Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Moim braciom Obrońcom Ojczyzny od dawnych czasów po dzień dzisiejszy dedykuję

Слово Просвіти, №41 за 2021 рік

Lilia SLEDZIŃSKA, przewodnicząca Krzemienieckiego Rejonowego Związku Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Nie śpij, moja rodzinna ziemio, obudź się, moja Ukraino! To patrzą z nieba wszyscy ci, którzy złożyli życie za przyszłość twoją, Ojczyzno! Melodia i słowa tej pieśni, która brzmi tak współcześnie, skłoniły mnie do napisania z okazji Dnia Obrońców Ukrainy słowa o moich trzech braciach, którzy w pamiętnych czasach II wojny światowej poszli bronić rodzinnej ziemi przed okupantami. Są to Myślińscy Borys, Ihor i Ołeksandr, którzy urodzili się i wychowali w rodzinie Ahafii Biłoborodowej-Myślińskiej, Rosjanki z narodowości i Ukrainki z przekonań, cierpiącej kobiety-matki, która, długo nie rozmyślając i tragicznie przeżywając, odrywała od swego serca synów-sokołów, błagała Najwyższego, aby wrócili do domu żywi. Poszli jeden po drugim moi bracia w szeregi Ukraińskiej Powstańczej Armii i w nierównych, krwawych bitwach oddali swoje życie, abyśmy dzisiaj nie widzieli okupanta tutaj, na ziemi krzemienieckiej. Starszy brat Borys w wieku 23 lat zginął w lasach cumańskich koło wsi Jarosławiwka w walce z enkawudzistami, którzy rzucili liczną bandę karnej ekspedycji dla zdławienia powstańczego ruchu wyzwoleńczego w zarodku. W miejscu, gdzie znalazł wieczny spoczynek mój brat, stoi niezwykły pomnik – na pniu stuletniej sosny wyrąbany jest krzyż. Prawdopodobnie ten cud zbudował jeden z jego towarzyszy broni po powrocie ze stalinowskich obozów śmierci. Odnalazłszy to miejsce, przekazał nam testament brata: nie zapominać o bohaterach Ukrainy, pamiętać o nich i przekazywać z pokolenia na pokolenie wspomnienie o ich pamiętnym czynie. Przekazałam to, co sama przeżyłam, swojej córce Neonili Krzemieńczance, potem wnuczce Julii Tarnobir-Janczuk i wreszcie prawnukowi Bohdanowi Orłowi-Janczukowi – by pamiętali, z jakiego są rodu, i święcie strzegli mojego testamentu. Średni brat Ihor o pseudonimie „Czornohora” zginął w lasach szumskich, koło wsi Małe Zahajce, w nierównej walce przez zdradę. Ktoś, przedostawszy się do powstańczego obozu i wywiedziawszy wszystko, co niezbędne, doniósł okupantom – i wkrótce nagle rzucili się moskiewskie drapieżne kruki na wojowników Armii bez państwa, z nieba atakowały samoloty, spokój w zacisznym lesie zamienił się w prawdziwe piekło na naszej krzemienieckiej ziemi. Huczało, ryczało, jakby nastał ostatni dzień. Powstańcy jeden po drugim padali, do niewoli się nie oddawali. To byli twoi bohaterowie, Ukraino! W jednym z najgęstszych zakątków lasu ranny sotnik Ihor Czornohora podniósł się z ziemi i ze wszystkich młodzieńczych sił (miał zaledwie dwadzieścia lat) krzyknął: „Chłopcy! Za mną! Ukraina albo śmierć!”