Strona · s. 7strona oryginału ↗
20 lat z „Proświtą”
Слово Просвіти, №41 за 2017 рік
Na terenie rejonu starosieniawskiego odrodzenie, a być może i narodziny „Proświty” przypadły na 1997 rok. Członkowie „Proświty” w rejonie wybrali mnie, nauczycielkę języka ojczystego, na przewodniczącą rejonowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. I oto już 20 lat rejonowy oddział towarzystwa skupia pedagogów, dziennikarzy, urzędników państwowych, literatów, pracowników kultury, studentów... Głównym kierunkiem pracy jest popularyzacja wszystkiego, co ukraińskie, co ojczyste: imiona, zwyczaje, język, święta, wiara, pisownia, obrzędy, ubiór, krąg zwierząt, pedagogika ludowa... Bo jeśli nie zasiejemy swojego — wyrośnie cudze. Niepokoi okupacja Ukrainy przez wszystko, co nieukraińskie: mamy nieojczyste imiona, zniekształcone nazwiska i toponimy, obce symbole, zwyczaje, idee, scenariusze, wyciągnięte z innych kultur. Nasze dusze również są wypełnione wszystkim, co obce. Jeśli dusz naszych dzieci nie napełnimy tym, co ojczyste, ukraińskie, to wypełni je obcy chłam. Właśnie tak duch ukraiński wyradza się. A dlatego hasłem życia obywatela powinny być słowa: „Myślę—wiem—uważam—działam”. Lubow SERDUNYCZ, przewodnicząca Starosieniawskiego Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, osiedle typu miejskiego Stara Sieniawa, obwód chmielnicki. Dla Ukraińców sprawa oświaty jest sprawą odrodzenia narodowego. B. Hrinczenko. W ciągu 20 lat wykonano niemało ważnych spraw w tym kierunku. Wspomina się, w szczególności, „Warsztaty językowe” dla urzędników państwowych, kierowników i pracowników organizacji oraz przedsiębiorstw, które zainicjował rejonowy oddział „Proświty”. Zwyczajnymi stały się wystąpienia pod pomnikiem T. Szewczenki w dni szewczenkowskie oraz w inne święta i daty pamiętne; publiczne wręczanie legitymacji członkowskich członkom „Proświty”, darowanie książek dla bibliotek publicznych i szkolnych. A także — prezentacje i wręczanie książek (rarytasowe wydanie „Kobziarza”, „Oni walczyli o wolność Ukrainy”, „Poetycka toponimika” i wiele innych, w szczególności — własnych) dla bibliotek rejonowych. Na 200-lecie T. Szewczenki przy wsparciu wydziału kultury odbył się rejonowy konkurs „Budziciel narodu, Prorok”. Razem z pisarzem z Kijowa S. Cuszkiem zebraliśmy podpisy na poparcie ustaw, które bronią bytu języka ukraińskiego jako jedynego języka państwowego. Włączam się i włączam innych do krajoznawstwa. Z referatami i komunikatami, które są zawarte w zbiorach naukowo-krajoznawczych i własnych książkach, występujemy na konferencjach z zakresu historii, etnografii, literaturoznawstwa, folklorystyki różnych obwodów, w szczególności chmielnickiego, żytomierskiego, rówieńskiego, wołyńskiego, winnickiego. Działalność Starosieniawskiej „Proświty” dawno wyszła poza granice rejonu. W 2009 r. zgłosiłam się do prowadzenia audycji oświatowych w Chmielnickiej Obwodowej Państwowej Kompanii Telewizyjno-Radiowej w celu nawrócenia rodaków na ojczyste myślenie, powrotu do ukraińskiej samodzielności, pisowni, odrodzenia ukraińskich imion, dialektów, świąt narodowych itp. Prawie 5 lat na zasadach społecznych byłam autorką i prowadzącą programów „Do ojczystych źródeł”, „Mamy wszystko swoje!”, „Studnia. Kultura mowy”. Przecież teraz mamy — wszystko cudze, choć mamy i wszystko swoje! A niewola kulturowa jest straszniejsza od fizycznej! Bo przyjmują za swoje wszystko fałszywe tylko ignoranci, niewolnicy! Niewolnikiem uczynić tyle można, że... można już i nie robić! Moje wystąpienia oświatowe i audycje w rejonowych mediach i w radiu obwodowym („Zniekształcone toponimy”, „Czy odrodzimy historyczną nazwę Telżyńców?”) jednak wpłynęły na przywrócenie poprawnej nazwy mojej rodzinnej wsi oraz innych miejscowości rejonu. Za główne w pracy uważam kontakt z dziećmi i młodzieżą. Dlatego często odwiedzamy przedszkola, szkoły, gimnazja, szkoły zawodowe, uczelnie wyższe, prowadzimy spotkania twórcze, darujemy materiały „Proświty”, własne zbiory zbiorowe, komplety portretów naszych twórców państwowości (dar od Ogólnoukraińskiego Związku Weteranów (Przew. gł. — I. Juchnowski)). Niejednokrotnie inicjowałam obchody Dnia powtórnego pochówku T. Szewczenki, a także czytanie przez urzędników państwowych „Kobziarza”, składanie kwiatów pod pomnikiem T. Szewczenki. Przy każdej możliwości i okazji występuję z komunikatami oświatowymi, poruszając kwestie narodowo-patriotycznego odrodzenia krajoznawstwa, w szczególności porządkowania zabytków historycznych i kulturowych, miejsc pochówku żołnierzy, a także o nowej biedzie Ukrainy. 8 października, na poświęceniu cerkwi KP w rodzinnych Telżyńcach, również poruszałam te tematy, ponieważ właśnie słowo oświatowe jest bardzo potrzebne do nawrócenia do niej wiernych, którzy długo byli w szponach wrogiego patriarchatu. Właściwie odbyły się dwa wielkie wydarzenia! Jedno — o znaczeniu ogólnoukraińskim, bo Patriarchat Kijowski powiększył się o jeszcze jedną cerkiew. A drugie wydarzenie — otwarcie asfaltowej drogi od Telżyńców do sąsiedniej Ułasowo-Rusanówki (3,5 km w kierunku centrum rejonowego). Na zaproszenie współmieszkańców nie mogłam nie wystąpić. Pogratulować — to mało. Słowo musi być oświatowe, bo odkąd we wsi jest cerkiew (budowali ją 8 lat, a działa trzy lata), to wieś — jest podzielona: część ludzi tak i chodzi do kaplicy na cmentarzu („w krzaki”, jak mówi niektórzy), zasadniczo omijając cerkiew, bo — Patriarchatu Kijowskiego... Więc zwracałam się i do tych, którzy powtarzają usłyszane w moskiewskiej cerkwi, że, rzekomo, „Ukraińska – jest nieprawidłowa, pierwszą była Moskiewska”. Zawsze zwracam się do tych, którzy sami nie szukają prawdy, nie mają czasu czy możliwości szukać jej, albo nie chcą znać prawdy. Mówiłam o tym, że chrześcijaństwo do Moskali przyszło z Kijowa. I kiedy tam powstała Cerkiew Moskiewska, podlegała ona Metropolii Kijowskiej. Z czasem Moskwa Metropolię Kijowską zaanektowała, tak, jak teraz zaanektowała Krym. Rozumieją to nawet niektórzy nasi księża, i dlatego przechodzą do Patriarchatu Kijowskiego. Toż to ona, Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu, nazywa Stalina „Bożym sługą” i faktycznie odpuściła mu grzechy! Toż to ona, Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu, pobłogosławiła współczesną wojnę moskiewsko-ukraińską i nie potępia, a wspiera ją! Hipnotyczna mgła, na którą Moskwa wydaje szalone pieniądze, nie pozwala zdjąć bielma z oczu i wielu moim współmieszkańcom. Kto myśli, ten rozumie to wszystko. Bądźmyż nie tylko rozumni, ale i myślący! Tylko człowiek, który myśli, jest zdolny zidentyfikować wartości narodowe. Cieszyłam się z tłumu ludzi. Przyjechało wielu ludzi z centrum rejonowego (Starej Sieniawy), z sąsiedniej Ułasowo-Rusanówki, z Chmielnickiego (władze, władyka i rodowici mieszkańcy wsi), z Międzyboża, wychodźcy z Telżyńców skądkolwiek, współmieszkańcy... Na koncert i świąteczny poczęstunek zawitał i Ludowy Artysta Ukrainy Wołodymyr Smotrytel, za co mu szczerze dziękujemy, jak i za jego wspaniałe piosenki. Pięknie wystąpili i nasi, starosieniawscy, artyści z Rejonowego Domu Kultury. A