Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

«Nie płaczcie za mną nigdy» Jubileuszowy wieczór-benefis Łarysy Kadyrowej

Слово Просвіти, №41 за 2018 рік

Dmytro DROZDOWSKYJ 7 października narodowa artystka Ukrainy Łarysa Kadyrowa, która 10 września obchodziła swój jubileusz, na scenie Narodowego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki w ramach festiwalu „Maria” przedstawiła widzom swój jubileuszowy wieczór w formie spektaklu „Nie płaczcie za mną nigdy” według utworu Marii Matios. „Nie płaczcie za mną nigdy” — to spektakl o filozofii życia, w którym śmierć jawi się jako niemal najważniejszy jego element. Śmierć jako pora roku, jako jeden z cykli życia, który trzeba zaakceptować. Łarysa Kadyrowa po mistrzowsku oddała żywotność huculskiego światopoglądu, w którym ironia wobec siebie zwycięża tęsknotę i strach przed spotkaniem z nieznanym. A śmierć rzeczywiście może być nagła: ktoś przygotowuje się do niej, zamawia trumny, a nagle śmierć przychodzi do kogoś innego. „Nie płaczcie za mną nigdy” — to spektakl, który afirmue życie w jego naturalnych przejawach. Zło na świecie bierze się z ludzkich języków, a językami kieruje diabeł. Kiedy boli — milcz, kiedy jest źle — milcz, przetraw w sobie ból, tylko nie czyń szkody innym. Justyna, mądra i wolna wewnętrznie karpacka Sybilla, w którą wcieliła się Ł. Kadyrowa, cały czas żartuje i ironizuje, śmieje się z siebie, choć w jej życiu również było niemało bólu. Mimochodem bohaterka wspomina o głodzie z 1946 roku, za którym kryje się patrzenie w oczy śmierci. Kobieta, która wydaje się widzowi bezgrzeszną i bogobojną, nagle wspomina, że trzykrotnie rodziła martwe dzieci. Temat grzeszności człowieka w inscenizacji pozbawiony jest potępienia i wyrzutów. Sumienie każdego — oto sędzia. Człowiek jest grzeszny, bo taki jest od stworzenia świata. A ból, tęsknota, grzechy — to, jak mówi M. Matios, części kardiogramu życia. Aby wznieść się w górę, czasem trzeba upaść. Bóg nie daje człowiekowi tylko wyżyn i w tym tkwi prawo życia, kiedy w rezultacie oporu, poprzez pokonywanie przeszkód człowiek wywyższa się także nad śmiercią. Śmieje się i żyje dalej. Mówiąc o innych, Justyna nigdy nie mówi źle o ludziach, przeciwnie, pragnie pokazać, że i w życiu, i w śmierci (jak jej zmarły mąż) byli oni ludźmi jasnymi, w trumnie jej Petro był podobny do aniołka. Ł. Kadyrowa po mistrzowsku oddała zachodnioukraińską gwarę i myślenie człowieka, który postrzega śmierć jako część życia. Do śmierci trzeba starannie się przygotowywać, nie lekceważąc tej części życia. We wsi Justyny umierają młodzi i starzy, artyści i robotnicy… Śmierć — to dana, której nie da się pokonać. Jednak można ją przekształcić w to, co będzie dawać siłę. To, co nie zabija, czyni nas silniejszymi. I rzeczywiście, od pierwszych kwestii spektaklu rozumiesz, jak żywotny jest naród ukraiński, jeśli potrafi tak śmiać się z siebie i ze śmierci, ile energii zawarto w ukraińskiej mentalności, która pragnie nie wpuszczać w siebie tęsknoty i smutku, a żyć z uśmiechem, radując się ze świata i z siebie. Jak starannie Justyna wyjmuje z przygotowanej dla siebie trumny wszystkie atrybuty procesji pogrzebowej, dodając do tego dowcipy o tym, że po wypłakaniu się ludzi trzeba nakarmić. Tylko wódki nie trzeba, bo od wódki są wszystkie nieszczęścia na planecie. Spektakl daje możliwość zastanowienia się nad tym, z czego składa się prawdziwe życie. Justyna, która przez cały spektakl coś robi, dowodzi, że ludzkie szczęście tkwi w prostych, małych rzeczach. I aby pokochać świat, trzeba nauczyć się pokochać siebie. Justyna rzeczywiście kocha siebie w pozytywnym znaczeniu. Nie chce kłaść się do małej trumny, bo na tamtym świecie kości będą ją boleć. Tak samo chciała, żeby jej Petro miał ładną trumnę, bo inaczej musiałby podginać kolana i zwijać się, a to niewygodnie na tamtym świecie. Huculska mentalność polega na skłonności człowieka do śmiania się ze śmierci i, odpowiednio, pokonywania śmierci humorem. „Gdybym ciągle coś robiła, to żyłabym wiecznie” — mówi Justyna na początku spektaklu. Moment ciągłego robienia czegoś rękami (wyjmowanie ubrań, rozwieszanie ich, przymawianie) — to pierwowzór modelu tworzenia świata, do którego zdolny jest każdy człowiek. Justyna cały czas tworzy wokół siebie mikrokosmos, w którym jest Bóg. I w tej zdolności do pracy rękami, do wykonywania małych spraw kryje się sekret zwycięstwa nad śmiercią. W pracy człowiek jest szczęśliwy i zdolny śmiać się z siebie, żartować z innych po dobroci, a także postrzegać śmierć jako część tego kosmosu, który Justyna tworzy swoją codzienną pracą. Maria Matios jest mistrzynią w obrazowaniu psychicznego świata ukraińskiego człowieka. Przestrzeń jej utworów literackich — to świat prostych ludzi, którzy mają miłość do Boga i przyrody. Justyna opowiada o współmieszkańcach wsi: ktoś z nich cudownie gra na instrumencie muzycznym, ktoś pości, przestrzegając wszystkich religijnych tradycji i oddając Bogu wolny czas w niedzielę. Mimochodem przypominasz sobie Omelka Kajdasza, który pościł gorliwie, jednak mimo to zmarł nagłą śmiercią. I jak tu nie zgodzić się, że wszystkie nieszczęścia biorą się z wódki. Albo z tego, że człowiek traci głęboką więź z Bogiem i zamienia wiarę w element bezmyślnego kultu. Nie płaczcie za mną, nie smućcie się — mówi główna bohaterka. Życie dano człowiekowi po to, aby przeżyć je, nie czyniąc zła. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn