Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №42 за 2009 рік

16 s. · 44 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 42 (523), 22—28 października 2009 DLACZEGO UKRAIŃSKIE KLASY SĄ REDUKOWANE?

Zdjęcie Olesia Dmytrenki Petro ANTONENKO MIGRACJA CZY KAMELEONIZM? Połtawska organizacja obwodowa Ludowego Ruchu Ukrainy ogłosiła wystąpienie z partii. Przyczyna — niezgoda ze stanowiskiem kierownictwa LRU, które zadeklarowało poparcie w wyborach dla liderki BJuT. Śladem tego podobny demarsz i z tego samego powodu czynią działacze Ruchu we Lwowie, Tarnopolu, bliskich tego jest jeszcze kilka obwodów. Rozłam z powodu pytania „Na kogo będziesz głosować w wyborach?” trwa również w organizacjach rejonowych, komórkach. Proces odwrotny. Kirowohradzka organizacja obwodowa „Naszej Ukrainy” ogłosiła wystąpienie z partii, ponieważ nie zgadza się poprzeć w wyborach kandydatury urzędującego Prezydenta. Wcześniej taki bunt wszczęła stołeczna organizacja „Naszej Ukrainy”. W obu regionach kierownictwo partii zmuszone jest przeprowadzać „czystki” aż do przerejestrowania organizacji. Hryhorij Omelczenko trzasnął drzwiami, wychodząc z partii „Batkiwszczyna”. Jako przyczynę podaje niezdolność tej siły politycznej i uformowanego na jej podstawie BJuT do pozbycia się niegodnych ludzi. Warto przypomnieć, że dwa lata temu w przedterminowych wyborach parlamentarnych Hryhorij Omelczenko był w pierwszej dziesiątce listy wyborczej BJuT. Natomiast wydanie internetowe „Ukraińska Prawda” opublikowało półtajną umowę Bloku „Nasza Ukraina — Ludowa Samoobrona” z Blokiem Julii Tymoszenko o tym, że partie „NU-LS” poprą w wyborach właśnie liderkę BJuT. Z dziewięciu partii wchodzących w skład Bloku umowę rzekomo podpisało siedem: wszystkie oprócz „Naszej Ukrainy” i Ukraińskiej Partii Ludowej. UPL już ogłosiła, że będzie wysuwać własnego kandydata w wyborach, najwyraźniej przewodniczącego partii Jurija Kostenkę, choć wewnątrz partii toczą się burzliwe spory, ponieważ wielu partyjniaków jest za poparciem Juszczenki. O czym świadczą wszystkie te fakty? Najprościej nazwać to politycznym kameleonizmem. Przecież jeszcze przed dwoma laty partie Bloku „NU-LS” zapewniały, że wkrótce się połączą. Więc co się stało? Górę wzięło pragnienie otrzymania stanowiska w przyszłej władzy wykonawczej, kilka mandatów w następnych wyborach parlamentarnych? Czyż nie świadczy to o politycznej niestrukturalności społeczeństwa, słabości partii, dalekich od demokratyczności, o sytuacji, kiedy głos szeregowych partyjniaków niewiele znaczy? Więc znowu na pierwszym planie — nie pozycje ideologiczne, nie zmagania światopoglądów, przekonań politycznych, a prymitywne kombinacje, przejście z jednej partii do drugiej, od jednych „politycznych sponsorów” pod skrzydła innych. I wszystko to również mało przypomina „przejście do demokratycznego społeczeństwa”. POPULIZM — NA LADĘ W takiej sytuacji bujnym kwiatem rozkwita populizm. U tych, którzy nie są u władzy, składa się on z dwóch części. Pierwsza — bezlitośnie krytykować obecną władzę, straszyć ludzi obecnymi i przyszłymi niepowodzeniami. Czyli stwarzać atmosferę konieczności „ratowania” kraju. Druga część — recepty od ratowników. Wśród recept bardzo popularne są frazy w rodzaju „kraj potrzebuje...” — i dalej do wyboru: efektywnej gospodarki, czystego środowiska, silnej armii, silnej klasy średniej, troski o dzieci, młodzież, emerytów, inwalidów, medyków, nauczycieli itd. Spróbuj zaprzeczyć. Choć przed nami — szereg banalnych, wyświechtanych haseł. Tutaj też podciągane są obietnice konkretnych „rozdawnictw” po wyborach: zbuduję, przeprowadzę, udzielę, wydzielę… U tych, którzy są u władzy, populizm jest inny: w postaci już obecnych ochłapów, z aluzją na jeszcze większe w przyszłości. Dzisiaj można ogłosić podwyżkę „od 1 dnia” pensji nauczycielom, jutro — lekarzom, pojutrze — jeszcze komuś, w zależności od audytorium. Do tego warto dodać bezpośrednie możliwości agitacji za samych siebie pod pozorem wykonywania funkcji państwowych. Spróbujcie rozróżnić, co to jest — podróż służbowa kogoś z szefów państwa, przedstawicieli władzy niższego szczebla czy akcja agitacyjna? I oto wypłynął pomysł: na czas kampanii wyborczej spikerowi parlamentu i premierowi, ponieważ oni zapewne będą kandydatami na stanowisko prezydenta, pójść na kilkumiesięczny urlop. Czyli proponują dziwny wybór: albo kandydaci z jakiegoś powodu mają porzucić swoje stanowiska państwowe, co jest i nielegalne, i niedemokratyczne, albo pogodzić się, że oni tak samo nielegalnie i niedemokratycznie będą wykorzystywać w wyborach zasoby administracyjne. To również nie wiąże się z naszym przejściem do demokracji…. Zakończenie na str. 5 19 października oficjalnie wystartowała prezydencka kampania wyborcza. Nieoficjalnie trwa ona już nie jeden miesiąc. I to świadczy, jakimi będą obecne wybory. Wygląda na to, że nie po prostu napiętymi, a zagmatwanymi, chaotycznymi. Nie chodzi o możliwe zerwanie wyborów, nie o nieudolną po niedawnych poprawkach ustawę wyborczą, wreszcie nie o Majdan-2. Ale, być może, nigdy jeszcze nie było w społeczeństwie takiej różnorodności opinii, takiego chaosu w głowach wyborców, więc prognozują sabat technologii wyborczych. I bardzo chciałoby się wierzyć w tezę urzędującego Prezydenta, że bodaj głównym osiągnięciem ostatnich pięciu lat jest formowanie demokratycznego społeczeństwa. Może wszystko, co dzieje się wokół, — to rzeczywiście przejawy stawania się demokracji? Uwierzyć by… O URZĘDNICZEJ BULIMII POZNAJ GOGOLA, POZNAJĄC SIEBIE CENTRA EDUKACJI EUROPY 12–13 ART&KALEJDOSKOP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ogłasza wyniki wyborów. Nie później niż trzeciego dnia po podpisaniu protokołu wyniki wyborów są publikowane w gazetach „Hołos Ukrajiny” oraz „Uriadowyj kurjer”. Nie później niż 30 dni po oficjalnym ogłoszeniu wyników wyborów nowo wybrany Prezydent Ukrainy powinien objąć urząd. Zgodnie z ustawą „O wyborach Prezydenta Ukrainy”, za wybranego w dniu wyborów Prezydenta Ukrainy uważa się kandydata, który otrzymał w wyborach ponad połowę głosów wyborców (50% + 1 głos), którzy wzięli udział w głosowaniu. O wyborze Prezydenta Centralna Komisja Wyborcza sporządza protokół. Jeżeli do karty do głosowania w dniu wyborów włączono więcej niż dwóch kandydatów na urząd Prezydenta Ukrainy i w wyniku głosowania żaden kandydat nie uzyskał ponad połowy głosów wyborców, którzy wzięli udział w głosowaniu, CKW podejmuje decyzję o przeprowadzeniu ponownego głosowania, o czym zaznacza się w protokole o wynikach głosowania w dniu wyborów Prezydenta Ukrainy. — finansowanie w terminach określonych ustawą Ukrainy „O wyborach Prezydenta Ukrainy” oraz w pełnej wysokości wydatków z Budżetu Państwowego Ukrainy na przygotowanie i przeprowadzenie zwyczajnych wyborów Prezydenta Ukrainy; — wraz z Głównym Zarządem Kontrolno-Rewizyjnym Ukrainy, Centralną Komisją Wyborczą kontrolę nad prawidłowym i celowym wykorzystaniem środków Budżetu Państwowego Ukrainy, które są wydzielane na przygotowanie i przeprowadzenie zwyczajnych wyborów Prezydenta Ukrainy. 3. Ministerstwu Spraw Zagranicznych Ukrainy wraz z Centralną Komisją Wyborczą podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia udziału oficjalnych obserwatorów z państw obcych i organizacji międzynarodowych w celu prowadzenia obserwacji przebiegu procesu wyborczego, w zakresie wspierania ich w wykonywaniu ich uprawnień. 4. Ministerstwu Sprawiedliwości Ukrainy, Ministerstwu Oświaty i Nauki Ukrainy, Ministerstwu Kultury i Turystyki Ukrainy, Państwowemu Komitetowi Telewizji i Radiofonii Ukrainy, Radzie Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowym, kijowskiej oraz sewastopolskiej miejskim administracjom państwowym wraz z Centralną Komisją Wyborczą w granicach określonych uprawnień: — zapewnić wsparcie organizacjom społecznym, których działalność statutowa jest związana z kwestiami procesu wyborczego i obserwacji go, w realizacji działań skierowanych na sprawowanie społecznej kontroli nad przestrzeganiem praw wyborczych obywateli oraz monitoringu przebiegu procesu wyborczego podczas przeprowadzania zwyczajnych wyborów Prezydenta Ukrainy; — przewidzieć i zapewnić przeprowadzenie działań informacyjnych w kwestiach stosowania ustawodawstwa wyborczego Ukrainy oraz podnoszenia kultury politycznej obywateli, zapoznania obywateli z porządkiem głosowania w wyborach. 5. Ministerstwu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy, Radzie Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowym, kijowskiej oraz sewastopolskiej miejskim administracjom państwowym w granicach określonych uprawnień podjąć środki w celu zapewnienia należytego porządku publicznego i bezpieczeństwa w trakcie procesu wyborczego, w tym w dniu głosowania i dniach ustalania wyników wyborów. Prezydent Ukrainy Wiktor JUSZCZENKO 16 października 2009 roku

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

17 STYCZNIA 2010 ROKU WYBORY PREZYDENTA

19 października oficjalnie rozpoczęła się kampania wyborcza na urząd Prezydenta Ukrainy. Zgodnie z Planem kalendarzowym głównych działań organizacyjnych w zakresie przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta Ukrainy, ogłoszonym przez Centralną Komisję Wyborczą, pierwszym dniem terminu procesu wyborczego jest 19 października 2009 roku. Zgłaszanie kandydatów na stanowisko Prezydenta Ukrainy rozpoczęło się 20 października i zakończy się 6 listopada 2009 roku. Zgodnie z Planem kalendarzowym, prawo do zgłaszania kandydatów mają partie polityczne, bloki wyborcze partii politycznych oraz obywatele Ukrainy w drodze samozgłoszenia. Kandydaci na prezydenta muszą złożyć dokumenty do rejestracji w Centralnej Komisji Wyborczej do 9 listopada włącznie. W ciągu pięciu dni od dnia przyjęcia dokumentów CKW musi podjąć decyzję o rejestracji kandydata na prezydenta lub o odmowie rejestracji. Następnie, w terminie trzech dni od rejestracji, kandydat musi otrzymać oficjalne zaświadczenie kandydata na stanowisko Prezydenta, a decyzja o jego rejestracji musi zostać opublikowana w gazetach „Hołos Ukrajiny” oraz „Uriadowyj kurjer”. Rejestracja potrwa do 13 listopada włącznie. Do 18 listopada CKW musi opublikować w gazetach „Hołos Ukrajiny” i „Uriadowyj kurjer” listę zarejestrowanych kandydatów na stanowisko Prezydenta. Prowadzenie agitacji wyborczej „za” lub „przeciw” kandydatowi rozpoczyna się następnego dnia po jego rejestracji i trwa do godziny 24.00 ostatniego piątku przed dniem wyborów — 15 stycznia 2010 roku. 17 stycznia 2010 roku głosowanie w wyborach Prezydenta potrwa od 8.00 do 20.00. Rozpatrywanie wniosków, które wpłynęły do obwodowej komisji wyborczej (OKW) w dniu wyborów, odbywa się niezwłocznie po zakończeniu głosowania. Liczenie głosów wyborców w lokalu wyborczym rozpoczyna się po zakończeniu rozpatrywania wniosków, które wpłynęły do OKW. Do 27 stycznia 2010 roku muszą zostać ustalone wyniki głosowania w dniu wyborów Prezydenta Ukrainy i sporządzony odpowiedni protokół. Po ustaleniu wyników wyborów przewodniczący posiedzenia Centralnej Komisji Wyborczej oficjalnie ogłasza wyniki. UKAZ PREZYDENTA UKRAINY NR 832/2009 O zapewnieniu realizacji konstytucyjnych praw wyborczych obywateli Ukrainy, przejrzystości i otwartości procesu wyborczego podczas wyborów Prezydenta Ukrainy W celu zapewnienia realizacji przez obywateli Ukrainy konstytucyjnych praw wyborczych podczas przeprowadzania wyborów Prezydenta Ukrainy 17 stycznia 2010 roku, przestrzegania zasad powszechnych, równych, wolnych i przejrzystych wyborów, a także jawności i otwartości procesu wyborczego jako głównych zasad prawa wyborczego, ustanowionych przez Konstytucję Ukrainy oraz umowy międzynarodowe Ukrainy, które utrwalają powszechnie uznane międzynarodowe standardy zapewnienia praw człowieka i są częścią krajowego ustawodawstwa Ukrainy, umocnienia Ukrainy jako demokratycznego, socjalnego, prawnego państwa, wzmocnienia zaufania ludności do instytucji władzy państwowej, zgodnie z częścią drugą artykułu 102 Konstytucji Ukrainy postanawiam: 1. Centralnym organom władzy wykonawczej, Radzie Ministrów Autonomicznej Republiki Krymu, obwodowym, kijowskiej i sewastopolskiej miejskim administracjom państwowym, organom samorządu lokalnego (w zakresie wykonywania delegowanych im uprawnień organów władzy wykonawczej), ich urzędnikom i funkcjonariuszom, zgodnie z określonymi przez Konstytucję i ustawy Ukrainy uprawnieniami, w celu stworzenia odpowiednich warunków do przeprowadzenia 17 stycznia 2010 roku demokratycznych, wolnych i przejrzystych wyborów Prezydenta Ukrainy: zapewniać: — niedopuszczenie podczas przygotowania i przeprowadzenia wyborów jakiejkolwiek nielegalnej ingerencji w proces wyborczy, przejawów nacisku administracyjnego, stronniczego stosunku do kandydatów na stanowisko Prezydenta Ukrainy, do partii politycznych, bloków wyborczych partii politycznych, które zgłosiły kandydatów na stanowisko Prezydenta Ukrainy (dalej — partie (bloki) — podmioty procesu wyborczego), wykorzystywania przez urzędników i funkcjonariuszy organów władzy wykonawczej stanowiska służbowego, pomieszczeń służbowych, transportu, środków łączności do wspierania poszczególnych kandydatów na stanowisko Prezydenta Ukrainy, partii (bloków) — podmiotów procesu wyborczego, ich upoważnionych przedstawicieli, pełnomocników, oficjalnych obserwatorów; — stworzenie w trybie określonym przez Ustawę Ukrainy „O wyborach Prezydenta Ukrainy” odpowiednich warunków do wykonywania przez komisje wyborcze ich uprawnień, w szczególności poprzez zapewnienie z udziałem organów samorządu lokalnego komisjom wyborczym niezbędnych pomieszczeń zgodnie z określonymi normami, środkami transportu, środkami łączności, wyposażeniem, inwentarzem, sprzętem biurowym zgodnie z normami, wykazem i wymaganiami ustanowionymi przez Centralną Komisję Wyborczą, zapewnienie ochrony pomieszczeń komisji wyborczych, kart do głosowania oraz innej dokumentacji wyborczej; — równe warunki dla pracy środków masowego przekazu w celu obiektywnego relacjonowania w ustalonym trybie przebiegu procesu wyborczego, udzielanie przez organy władzy wykonawczej, ich urzędników i funkcjonariuszy w granicach swoich uprawnień przedstawicielom środków masowego przekazu niezbędnych informacji dotyczących przygotowania i przeprowadzenia wyborów; — stworzenie odpowiednich warunków do realizacji przez obywateli praw wyborczych, wolnego wyrażenia woli podczas głosowania, w tym przez obywateli z ograniczoną sprawnością ruchową oraz obywateli z wadami wzroku, zapewniając im, w szczególności, bezprzeszkodowy dostęp do pomieszczeń komisji wyborczych i pomieszczeń do głosowania, do informacji z agitacji wyborczej, w tym poprzez adaptację odpowiednich programów telewizyjnych do potrzeb takich osób (użycie tłumaczenia migowego, napisów itp.); — podjąć przewidziane przez Ustawę Ukrainy „O wyborach Prezydenta Ukrainy” środki w celu zapewnienia uściślenia wstępnych list wyborców, w szczególności poprzez terminowe składanie organom prowadzącym Państwowy Rejestr Wyborców określonych przez Ustawę informacji; — zapewnić wyznaczenie miejsc i wyposażenie w określonym przez Ustawę Ukrainy „O wyborach Prezydenta Ukrainy” terminie stojaków, tablic ogłoszeń w miejscach publicznych do umieszczania materiałów agitacji wyborczej, nie dopuszczać umieszczania drukowanych materiałów agitacji wyborczej, reklamy politycznej oraz komunikatów o przebiegu procesu wyborczego na zabytkach architektury, a także w miejscach, gdzie utrudniają one bezpieczeństwo ruchu drogowego. 2. Ministerstwu Finansów Ukrainy zapewnić:

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

„JEŚLI BĘDZIEMY JEDNOŚCIĄ"

W Czyhyryniu Prezydent wziął udział w uroczystościach z okazji 360. rocznicy utworzenia Ukraińskiego państwa kozackiego. Na początku uroczystości odbyła się ceremonia podniesienia Państwowej Flagi. Witając Ukraińców z tą znaczącą datą, Prezydent nazwał symboliczny fakt jej obchodzenia w dawnej stolicy hetmańskiej. „Tutaj, w Czyhyryniu, powstawał nasz wielki ukraiński naród. Tutaj, na tej ziemi, jest nasz początek wojskowy i nasza energia narodowa. Tutaj rodziło się wojsko Bohdana, które wyzwoliło nasz duch i wytyczyło drogę do naszej niepodległości państwowej”, — powiedział Wiktor Juszczenko. Na zaporoskich stepach, zaznaczył, tworzyła się nowa historia wojskowa, elita społeczna i intelektualna Ukrainy, których istotą były takie wartości jak wolność, wierność braterstwu bojowemu, patriotyzm. „To są zasady naszego Państwa Kozackiego. Dla naszego narodu jest ono ogniwem życiowym tysiącletniego procesu budowania państwowości Ukrainy”, — przekonany jest Prezydent. W tym kontekście podkreślił wagę odrodzenia pamięci historycznej i sprawiedliwości historycznej. Tylko znając to, kim jesteśmy i jaką drogę przebyliśmy, przekonany jest Prezydent, będziemy mieli prawo do wolności i godnej przyszłości. Wiktor Juszczenko przypomniał, że naród ukraiński wreszcie poznał prawdę o prawdziwym celu wojny wyzwoleńczej Bohdana Chmielnickiego, o Iwanie Mazepie, Pylipie Orlyku, o UNR i ZUNR, o Hołodomorze i stalinowskich represjach, o wyczynie UPA. „Dziękuję wszystkim, którzy włożyli i wkładają wysiłki w odrodzenie Czyhyryna, w odbudowę rezydencji hetmańskiej, którą dziś zobaczycie”, — zaznaczył Głowa Państwa. Prezydent również podkreślił, że celem swojej polityki widzi budowę silnego, niezależnego, demokratycznego, europejskiego państwa ukraińskiego. „Chcę dla Ukrainy prawdy i wolności. Chcę zaprowadzić porządek we władzy. Chcę oczyścić naszą ziemię z kast nietykalnych polityków, którzy dążą nie do służenia Ukrainie, lecz do rządzenia nią”, — powiedział. W tym kontekście przypomniał o proponowanych przez siebie zmianach w Konstytucji. „Moje działania są zawarte w nowej i uczciwej ustawie, którą przedstawiłem Radzie Najwyższej Ukrainy i całemu narodowi. Rada Najwyższa mnie nie usłyszała, bo siły, które tam rządzą, tego nie chcą. Zwracam się o wsparcie do każdego z was, do całego narodu ukraińskiego. Musimy wspólnie stanąć w obronie ukraińskiej państwowości jako najwyższego narodowego celu i wartości”, — powiedział Prezydent. „Jeśli będziemy jednością, jeśli będziemy świadomi swojej odpowiedzialności i celu, z pewnością zwyciężymy. Wierzę w wielką i silną Ukrainę”, — podkreślił Wiktor Juszczenko. W ramach uroczystości Prezydent obejrzał pokazowy występ żołnierzy kompanii Honorowej Straży. W uroczystościach wzięli udział także wicepremier Iwan Wasiunyk, szefowa Sekretariatu Prezydenta Wira Ulianczenko, pierwszy zastępca szefa Sekretariatu Prezydenta Jurij Jechanurow, minister kultury i turystyki Wasyl Wowkun, minister ds. rodziny, młodzieży i sportu Jurij Pawlenko, minister ds. sytuacji nadzwyczajnych Wołodymyr Szandra, minister agropolityki Jurij Melnyk, przewodniczący SBU Walentyn Naływajczenko, pierwszy zastępca ministra obrony Walerij Iwaszczenko, dowódca Marynarki Wojennej Sił Zbrojnych Ihor Teniuch, kierownicy lokalnych władz.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

OSTROŻNIE, UKRAINOFOBIA!

8 lipca, w dniu 300-lecia Bitwy Połtawskiej, z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej na polu Bitwy Połtawskiej postawiono krzyż ku czci poległych żołnierzy Iwana Mazepy. Tego dnia zakończył się pierwszy etap rajdu rowerowego Diechtiarówka obwodu czernihowskiego — Bender. Przy postawionym krzyżu pamiątkowym uczestnicy rajdu rowerowego złożyli kwiaty oraz ziemię z pola Bitwy Konotopskiej. Krzyż pamiątkowy stał prawie dwa miesiące. 5 września 2009 roku nieznani zniszczyli go buldożerem, o czym powiadomiono Kijowski Rejonowy Wydział Spraw Wewnętrznych w obwodzie połtawskim. Krzyż znaleźli grzybiarze w lesie Jakiwczańskim, lecz bez tabliczki z napisem. Krzyż przemalowano na czarno-czerwone barwy, na nowej tablicy odtworzono napis: „Nieskorzonym zaporoskim kozakom, sławnym rycerzom Hetmana I. Mazepy od wdzięcznych połtawczan. 07.07.1709 — 07.07.2009”. 14 października, w Dzień Pokrowy, krzyż ponownie postawiono w tym samym miejscu. Pod nim przymocowano ikonę „Wjazd Jezusa Chrystusa do Jerozolimy”. Władze miejskie na czele z A. Matkowskim, za pośrednictwem Jurija Strjukowa, który kieruje zagospodarowaniem terenu, żądają usunięcia krzyża. Połtawskie obwodowe zrzeszenie Towarzystwa „Proświta”, obwodowe towarzystwo więźniów politycznych i represjonowanych, „Kobiece Gromady”, Związek Ukrainek, obwodowa organizacja „Młodej Proświty”, miejska organizacja PP „Nasza Ukraina” oraz „Młodzieżowy Związek «Nasza Ukraina»”, Ruch Obywatelski „Za Ukrainę!” stanowczo potępiają takie żądania władz miejskich. Sprzeciw miejskiego głowy A. Matkowskiego wobec postawienia pomnika Iwana Mazepy, wykonanego za środki społeczne, a także żądanie zdjęcia krzyża ku czci kozaków-mazepińców świadczą o konsekwentnie ukrainofobicznej postawie miejskiego głowy. Tak do ukraińskich bohaterów mogą się odnosić wyłącznie okupanci. Zwracamy się do mieszkańców naszego miasta, do wszystkich szczerych Ukraińców na Ukrainie i poza jej granicami z apelem o potępienie stanowiska miejskiego głowy. Wzywamy wszystkich do wyrażenia oburzenia listami kierowanymi do połtawskiego miejskiego głowy. W wyborach do organów samorządu lokalnego, które odbędą się w przyszłym roku, stanowczo zagłosować przeciwko miejskiemu głowie — kandydatowi BJuT — ukrainofobowi A. Matkowskiemu. Mykoła KULCZYNSKI, deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Połtawskiego Zjednoczenia Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki; Wołodymyr GNITKO, przewodniczący obwodowego towarzystwa więźniów politycznych i represjonowanych; Walentyna SZEMCZUK, przewodnicząca organizacji miejskiej «Kobieca Gromada»; Oksana KALYNYCZ, przewodnicząca organizacji miejskiej Związku Ukrainek; Tetiana PONOMARENKO, przewodnicząca obwodowej organizacji «Młoda Proświta»; Oleksandr ARTEMENKO, przewodniczący organizacji miejskiej Partii Politycznej «Nasza Ukraina»; Julia KARPACZOWA, przewodnicząca Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiej Młodzieżowej Organizacji Społecznej «Młodzieżowy Związek “Nasza Ukraina”»; Oleg PUSTOWHAR, przewodniczący ruchu społecznego «Za Ukrainę!»

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

14 października 2009 roku około 13 000 uczestników marszu, zorganizowanego przez Ogólnoukraińskie Zjednoczenie „Swoboda” na cześć 67. rocznicy utworzenia Ukraińskiej Powstańczej Armii, przeszło ulicami Kijowa. Przy dźwiękach orkiestry wojskowej uczestnicy marszu kierowali się od parku Tarasa Szewczenki ulicą Wołodymyrską do placu Sofijskiego. Następnie trasa wiodła do placu Mychajłowskiego i zakończyła się na placu Europejskim, gdzie odbył się wiec ludowy. Głównymi żądaniami, które uczestnicy marszu wysunęli wobec Prezydenta Ukrainy, są: przyznanie tytułu Bohatera Ukrainy Stepanowi Banderze, uznanie walki OUN-UPA za walkę narodowowyzwoleńczą narodu ukraińskiego oraz ogłoszenie 14 października — dnia utworzenia UPA — świętem państwowym. Po zakończeniu marszu o godzinie 18.00 odbył się uroczysty koncert na Majdanie Niepodległości, w którym wzięły udział wiodące ukraińskie zespoły rockowe: KOMU WNYZ, „Tartak”, „Wij”, „Ot Vinta”, „Tiń soncia”, „Dywni”. Na podstawie materiałów ze strony internetowej OZ „Swoboda” przygotował Jewhen BUKET Zdjęcie Olesia DMYTRENKI

