Strona · s. 2strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «Czy Ukraina usłyszy Szewczenkę?», s. 1
Czy Ukraina usłyszy Szewczenkę?
Слово Просвіти, №41 за 2013 рік
Zakończenie. Początek na str. 1. Troską o los muzeów Kobziarza przepełnione było wystąpienie laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, artysty Anatolija Hajdamaki: — To, co zrobiono w Kaniowie, trudno wyrazić słowami. Dziwne, a gdzież nasza krytyka, gdzie historycy sztuki, patrioci, dlaczego milczą? Wygląda na to, że obecnie ukraiński patriota to ten, który śpi na piecu. A na obchody 200-lecia Kobziarza jadą ludzie z Europy, Kanady. Co oni zobaczą w Kaniowie? Szewczenki tam nie ma, takie wrażenie, że się nie urodził, nie żył, nic nie napisał i nie namalował. Nie ma nawet słynnego „Testamentu”, przetłumaczonego na 160 języków. Zamiast tego na prymitywnych planszach wystawa obrazów współczesnych, nikomu nieznanych artystów. Co za zaszczyt! Sam jestem artystą, stworzyłem ekspozycje wielu muzeów, ale w żadnym nie wywiesiłem swoich obrazów. Bo nie chcę, jak niektórzy, „przytulić” się do Szewczenki. Szewczenko uczył się u Briułłowa, a tutaj Skoryk uczy, nieudacznik-architekt. Nieudolność jest bardzo agresywna, nienawidzi wszystkich, którzy robią lepiej niż ona. Kazachstan przekazał do muzeum w Kaniowie wiele eksponatów, ale nie ma tam już ani jednego. Przyjadą Kazachowie na jubileusz, zapytają, gdzież te eksponaty? A eksponaty tam już nikomu nie są potrzebne. Zbrodnia w Kaniowie. Tutaj, w Kijowie, zbrodnia jest potrójna. Wyobraźcie sobie, że do Narodowego Muzeum Szewczenki będziecie już wchodzić skąś z boku, a nie z Bulwaru. Póki co jest tam teraz uroczyste wejście, stoją granitowe kolumny, które Tereszczenko przywiózł z Włoch. Tam są paradne wejścia, amfilady. 40 milionów hrywien rzucono na rekonstrukcję muzeum, a co się dzieje? Na dole parking i dwie restauracje. Jakie restauracje mogą być przy muzeum? Przecież to mycie naczyń, kuchnia. Już nie mówię o ekspozycji, ją Skoryk rozumie tak: kupić szklane szafy, takie jak w Kaniowie, i tam coś takiego położyć. Do jednej z szaf nie mieścił się akwaforta Szewczenki. Skoryk mówi: „A może utnijmy go”. Możecie sobie wyobrazić poziom ekspozycjonistów, którzy chcą przyciąć pracę Szewczenki. Czego dalej można się po takich spodziewać, jeśli dla nich witryna jest ważniejsza niż oryginały artysty. Głos zabrał przewodniczący stołecznego oddziału „Proświty”, znany kompozytor, historyk sztuki, muzyk Kyryło Stecenko: — Kijowska „Proświta” prowadzi otwartą konferencję naukowo-społeczną „Kultura wspólnotowej samoorganizacji Ukraińców i strategia przywództwa narodowego”. Zapraszam na nią 17 października, o 15.00, do Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, główny gmach, sala 217. Jest ekstremalny temat naszej rozmowy — ratowanie stołecznego muzeum Szewczenki. Proponuję stworzyć społeczny komitet ratowania tego muzeum. Bo zwykłe środki rozwiązania takiego problemu mogą być miękkie i spóźnione, wszak proces niszczenia placówki zaszedł zbyt daleko. To nie jest po prostu rozgrabienie pomieszczenia w celu przekształcenia go w restaurację, nie tylko ograniczenie ekspozycji i zamach na święte historyczne rarytasy. To zamach na to, by zdesakralizować Szewczenkę, postawić go na jednej półce z popkulturą, wszystkim tym, co nie ma żadnej ceny, oprócz pieniężnej. Ale naród istnieje dopóty, dopóki mamy świętość w duszy. 200-lecie Kobziarza to kolosalna okazja dla nas nie tylko, by uczcić Tarasa, ale i transmitować narodowi, wszystkim Ukraińcom planety, całej ludności wizje przyszłości Ukrainy przez pryzmat ideałów Szewczenki, jego widzenia Ukrainy, planety. Te wizje do dziś mają światowe znaczenie. Szewczenko w tym przełomowym momencie historii Ukrainy jest dla nas bardzo aktualny, naszym zadaniem jest tylko go przeczytać. I niech historia z Muzeum nas tylko zjednoczy. Nie dopuśćmy, by obchody jubileuszu odbywały się formalnie. Co może Komitet? To ideologia, to widzenie podstawowych wartości, ich utwierdzenie. Bez wątpienia to także społeczna kontrola wobec niedopuszczenia różnych wypaczeń. Musimy stanąć na straży słowa Szewczenki, który postawił swoje słowo na straży narodu. Co znaczy aktualizacja Szewczenki? Czytam Tarasa: „W swojej chacie swoja i prawda, i siła, i wola”. Czyż to nie najostrzejszy problem dzisiaj, kiedy w swojej chacie nie ma prawdy, kiedy Ukraina jest bezsilna, nie ma swojej woli, wciąż jesteśmy sterowanym państwem. Teraz wspieram Prezydenta w jego polityce dotyczącej ochrony suwerenności. Bo rozumiemy, w jaki sposób działa Rosja, zapraszając do swoich sojuszy, za czym idzie utrata suwerenności. Aktualizacja Szewczenki to pokazywanie go młodemu pokoleniu Ukraińców nie jako jakimś muzealnym eksponatem, a pokazywanie jego związku z najaktualniejszymi problemami współczesności. Jedną z moich propozycji jest „Taras Szewczenko-200: znaki i dźwięki”. Drugi projekt obliczony na uczniów i, być może, studentów, to ogólnonarodowa gra strategiczna „Taras Szewczenko: ukraińskie marzenie”. Jednym z pytań dziennikarzy do uczestników konferencji prasowej było, jak można zatrzymać niszczenie stołecznego Muzeum Szewczenki? Oto co na to odpowiedział przewodniczący „Proświty” Pawło Mowczan: — Następne posiedzenia Komitetu odbędą się pod murami Muzeum. Będziemy zwoływać do niego ludzi. Podobnie jak stworzyliśmy komitet ratowania Dworu Gościnnego, trzeba robić i nam. Ministerstwo Kultury przekazało miastu sprawę renowacji Muzeum. Dzisiaj sytuację tutaj kontroluje władza miejska, na której spoczywa cała odpowiedzialność. Ale jeśli nie ma rady miejskiej, nie ma kolegialnego organu władzy, to do kogo mamy apelować? Minister kultury jest kategorycznie przeciwny temu, co dzieje się teraz w muzeum. Ale środki od Ministerstwa Kultury zabrano, przerzucono na miasto, władza miejska jest i dysponentem środków, i wykonawcą prac. I tam dominuje myśl — nie przetargi, nie projekty, wszystko robi się samowolnie i samowładnie. W każdy sposób będziemy bronić tego obiektu. Zatem Społeczny komitet ds. obchodów jubileuszu przekształca się w komitet ds. ochrony Szewczenki. Znowu przenoszą nas w warunki siły wyższej, kiedy trzeba czegoś bronić. Nie ma zasadniczych długofalowych rzeczy. Znowu, jak wtedy, gdy słynny projekt ustawy językowej Kiwałowa-Kolesniczenki uchwalono bezczelnie, kiedy postawiono nas na kolana — „brońcie się”. Obecnie dzieje się to samo. I jedyny sposób to szukać ludzi o podobnych poglądach nie tylko w parlamencie, ale i wśród wszystkich nieobojętnych na los Ukrainy. A Kyryło Stecenko dodał: — Zamiast „renowacja” władza miejska po cichu wprowadziła termin „rekonstrukcja”. Na to poseł Ołeksandr Bryhineć złożył już pozew do prokuratury, na zamianę tych pojęć, bo one choć niby są podobne, ale istota jest inna. Tutaj potrzebne są akcje bezpośredniego działania, bronić nie tylko muzeum i nie tylko Szewczenki, ale i naszej przyszłości, naszego prawa do bycia Ukraińcami. Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
