Strona · s. 16strona oryginału ↗
Nigdy nie chciałem zabijać ludzi
Слово Просвіти, №41 за 2013 рік
Nadia KYRIAN Przed rozpoczęciem wydarzenia Serhij Trymbacz, przewodniczący Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy, zaznaczył: „Kroniką filmową „Dnieprowska ballada” otwieramy nowy sezon. Autorem filmu jest Łeonid Mużuk. Poświęcił on wiele lat pracy redakcyjnej w studiu Dowżenki, w Ukrkinochronice, był dyrektorem Ukrtelefilmu. Zajmował się własną twórczością. Łeonid Petrowycz należy do tych ludzi, którzy mają coś do powiedzenia”. Dyrektor „Ukraińskiego studia filmów kronikalno-dokumentalnych”, producentka Natalija Szewczuk, podkreśliła sumienną pracę całego zespołu twórczego i wezwała do tworzenia nowych projektów. Łeonid Mużuk podziękował zespołowi twórczemu, tłumaczom (film kręcono w językach ukraińskim i niemieckim) oraz studentom. „Jest jeszcze jeden autor — zbiorowy. To operatorzy frontowi naszego studia. W filmie wykorzystano kadry kroniki filmowej tamtych czasów, które posiadamy dzięki ich heroicznej pracy. I jeszcze bardzo ważne jest to, że film powstał przy wsparciu państwa” — dodał Łeonid Petrowycz. Koledzy zaznaczali, że ten film to spojrzenie w przeszłość przez lata i to nie z jednej, a z dwóch stron. To nowe widzenie, to odkrycie. Łarysa Choroleć powiedziała, zwracając się do reżysera: „Jestem wdzięczna Panu za odwagę, za uczciwość przez wiele lat Pana działalności. A po tym filmie jestem pod takim wrażeniem, jak po obejrzeniu „Ukrainy w ogniu” Dowżenki. Uważam, że ten obraz musi być w każdej szkole, w każdej uczelni nie tylko na Ukrainie, ale i w Niemczech”. Reżyser filmowy Dmytro Łomaczuk poinformował, że Łeonid Mużuk za ten film został pierwszym laureatem nowo ustanowionej Międzynarodowej nagrody im. reżysera filmowego Wiktora Wasyłenki „Logos-sinema”. Wydarzenia wojenne analizują wszystkie postacie, którym wojna okaleczyła życie. Kolejno widzimy na ekranie tych ludzi: to Niemiec Horst Engelhardt, który jako 18-latek nie z własnej woli znalazł się w 1943 roku we wsi Romaszki w obwodzie kijowskim i do dziś dręczy go sumienie, że stał się uczestnikiem tego koszmaru; to mieszkańcy Romaszek, dziesiątki tysięcy niewinnie poległych radzieckich żołnierzy z powodu nieudolności, podłości, bezduszności głównodowodzącego, dla którego ludzie byli tylko mięsem armatnim… Mówi Horst Engelhardt: „Być żołnierzem to zła sprawa. Ale żołnierzem stajesz się nie z własnej woli. Byłem saperem, pracowaliśmy na polach minowych, tam, 100 metrów od nas był rosyjski front. Ale kiedy stamtąd wracaliśmy, żyliśmy wśród ludności cywilnej. I wtedy kobiety gotowały nam najlepszą zupę, jaką jadłem w swoim życiu”. Najstraszniejszym dla niego był dzień, kiedy najlepszy przyjaciel, który właśnie marzył o ożenku z piękną dziewczyną, nagle położył się — jakby odpocząć po drodze. A na czole pojawiła się czerwona kropka. Snajper trafił go w głowę. „Długo płakałem. Ta śmierć bardzo mną wstrząsnęła”. Od tamtej pory całe życie Horst analizuje tę wojnę: „Pewnego razu Rosjanie byli na wzgórzu, a my po drugiej stronie. Między nimi a nami był niewielki strumyk. Porozumieliśmy się z rosyjskim oficerem. Pozwolił nam nabrać z rzeki wody. I oni tak samo nabierali wodę. Gdybyśmy my lub Rosjanie zaczęli strzelać, byłoby wielu zabitych. Ale nikt o czymś takim nawet nie myślał. Znam niemieckiego lekarza, który opatrywał rosyjskich żołnierzy, częstował ich papierosami. Tak naprawdę było”. „Jestem bardzo winny. Ale gdybyśmy nie wykonali rozkazu, rozstrzelaliby nas. Tak samo było w radzieckiej armii. Staram się odkupić winy”. Horst odkupuje winy nie słowami, a czynami — już od wielu lat wozi do Niemiec na leczenie czarnobylskie dzieci, opiekuje się nimi… O krwawej maszynce do mięsa w tamtych stronach opowiadają romaszkowscy wieśniacy: „Ciotka opowiadała, że żołnierze leżeli jak snopy na polu. Obok wykopywali dół, tam kładli nieboszczyka i zasypywali. Potem na tym polu posiali proso, które wyrosło od dwóch i pół do trzech metrów. Gdzie były kałuże krwi, takie pszenice aż czarne…”. Około stu wieśniaków zabrano do pracy w Niemczech, kobieta opowiada, że karmili ich raz dziennie pomyjami, ciężko pracowała w fabryce wojskowej… A inna — o swoich marzeniach: „Nie chciałam ani cukierków, ani innych łakoci. Mnie wystarczyłoby, żeby była pełna chata kartofli, żebyśmy choć kartofli najedli się. 33-ci rok — mój, 41-szy — mój, 43-ci — mój. Jeszcze i pieriestrojka moja”. W filmie powiedziano prawdę o wydarzeniach na przyczółku bukryńskim i o ogromnych bezsensownych ofiarach na początku wojny. Przebieg ukraińskich wydarzeń wojennych oficjalnie w ZSRR był przemilczany. Prawdziwe przyczyny również nie były ujawniane. Od początku wojny w zachodnich okręgach zgromadzono już 20 tysięcy radzieckich czołgów. A tylko 3 200 czołgów mieli Niemcy na początku „blitzkriegu”. W ciągu pierwszych dwóch dni wojny niemieckie lotnictwo zbombardowało ponad 2 tysiące samolotów wojskowych, tysiące czołgów i dział. Wiele radzieckich czołgów Niemcy przejęli jako trofea. Stalin nie pozwolił generałowi Kyrponosowi, dowódcy kijowskiego okręgu, zawczasu przygotować się do spotkania z agresorem, ignorował doniesienia o tym, że Hitler przygotowuje się do ataku. Sztab Kyrponosa zaplanował zakrojoną na szeroką skalę kontratak z udziałem nowo przybyłej armii Koniewa. Jednak Stalin zerwał ten atak telefonem: „Niezwłocznie załadować armię i wspomóc jak najszybsze wysłanie do dyspozycji Moskwy”. Echelony armii Koniewa niemieckie samoloty rozbiły w drodze do Moskwy. Mykyta Chruszczow, wspominając tamten telefon, zauważył: Kyrponos miał wtedy pod Brodami realną historyczną szansę odwrócić bieg wojny w przeciwnym kierunku jeszcze na jej początku. Armia Kyrponosa zginęła z winy Stalina — nie wypuścił jej w porę z Kijowa. Ponad 600 tysięcy radzieckich żołnierzy dostało się do niewoli, a ilu zmarło — nie wie nikt. Łeonid Mużuk opowiedział, że zamysł stworzenia filmu o wydarzeniach bukryńskich powstał dawno. „Kiedyś w naszym studiu kroniki filmowej pracowaliśmy nad filmem „Ognista droga”. Marszałek Kyryło Semenowycz Moskalenko, konsultant naszego filmu, wyjaśnił nam: operacja bukryńska miała imitować Niemcom początek wyzwolenia Kijowa. Niemcy musieli uwierzyć, że rozpoczęło się decydujące forsowanie Dniepru. Potem Stawka Naczelnego Dowództwa zorganizowała prawdziwe forsowanie w pobliżu Luteża, wyżej na Dnieprze. Czy to był nieudolny manewr, czy nieudana operacja strategiczna? Urwiska sięgają do 150 metrów. System niemieckich umocnień wzdłuż Dniepru zamienił to miejsce w niezdobytą twierdzę. Uczestnik tamtych wydarzeń, rosyjski pisarz Wiktor Astafjew wspominał: „Jeśli z lewego brzegu Dniepru do wody wchodziło 25 tysięcy, to prawego osiągało 3 tysiące, maksimum 5”. O bezsensownych ofiarach ludzkich pisał tak: „I zwyciężając faszystów, nie nauczyliśmy się walczyć. Zasypywaliśmy ich górami trupów i zalewaliśmy morzami krwi”. Wkrótce będziemy obchodzić 70. rocznicę wyzwolenia Ukrainy od faszystowskich najeźdźców. Choć minęło już wiele lat, te tragiczne wydarzenia do tej pory nie zostały należycie naświetlone i przemyślane. W Domu Kina odbyła się premiera filmu dokumentalnego reżysera Łeonida Mużuka „Dnieprowska ballada” (operator Dmytro Sannikow, kompozytor Wołodymyr Huba). Autorom udało się w tym 52-minutowym obrazie powiedzieć bardzo wiele, wszechstronnie przemyśleć tragiczne strony, aktualnie i z humanistycznych pozycji. Po zakończeniu pokazu widzowie na stojąco oklaskiwali zespół twórczy. PRZEDPŁATA—2014 PRZEDPŁATA—2 0 1 4 Koszt przedpłaty Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
