Strona · s. 4strona oryginału ↗
„Armia. Język. Wiara” Małe historie wielkiej biedy... Historia trzecia
Слово Просвіти, №41 за 2021 рік
Czy wolontariusze, wyjeżdżając raz za razem w strefę wojny, myślą o niebezpieczeństwie? Czy ukraiński żołnierz, wyruszając „na wyjście”, myśli o śmierci? Epilogiem mojej delegacji na frontową Ukrainę w składzie wolontariackiej brygady Poleszuków stały się te małe historie. Czy poruszą czytelników tak, jak poruszyło mnie to, co zobaczyłam, nie wiem. Ale przejdźmy do rzeczy – krótko o już znanych postulatach.
Ludmiła BOSYK, przewodnicząca Wołodymyreckiego Rejonowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki
Zdjęcia autorki
Wojna to czarno-biały świat: tu od razu widać całą kruchość i słabość najedzonej i sennej cywilizacji spokojnej ziemi. Wróg na wojnie jest wyraźnie widoczny i zrozumiały. Nienawidzi cię, strzela do ciebie. Ty nienawidzisz go i tak samo strzelasz do niego. Kto jest kim – wojna pokazuje szybko. Ostatni wyjazd wolontariuszy z Wołodymyreckiego, Sarnieńskiego i Dubrowickiego rejonu na wschodnią, frontową Ukrainę. Wśród upominków – rysunki dzieci z szczerymi słowami. Oksymoron dzisiejszości: XXI wiek, era kosmiczna – i wojna w gościnnej Ukrainie. Szanujcie swoich obrońców! Tylko oni stoją między wami a wojną!
Armia
Listy do „prawosieków”
Pod obfitymi gałęziami żółtych donbaskich czereśni postać żołnierza wydawała się niewielka. I rzeczywiście – młody drobny chłopak w „piksele” z zainteresowaniem obserwował nasze rozładunek: woda butelkowana, kasze, soki, słodycze. Jego kolega sprawnie odbierał ładunek z rąk wołontariuszy z Polesia. Po ostatnim punkcie – kaplicy – Taras Baik nie zdjął już nawet duchownego ornatu, dlatego rozładowujący pomoc humanitarną wyglądał nieco dziwacznie. Ciężkie były zgrzewki butelkowanych soków i dla Swiłany Prawnyk, ale kobieta z wprawą przenosiła dary z busa do magazynu „ochotniczych batalionów”. – Ojej, przecież są tam rysuneczki dla was! Obiecaliśmy dzieciom z Berestiańskiej niedzielnej szkoły, że wręczymy je osobiście każdemu obrońcy! A one są wymagające, zapytają „z raportem”, – uśmiechając się, mówi ojciec Tarasij i szybko wraca do samochodu po dzieła.
Chłopcy z ochotniczych batalionów strzepnęli z rąk kurz ładunku, zwyczajnie wytarli je o solidnie znoszony mundur i jakoś tak ostrożnie, delikatnie, tylko końcami palców wzięli rysunki. W tej paczce kolorowo migotały bazgroły maluchów: żółto-niebieskie serduszka, taneczki z narodowymi flagami, ich wizja naszego zwycięstwa i szczere słowa wsparcia: „…wiem, że wam jest ciężko, wiem, że wam trudno. Dziękuję! Jesteście Bohaterami Ukrainy! Życzę, żebyście żyli wiecznie, żebyście spotkali się z rodzinami. Jestem jeszcze mała, może czegoś nie rozumiem, ale wiem, że jesteście najlepsi!”
Mimo wszystko zapytałam chłopaka-prawosieka w „pikselu”, zdążywszy połknąć słowo-zwrot „dziecko”: „…a ile masz lat?” „Dziewiętnaście”, – jego odpowiedź do dziś mruga w pamięci jak epizod z filmu...
Piszę te wiersze i przypominam sobie niejedyne wyrzuty rodaków prosto w twarz „ATO-wcom” albo w komentarzach w mediach społecznościowych: „Za pensję, za pakiet socjalny i ulgi poszedł. Może i na tyłach przesiedział… Nie wysyłałem cię tam”. Za co i za kogo to dziecko poszło walczyć? Retoryka. U ukraińskich żołnierzy pancerzem jest wiara. U większości ukraińskich cywilów – pancerzem jest odroczenie od mobilizacji i poboru. Mówią weterani: ateistów na wojnie nie ma. „Ochotnicze bataliony” służą nadal dla idei – mimo prób uchwalenia ustawy o ich ulgach, nie mają statusu UBD ani szczególnych ulg. A ilu z nich zginęło bezimiennie w pierwszych krwawych bitwach!.. A oni są nadal, i ich szeregi nie rzedną.
Monologi żołnierzy-weteranów
Historii żołnierskich są tysiące. A dziesiątki tysięcy tych historii po prostu nie schodzą z ust ponurych autorów. Kiedy „atowiec” już odważa się opowiedzieć o perypetiach przeżytego zdarzenia, to jest to jak spowiedź.