. Z walki wyszło trzech, w gęstwinie doczekali wieczora i wynieśli swojego jeszcze żywego dowódcę, umieścili w Wielkich Zahajcach w kryjówce, aby dziewczęta-powstanki ratowały go. A sami czym prędzej poszli na chutor Wirla, aby powiadomić matkę bohatera Hafiję Myślińską. Zastała jeszcze żywego swojego synka, przystojniaka na całą okolicę, szczerego, mądrego i bardzo dobrego. Pożegnała się z Ihorem, bo w kryjówce niebezpiecznie było zostawać: tak zdecydowały dziewczęta-ratowniczki, zapewniły mamusię, że synek jej będzie żył… Nie widziała martwym żadnego z trzech, dlatego i mnie nakazywała święcie strzec tego miejsca, gdzie urodziło się trzech wojowników UPA – Borys, Ihor i Ołeksandr Myślińscy. Ja wypełniam ten święty testament opiekunki-matki naszego narodu! A tymczasem w Wielkich Zahajcach żegnał się ze swoim młodym życiem chłopak, wojownik świętej bitwy o Wolność, sotnik Czornohora, który nie nacieszył się życiem, nie napatrzył na biały świat, nie nasiał się, nie naorał… Nie doczekała się go ukochana dziewczyna Raja Rosołowska, siostra Borysa Charczuka. A on przecież, odchodząc w ostatnią wyprawę – na lasy szumskie, prosił ją czekać. Wróci – i zaczną żyć szczęśliwie… Czekała całe życie i często opowiadała mi o przeżytym, śpiewała jego ulubioną pieśń „Nie pytaj, dlaczego mam zapłakane oczy, dlaczego późno wychodzę w gaj i błąkam się tam do północy, nie pytaj, nie pytaj, nie pytaj!”. Swoim mezzosopranem wywodziła żałosną pieśń do słów Iwana Ohijenki. Razem z ukochaną mojego brata tęskniłam za nim przez całe swoje życie. Wypełniłam testament matki Ihora Myślińskiego-Czornohory. Zorganizowałam przewiezienie, choć nie było to łatwe. Szczątki mojego brata wykopano na cmentarzu w Wielkich Zahajcach, przewieziono i pochowano w grobie matki na chutorze Wirla. Nie robiłabym tego, gdyby mogiłka jego była zadbana w Zahajcach. Do niedawna mieszkała tam Julia Andrijiwna Bojczuk, która strzegła w pamięci pochówek sotnika i co roku nosiła na zapomnianą mogiłkę żywe kwiaty. Nikt z mieszkańców wsi, oprócz Hałyny Stepaniwny Mryhy, nie wspierał jej. A niepodległa Ukraina miała wtedy już dwadzieścia pięć lat! Niestety, w tej ukraińskiej wsi, gdzie tętniło powstańcze życie, dzisiaj panuje ruski mir. Dlaczego obca cerkiew zawładnęła waszymi umysłami i sercami? Jednoczcie się wokół rodzinnej cerkwi, rodzinnego języka, rodzinnej armii, wtedy nas nikt i nigdy na świecie nie zwycięży. Kiedy na cmentarzu na chutorze Wirla w grobie matki złożono trumnę ze szczątkami jej syna, na niebie nad wielotysięczną gromadą mieszkańców wsi i proświtian z ziemi krzemienieckiej zaczęły krążyć trzy sokoły. To nie był przypadek. To dusze trzech synów-sokołów matki-bohaterki Ahafii podały nam z nieba sygnał: „Nikt nie jest zapomniany! Nic nie jest zapomniane! My tam, w niebie, staliśmy się wojownikami Królestwa Bożego! Jednoczcie się, pamiętajcie, że jesteście Ukraińcami!”. Trzeci, najmłodszy syn Hafii Myślińskiej Ołeksandr poszedł do powstańców za przykładem swoich starszych braci. Miał zaledwie szesnaście lat. Dwa lata walczył, a na osiemnastym pochwyciły go straszne enkawudzistowskie czarne kruki, skręciły ręce młodzieńcowi, nie dały ostatniej kuli posłać sobie. Na śledztwie najbliższy sąsiad Petro, rzekomo powstaniec, ale w rzeczywistości agent enkawudzistowskiego wywiadu. On naopowiadał na Ołeksandra tego, czego nigdy nie było. Powstańcy dowiedzieli się o zdradzie i zlikwidowali go. A uratował życie Ołeksandrowi Myślińskiemu towarzysz broni Biłoborodowa Antona – naszego wujka – Pawło Pereć, mieszkaniec chutoru Woronuha. On na sądzie w Równem zaprzeczył kłamstwu Petra K. Skazali młodzieńca-powstańca na 25 lat syberyjskiej katorgi. Dożywał wieku w Komi ASRR, w m. Inta, przy ul. Przedszachtnej pod innym nazwiskiem i imieniem Fiodor… Matka-cierpiętnica czekała, że synowie wrócą do domu, długimi wieczorami siedziała na kuferku pod ciepłym piecem i wyszywała im koszule. Okna od szczytu nie zasłaniała, żeby zobaczyli ją synkowie, kiedy w nocy przyjdą do rodzinnego domu, zapukają – i spełni się pamiętne marzenie wszystkich cierpiących matek – obrońców Ojczyzny. To marzenie dopełniam ja, wszystkim i wszędzie opowiadam o swoich braciach. A na domu, gdzie się urodzili, błyszczy tablica pamiątkowa. Na cmentarzu chutoru Wirla zbudowałam na własny koszt wspaniały nagrobek – z granitu gabro wykuto postać matki Ukrainy, matki tych synów-wojowników i wszystkich kobiet, które strzegą pamięci o bohaterskiej przeszłości i przekazują ją z pokolenia na pokolenie. Tam jest symbol Ukrainy – pęk czerwonej kaliny, a obok mogiły rośnie krzew żywej kaliny, którą przywiozłam z wioski Szewczenki i posadziłam jako pamięć matki i jej synów-wojowników UPA. Przez całe swoje świadome życie prowadzę działalność poszukiwawczą, której skutkiem jest wspaniała nagroda, jaką otrzymałam 23 września w powstańczym obozie w Lesie Antonowieckim – Srebrny Krzyż Zasługi Bojowej drugiej klasy za brata Ihora Myslińskiego-Czornohory. Rozkaz o czynie bojowym podpisał głównodowodzący Armii UPA Roman Szuchewycz. W latach drugiej wojny światowej wszystkie wsie Zachodniej Ukrainy wrzały od ruchu powstańczego. Przykład chutoru Wirla, który znajduje się na obrzeżach wsi Sawczyci: z każdej z osiemnastu rodzin do walki z okupantami różnych maści poszło po jednym, po dwoje, a nawet troje (mam na myśli rodziny Myslińskich i Woroczuków). Tylko z jednej rodziny dwie córki zostały w 1939 roku komsomołkami i „dumnie” niosły to miano aż do lat 70., a z jednej tylko rodziny syn zdradził, był człowiekiem o dwóch twarzach, sprzedał za srebrniki Ojczyznę, został tajnym współpracownikiem, donosił do NKWD i haniebnie zakończył swoją „działalność”. Reszta – to Bohaterowie, to żołnierze UPA, jedni zginęli w walkach, a ktoś wpadł w ręce czerwonych faszystów – czy był kontuzjowany, czy nie zdążył posłać ostatniej kuli sobie – odbywali katorgi w stalinowskich obozach śmierci… Potwierdzeniem tego, że wszystkie wsie powiatu krzemienieckiego podczas wojny kipiały ruchem powstańczym, są publikacje Hałyny Daciuk pod rubryką „Sprawa kobieca” w tygodniku „Słowo Proświty”. Panie, pobłogosław Ukrainę i jej naród, ulecz rany zadane przez wojnę! Zima 1942 roku. Po prawej – Borys Mysliński (w mundurze), obok niego – Tetiana Woroczuk, nauczycielka wsi Kimnata, łączniczka armii UPA, obok niej – jej siostra Zina Woroczuk, dalej – Ola Chmeliuk, podrejonowa łączniczka UPA. Bracia Borysa Myslińskiego: drugi od lewej – Ołeksandr, trzeci – Ihor. Reszta – uczestnicy zmagań wyzwoleńczych.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn