Strona · s. 3strona oryginału ↗
90 lat bez Niej. Słowo Iryny Farion z okazji oficjalnego zamknięcia XX Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka
Слово Просвіти, №41 за 2020 рік
„Nie cudzymi, a naszymi rękami nas zabijają” (Ołena Pczilka). W szczególnych warunkach kończymy XX Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka. I nie jest to tylko pandemia covidowa – to „zielono-czerwony” rewers językowo-społecznej świadomości w imperium zła ZSRR z jego satelitą USRR. Nawet wojna, wstydliwie i służalczo wepchnięta w skrótowce ATO czy OOS, i 15 tysięcy zabitych za Ukrainę nie otrzeźwiły społeczeństwa w tym, że JĘZYK – to kamień węgielny państwa i że w naszym przypadku – to tożsamość ze swoim państwem narodowym. Język, jak i państwo, są w tym czasie szczególnie zagrożone, pomimo uchwalonej niedoskonałej liberalno-hybrydowej ustawy językowej z 25 kwietnia 2019 roku, która pozostawiła edukację początkową w językach mniejszości narodowych; ZNO (zewnętrzną niezależną ocenę) – w języku niepaństwowym aż do 2030 roku; język sądu – jaki bądź; język mediów – kwotowany i hybrydowy; język obsługi, porządku publicznego i ochrony zdrowia – „akceptowalny dla stron”; język kultury – „według zamysłu twórczego”; język druku i rozpowszechniania – w zależności od „osobno wziętego miejsca”; język nauki – przeważnie angielski; interfejs użytkownika programów komputerowych i stron internetowych – od państwowego do „znacie wszystkie języki ludu słowiańskiego” (czyli języki UE), a z art. 9, ust. 2 zniknęli deputowani Rady Najwyższej Ukrainy, „którzy są zobowiązani władać językiem państwowym i stosować go podczas wykonywania obowiązków służbowych” – zamiast tego przejmująco pozostał ten obowiązek dla deputowanych Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu… I wszystko to nazwano osiągnięciem. Cóż, jak tu nie wspomnieć adoratora upadłej „wszeludzkiej ideologii” czy „podszczuwacza rosyjskiego liberalizmu” (D. Doncow) M. Drahomanowa z jego wymownym wierszykiem:
Hej, Ukrainiec prosi niewiele: Wolności dla ludu i języka, Lecz nie porzuca on do całej Rusi I do wszystkich Słowian miłości. Z Północną Rusią nie złamiemy sojuszu, My z nią bliźnięta z rodu, My wieki dzieliliśmy i radość, i smutek, I razem wstępujemy w wolność… 1871 r.
Jak wiadomo, kto mało prosi, tego mocno gnębią. Dlatego nie dziwi, że w szóstym roku współczesnej wojny z Rosją władczą ideologią stała się mantra „jakaja raznica” jako logiczne zrodzenie mantry od poprzedniej władzy „jedyna kraina — jedinaja strana”. Prawo przyczyny i skutku będzie działać zawsze i będzie bezlitosne dla błędów narodu. Z uwagi na nieustanne chodzenie Ukraińców po piekielnych kręgach historii, gdzie w cudowny sposób zwycięstwa zmieniają się w porażki i rzadko odwrotnie, postanowiłam ustanowić nagrodę Ołeny Pczilki za najlepszą znajomość języka ukraińskiego i wręczam ją zwycięzcy już szósty rok z rzędu. Bo właśnie Ołena Pczilka, w przeciwieństwie do swojego rodzonego brata Mychajła Drahomanowa, którego „cały czas trzymała ta moskiewska pleśń” (Ołena Pczilka), nie cierpiała na „ogólnoludzkie ideologie”, a, jak sama powiedziała w autobiografii, „według swojej ideologii Ołena Pczilka przede wszystkim – ukraińska nacjonalistka, gorąca patriotka swojego kraju”. Jakich tylko brutalnych epitetów nie usłyszała pod swoim adresem od postępowych i tolerancyjnych, dobrze znanych dzisiaj Ukraińców – I. Neczuja-Łewyckiego, S. Jefremowa, D. Doroszenki, J. Czykałenki, W. Wynnyczenki, S. Petlury i in.: i „baba z pieprzem”; i „Pczilki miodem nie karm, a pieprzem”; „to ta baba, której sam diabeł na widłach trzewiczki podaje”, a już później – „burżuazyjna nacjonalistka”, „reakcjonistka”, „faszystka”, „wróg ludu”. „Ówczesne ukraińskie społeczeństwo, które lubiło wygładzać wszystkie ostre kąty, mówić półgłosem, nie obrażać nikogo, kto mógłby zaszkodzić, – uważało ją trochę za dziwaczkę!” (Dmytro Doncow). Czyż dzisiaj jest inaczej? A Ona