„2016. Stanica Ługańska. Do sklepu spożywczego weszliśmy przy wyjeździe ze szpitala, w stronę Makarowego. Nadgryziony sklep, a my, oczywiście, „faszyści-zachodniacy”, kupujemy, co jest. Przy drzwiach małe dziewczątko, dziecko wojny, stoi skulone, przestraszone, a sprzedawczyni warczy na nią, aż przykucnęła: „No! Czewo ty, dawaj, gałota, chwatit, wali!” Dziecko do drzwi. Nie wiem, co powstrzymało chłopaków, u każdego w domu pewnie też dzieci – zabrali dziewczynkę, ma na imię Maryja. Rodziców zabito, mieszkała z babcią i dwoma braciszkami. Nasi chłopcy wrócili do sklepu i kupili, właśnie kupili, jedzenie dla niej! Po jakimś czasie do nas na punkt kontrolny przyszła ta dziewczynka. Jak znalazła, to już nieważne – dziecko przywiozło w taczce pomidory, bo tam ludzie zawsze uprawiali warzywa w szklarniach. Chata może się walić, a szklarnie są wszędzie i kto może, ten uprawia, tym właśnie żyją. Przywiozła i płacze: „Riebiata – eta nie otrawlennoje, chotitie, ja każdyju pробuju”. A przedtem, niedaleko od nas, na posterunku „Stalingrad” „dobry” miejscowy przyniósł słoiczek miodu z Ф-1 w środku... Nikt z nas nawet się nie zastanowił, zabraliśmy ten skromny plon małego, ale prawdziwego dziecka Ukrainy. Ona i jej bracia tam mieszkają. Dwa światy – jedno państwo”, – opowiada „Stiw”.
„Wojna – to inny świat, straszny, z zapachem krwi i potu, oleju napędowego, kawy i papierosów. Świat – przesiąknięty dymem prochu, płonącego sprzętu, ciał i żarzącego się w piecyku węgla. Wojna – to czarno-biały świat. Z pierwszymi strzałami w twoją stronę – 99% problemów przestaje istnieć i pozostaje tylko to najważniejsze. Dlatego nie możesz zrozumieć tego, co na „grażdance” ludzie nazywają problemami. Czy to problemy? Przecież za rok nawet o nich nie będziecie pamiętać! Ciebie, który poszedłeś na wojnę, już nie ma. Jeśli miałeś szczęście pójść i wrócić żywy i cały – i tak wróciłeś innym. Na zawsze innym. Ale kim jesteś teraz – wiesz dokładnie. Ty i tysiące innych, ochrzczeni ogniem wojny, przebijając drogę przez piekło walk, otrzymaliście swój szewron (bojowego podrozdziału), jako znak „swój”. Swój – to znaczy, że twój flank lub twoje plecy są osłonięte. Znak „swój” i twój szacunek otrzymali ludzie różnego wieku, zawodów i wykształcenia. I dlatego trudno ci słuchać od dorosłego mężczyzny frazy-wymówki: „Nie poszedłem na wojnę, bo...” Bo wiesz, że u kogoś z tych, którzy byli z tobą plecy w plecy w walkach, być może było takie samo własne „nie poszedłem na wojnę, bo...”, ale on poszedł. A ktoś poszedł i został… na zawsze. Na bojowych. Na zawsze, bro! I nauczyć się żyć obok tego wszystkiego jest bardzo trudno! Ale najbardziej gryzie i dręczy – poczucie niedokończonej sprawy. Nie zamknęliśmy granicy, wojna się nie zakończyła. Kiedy giną młodzi chłopcy i dziewczyny, którzy nie powinni umierać – tego nie da się nauczyć żyć obok”, – z monologu-spowiedzi żołnierza Sił Zbrojnych Ukrainy Jewhena.
Wsparcie kapelanów i opieka w warunkach wojny są niezwykle ważne. Dobre słowo, wypowiedziane w porę, jak wyselekcjonowane ziarno w żyznej glebie, tak samo jak duszpasterskie pouczenie dla wojownika. Dziś uznają to wszyscy.
Obwód donagański. Cerkwie PCU we wsiach Bereste, Kanonicz i Polycia podarowały kaplicom wojskowym szaty liturgiczne – ikony i ręczniki. Od teraz będą służyć jako amulet dla naszych obrońców.
„…Niewypowiedziane pozostało niewypowiedzianym…” Wojskowi nie lubią dziennikarzy. Jesteśmy z tej braci, która potrafi wyrządzić szkodę bez trudu – nie to sfotografowała, nie to opublikowała. Dlatego najtrudniej mi opowiadać o obrońcach – tu nawet wielokropek będzie wielomówny. Rozładowujemy się na kolejnym „punkcie” – piła spalinowa, siatka maskująca, materiały budowlane, foliowana bariera, łakocie. Oleg Mozul z Wołodymyrem Melnykiem sprawnie przewijają rulony, Switłana Prawnyk już ciągnie zgrzewki soków-konserw do wojskowej manierki, a Mykoła Jurach z Tarasem Baikiem i polowym dowódcą o czymś szepczą – w sprawy wojskowe postronnym nie warto się wtrącać. Wiertarka boro-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
