Tak samo wszędzie, gdzie zagłosowali ci nieszczęśni ignoranci, których na Ukrainie tak bardzo uciskają! Biedni, biedni… Jak powiedział Giordano Bruno — „święta prostoto…”. Zmanipulowano ich i szybko się podporządkowali. — W jakim stopniu wiatr upolitycznionej teraźniejszości wdziera się do Pana utworów? Co Pan myśli o naszej rzeczywistości? Jak Pan ocenia to, co wokół nas wrze? — Wdziera się. Ale, znowuż — nie „na czoło”, a metaforycznie. Jest to w „Gdyby”, będzie w „Ten, kto nie strzelał”, w „LSD”. W pełnej mierze jest w „Olenium”, który, niestety, nie przestał być aktualny. Oczywiście, mam swoje obywatelskie stanowisko — i bez niego w książkach się nie obejdzie. Ale czasem chce się zatkać uszy i oczy, jak wszystkim obecnie. I pomyśleć o wiecznym. Powiedzmy, o tym, że „wszystko mija — i TO minie”, że powrotu do despotyzmu nie będzie, choćby jak chcieli tego nasi obecni możnowładcy, że trzeba pomyśleć o duszy i o tym, że TAM ze sobą nic nie zabierzesz, oprócz nowego (czy nie bardzo) kostiumu. Że LUDZIE WSZYSTKO WIDZĄ i że nie trzeba uważać ich za głupie stado, a co najważniejsze: wszystko widzi Bóg. Oto co wrze wokół. Ale wierzę: dogotuje się do sprawiedliwości. Tylko trzeba nabrać mądrości, wiary i odwagi. A do tego czytajmy więcej mądrych książek! Rozmawiał Wołodymyr KOSKIN. Switłana MACHOWSKA, kandydat nauk filologicznych, m. Chmielnicki. Żyjemy w czasie, kiedy ludzie próbują poznać swój rodowód, studiują doświadczenie wybitnych naukowców i artystów przeszłości, aby nie tylko otrzymać estetyczną przyjemność z poznania, ale i zdobyć kierownictwo do działania, wcielić tę wiedzę w praktykę. Mowa nie tylko o tych, którzy są przywiązani do rozwoju techniki, zasobów materialnych, ekonomii, ale i o humanistach — edukatorach, naukowcach, pisarzach. I tutaj niedoścignioną postacią w ukraińskiej historii nauki był Ołeksandr Opanasowycz Potebnia — wybitny językoznawca, folklorysta, literaturoznawca, filozof, psycholog, pedagog, historyk sztuki. On, profesor Uniwersytetu Charkowskiego, za znaczne osiągnięcia naukowe został wybrany członkiem korespondentem Akademii Nauk. O jego wielostronnej działalności napisano niemało (szczególnie w lingwistyce i literaturoznawstwie), chyba najmniej naświetlona jest działalność folklorystyczna, której i Natalka POKŁAD. Nie od niedawna u nas ustaliły się pewne szablony, w tym i taki: naród — pojęcie święte, wyrzucać mu, a tym bardziej łajać go nie można, od niego trzeba się tylko uczyć. Zazwyczaj mówią to ci, którzy siedzieli lub teraz siedzą na wyższym lub niższym szczeblu urzędniczej drabiny, napuszczają na ten naród gęstej mgły (najczęściej — ideologicznej), powtarzają, niczym zaklęcia, wyuczone stereotypy, zasłaniając się nimi, jak tarczą, i nie mają zielonego pojęcia o prawdziwej głębi potrzeb-katastrof tego narodu oraz jego rozumień, bo na to ze strachu zamykają się oczy — „w celu uniknięcia załamania nerwowego”. Przypominają się napaści takich czyścioszków na Iwana Frankę, aż musiał wielki poeta odpowiedzieć im: „Ty kochasz, bracie, Ruś, jak chleb i kawałek słoniny… …Ja zaś nie kocham jej z wielkiej miłości…”. I obecnie zdarzało się słyszeć zarzuty od niektórych prawowiernych ziomków, że, rzekomo, obrażasz wieś, wyrzucasz jej, — i jak tylko śmiałaś, taka owaka niewdzięcznico, przecież ciebie ta wieś kiedyś wykarmiła, wyprowadziła na ludzi itd. A jeśli spojrzeć uczciwie, to wieś dzisiaj — na granicy katastrofy przez różnorodne knajpy, które obsiadły ją, niczym czyraki, przez bezrobocie, utratę tradycji i moralności, przez wyludnienie… I czy nie lepiej zdjąć swoje różowe okulary, nazwać palącą chorobę-problem i wspólnie szukać na nią lekarstwa, aniżeli dreptać na pseudopatriotycznym skrawku i szamać wyuczonymi za czasów radzieckich frazami? Na 22. roku państwowej niepodległości my z oszołomieniem szukamy swoją narodową ideę, szukamy dróg oporu nieładowi — w tym tego, co zaczęło się z naszym językiem, szukamy żywej iskry ognia, która by zapaliła serca młodych, aby oni nie stawali się obojętnymi na los rodzinnej ziemi. W latach 70—80. taką witaminą dla wielu była ostra poezja Wasyla Symonenki. Obecnie inny czas, inne estetyczne miary. A problem — ten sam. Dlaczego? Niektórzy mówią: „Nie ma masy krytycznej Ukraińców”. A czy będzie, czy przybywać będzie ta masa w naszej sytuacji? Jeszcze niezapomniany Jewhen Małaniuk z bólem uświadamiał, że Ukrainie, jak to nie paradoksalnie, brakuje Ukraińców, a zamiast tego w niej za dużo „małorosjan” i „chochołów” (przyczyny tego — że, rzekomo, wieki nas dusiła imperium, — dawno i burzliwie omówiono), i to dzisiaj nasza najważniejsza historyczna lekcja. Swój niewielki objętościowo utwór jego autor Orest Kohut nazwał powieścią-prowokacją. I nie na darmo, bo książka rzeczywiście prowokuje nie tylko do dyskusji, ale i do poważnych rozmyślań-przeanalizowań-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn