Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

W 170. rocznicę napisania „Rozrytej mogiły”

Слово Просвіти, №41 за 2013 рік

Heorhij ŁUKIANCZUK 9 października minęło 170 lat od dnia, w którym Taras Hryhorowycz Szewczenko stworzył swój słynny poemat „Rozryta mogiła”. Tego dnia do Beresania w obwodzie kijowskim przybyła liczna delegacja przedstawicieli ruchów społecznych z Kijowa, aby uczcić tę jubileuszową datę w ramach obchodów 200-lecia urodzin wielkiego Proroka Ukrainy. To właśnie w Beresaniu Taras Hryhorowycz napisał „Rozrytą mogiłę”. Najpierw goście ze stolicy odwiedzili miejscowe muzeum i poznali jego dyrektorkę — Hałynę Ławrentijiwnę Ryh, która w swoim wieku 93(!) lat nie tylko stworzyła to muzeum, ale robi wszystko, aby pamięć o Kobziarzu żyła nie tylko wśród mieszkańców Beresania, ale i na całej Ukrainie. Właśnie na takich ludziach trzyma się Ukraina i pamięć pokoleń, tacy społecznicy to sól ziemi naszej… Hałyna Ławrentijiwna wyrecytowała „Rozrytą mogiłę” i opowiedziała zebranym w sali muzeum historię powstania słynnego utworu oraz o pełnej cierpień drodze życiowej Poety. Następnie odbyła się wizyta przy mogile, obok której Szewczenko napisał swoje znane dzieło, wielbiciele Poety złożyli kwiaty pod znakiem pamięci. Miejski chór „Weresień” wykonał pieśń do słów T. Szewczenki „Rycze i jęczy Dniepr szeroki…”. Przed zebranymi wystąpili: przewodniczący Związku Oficerów Ukrainy Jewhen Łupakow, historyk-badacz okresu scytyjskiego w naszej historii Wołodymyr Petruk, literaturoznawca z Perejasławia Rymma Towkajło oraz kobziarz Mykoła Towkajło. Podobną praktykę ogólnonarodowego obchodzenia 200-letniego jubileuszu T. H. Szewczenki warto rozpowszechniać w innych miastach i wsiach, w których wielki Kobziarz bywał i tworzył swoje nieśmiertelne poezje. zdjęcie H. Łukianczuka Anatolij KOWALCZUK, przewodniczący Boryspolskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki W maju 1843 roku Taras Szewczenko po raz pierwszy po ponad dziesięcioletnim pobycie na obczyźnie przyjechał z Petersburga na Ojczyznę. Z napięciem czekał na powód do przelania myśli i emocji na papier, szukał stosownych słów i formy. Potrzebny był jakiś zewnętrzny impuls do tego, aby wszystko, co bolało, przelać na papier. Powód znalazł się dopiero w październiku. Jadąc z Jahotyna, gdzie gościł u Repninów, do Beresania do folklorysty Platona Łukaszewycza, Taras zobaczył, jak niedaleko drogi jacyś ludzie rozkopywali dawną mogiłę. Liczne kurhany jeszcze dziś znajdują się na polach i we wsiach rejonów jahotyńskiego, barysziwskiego i boryspolskiego. I wtedy nastąpił błyskawiczny, wulkaniczny wybuch emocji, uczuć, namiętności poety. Nagle uświadomił sobie, że Ukraina, wpadłszy pod władzę rosyjskiego caratu, stała się podobna do mogiły, w której pogrzebane są narodowe nadzieje na lepszy los. Nikt przed Tarasem Szewczenką ani w literaturze ukraińskiej, ani światowej nie wyrażał w taki sposób swojej miłości do zniewolonej Ojczyzny. Kompozycyjnie utwór przypomina dialog — krótkie pytanie autora i rozbudowaną odpowiedź Ukrainy o przyczynach jej niedoli. Z wyobrażonej odpowiedzi matki-Ojczyzny wynika, że przyczyną nieszczęść Ukrainy stała się utrata przez nią państwowości i przejście z winy Bohdana Chmielnickiego w podległość Moskwii. Właśnie dlatego nie naród ukraiński, a okupant-Moskal gospodaruje na naszej Ojczyźnie. Poeta kończy wiersz nadzieją, że wolność jeszcze powróci na Ukrainę, a płacz i żal przeminą. Taras Szewczenko nawet w najczarniejszej dobie cudzoziemskiego ucisku i plądrowania Ukrainy przez okupantów wierzył w jej świetlany los. Swoją jasną wiarę przekazał czytelnikom. Dlatego poezja od razu zdobyła wielką popularność. „Rozryta mogiła” zapoczątkowuje nowy, jaśniejszy okres w twórczości poety. Nadszedł czas rozkwitu i dojrzałości talentu. Śladem za „Rozrytą mogiłą”, cztery miesiące później w Moskwie napisze jeszcze bardziej radykalny i patriotyczny wiersz „Czyhrynie, Czyhrynie”… Władza zawsze strasznie bała się buntowniczego, patriotycznego ducha w twórczości poety. I nie tylko moskiewsko-carska, ale i radziecko-komunistyczna. Ta ostatnia, w słowach uznając genialność i rewolucyjność Tarasa Szewczenki, podczas wydawania jego utworów usuwała z nich niektóre poezje, w tym wspomniane wyżej, inne przekręcała, zniekształcała ich treść. Uważam, że ukraińscy politycy, zwłaszcza najwyżsi urzędnicy, aby prawidłowo kierować państwem, muszą codziennie uważnie czytać, rzetelnie studiować utwory naszego genialnego poety i myśliciela. Aby mocno zapamiętać, czym kończyły się dla Ukrainy „sojusze” z Moskwą. Aby nigdy nie zapominać, co naprawdę kryje się za jej pochlebnymi, „miodopłynnymi” słowami o braterstwie, przyjaźni, gotowości przyjścia z pomocą itd. Dlatego zanim podejmą brzemienne w skutki decyzje polityczne, zwłaszcza w kwestiach geopolitycznego wyboru Ukrainy, powinni „radzić się” naszego narodowego proroka Tarasa Szewczenki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn