Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Hryhorij HARKUSZA: „Zawsze śpieszyłem się, by wrócić na Ukrainę!”

Слово Просвіти, №41 за 2021 рік

– Jak muzyka i pieśń weszły w Pana życie? – Chylę czoła przed moimi rodzicami w dozgonnej wdzięczności. To właśnie oni zaszczepili we mnie miłość do muzyki i śpiewu. Urodziłem się na Dniepropietrowszczyźnie we wsi Szesternia w rejonie szyrokińskim, w rodzinie kowala. Ojciec miał niezwykły głos – silny i piękny. W rodzinie było nas pięcioro – czterech braci i siostrzyczka. W domu bardzo kochano muzykę, tata i mama grali na bałałajkach. Początkowo ojciec kupił bałałajki także starszym braciom, ale oni nie mieli ochoty grać na tych instrumentach muzycznych. A ja taką ochotę miałem – w wieku sześciu lat nauczyłem się już grać ze słuchu na bałałajce. Potem zapragnąłem nauczyć się grać również na harmonijce, ale nie mieliśmy za co jej kupić, bo żyliśmy biednie, rodzina była duża. Jednak mieliśmy gęsi i kiedy uczyłem się w szóstej klasie, ojciec sprzedał dwa gąsiory, żeby kupić mi harmonijkę. Szybko opanowałem i ten instrument muzyczny. W ósmej-dziewiątej klasie grałem już na wszystkich pożegnaniach do wojska w naszej wsi. Ukończyłem dziesiątą klasę. „Gdyby tak jeszcze nauczyć się grać na bajanie” – marzyłem. W tym czasie zostałem uczniem ślusarza w parku samochodowym w Krzywym Rogu, rozpocząłem naukę w wieczorowej szkole muzycznej. Mogłem już sobie pozwolić na kupno bajanu i w ciągu dwóch lat go opanowałem. Potem – służba w wojsku. Cały wolny czas i tam poświęcałem grze na ulubionym instrumencie. Po służbie wojskowej wstąpiłem do Dniepropietrowskiej Szkoły Muzycznej w klasie bajanu. Wtedy nawet nie myślałem, że z czasem będę śpiewał, zostanę solistą. Uczyłem się w szkole do trzeciego roku. Przy akompaniamencie bajanu lubiłem pośpiewać dla duszy. Pewnego razu ten śpiew usłyszeli moi koledzy, którzy uczyli się na wydziale dyrygencko-chóralnym. „Hryszu, masz taki głos! Jeśli nie pójdziesz na przesłuchanie do pedagoga od wokalu, to my cię zaniesiemy na rękach” – powiedzieli. Po tym podszedłem do pedagoga od wokalu Serafimy Dawydowej. „Ma Pan taki wstrząsający głos! Zaraz pójdę do dyrektora naszej szkoły Mychajła Obermana” – takie były słowa pedagoga po tym, jak zaśpiewałem. Poprosiła, aby pozwolono mi raz w tygodniu fakultatywnie zajmować się wokalem. Zacząłem brać lekcje i robić zauważalne postępy. A kiedy kończyłem trzeci rok, do naszego miasta przyjechał były solista Teatru Bolszoj, artysta ludowy ZSRR Ołeksandr Iwanow, który w tamtym czasie zajmował się działalnością koncertową. Po zakończeniu jego koncertu wszedłem do jego garderoby i mówię: „Chcę, żeby Pan mnie posłuchał”. „Co zaśpiewasz?”. Zaśpiewałem epitalamium z opery Rubinsteina i pieśń ludową. Powiedział, że mam wspaniały głos i poradził wstępować do Konserwatorium Moskiewskiego. Stamtąd przysłali warunki przyjęcia, ale pomyliłem się z datą przyjazdu. Tam już wybrano wokalistów, a sekretarz komisji rekrutacyjnej powiedziała mi, żebym przyjeżdżał w przyszłym roku. Ja jednak poprosiłem, żeby mnie przynajmniej przesłuchali. Właśnie podszedł dziekan wydziału wokalnego i zapytał, skąd jestem. Mówię, że z Ukrainy. „Skoro z Ukrainy, to znaczy, że głos jest” – odpowiedział. Następnego dnia zebrali się wykładowcy, przyszedł i rektor. Zaśpiewałem arię księcia Igora z opery o tym samym tytule. Po tym kilku profesorów zaproponowało naukę w ich klasach. Kazali przyjeżdżać we wrześniu, żeby zdać egzaminy wstępne. Przyjechałem pierwszego września, kiedy wywieszono listy tych, którzy zostali przyjęci na wydział wokalny. Wśród nazwisk znalazłem i swoje. O egzaminach wstępnych nikt mi już nawet nie przypominał. – Co dały lata nauki? – W studiu operowym konserwatorium odśpiewałem wiele partii: Oniegina, Figara, Germonta, Griaznowa i in. Ale ja, Ukrainiec, marzyłem o powrocie na rodzimą Ukrainę. Jeszcze studiując w Konserwatorium Moskiewskim, przyjechałem na przesłuchanie do Kijowskiego Teatru Operowego (obecnie Narodowa Opera Ukrainy). Tutaj mi powiedziano: „Nie możemy Pana przyjąć. Mamy zlikwidowaną grupę stażystów. Poza tym nie ma Pan partii w języku ukraińskim (wtedy większość oper w Teatrze wykonywano po ukraińsku)”. Potrzebowali barytonu z repertuarem, który zastąpiłby Hulajewa, wyjeżdżającego do Moskwy. Więc z Operą Kijowską nie wyszło. W drodze do hotelu kupiłem gazetę „Wieczorny Kijów”. Przeczytałem, że właśnie tego dnia odbywa się przesłuchanie konkursowe w Filharmonii Kijowskiej (obecnie Narodowa Filharmonia Ukrainy). W kieszeni miałem już bilet na wieczorny pociąg do Moskwy, nie miałem wielkich nadziei, że poszczęści mi się w filharmonii, ale postanowiłem spróbować. Naczelnik działu kadr powiedział, że konkurs jest zakończony, jednak dano mi możliwość przesłuchania. Wykonałem arię Mazepy z opery Czajkowskiego o tym samym tytule oraz pieśń „Kijowie mój”. Najwyraźniej im się spodobało, bo kończąc Konserwatorium Moskiewskie, otrzymałem wezwanie do Filharmonii Kijowskiej. Po raz pierwszy wyszedłem na scenę w jednym z koncertów z piosenkarką Wałentyną Kowalewską. Każde z nas miało po części. Ukraińska publiczność mnie jeszcze zupełnie nie znała, ale przyjęła dość ciepło. Ogółem byłem solistą Narodowej Filharmonii Ukrainy przez 45 lat. Pierwsze trzy lata nie brałem udziału w oficjalnych koncertach. Pomógł przypadek. Do Kijowa przyjeżdżała kosmonautka Wałentyna Tierieszkowa, która miała spotkać się z pracownikami zakładów radiowych. Trzeba było przygotować koncert – i przypomniano sobie o mnie. Oprócz mnie (koncert odbył się w hali produkcyjnej) występowało trio bandurzystek. Wykonywałem pieśń Ihora Pokłada „Moja Ukraina” oraz ukraińską pieśń ludową „Patrzę ja w niebo”. Po koncercie podeszła do mnie Tierieszkowa, uścisnęła dłoń i powiedziała: „Jaki Pan ma piękny głos!”. Z czasem zaczęto mnie zapraszać na koncerty do Narodowego Pałacu Sztuki „Ukraina”, zaczęły się nagrania w radiu, zdjęcia w telewizji. – Co może Pan powiedzieć o swoim repertuarze? – Jest on u mnie dość duży: od muzyki duchowej, starodawnych romansów, arii z oper – po ukraińskie pieśni ludowe, utwory współczesnych ukraińskich kompozytorów, lubię także wykonywać włoskie pieśni. Prezenterka telewizyjna, artystka ludowa Ukrainy Tamara Stratijenko nazwała mnie najlepszym wykonawcą pieśni wojskowych na Ukrainie. Szczególnie bliskie jest mi arcydzieło artystyczne Mykoły Łysenki do słów Iwana Franki „Bezgraniczne pole”. Śpiewając je, jakbym widział przed sobą szerokie łany, siwy Dniepr, zielone Karpaty, najbłękitniejsze na świecie Morze Czarne… Widzę moją rodzimą Ukrainę. Wiele utworów wykonywałem na Ukrainie jako pierwszy, wśród nich – pieśń „Zielony klon się rozwinął”. Pozdrowienia od Anatolija Mokrenki. Objeździłem z występami całą Ukrainę (organizator – „Ukrkoncert”). Występowałem także w Bułgarii, Słowacji, Czechach, Jugosławii, Finlandii, Włoszech, USA, Wietnamie, Iraku, dwukrotnie w Kanadzie. Każda zagraniczna podróż jest ciekawa na swój sposób. Szczególnie zapamiętałem występy w USA i Kanadzie, gdzie śpiewaliśmy dla Ukraińców. Przyjmowano nas wspaniale. W Kanadzie występowałem razem z solistką Filharmonii Zakarpackiej Mariczką Zubanycz, a w USA – z nieżyjącą już Dianą Petrynenko, śpiewaliśmy solo i w duetach. Często proponowano mi, bym został, ale odpowiadałem: „Nie, kocham Ukrainę”. Śpieszyłem się do swojej rodziny – dzieci, żony. Oczywiście publiczność wszędzie jest inna. Ale jeśli dobrze śpiewasz, to wszędzie przyjmują cię dobrze, gdziekolwiek byś nie występował. Zagraniczna prasa nazywała mnie rycerzem sceny, artystą, który swoim potężnym śpiewem może zastąpić chór. – Mówią, że jakoś podczas Pana koncertu spadł żyrandol... – Nie żyrandol – plafon, na koncercie w Szostce, w szkole muzycznej. Bardzo dobrze mnie tam przyjmowali. Wyszedłem śpiewać na bis, Rok 2021 jest jubileuszowym dla znanego ukraińskiego śpiewaka i pedagoga, artysty ludowego Ukrainy Hryhorija Harkuszy (baryton liryczny). Od 1971 roku był solistą Filharmonii Kijowskiej. Od 1993 roku jest wykładowcą Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy imienia Piotra Czajkowskiego na katedrze śpiewu solowego, od 1998 roku — profesorem. W repertuarze śpiewaka znajduje się ponad 500 utworów. Hryhorij Harkusza jest akademikiem Międzynarodowej Akademii Duchowego Zjednoczenia Świata, kawalerem nagrody prezydenckiej — orderu "Za zasługi", kawalerem orderu księcia Jarosława Mądrego V stopnia, laureatem nagrody imienia Iwana Neczuja-Łewyckiego. Dzisiaj Hryhorij Jakymowycz jest gościem "SP".

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn