Strona · s. 9strona oryginału ↗
Wiaczesław Huk. Kronika krymska
Слово Просвіти, №41 за 2020 рік
*** To ziemia niewybaczonych, to szczery smutek zapomnianych, to uczucie samotności, to dotkliwa pora wygnania, tak gaśnie jesienny wieczór w mętnym zmierzchu, tak łąki przyjmują rzekę, która przekroczyła granice,
która zburzyła brzeg, by uwolnić się z ciszy, która wypełniła przestrzeń ciemną barwą nocy, gdzie w martwych ptasich oczach zgasły gwiazdy wysokie, gdzie w lodowatych rzekach zmarzły ciężkie, płynące wody;
żywe przypomina kamień, noc – ogarnięta wstrząsem, ktoś poznał osobliwy los – wracać krętymi ścieżkami, na poranek szron pokrywa ciemne owoce w jesiennym sadzie – jakby możliwość nowego nabycia i nowej straty;
śniło się, że czas się zatrzymał i wszystko stało się nieśmiertelne, pewna kobieta przed lustrem czesała włosy, zdziczały sad za oknem nabierał ciepłej barwy, dni sieroctwa mijały, a w sercu krwawiła jesień;
pamiętam ucieczkę z Krymu, ale, zdaje się, za późno, i twoje słowa – ciepłe i szczere, rodzące się nagle, tak jak wezbrana woda pochłania ukryte w jarach w ciszy gniazda, i pośród dnia nagle urywa się rodzinny głos.
*** Długimi wrześniowymi zmierzchami on po prostu milczał, pewnie miał jakąś osobistą troskę, gorycz czy zmęczenie. Krymski bezludny pejzaż zranił złamane sny, zapach jodyny i piołunu to zapach utraconej ojczyzny. Jego włosy przykrywał stary filcowy kapelusz, na ramionach wisiał płaszcz na watowanej podszewce. Wydawało mu się, że niebo jest pełne jaskółek, lecz jego dusza umarła pięć lat temu na Krymie. Życie było nieubłagane jak odwieczna samotność na południu, gdzie dowiedział się, że już nie odczuwa piękna jak kiedyś. Rdzawa woda powoli rozpuszczała rozmiękłą glinę, niebo twardniało jak dojrzałe ziarno pogrzebane w ziemi. Pomyślał, że krew zawsze należy do naczyń, że na polach o tej porze panuje cisza, a w sadach wieje wiatr, że zna siłę miłości i jest zdolny do łez, ale jego mięśnie ogarnęło drżenie, a gardła dotknął skurcz. Krok naprzód i sto kroków wstecz, tam gdzie minione już przekwitło, został sam, powierzywszy duszę wszystkim, których kiedyś znał, jak osobisty pamiętnik, w którym zapisana jest bolesna chwila, jak rodzinny głos, który śpiewał kołysankę. Który słyszysz po raz ostatni, Boże? Największy zaszczyt przypada temu, kto mówi nieprawdę. W szpitalu pielęgniarka nabijała puchem poduszkę, poszewkę. Wiedział, że musi wrócić tam, gdzie wkrótce umrze, a zmęczona fala zetrze głębokie ślady na wilgotnym piasku.
*** Jego wzrok wyłapuje kobietę przy otwartym oknie, nad starymi drzewami potężny, drżący wir ptaków, które wiatr pędzi z całych sił na puste przedzimowe pola. Trochę później wszystko ogarnia martwa cisza i twarda ciemność, wtedy zwykłe słowa ważą wiele, lecz brakuje już słów, lodowata, wilgotna przestrzeń przeziera przez mokre gałęzie;
sina noc odbija się cyną na powierzchni ciężkiej wody samotnego jeziorka przy wiejskim hotelu, gdzie losy dwojga kiedyś bardzo zakochanych całkowicie podporządkowuje miedź gwiazdy, tylko wspomnienia o przeszłości pozostają na zawsze, w których ludzka dusza boli, cierpiąc od niepokojów – i kobieta zdejmuje z palca obrączkę i kładzie ją na stole;
Rano siedzieli w pokoju w milczeniu, jak bywało nieraz, choć teraz już po raz ostatni. Czuł, że odchodzi od niej z powodu, którego nie potrafi pojąć, tak jak odurza młode wino. Po obiedzie samochód na polnej drodze mija drogowskaz, za kierownicą siedzi mężczyzna, na niebie gaśnie rude słońce, a on zmierza ku polom podobnym do lekko ułożonego sukna;
lecz potem zatrzymuje samochód przy drzewach, gdzie wczoraj ptaki próbowały odpocząć. Ogarnia go pustka pustych gniazd, myśli o niej, jego twarz odbija męki duszy. Nad polami jak sieć wisi mgła, owija wierzchołki drzew. W jego pamięci utkwiły oczy kobiety, już pełne łez, wiejski hotel, stare drzewa, ptaki, ołowiane jeziorko…