uparcie pracowała nad dekolonizacją mózgów rodaków. To Ona – pierwsza kobieta nacjonalistka, wydawca, dziennikarka, naukowiec-akademik, jednocześnie pisarka-nowatorka i mecenas. To Ona już w wieku 12 lat napisała swoje pierwsze opowiadanie, a w wieku 17 lat tłumaczyła artykuły o problematyce społeczno-politycznej z języków francuskiego i niemieckiego, mając tłumaczenie za potężny środek rozwoju języka ojczystego. To Ona ratowała autentyczny ukraiński haft ściegiem płaskim i przewlekanym przed brokarowskim czerwono-czarnym krzyżykiem, PO RAZ PIERWSZY wydając „Ukraiński ornament ludowy” (1876) w roku zakazu ukraińskiego słowa. To Ona, wbrew zakazowi, w 1903 roku na otwarciu pomnika I. Kotlarewskiego mówiła w języku ukraińskim. To Ona wśród czterech ukraińskich delegatów w Petersburgu domagała się od moskiewskiego premiera S. Wittego zniesienia zakazu ukraińskiego druku. To Ona w 1907 roku podpisała oświadczenie do ministra edukacji z żądaniem zezwolenia na naukę w języku ukraińskim (I. Denysiuk, T. Skrypka. Gniazdo szlacheckie Kosaczów. Lwów, 1999, s. 18). To Ona, już za bojowników o „wszeludzkie ideały” – bolszewików, owinęła popiersie T. Szewczenki niebiesko-żółtym sztandarem, który ze złości zrzucił czekista Kramarenko na ziemię, a Ona, podnosząc flagę, głośno krzyknęła: „Hańba Kramarence!” (L. Drofan. „I prawdę, i walkę błogosławić”. Ołena Pczilka we współczesnym odczytaniu, s. 209). To Ona przeciwstawiła się „tolerancyjnym Ukraińcom”, którzy biczowali ją za sprawiedliwą krytykę szowinistycznego żydostwa w czasopiśmie „Ridnyj kraj”: „Między tymi Żydami, którzy żyją na Ukrainie, są nie tylko drapieżni lichwiarze, wyzyskiwacze, a i wszystko to, co wychodzi”
To ona stworzyła rozsypy słów — sztuka, promienny, żarliwy, obłęd i inne, a szczególnie ważny dla nas ZWYCIĘZCA. To Ona była płodna jak ziemia i kąśliwa jak pszczoła. To Ona całym życiem udowodniła, że infekcja liberalizmu jest bardziej szkodliwa niż otwarty wróg, dlatego była dla większości niewygodna i niebezpieczna. Dlatego ten, kto otrzymuje nagrodę imienia Ołeny Pcziłki, zobowiązany jest nie tylko znać jej życiorys, ale iść drogą Olhy Drahomanowej. Jak słusznie powiedziała o niej Sofija Rusowa: “Olha Petriwna – to rzeczywiście marmurowa postać: nigdy przez całe życie nie odstąpiła ani na krok od swoich przekonań. Wrogów umiała boleśnie ranić. Była w wielkim poważaniu w rodzinie Łysenki i Staryckich. Brała udział w pracy literackiej Ukraińców, pisała wiersze i opowiadania, ale nie mają one tego znaczenia, jakie miała sama ONA – O. Kosacz, i tego wpływu, jaki miała ta kobieta na niemałą część ukraińskiego społeczeństwa”. Bardzo chcę, abyśmy swoją nacjocentryczną działalnością i tym wyjątkowego znaczenia Konkursem zdementowali smutną myśl Ołeny Pcziłki z jej listu do Łesi z 1888 roku: “Widzę, że nie być mi z moimi utworami prorokinią nigdzie, a zwłaszcza w swoim królestwie, czy też księstwie kijowskim!” (L. Drofan, s. 201) Niech ten słynny dwudziestoletni maraton językowy w roku 90-lecia odejścia Ołeny Pcziłki inspiruje się jej ideami i czynem, i niech nikt z nas — ani naukowcy, ani pisarze, ani wykładowcy, ani nauczyciele, ani uczniowie i studenci — nie schodzi z drogi nieogarnionego poznania naszego języka jako trójjedni: duszy, intelektu i broni. P.N. Witam zwyciężczynię Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego 2020 Olhę Wołodymyriwnę Jakuszewą (Państwowa placówka oświatowa “Lwowskie wyższe zawodowe училище handlu i sfery usług”, III miejsce) i wręczam nagrodę imienia Ołeny Pcziłki. Oto tak zupełnie przypadkowo zeszły się dwie Olhy…. JĘZYK jak najlepiej obnażył prawdziwą istotę imitatorów ukraińskiej idei i pseudoopozycji wobec antyukraińskiego kursu w państwie. Od redakcji: Prosimy czytelników o dołączanie ze swoimi pytaniami do Iryny Dmytriwny Farion, profesor, doktor nauk filologicznych, stałej autorki "Słowa Proświty".
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
