Strona · s. 13strona oryginału ↗
W Kijowie pożegnano Ołesia Doriczenka
Слово Просвіти, №41 за 2020 рік
Walerij JASYNOWSKI
I znowu wieczorny telefon, na dźwięk którego zamiera serce. Przygnieciony głos bliskiej osoby i wieść uderzająca jak obuch: — Ołesia nie ma... Wymęczył się... Przez długie lata walczył z chorobą, na którą medycyna nie znajdowała lekarstwa. Zacięcie, zawzięcie, twardo bronił każdej piędzi ciała, ducha, myśli. Rok temu, w jego dzień, 20 września, zadzwoniłem, żeby mu złożyć życzenia. Zdążyłem powiedzieć kilka słów, usłyszałem na drugim końcu jego ciche: „Taki to...”. A potem głos córki: „Ołesz Wasylowycz bardzo się zmęczył...”
Wchłonął potężny rozmiar czysto kijowskiego, czysto ukraińskiego świata artystycznego. Urodził się w tej okolicy, w kijowskiej „łacińskiej dzielnicy”, każdy zakamarek której jeszcze pamiętał głosy odrodzicieli ukraińskości, sławnych profesorów Uniwersytetu Włodzimierza, „hromadzian”. W domu sąsiadującym z pałacykiem Mychajła Hruszewskiego. Na zawsze zachował w pamięci dziecięcy obraz wdowy po akademiku, jej postawę, łagodny głos. I drobny podarunek — pisankę i kawałek paschy — z jej rąk w głodną Wielkanoc 1946 roku. I ten obrzydliwy wandalizm, jakiego władza dopuściła się wobec bogatej biblioteki Hruszewskiego, gdy zabrakło gospodyni domu. Niektóre bezcenne książki z dedykacjami wybitnych ukraińskich pisarzy, uczonych, artystów, część tego skarbu, który leżał w kupie w szopie osieroconej posiadłości, którą komunalni urzędnicy natychmiast przerobili na wielomieszkaniowy ul, Ołesz razem z bratem przeniósł do domu. Ale już pierwszej nocy do ich mieszkania wpadli siepacze, zrobili rewizję i skonfiskowali zakazaną literaturę, grożąc i matce, i dzieciom straszliwymi karami. Nie zwrócili uwagi na kilka tomów Encyklopedii Brockhausa. Tak przechowywały się one przez dziesięciolecia w domowej bibliotece Ołesia Doriczenki, aż komunalny ul mieszkalny wraz z niepodległością Ukrainy wrócił do swego prawdziwego właściciela, Mychajła Hruszewskiego, i stał się muzeum pamięci. Wtedy Ołesz Doriczenko zaskoczył muzealników wielkim darem: uratowanymi książkami z domu Mychajła Serhijowycza.
Ołesz Doriczenko — artysta o niezliczonych obliczach. Znakomity tancerz, który jeszcze z Hryhorijem Wierowką i jego legendarnym chórem objechał świat. Oryginalny poeta lat sześćdziesiątych, którego twórczość, bez przesady, kontynuowała w naszych czasach życie szkoły neoklasyków. Historyk sztuki, który między innymi otworzył dla Ukrainy szkołę słynnego monumentalisty Dawida Siqueirosa, bo spotykał się z nim w jego meksykańskiej pracowni. Muzykolog, melomani, bo tak wielkiej liczby płyt z nagraniami muzyki klasycznej i gwiazd świata opery raczej nie znajdziecie już nigdzie indziej w stolicy. I wreszcie — zdumiewający malarz, artysta soczystej, czysto doriczenkowskiej barwy życia, której nie da się pomylić z żadną inną. W tych obrazach jest jego poezja, jego znawstwo sztuki, jego smak muzyczny. Właściwie sam on w słodkiej chwili twórczości.
Przyjaźniliśmy się wiele lat. Ale znałem go znacznie wcześniej, jeszcze ze studiów — jego wiersze krążyły w odpisach razem z poezją Symonenki, Liny i Cholodnego. Szczęśliwy los obdarzył mnie wielkim skarbem — poznaniem go i zaprzyjaźnieniem się z nim. I ten dar jest niezniszczalny, nawet teraz, gdy jego prochy spoczęły w rodzinnej kijowskiej ziemi. Lśnią życiem jego obrazy (hojnie i chętnie obdarowywał nimi przyjaciół, jednym z nich uczcił nasze zasiedlenie się w nowym mieszkaniu), oddychają jego mądre książki poetyckie, albumy jego płócien z ciepłymi dedykacjami: „Mojemu drogiemu współautorowi...”. Czytam ponownie ten autograf i mimowolnie się uśmiecham. Kiedyś Ołesz Wasylowycz wspominał, jak Siqueiros na pożegnanie dał mu pistolet natryskowy z farbą i, puszczając oko, zaproponował: „Zostawcie i wy swój ślad na moim nowym muralu”. A kiedy Ołesz z czcią trochę spryskał z puszki czerwoną barwą, roześmiał się: „Teraz i wy jesteście moim współautorem”.
Jedną z ostatnich książek wydanych za jego życia — zbiór wierszy, esejów literackich i artystycznych, szkiców — Ołesz Doriczenko nazwał „Słodka niewola twórczości”. Miałem szczęście być jej redaktorem i, przeczytawszy rękopis, zadzwoniłem do Ołesia Wasylowycza, by wyrazić swój zachwyt. „A to dopiero takie, — usłyszałem szelest jego głosu. — Najważniejsze dopiero się obmyśla”...
W szkicu o nim, który wprowadził do tej książki jako przedmowę, nazwałem go Wędrowcem. http://grinchenko-inform.kubg.edu.ua/mandrivnychyj/...
Jestem pewien: jego dusza i teraz nie znajdzie ukojenia w wiecznym rajskim spokoju, lecz będzie wędrować, szukając piękna tam, gdzie Życie jest Nieskończone. A tutaj był i pozostanie wieczną artystyczną chwałą ukochanego przez niego Kijowa, a do ostatniego jego ziemskiego tchnienia — drogiej Ukrainy.
1 października 2020 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