***
Słyszał, jak psy próbowały upolować lisa na polu, bezbłędnie rozpoznając jego tropy i kierunek biegu. Porośniętymi głębokimi rowami pędził je wiatr południowy, tam, gdzie zamulone źródło matowiało i lśniło srebrem. W pokoju było bardzo cicho, a na zaścielonym łóżku, twarzą do góry, od dawna bez ruchu leżał mężczyzna, bezsilnie zamknąwszy oczy;
w milczeniu rosła odległość od niego do wody lodowatej, jakby jaskrawe, rozległe wieczorne światło pod koniec upalnego lata, gdzie piękna młoda kobieta w białej sukni trzymała w dłoni kapelusz, gdzie na piaszczystym brzegu ciemniały łodzie i gorzko pachniało smołą. Tak ciało czuje żywe zimno i martwe ciepło starej tkaniny. To długie życie jest jak ofiarne wino albo niepojęty czyn;
po śmierci głos opuszcza ciało, jak człowiek opuszcza stary dom, jak rodzinna pieśń, nagle urwana na przenikliwej nucie. Czuć to życie jak żal za na zawsze utraconym rajem. Lecz umrzeć z nadzieją w sercu, by mimo wszystko powrócić w przeszłość, tak brzmi dojrzała pora i słowa pożegnania, wypowiedziane na koniec. Leżał jak leżą zgniłe owoce, pozbawione soku w miąższu;
dla niego to, co czuł wcześniej, stało się obce i odległe, jak drobne rysy bliskiej twarzy, która z upływem czasu została zapomniana, kiedyś, poznawszy miłość, jego życie stało się zupełnie inne, od niedawna jego niepokojące myśli były pełne popielatych barw, lubił sierpień, poetyckie książki, samotność, nieokrojone pole i letnie sny po obiedzie, gdzie nad polem wzlatywał wyrostek szarych czapli.
*** w drodze z kościoła patrzył na stado gołębi, które wieczorem krążyło nad przydrożnymi wiązami, w oczekiwaniu wielkości uczuć ożywała jego istota, która zawierała echo przeszłości i błogą ciszę, gdzie bzowe cienie ślepo płynęły za ciężką wodą, a w oddali zmierzch otulał obnażone drzewo, oto dom w polu, stado owiec i wojskowy mundur, który po obiedzie wisiał w przedpokoju na starym krześle, mężczyzna, który pozostał w pamięci i na fotografiach, i deszcz w drugiej połowie dnia, który padał bez przerwy, i kobieta przy świecy z powiekami ciężkimi od łez, tak wspólna żałoba mierzy nieprzezwyciężone granice życia. Wysłał jej list, ale nie doczekał się odpowiedzi, może jednak dobrze, że milczała, teraz, kiedy przygotowywał kolację, wspominał jej obraz, choć nie wiedział, jak pokonać strach ani jak przezwyciężyć to, co wywoływało w duszy sprzeczność i rozbieżność, niebo gęsto siniało w zastygłych wierzchołkach drzew. Szukał schronienia, w kościelnym dziedzińcu siedział przy ścianie w cieniu szmaragdowych okiennic, jak gaśnie barwa i piasek wytrząśnięty z buta albo rzecz zgubiona przez kogoś na piaszczystym brzegu, jego dusza starała się pojąć życie w samotności, jakby rozpacz i pustkę w zaniedbanym Bożym ogrodzie, gdzie Morze Czarne obiema rękami trzymało wrżnięty brzeg, tam była strata przeszłości, obcość i wygnanie. Zasypiał, lecz słyszał, jak wiał oszalały wiatr, jak zepsute zgnilizną owoce waliły o okno, mała izdebka pachniała drzewem owocowym, i ten przytulny zapach niepokoił niespokojne sny.
*** Twoje ziarno ciężkie, twoje słowa proroczne – różanią przepojony wieczorów spokój, i gołąb sinawy głośno gruchocze, tam gdzie sen wody kiedyś usta karmił;
w płynności bytu kryje się trwałość i każda rzecz staje się podstawą podstaw, jak ziarna bytujących bólów, jak nieustanne współczucie, które słodko i na zawsze wrasta w rodzoną krew;
moja samotności, moja wielka zguba, – w rozkołysanej wodzie odbił się ptasi tłum – tak stado spłoszonych gołąbek wpada w życie, szukając istoty;
jednak woda milczy i zmrok fal gaśnie, gdzie odpływ zachowuje światło dnia, a gołębi szybki, niespokojny tłum leci nad cichym polem na oślep.
*** dłużej żyje w pamięci to, co kiedyś szybko minęło: krymska jesień zupełnie blisko, pola wycieńczone upałem, śmierć znanego poety w przytułku dla emigrantów, za wysokimi oknami niebo i mocne ścięgno drzew, migotliwe cienie wędrownych ptaków na wymytej podłodze, owo poczucie ulotnego życia i zapach żywicy, które niepokoją i zmuszają do ostatecznego określenia się
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