najwięcej słów podziękowania otrzymał prezes Przedsiębiorstwa Prywatnego „Obrij” Ołeksandr Iłłarionowycz Krot, który zainicjował i faktycznie budował cerkiew z księdzem Ołehem Makarowskim, a także najwięcej dołożył do budowy drogi. Dla skupienia twórczych ludzi i szlifowania ich słowa stworzyłam i kieruję rejonową dziecięcą pracownią literacką „Muza Nadikwynia” (od 1995 r.) oraz rejonowym stowarzyszeniem literackim „Dżerelynka” (1999). Wydałam 16 własnych zbiorów oświatowych (poezja, proza, badania, folklor) i uporządkowałam ponad 10 zbiorowych, których tylko w ciągu 2014 roku redagowałam 5, a w ciągu współczesnej wojny moskiewsko-ukraińskiej inicjowałam, porządkowałam i redagowałam ponad 10. Wydaliśmy rejonowe almanachy: „Starosieniawska wiosna”,
“Nadkwynnia”, “Wsi moja, tyś pisanką podolską”, “Rozmaj”, a także “Kwitnie w Chmiel-grodzie Złota Róża” (obwód winnicki). Zainicjowała i wydała międzynarodowy zbiór o OUN i UPA “Ukraina-matka wzywa nas do powstania” jako odpowiedź wszystkim ukrainofobom, którego prezentacje odbyły się w różnych miastach. Środki uzyskane ze sprzedaży książek przekazujemy wolontariuszom na potrzeby naszych żołnierzy na wschodzie Ukrainy oraz rannych na wojnie rodaków. Zainicjowała rejonowy konkurs rysunków dziecięcych w mieście Chmielnik (obwód winnicki), które weszły do zbioru o Majdanie i współczesnej wojnie (“Głosem Majdanu”, redaktor-opracowujący — L. Serdunycz, 2014, twórczość mieszkańców Chmielnika (obwód winnicki)). Zainicjowała i wydała ogólnoukraiński zbiór literacko-krajoznawczy “Poetycka toponimika”, przygotowuję 2. wydanie. Zwyczajnymi stały się spotkania twórcze z uczniami rejonu starosieniawskiego, obwodu chmielnickiego, obwodu winnickiego, rozpowszechnianie książek oświatowych. Organizujemy konkursy literackie. Na 200-lecie urodzin T. Szewczenki przy wsparciu wydziału kultury przeprowadzono rejonowy konkurs literacki “Budziciel narodu, Prorok”. W mieście Chmielnik (obwód winnicki) już tradycyjnymi stały się wieczory literacko-oświatowe “Trzy matki, trzy losy, trzy kaliny” z udziałem twórczych ludzi regionu. W tym roku niemal we wszystkich szkołach rejonu wraz z uczestnikiem Majdanu J. Krawczukiem przeprowadziliśmy Czytania Banderowskie oraz pokaz slajdów o życiu i działalności S. Bandery. Bierzemy udział w akcjach charytatywnych na rzecz zbiórki środków na potrzeby żołnierzy-rodaków. Moi wychowankowie, członkowie dziecięcego rejonowego studia literackiego “Muza Nadkwynnia”, stale biorą udział w rejonowym święcie poezji “Starosieniawska wiosna”. Właśnie “Proświta” jest realizatorem ukraińskiej idei narodowej. Dlatego tak ważna jest działalność tej najstarszej na Ukrainie organizacji pozarządowej. Przecież “kryzys kultury towarzyszy kryzysowi duchowemu” (P. Mowczan). Tę lukę staramy się wypełnić. Rezultatem mojej wieloletniej pracy jest zbiór scenariuszy świąt państwowych i ludowych, podręcznik działań z zakresu właściwego ukraińskiego ludoznawstwa “Z ludowej studni”, który został wydany dwukrotnie i rozpowszechniony w szkołach kraju. Koniecznie musimy nadrobić to, w czym zostaliśmy okradzeni, co podlegało zakazom i zniszczeniu. Musimy stać się sobą. A w tym celu tak konieczne jest, aby w ukraińskim domu znalazły swoje stałe miejsce Kobziarz, dzieła wielkich Ukraińców I. Franki, Łesi Ukrainki, W. Stusa, książki o I. Mazepie i rycerzach narodowych (kozakach, strzelcach siczowych, powstańcach), którzy podlegali zakazom nawet wspominania o nich. A także — obrazy ukraińskich artystów, roz-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