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

JAK ROZWIĄZAĆ KWESTIĘ JĘZYKOWĄ? Omawiamy projekt Konstytucji

— Dobrze rozumiem, dlaczego wielu ludzi ma nieufny stosunek do NATO. W świadomości, zwłaszcza u osób starszego pokolenia, wciąż silne są stereotypy radzieckiej propagandy. Dalej: NATO to mimo wszystko organizacja wojskowa. Mimo że od niedawna znacznie rozszerzyła spektrum działalności, nie chodzi tylko o sferę czysto wojskową. Ale u naszych ludzi silne są nastroje pacyfistyczne. Są one zrozumiałe. Swego czasu zmowa radzieckiego reżimu komunistycznego i niemieckiego reżimu faszystowskiego wciągnęła Ukrainę w II wojnę światową. Potem ten sam totalitarny reżim zmusił Ukraińców do udziału w obcej nam wojnie w Afganistanie. Zatem pacyfizm ma swoje wyjaśnienie. Jednak trzeba powiedzieć jasno: dobrobyt idzie w ślad za bezpieczeństwem. Trudno mówić o rozwoju gospodarczym, aspektach socjalnych, jeśli państwo nie będzie bezpieczne. A właśnie wspólnota północnoatlantycka je gwarantuje. Czy państwa europejskie mogą zagwarantować je własnymi siłami? Nie mówię już o małych państwach, jak na przykład Łotwa. Ale Łotwa specjalizuje się w wąskiej problematyce bezpieczeństwa — kwestiach rozminowywania. I są to bardzo niewielkie wydatki wojskowe kraju. Wszystkie inne aspekty bezpieczeństwa kraju bierze na siebie Sojusz. Z drugiej strony, wielkiemu państwu europejskiemu, jakim jest Ukraina, nie jest łatwo dbać o własne bezpieczeństwo. Zwiększać potencjał wojskowy? Wracać do broni jądrowej? To ostatnie jest bardzo problematyczne, o ile w ogóle możliwe. Członkostwo w Sojuszu kosztowałoby o wiele mniej niż obrona na własną rękę. Nasza roczna składka stanowiłaby koszt jednego nowoczesnego samolotu wojskowego, w zamian za co państwo znajdowałoby się pod ochroną kilku tysięcy samolotów. — Znaczna liczba Ukraińców, występując przeciwko prorosyjskiemu kierunkowi naszej polityki, nieufnie, jeśli nie powiedzieć negatywnie, odnosi się także do wstąpienia do NATO. Świadczą o tym sondaże obywateli. — Wszystkie te „sondaże” to tylko technologie polityczne. Zaznaczę, że około 50 procent obywateli odmawia udzielania odpowiedzi na pytania „sondaży”, i to nie tylko w kwestii NATO, choć jest to w większości „pomarańczowy” elektorat, który rozczarował się władzą, polityką i politykami. Zatem wnioski wyciągać jest za wcześnie. także merowie miast, rektorzy wyższych uczelni. Mamy już informacje, że rektorzy organizowali w placówkach oświatowych spotkania z przyszłymi kandydatami. Zatem zasoby administracyjne będą wykorzystywane na korzyść kilku kandydatów. I w tym tkwi różnica w porównaniu z wyborami w 2004 roku. — Jak skomentuje Pan to, że przed rozpoczęciem kampanii wyborczej wybuchł skandal z oskarżeniem polityków o demoralizację nieletnich? — Nie będę komentował tej sprawy karnej. Miejmy nadzieję na obiektywne i nieupolitycznione śledztwo. Ale wszystko to bez wątpienia wiąże się z wyborami. Stosuje się brudne technologie. Jeśli w poprzednich kampaniach wyborczych szukano kompromatów na liderów politycznych, to teraz widzimy, jak uderza się w ich otoczenie. W wielu przypadkach w sposób uzasadniony — przypomnijmy sprawę Łozyńskiego czy skandal z fałszywym dyplomem Kysłyńskiego. Jeśli chodzi o wrzawę w mediach, której niestety nie da się już zatrzymać, popieram apel grupy dziennikarzy do kolegów z wezwaniem, by nie podsycać emocji wokół skandalu. Materiały przygotował Petro ANTONENKO. Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk. Ministerstwo Oświaty i Nauki wprowadziło obowiązek prowadzenia procesu dydaktyczno-wychowawczego w szkołach ogólnokształcących w języku państwowym. Reakcja nie kazała na siebie długo czekać — fachowy prawnik, deputowany-regionalista Mirosznyczenko zaczął jakoś dziwnie uzasadniać nielegalność i niekonstytucyjność decyzji rządu, pomimo wyczerpujących wyjaśnień ministra oświaty i nauki Wakarczuka oraz ministra sprawiedliwości Oniszczuka, a w końcu także Sądu Konstytucyjnego. Mówią, że jakiś sąd rejonowy próbował anulować legalną i konstytucyjną działalność Ministerstwa Oświaty i Nauki w zakresie wykonywania Ustawy o językach oraz 10 artykułu Konstytucji. To przekonuje, że od jednoznaczności interpretacji artykułów regulujących kwestię językowo-narodową zależy los całego ustawodawstwa językowego i trwałość ustroju państwowego. W projekcie prezydenckim faktycznie powielono artykuł 10 obowiązującej Konstytucji, co pozostawia furtkę dla pseudoprawnego komentowania: Artykuł 13. Językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy. Na Ukrainie gwarantuje się swobodny rozwój, używanie i ochronę języka rosyjskiego oraz innych języków mniejszości narodowych. Państwo wspiera naukę języków komunikacji międzynarodowej. Stosowanie języków na Ukrainie gwarantuje Konstytucja Ukrainy i określa ustawa. Artykuł 14. Państwo wspiera konsolidację i rozwój narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej, tradycji i kultury, a także rozwój etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej odrębności wszystkich rdzennych ludów i mniejszości narodowych na Ukrainie. Dziedzictwo historyczne i kulturowe jest chronione prawem. Państwo dba o zaspokojenie potrzeb narodowo-kulturowych i językowych Ukraińców zamieszkujących poza granicami Ukrainy. Artykuł 14 projektu nie zawiera już wyodrębnienia tematu odrębności Ukraińców-autochtonów (przede wszystkim językowej). Oczywiste jest, że znów proponują wariant politycznie kompromisowy, ale nam odpowiada jedynie sprawiedliwy funkcjonalny porządek stosowania języków, zgodnie z którym rozpowszechnianie języka państwowego i języków narodowych odbywa się w różnych aspektach, dlatego nie konkurują one ze sobą. Iwano-frankiwskie „Proświta” proponuje wariant z własnego projektu Konstytucji: Artykuł 10. Jedynym językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Państwo zapewnia wszechstronny rozwój i obowiązkowe funkcjonowanie ukraińskiego języka państwowego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy, wspiera jego rozpowszechnianie na świecie. Porządek zachowania, rozwoju i rozpowszechniania języka państwowego określa ustawa. Ukraina wspiera korzystanie przez obywateli Ukrainy z języków narodowych w pełnym zakresie, niezbędnym dla zachowania ich etnicznej odrębności. Państwo wspiera naukę rozpowszechnionych języków światowych i ustawą ustanawia obowiązkowy porządek ich stosowania. Stosowanie języków na Ukrainie gwarantuje Konstytucja Ukrainy i określają wyłącznie ustawy Ukrainy. Artykuł 11. Państwo zapewnia konsolidację i rozwój narodu ukraińskiego, zachowanie i rozwój jego historycznej samoświadomości, tradycji i kultury w oparciu o ukraińskie wartości etniczne; gwarantuje zachowanie i rozwój etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej odrębności etnicznych Ukraińców, wspiera zachowanie i rozwój kulturowej, językowej odrębności wszystkich rdzennych ludów i mniejszości narodowych Ukrainy. Artykuł 12. Ukraina dba o zaspokojenie potrzeb narodowo-kulturowych i językowych Ukraińców zamieszkujących poza granicami państwa, jednoczy światowe ukraiństwo wokół idei osiągnięcia celu i światowego autorytetu narodu, wspiera i gwarantuje proces powrotu Ukraińców do ojczyzny. Niezależnie od opinii polityków, wyborów i kryzysów Ukraińcy powinni mieć własny skonsolidowany pogląd na konstytucyjne rozwiązanie kwestii językowej, a kolejnym krokiem powinno być omówienie ludowego projektu ustawy o językach. Iwano-frankiwskie obwodowe zjednoczenie „Proświty” proponuje omówienie go na szczeblu ogólnoukraińskim.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

NIE ZABŁĄDZIĆ W «WEKTORACH»…

Jedną z głównych tematów, ideowych stanowisk kampanii prezydenckiej będzie kurs polityki zagranicznej Ukrainy. Oczywiście dla ogółu, zwykłych wyborców, być może ważniejsze są aspekty polityki wewnętrznej, przede wszystkim społeczne, ale również kwestie międzynarodowe nie są obojętne. Ponieważ kampania wyborcza faktycznie rozpoczęła się na długo przed jej oficjalnym początkiem, polityka zagraniczna państwa jest już widoczna w retoryce polityków — pretendentów na prezydenturę. Temat jest niełatwy, biorąc pod uwagę różnorodność poglądów w społeczeństwie. Również politykom trudno o tym mówić, zwłaszcza wobec powszechnej dziś tendencji do „uginania się” przed wyborcami. Ale rozsądny polityk (a tacy u nas jeszcze są), chcąc przypodobać się wszystkim, nie będzie w jednym regionie mówił jednego, a w innym — przeciwnego. Dlatego próbują jakoś „wykręcać się”. Powiedzmy, jeden z „zabillboardowanych” polityków na pytanie, czy jest za wstąpieniem Ukrainy do NATO, czy przeciw, z głębokim namysłem odpowiedział, że, rzekomo, czy warto o tym mówić, skoro Sojusz odmówił Ukrainie i Gruzji nadania PDCz. Ale mówić warto i trzeba. Najłatwiej teraz zdobywać tanie punkty wyborcze politykom z opozycji, nie mówiąc już o lewicy, zapewniając: większość narodu jest przeciw NATO, więc i my jesteśmy z narodem. Ale czy naprawdę „naród jest przeciw”? I ile jeszcze będziemy błąkać się wśród wektorów polityki zagranicznej? Tym pytaniom poświęcił konferencję prasową w UNIAN politolog, kandydat nauk politycznych Ołeksandr Palij. Jego stanowisko jest jednoznaczne: kurs polityki zagranicznej Ukrainy nie ma alternatywy, a tym kursem jest integracja euroatlantycka, którą w mniejszym lub większym stopniu prowadzili zarówno Krawczuk, jak i Kuczma. Zbędne jest mówić, że najwyraźniejsze stanowisko w tym względzie zajmował Juszczenko. Alternatywa w kwestii bezpieczeństwa Ukrainy istniała w pierwszych latach niepodległości, zanim państwo dobrowolnie oddało broń jądrową. Czy słusznie tak postąpiono, czy nie — spierają się do dziś. Ale obecnie nasze bezpieczeństwo leży we wspólnym europejskim domu. Znamienne, że właśnie z takim kursem Ukrainy zgadzają się państwa postradzieckie, na co wskazał niedawny szczyt WNP. Co najbardziej wymowne, taki kurs Ukrainy popiera Białoruś, o czym oświadczył prezydent Łukaszenka. Słowem, wygląda na to, że cała wspólnota europejska, z wyjątkiem, oczywiście, półazjatyckiej Rosji, jest za wstąpieniem Ukrainy do NATO, ale problem tkwi w nas samych. Dlatego ta organizacja nie spieszy się z nadaniem PDCz. Bo u nas trwają niekończące się debaty o naszych „wektorach”, choć krytyka euroatlantyckiego kursu Ukrainy w ustach jego przeciwników jest nieszczera. Oto jeden z takich krytyków. Większość czasu spędza we Włoszech, tam jest jego biznes, tam mieszka rodzina. A na Ukrainę przyjeżdża, by krytykować kurs wstąpienia do NATO, przyjeżdża z kraju — jednego z najaktywniejszych członków Sojuszu. Zapewne dla wielu jest to bardzo wygodne — krytykować NATO, mając „natowskie” zagraniczne samochody, jachty. Oni mają przynajmniej szykowne zegarki — z neutralnego kraju: szwajcarskie. Krytycy euroatlantyckiego kursu Ukrainy nazywają ten kurs proamerykańskim, na korzyść głównego kraju Sojuszu. Ale dlaczego nie nazywać tego kursu proukraińskim? Co Ukraina robi na korzyść USA? Politolog przytoczył dwa przykłady. Kilka lat temu z inicjatywy Prezydenta Juszczenki Ukraina wycofała swój kontyngent wojskowy z Iraku, co bardzo nie spodobało się USA i ich sojusznikom. Drugi — nasze państwo nie uznało samozwańczego państwa Kosowo, na czym tak nalega Zachód. Zadałem Ołeksandrowi Palijowi kilka pytań. — Panie Ołeksandrze, wielu ludzi, którzy nie są przeciwni euroatlantyckiemu kursowi Ukrainy, rozumuje tak: czy koniecznie wiązać to ze wstąpieniem do NATO? Może wystarczy przystąpić do Unii Europejskiej, i staniemy się pełnoprawnymi członkami wspólnoty europejskiej?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

ADMINISTRACYJNY ZASÓB BĘDZIE DZIAŁAŁ W WIELU MIEJSCACH?

Zaniepokojenie w tej sprawie wyraził Komitet Wyborców Ukrainy. O tym mówił na konferencji prasowej w UNIAN przewodniczący KWU Ołeksandr Czernenko pierwszego dnia oficjalnego startu kampanii wyborczej. Na początku kampanii wyborczej nie wprowadzono jednak żadnych zmian do ustawy o wyborach Prezydenta w odniesieniu do wielu niedemokratycznych przepisów, na które zwracało uwagę społeczeństwo już podczas uchwalania tych zmian. Ustawodawstwo o wyborach Prezydenta otrzymało negatywną ocenę Komisji Weneckiej „Za demokrację poprzez prawo”. Szereg przepisów Ustawy o wyborach Prezydenta Konstytucyjny Sąd Ukrainy zamierza uznać za niekonstytucyjne. Dlatego KWU wezwał posłów Rady Narodowej Ukrainy do jak najszybszego wprowadzenia potrzebnych zmian do ustawodawstwa wyborczego. Nie uchwalono Budżetu Państwowego Ukrainy na 2010 rok, w którym właśnie mają być przewidziane główne wydatki na wybory. Niepokój KWU budzą procesy powrotu cenzury w ogólnokrajowych i regionalnych mediach. W niektórych redakcjach istnieją „filtry” na wspominanie poszczególnych nazwisk. Natomiast niepokoi zalew mediów materiałami zamówionymi. Od 19 października, zgodnie z przepisami Ustawy, zakazana jest jakakolwiek agitacja wyborcza do momentu rejestracji kandydata w CKW. Jednak, jak wykazał monitoring KWU w Kijowie i regionach, wszędzie pozostała zewnętrzna reklama potencjalnych kandydatów na stanowisko Prezydenta. Zatem naruszenia już się rozpoczęły. Wszystkie te okoliczności nie sprzyjać będą demokratycznym wyborom. Bez wątpienia trzeba coś poprawić w ustawodawstwie. Ale najważniejsze, podkreślił przewodniczący KWU, — polityczna wola uczestników wyborów, chęć kandydatów i ich sił politycznych przeprowadzenia wyborów demokratycznie. Bo przy każdym najlepszym prawie będzie się szukać luk, jak je obejść. Od naszej gazety do przewodniczącego KWU wpłynęły dwa pytania. — Jak, według prognoz KWU, będzie wykorzystywany zasób administracyjny w wyborach? — Będzie on rozproszony. Istnieją struktury władzy wykonawczej — administracje państwowe. Ale jest

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Zdjęcie Ksenii Hładyszewej klas z językiem ukraińskim, liczba uczniów w których wynosiła 3 897 osób (nawiasem mówiąc, jest to 13,2% liczby uczniów szkół ogólnokształcących Ługańska, co jest najniższym po Krymie wskaźnikiem na Ukrainie; dla porównania, w Doniecku — 22,9%). Jak widzimy, pod rzekomo dobroczynnym pretekstem walki z kryzysem, w rzeczywistości w Ługańsku rękami miejscowych urzędników walczy się z językiem ukraińskim w sferze edukacji. Niby mało zauważalny w ogólnoukraińskiej skali fakt, a pod względem semantyki można go postawić w jednym rzędzie z owianymi złą sławą ukazem emskim i cyrkularzem wałujewskim z czasów carskich. Czy warto więc nam pisać list do ministra Wakarczuka? I tak wiadomo, że kwestie związane z wprowadzaniem języka państwowego do sfery edukacji stolica świadomie oddała na łup organom samorządu terytorialnego. I nikogo nie interesuje, jak w przyszłym roku ługańscy, krymscy czy donieccy absolwenci szkół będą zdawać testy ze wszystkich przedmiotów w ukraińskim języku państwowym. Jak, wreszcie, nikogo nie interesuje też to, czy staną się pełnowartościowymi ukraińskimi obywatelami młodzi mieszkańcy południowo-wschodnich terenów Ukrainy, czy pozostaną, jak ich rodzice i dziadkowie, najbardziej zmankurtyzowaną częścią ukraińskiego społeczeństwa… Perspektywę przyszłości wyznaczą dla nich miejscowe władze. Czy przytoczone przykłady są odosobnione? Wcale nie. Przychodzi na myśl jeszcze jedna niedawna decyzja deputowanych Rady Miejskiej Ługańska, a mianowicie — o postawieniu w centrum Ługańska pomnika (nie śmiejcie się!) naszym rodakom — ofiarom OUN-UPA. Jaki jest cel wychowawczy deputowanych, którzy inicjują postawienie tego „drogowskazu w przyszłość”, nietrudno odgadnąć. Zważając na podobne działania kolegów naszych ługańskich deputowanych w Doniecku, na Krymie czy na Zakarpaciu, można bezbłędnie przypuszczać, że nie są oni samodzielnymi postaciami, wszystkim kieruje jakiś niewidzialny dyrygent. Możliwe, że miejscowi deputowani nie są aż tak źli, ale po prostu zmuszeni są tańczyć, jak im zagrają. I tak — przez wszystkie lata naszej niepodległości… Machiavelli mawiał: „Władza musi być silna w dwóch przypadkach: na początku budowy państwa i kiedy w ustalonych państwach następuje demoralizacja narodu”. Władza centralna we współczesnej Ukrainie musi być dwukrotnie silniejsza, bo u nas działają oba czynniki, przy których musi być ona taka. Silna władza — to nie oznacza władza dyktatorska, autorytarna. Silna władza musi opracować jasną strategię rozwoju państwa, i to nie tylko ekonomiczną, ale przede wszystkim ideologiczną. Ważnym aspektem ideologicznego składnika tej strategii we wszystkich państwach jest polityka językowo-narodowa. Siła władzy centralnej tkwi także w umiejętności kontrolowania całego terytorium Ukrainy, w zdolności do śledzenia antypaństwowych, destrukcyjnych działań urzędników w rodzaju ługańskich. Silna, mądra, patriotyczna władza centralna w żadnym wypadku nie powinna nadawać organom władzy miejscowej uprawnień do rewidowania kwestii związanych z ideologią państwową (w ich kompetencji powinny być tylko kwestie ekonomiczne odpowiednich regionów). U nas, niestety, tego nie ma i, zważając na wstydliwy stosunek większości kandydatów na prezydenta do kwestii ideologicznych, w najbliższej przyszłości nie będzie. Więc państwowo nastawiona społeczność Ługańska nie ma co liczyć na to, że wysocy mężowie stanu zlitują się nad ich problemami, i na to, że miejscowi kierownicy adekwatnie zareagują na potrzeby wspólnoty.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

GDY BRAKUJE IDEOLOGII PAŃSTWOWEJ, czyli czy potrzebna nam tak silna władza lokalna?

Iryna MAHRYCKA, m. Ługańsk. Spójrzmy, dla przykładu, tylko na niedawne decyzje Rady Miejskiej Ługańska. Jednym z takich rozporządzeń ługańskiego mera Serhija Krawczenki (notka biograficzna: były czołgista S. Krawczenko został przewodniczącym rady dzielnicy Kamianobridskiej miasta Ługańska, a z czasem i merem Ługańska jako kandydat Partii Regionów i sformował zespół swoich zastępców wyłącznie z członków tej siły politycznej) jest decyzja w sprawie uporządkowania i rekonstrukcji parków i skwerów centrum obwodowego. PRZYJAŹŃ NA KOŚCIACH Jak widzimy, ługański mer zainicjował rzekomo szlachetną sprawę, ale… rekonstrukcja i uporządkowanie miejsc wypoczynku mieszkańców odbywa się na tle zachowania starych nazw miejskich parków i skwerów, takich jak: imienia Lenina, Gorkiego, Szczorsa, 30-lecia WŁKSM, Pierwszego Maja, Bohaterów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, Bojowników Rewolucji Październikowej itp. W związku z tym chce się zauważyć ługańskim deputowanym: jeśli oni zasadniczo ignorują Dekret Prezydenta Ukrainy z 2007 r. o likwidacji symboliki reżimu totalitarnego, to chociażby posłuchali czołowych krajowych historyków, wzięli pod uwagę ich opinię podczas ostatecznego zatwierdzania nazw miejsc wypoczynku. Oryginalnie podeszła władza lokalna do „rekonstrukcji” skweru w samym centrum Ługańska przy ulicy Sowieckiej. W rzeczywistości jest to jeden z najstarszych cmentarzy w mieście. Od drugiej połowy XIX w. i do lat 60. wieku ubiegłego chowano tu osoby cywilne, w tym znanych i honorowych obywateli Ługańska, przedstawicieli duchowieństwa, a w XX w. cmentarz był miejscem masowych pochówków: w latach 1918—1921 — ukraińskich i niemieckich żołnierzy, w latach 1932—33 oraz 1946—47 — ofiar wielkich głodów, w latach wojny — radzieckich, niemieckich, węgierskich i włoskich żołnierzy, a po 1945 roku — jeńców włoskich żołnierzy, którzy odbudowywali powojenny Ługańsk, a z czasem zostali rozstrzelani. W 1918 r. na tym cmentarzu masowo chowano „wrogów bolszewizmu”, a w latach 30. — „wrogów stalinizmu” lub „wrogów ludu”, wśród których byli Niemcy-koloniści, Polacy, Ukraińcy, Rosjanie, Żydzi, Grecy, Bułgarzy i Rumuni. Skwer na miejscu starego cmentarza władza ługańska chce nazwać imieniem Przyjaźni Narodów (motyw takiej nazwy pozostaje nieznany: czy to na cześć międzynarodowego składu pochowanych na nim ludzi, czy to na cześć takiego samego składu obecnego kierownictwa rady miejskiej). Choć wszyscy dawno już przywykli do ludowej nazwy tego miejsca — skwer Pamięci. W 2007 roku przedstawiciele społeczności centrum obwodowego ledwo „wybili” u deputowanych rady miejskiej miejsce na tym cmentarzu dla postawienia pomnika rodakom — ofiarom Hołodomoru-ludobójstwa (wcześniej władza udzielała pozwolenia na postawienie takiego pomnika gdzieś na obrzeżach Ługańska). Obecnie ten pomnik jest tu postawiony, a kilka lat temu na terenie cmentarza ustawiono także pomnik żołnierzy-„afgańczyków”. Według projektu rekonstrukcji skweru Przyjaźni Narodów, który opracowano w radzie miejskiej, powstanie tu centrum kulturalno-rozrywkowe ze ścieżkami rowerowymi, muzycznymi fontannami, placami zabaw itp. A przy głównym wejściu będzie górował majestatyczny monument „założycielki” Ługańska Katarzyny II (wersja o tym, że właśnie ona założyła miasto, należy do deputowanych rady miejskiej i jeszcze jakichś nieznanych historyków, a w rzeczywistości ta odrażająca dla ukraińskiej historii caryca wydała w swoim czasie dekret o założeniu jedynie huty żeliwa na miejscu przyszłego miasta, a prawdziwi założyciele Ługańska — zaporoscy kozacy i ukraińscy chłopi, którzy około 100 lat wcześniej niż fabrykę założyli wsie Kamianyj Brid i Werhunka w granicach dzisiejszego Ługańska). O tym, że ten majestatyczny monument będzie nazywał się „Pomnikiem dziękczynienia” i uosabiał rosyjską imperatorową, niedawno publicznie oświadczył nikt inny, jak pomocnik mera pan Żenesku. Obecnie na cmentarzu (przepraszam, w skwerze) już aktywnie prowadzone są prace budowlane; ługańszczanie są świadkami tego, jak przygotowując miejsce pod przyszły postument, koparki rozrywają dawne mogiły i wywracają na powierzchnię liczne ludzkie kości, które potem gdzieś wywożą. To jawne barbarzyństwo władzy odbywa się wbrew aktywnemu protestowi niemałej liczby organizacji społecznych i partyjnych miasta i obwodu, które urządzały akcje, pisały listy otwarte do S. Krawczenki. W prywatnych rozmowach, na które zdobył się Serhij Iwanowycz, zaprosiwszy najaktywniejszych protestujących, wzywał ich do bycia tolerancyjnymi i szanowania tych, którzy myślą inaczej. Autora tych wierszy i listu otwartego do mera jako przewodniczącą Ługańskiego Obwodowego Oddziału Stowarzyszenia Badaczy Hołodomorów na Ukrainie wzywał, by nie być „nacjonalistką”, bo w Ługańsku żyją przedstawiciele ponad 100 narodowości (i rzeczywiście, według spisu z 2001 roku, w mieście mieszka 50% Ukraińców, 47% Rosjan i 3% przedstawicieli innych narodów). Zatem wkrótce (S. Krawczenko, bez wątpienia, pospieszy się z wykonaniem zamierzonego przed zakończeniem swojej kadencji mera) ługańszczanie będą tańczyć, grać i bawić się na kościach zmarłych — zamiast tego, by zgodnie z ludzkimi zwyczajami czcić pamięć przodków i wszystkich tych, którzy są tu pochowani. W tym kontekście logiczna jest analogia między takimi — nie inaczej, jak zbrodniczymi — działaniami ługańskiej władzy lokalnej a działaniami władzy kijowskiej, która tylko zająknęła się o zamiarze budowy w Babim Jarze hotelu, i pełny brak analogii między rozgłosem w mediach, spowodowanym odpowiednimi działaniami władzy ługańskiej a zamiarami kijowskiej. Wyobraźmy sobie, jaki mógł być rozgłos wokół stworzenia w Babim Jarze centrum kulturalno-rozrywkowego na wzór ługańskiego! I mimo że ługańskie wydarzenia świadczyły o aktywnym proteście lokalnej społeczności, która już samym tym faktem zademonstrowała istnienie w najbardziej wschodnim ukraińskim centrum obwodowym społeczeństwa obywatelskiego, niech może jeszcze nie europejskiego wzorca, lokalni „słudzy narodu” i tak zrealizują zamierzone. Możecie być tego pewni. DLACZEGO UKRAIŃSKIE KLASY SĄ SKRACANE? A oto jeszcze jeden świeży przykład antypaństwowych, antykonstytucyjnych działań ługańskich władz. Ten przykład bezpośrednio dotyczy naszej rodziny. Jeszcze latem zapisaliśmy naszego przybranego syna do pierwszej ukraińskojęzycznej klasy w szkole ogólnokształcącej nr 48. 1 września w tej klasie było 12 uczniów. Dzieci uczyły się kilka dni, a 9 września dyrektor szkoły N. Mirosznyczenko pilnie zwołała zebranie rodziców i poinformowała ich, że w związku z kryzysem Rada Miejska Ługańska podjęła decyzję o „reorganizacji” (w istocie likwidacji) tej jedynej na poziomie klas ukraińskojęzycznej klasy jako mało licznej. Dyrektor zaproponowała rodzicom albo przeniesienie dzieci do jednej z trzech rosyjskojęzycznych klas w tej samej szkole, albo oddanie ich do ukraińskojęzycznej klasy w szkole położonej w sąsiednim mikrorajonie. Tylko jedno dziecko przeniesiono do innej szkoły, a resztę rodzice oddali do klas rosyjskojęzycznych — z powodu całkowicie zrozumiałych niedogodności. Rodzice napisali list otwarty do naczelnika wydziału edukacji Rady Miejskiej Ługańska W. Kijaszki z prośbą o przyznanie środków na utrzymanie tej klasy i nie niszczenie systemu edukacji, przewidzianego obowiązującymi ustawami Ukrainy „O ogólnym średnim wykształceniu” oraz „O językach w Ukraińskiej SRR”. Rodzice przypomnieli kierowniczce oświaty, że pod względem liczby uczniów średnich szkół ogólnokształcących, którzy zdobywają wykształcenie w języku ukraińskim, miasto Ługańsk i tak znajduje się w tyle za wszystkimi centrami obwodowymi na Ukrainie, i wyrazili żądanie „nie dopuszczania do totalnej rusyfikacji miasta”. Kilka dni temu miałem okazję porozmawiać z panią Kijaszko. Wyjaśniając zaistniałą sytuację, powiedziała: „Choć ja i nie ucziła ukrainskij jazyk, no ja nie bolnaja na gołowu, cztoby specjalno zakrywat ukrainskije kłassy”. Okazuje się, że naszą klasę zamknięto nie dlatego, że jest ukraińskojęzyczna, a dlatego, że jest mało liczna. Jeszcze 11.08.2009 r. W. Kijaszko podpisała zarządzenie nr 3/256 „O środkach dotyczących optymalizacji sieci klas placówek ogólnokształcących m. Ługańska”, którym zobowiązała kierowników szkół „nie dopuszczać do zmniejszenia liczebności klas (30 osób) bez podjęcia odpowiedniej decyzji przez organy lokalnej władzy wykonawczej i samorządu lokalnego”. Według logiki kierownictwa miejskiego wydziału edukacji, mało liczne są wszystkie klasy, których liczba uczniów wynosi mniej niż 30 osób (tutaj powołują się na ustawę Ukrainy „O ogólnym średnim wykształceniu” z 1999 r.). W ustawie w ust. 1 art. 14 zapisano: „Liczebność klas placówek ogólnokształcących nie powinna przekraczać 30 uczniów”. O dolnej granicy liczebności klas w ustawie powiedziano jedynie w kontekście placówek oświatowych położonych na terenach wiejskich (liczba uczniów w klasach szkół wiejskich powinna wynosić nie mniej niż pięć osób). Zatem, całkowicie bezpodstawnie w Ługańsku na mocy zarządzenia pani Kijaszko zostaną zamknięte wszystkie klasy, których liczebność jest mniejsza niż 30 osób. Wszystkie czy nie wszystkie, ale ukraińskojęzyczne zostaną zamknięte na pewno, wszak ich średnia liczebność to 18 uczniów: według informacji, którą przekazał nam wydział edukacji Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej, w roku szkolnym 2008/2009 w Ługańsku działało 216 ukr- W naszym życiu, tak jak i w fizyce, działa prawo naczyń połączonych. Odnośnie do realiów społeczno-politycznych prawo to można sparafrazować tak: im słabsza władza centralna, tym silniejsza władza w terenie. Być może dla krajów o trwałej demokracji nie jest to złe — mieć silną władzę w regionach, ale nasza bieda polega na tym, że lokalni włodarze widzą siłę swojej władzy nie przez pryzmat ogólnopaństwowych interesów i interesów podległych im wspólnot, a poprzez przeciwstawianie się władzy stołecznej i przeciwdziałanie dekretom z góry, w szczególności prezydenckim.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

TOŻSAMOŚĆ NARODOWA W WARUNKACH WYZWAŃ GLOBALIZACYJNYCH: PROBLEMY I DROGI ZACHOWANIA

LIST CZYTELNIKA — DO DRUKU! Bohdan ŻYSZKO, m. Łuck Obecnie, w czasach Internetu i wysokotechnologicznego, intelektualnego rozwoju społeczeństwa można by stworzyć własny międzykontynentalny rząd. I wszyscy byliby jednym narodem… Aleksander Macedoński, Napoleon — wydaje się, że od wieków byli władcy, którzy próbowali zjednoczyć świat. Ich imiona nie weszły do kronik, Biblii, zapomniano o nich… A gdzie ich imperia? Zjadł je czas! Na świecie jest 6000 języków, dwieście państw. I państw przybywa. Każdy naród pragnie mieć własne państwo. Po co? Dla korzyści ekonomicznej? Nie! Dla ochrony własnej duszy! Zatem życie samo pokazuje, w jakim kierunku rozwija się społeczeństwo. Czym jest narodowość? Naukowcy twierdzą, że po zewnętrznych cechach antropologicznych niemożliwe jest stuprocentowe określenie narodowości. Narody sąsiednie mogą być do siebie podobne. Ale mają różny język, kulturę, pamięć historyczną — to jest w świadomości! Moim zdaniem bardzo ważne w określeniu narodowości jest to, co jest zakodowane w świadomości człowieka. Jak zakłada się w świadomość informację? Od małego, słowem. Człowiek ma informację, uogólnia, wyciąga wnioski. Myśl rodzi pragnienie, pragnienie — wolę działania. Jakie są nasze myśli, przekonania — takie i uczynki. Robimy tak, jak uważamy za słuszne. Zakładamy jedną informację — mamy Ukraińca-patriotę; zakładamy inną — bezdomnego komunistę. Zatem naród jest zainteresowany stworzeniem własnego państwa. A czy będzie istniało państwo, kiedy straci własny naród? Jaki sens w istnieniu państwa Ukraina, jeśli nie będzie narodu ukraińskiego? Kto obroni “zdobycze oligarchów” przed nowymi gospodarzami? Zrobią z nas nie-Ukraińców i połączą dwa “bratnie” narody w jedno państwo… Uważam, że przestrzeń informacyjna na Ukrainie musi być proukraińska, ukraińskojęzyczna. Musi być cenzura! Ilu przestępców jest w więzieniach? A mają własne poglądy na życie. Społeczeństwo nie akceptuje tych poglądów, nie pozwala ich propagować, choć istnieje wolność słowa; izoluje ich wbrew ich woli. Taka cenzura jest zwyczajna! Informacja, która wyrządza szkodę całemu narodowi, jego państwu, nie jest cenzurowana. Wolność — to nie samowola! Wskazywanie władzy na błędy — to jedno. Inne — działania w przestrzeni informacyjnej, które mogą doprowadzić do zniknięcia narodu ukraińskiego i państwa. To przestępstwo. Tego nie można dopuszczać i trzeba za to karać. Sprawiedliwe wymagania Ukraińców na Ukrainie: żyć we własnym państwie w ukraińskim środowisku kulturowym. Nadija KYRIAN Zdjęcie autorki Zagubiła się w lasach w pobliżu Kijowa niewielka wieś Bobrycia. Być może właśnie dlatego zachowały się tu tradycje ludowe. Do dziś istnieje Niewolnik od gospodarza na własnej ziemi różni się mentalnością. Aby stać się gospodarzem, za mało jest woli, trzeba zmienić mentalność. A póki co trzeba przekonać społeczeństwo o “sprawiedliwości wymagań”. Moja siostra, Ukrainka, wyrosła w rosyjskojęzycznym środowisku na Ukrainie. Język ukraiński nazywa “państwowym językiem”. Dlaczego w państwie nie stworzono warunków Ukraińcom? Począwszy od popularnych piosenek dla młodzieży i kreskówek dla dzieci. Ryba bez środowiska wodnego ginie. Trudno być Ukraińcem, znać język, kiedy nie ma do kogo słowa powiedzieć i słowa skąd usłyszeć. Dziwi, że w Łucku urzędnik państwowy rozmawia po rosyjsku. Szkoła, instytut mogą nauczać po rosyjsku. Przyszedł do pracy — przyjmują, jasnych wymagań co do języka nie stawiają… Uważam, że Ukraińcy powinni zdobywać wykształcenie tylko w języku ukraińskim. Rodzice wiedzą, że dziecko idzie do szkoły i trzeba znać język — nauczą, a jednocześnie muszą sami w domu w nim rozmawiać. W miejscach zwartego zamieszkania mniejszości narodowych i diaspor w szkołach mogą być lekcje języka narodowego i literatury. Ale przyszłych fizyków, chemików państwo powinno przygotowywać po ukraińsku. Bez egzaminów z języka ukraińskiego nie powinni przyjmować do służby państwowej. A dla deputowanych i kierowników wysokiego szczebla powinien być egzamin z historii Ukrainy. Państwem powinni kierować patrioci, a nie cudzy pachołkowie. Oprócz kultury, trzeba być gotowym więcej pieniędzy wydawać na armię. Miotanie się do Turków, Szwedów, Polaków, Rosjan niczego dobrego nie dało. My szczycimy się tymi czasami, kiedy siłą broni trzymała się Ruś i kozactwo. Wtedy byliśmy gospodarzami u siebie (i nie tylko). Silnych szanują, boją się rozgniewać, im nie wskazują! …Czy może zapytamy pozwolenia naszych gości, by wejść do domu, przy brzegu stołu własnego postać?.. A trzeba przecież pytać, bo nakrzyczą, im nie podoba się, kiedy my w domu gospodarujemy… Ktoś wybiera “paść się, tłuszcz gromadzić”, a ktoś — paść “stado”. Ale i “stado”, i “pasterz” szczycą się bogatym pastwiskiem. Czy zwyczaj: dziewczęta idą zapraszać przyjaciół i krewnych na wesele, obowiązkowo ubierając się w strój narodowy. Z inicjatywy rady wiejskiej i oryginalnego teatru sztuki etnicznej “Czowen”, który pracuje na bazie muzeum Iwana Honczara, w Bobryci po raz trzeci odbył się Zdjęcie Olesia Dmytrenki szczycić się będą bogatym państwem ci, którym “jaka różnica?”. Ukrainie trzeba przygotowywać przewodników narodu. Posyłać dzieci w świat, niech uczą się za państwowy koszt i wracają do domu. Wśród narodu muszą być “widzący”. W naszych szkołach też uczą. Pytam syna: “Po co uczycie się historii?” — “Nie wiem”. — “Może nauczycielka opowiadała, a ty przesłuchałeś?” — “Nie”. Opowiedziałem synowi, że historia — to doświadczenie narodu, zainteresowałem wiedzą. Wynik — poprawiły się oceny. Trzeba nie tylko “wykładać informację”, ale i mówić, po co to potrzebne, pokazać praktyczne zastosowanie. Trzeba wychowywać obywateli. Niemowlęta nic nie umieją, nic nie wiedzą. Z jednych wyrastają wybitne osobowości, z innych — nicości. I profesor kiedyś był niemowlęciem, nic nie umiał i nie wiedział. Ręce, nogi mają wszyscy, głowy — różne. Nie wierzę w beztalencie narodu. Wszystkiego można się nauczyć i wszystko zrobić. Naród wie, czego mu potrzeba, kogo wybierać do władzy. A państwo ma wykonywać pierwsze zadanie, dla którego zostało stworzone — chronić duszę narodu ukraińskiego, sam naród na jego ziemi. Międzynarodowy festiwal tradycyjnej kultury “Rożanycia”. Rozpoczęło się widowisko poświęceniem długiego płótna Drzewa Jedności Kijowszczyzny, które pomalowały dzieci podczas pierwszego etapu świętowania w Kijowie w Cerkwi Bogurodzicy Pokrowy na Podolu. W przyszłym roku organizatorzy święta planują wykonać i poświęcić Drzewa Jedności jeszcze piętnastu obwodów. Na czołowym miejscu na placu symbol festiwalu — wielkie malowane Drzewo Rodu, na każdym z listków którego dzieci napisały własny rodowód. Na jednym makiecie Drzewa — wyszywane ręczniki, dawne portrety wiejskich rodzin, pod nim — rodzinne albumy, które oglądają uczestnicy widowiska. Jeszcze na jednym rozwieszone cukierki, które dzieci zdejmowały w ciągu święta. W tradycyjnych warsztatach chętni mogli nauczyć się wytwarzać lalki, malować pisanki, lepić z plasteliny i malować różnorodne figurki. A w namiotach można było kupić wyroby sztuki ludowej: dzbanki, wyszywane koszule, tkane płócienne ubrania, plecione słomkowe kapelusze, kosze itp. Na czołowym miejscu w programie zespołów były obrzędy weselne. Za jednoczenie rodu ukraińskiego wypowiedziały się znane zespoły etno-rockowe “Astarta i Nedila”, “DrymbaDaDzyga”, “DachaBracha”, “Taruta”, Katia Chili i inne. Szczególnie przyjemnie, że na święcie było dużo dzieci i młodzieży, że dołączyły do tradycyjnej kultury swojego narodu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

W LABIRYNTACH WYBORU

Zakończenie. Pocz. na str. 1. WYBORY WYGRYWA… TELEWIZOR W tym żarcie jest tylko trochę żartu. Bo znów będziemy widzieć zhipertrofowaną „wyboryzację” ukraińskich mass mediów. Zresztą już widzimy. Przecież „artprzygotowanie”, mówiąc prościej — nachalna agitacja wyborcza i kontragitacja w mediach trwa już nie od miesiąca. Nie ma co mówić, że zdecydowana większość takich materiałów w gazetach, radiu i telewizji jest zamówiona, opłacona przez sztaby wyborcze, biznes, który wspiera określoną siłę polityczną. Mówić o obiektywizmie, rywalizacji ideologii, programów tutaj nie wypada. I jeszcze pół biedy, gdy bezwstydnie wychwalają samych siebie. Gorzej, że zaczyna się brudna wojna kompromatów. Dziwić się nie ma czemu. Takimi przyszły nasze media do kolejnych wyborów. Mimo wszystkich oświadczeń, deklaracji, nie doszło ani do ich urzędowego wyodrębnienia, ani do utrwalenia w nich cywilizowanych norm. Zamiast tego nie stworzono sieci narodowo-demokratycznych mediów. A wydawnictwa, które jeszcze istnieją, ledwo przeżywają w nierównej konkurencji z wydawnictwami medialnych klanów, bez wsparcia zarówno władzy, jak i sił narodowo-demokratycznych. TECHNOLOGIA ZOMBUJĄCA Na dniach jedna z niby solidnych ogólnoukraińskich gazet, chyba żartem, zamieściła prognozę na kampanię wyborczą od astrologów i wróżek. Ale dlaczego żartem? Drukują to wszystko stale, w niemałych nakładach i nie tylko w żółtej prasie. Znów wypłynął ze swoimi „proroctwami” Pawło Hłoba. Podciągają do boju także innych „wyroczni”. Chwyty te są dawno znane. Tak samo, jak najbardziej bezwstydne kłamstwa wszelakich „socjologicznych” służb ze swoimi „rankingami” polityków. Wygląda na to, że nas, wyborców, świadomie zaciągają w sieci irrealnego, czasem absurdalnego świata. Liczą na to, że w głowach ludzi ostatecznie się pomiesza, przynajmniej na czas kampanii wyborczej. POLITYCZNA PEDOFILIA Przyznać trzeba, była pokusa, by właśnie od tego rozdziału zacząć komentarz polityczny. Owszem, wszyscy o tym mówią i piszą, chyba od gazety rejonowej po stołeczną prasę i wydawnictwa internetowe. Głośny skandal z oskarżeniami polityków o pedofilię, gwałcenie dzieci. Pozostawmy do zakończenia śledztwa pytanie o prawdziwość oskarżeń. Choć w wyniki ogłoszenia śledztwa wielu nie uwierzy. Ale teraz o czymś innym. Jeśli ktoś z inicjatorów tego skandalu spodziewał się ukształtować opinię publiczną tak, że określona frakcja, siła polityczna to gniazdo zboczeńców, to głęboko się myli, bo na tym ta sama opinia publiczna nie zatrzyma się, a pójdzie dalej. Do tezy „To parlament, to władza zboczeńców”. A poza granicami kraju taką właśnie ktoś nazwie ją samą. Może właśnie na to liczą? I kogoś zawstydzać — daremna sprawa. Jeśli ktoś uważa, że tym skandalem położono początek wyborczemu brudowi, któremu ludzie bez zastrzeżeń będą wierzyć, to rezultat może być nieoczekiwany. Ludzie nie będą wierzyć już w nic. I słusznie będą robić. Przynajmniej nie będą wierzyć we wszystko, co na nich wyleje się przez te trzy miesiące. * * * Ostatnia teza daje podstawy, jakkolwiek dziwnie by to nie brzmiało, do optymizmu. Bo ze wszystkiego powiedzianego przed tym u czytelnika może powstać wrażenie, że nasz Prezydent śpieszy się, by oświadczać, iż społeczeństwo w ostatnich latach stało się bardziej demokratyczne, a zatem bardziej cywilizowane. Możliwe, że głowa państwa wydaje życzeniowe myślenie za rzeczywistość. A może i ma rację w innym sensie: w tym, że główna prawda jest w samych ludziach, tych prostych, przeciętnych, „małych” Ukraińcach, którzy mimo wszystko pragną pozostawać ludźmi w mętnej wodzie jakichkolwiek wojen wyborczych. Petro ANTONENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

BIZNESOWA PLAGA NISZCZY OŚRODKI KULTURALNE

Natalia ANTONIUK Zdjęcia Ksenii GŁADYSZEWEJ Nasze miasto zaatakowali szkodnicy, którzy pożerają duchowe skarby państwa, wysysają historyczną energię miasta, zniekształcają centrum Kijowa i zostawiają w zamian wieżowce, sklepy powszechnego użytku i biura. Ci szkodnicy „gryzą” muzea, galerie, księgarnie, „obiadują” smakowitymi działkami gruntu i „popijają” to rozpaczą niewobojętnych ludzi. Żadnych ograniczeń, żadnych „diet”. Kijowscy miejscy pożeracze są niestrudzeni w swojej niełatwej pracy objadania się dziedzictwem kulturowym. Najsmaczniejsze dla nich są nie odległe części Kijowa, lecz centrum stolicy. I co najstraszniejsze – z roku na rok, krok po kroku, ich apetyt rośnie. W ukraińskiej stolicy działa dziś już zwyczajny system rederskiego przejmowania budynków. To, co powinno być postrzegane jako nonsens, jest już uważane za zjawisko codzienne. Na to właśnie liczą kijowscy biznesmeni – społeczność się zmęczy walką, więc proces zawłaszczania będzie można przyspieszyć. Niestety, dziś łatwiej wymienić placówki kulturalne, na które kijowscy pożeracze jeszcze nie porwali się. W centrum Kijowa zostały „pożarte” lub są „dogryzane” księgarnie „Drużba”, „Mystectwo”, „Noty”, „Zmina”, „Planeta”, „Suzirja”, „Poezija”, „Switohlad”, „Dnipro”, „Znannia”, „Sjajwo”. Aktywnie zabrano się za prywatyzację kin „Orbita”, „Żowtień”, „Panorama”… Niedawno z pomieszczenia wyeksmitowano Kijowski Teatr Marionetek. Planowano nawet postawić hotel w Babim Jarze. Społeczność oburzyła się, zaprotestowała – i urzędnicy zrezygnowali z tego zamiaru. Jednak w Kijowie jest jeszcze wiele zielonych działek, na których można postawić hotele. W arsenale Kijowskiej Rady Miejskiej znajduje się „Program prywatyzacji komunalnego mienia terytorialnej wspólnoty miasta Kijowa na lata 2007–2010”, na mocy którego na listę sprzedaży obiektów Kijowa trafiło wiele zakładów społecznych i kulturalnych w centrum miasta. Zachowaniem skarbów kultury i upowszechnianiem twórczości znanych ukraińskich artystów kijowskie władze nie przejmują się zbytnio. Można się o tym przekonać, dzwoniąc do kijowskich muzeów i galerii. Dyrektorka Muzeum Literacko-Memorialnego – mieszkania Pawła Tyczyny Tetiana Sosnowska opowiedziała o problemach, które czekają na placówki kulturalne stolicy. – Tetiano Wiktorowno, jak powstało muzeum? – 27 stycznia 2010 roku, w dniu urodzin Pawła Hryhorowicza, miną 30 lat od chwili, gdy pierwsi zwiedzający przekroczyli próg muzeum. Początkowo, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów, zostało ono utworzone jako muzeum o znaczeniu państwowym, podporządkowane Ministerstwu Kultury URSR. Później muzeum przekazano Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Dla nas przez pewien czas podporządkowanie nie miało znaczenia – pracowaliśmy uczciwie, oddanie, z przyjemnością. Mimo że przeniesiono nas pod zarząd miejski, działalność muzeum zawsze była ukierunkowana na upowszechnianie spuścizny twórczej Tyczyny na terenie całej Ukrainy. – Od czego zaczęło się wysiedlenie muzeum? – Jako komunalne muzeum za korzystanie z lokalu musimy płacić czynsz. W zeszłym roku Kijowska Miejska Administracja Państwowa nie przekazała całej kwoty potrzebnej do zapłaty. Dług stworzono celowo, by zmusić muzeum do zerwania umowy najmu, a w przyszłości – do wysiedlenia z lokalu. Formalne zadłużenie – około 16 tysięcy hrywien – stało się podstawą, dla której Sąd Gospodarczy Kijowa przyjął do rozpoznania sprawę o przymusową eksmisję. Powodem było regionalne oddział Funduszu Mienia Państwowego w mieście Kijowie. Ku naszemu ogromnemu żalowi Główny Zarząd Kultury, nasz bezpośredni przełożony, nie reagował na nasze listy i apele. Najwyraźniej władzom miejskim los naszej placówki jest obojętny, a dokładniej – będą mieć korzyść, jeśli muzeum zostanie wysiedlone. Nawiasem mówiąc, gdy mowa była o eksmisji, prawnicy z Głównego Zarządu Kultury radzili nam szukać innego lokalu, do którego moglibyśmy przenieść muzeum. To świadczy o tym, że ludzie nie rozumieją znaczenia muzeum memorialnego, które nie może istnieć w innym pomieszczeniu. Wysiedlenie muzeum albo jego przeniesienie równa się zniszczeniu. – Jak udało się muzeum Pawła Tyczyny zachować swoje pomieszczenia? – Dzięki pomocy urzędników wysokiego szczebla, którzy natychmiast odpowiedzieli na nasze prośby, udało się rozwiązać problem dotyczący najmu. Nadeszły listy z poparciem od Sekretariatu Prezydenta, Komitetu do spraw Kultury i Duchowości Rady Najwyższej, Ministerstwa Kultury i Turystyki, od posłów. Ludzie, którzy dowiadywali się o możliwej eksmisji muzeum, dzwonili i proponowali pomoc. – Jakie jest optymalne rozwiązanie problemu? – Prawnicy, wnikliwie przestudiowawszy ten problem, zadali pytanie: dlaczego muzeum, mieszczące się w państwowym lokalu, które utworzono jako placówkę państwową, nie można przekazać państwu? Tym bardziej że działalność muzeum i tak ma charakter ogólnoukraiński. Ponadto Ministerstwo Kultury i Turystyki wyraziło zgodę, by przyjąć placówkę do swojej sfery zarządzania. Gdy kwestię tę poruszono na wszystkich szczeblach, kierowniczka Głównego Zarządu Kultury i Sztuki Swiatłana Zoryna powiedziała, że jej zdaniem celowiej będzie przekazać miastu mieszkania, w których mieści się muzeum. Swiatłana Zoryna odrzuca możliwość działania muzeum w skali całego państwa. Im o wiele lepiej zabrać te mieszkania, a muzeum przenieść do jakiegoś innego lokalu. To jeszcze raz dowodzi, że w naszych urzędnikach kieruje interes majątkowy, a nie interes ochrony kultury, a im, niestety, nie jest potrzebne muzeum Pawła Tyczyny, znane całej Ukrainie. Człowiek, który chce coś zobaczyć i usłyszeć, słyszy i widzi, a ten, kto tego nie chce, nie usłyszy was, nawet gdybyście mu krzyczeli do ucha głośno. Dlatego nie dziwi mnie, że nasi miejscy kierownicy nie wiedzą i nie interesują się tym, co robimy poza Kijowem, by popularyzować twórczość Tyczyny. Interesuje ich tylko statystyka: ilu odwiedzających przyjęto, ile zorganizowano wystaw, a przede wszystkim – ile zarobiono pieniędzy. – Jakie trudności i problemy czekają dziś na dyrektorów placówek kulturalnych miasta? – Mechanizm jest już wypracowany: gdy dyrektora placówki, który próbuje sprzeciwiać się planom kierownictwa miasta, usuwa się ze stanowiska – znajduje się na to sposób. Obawiam się, że w naszym muzeum może powtórzyć się sytuacja, jak w innych placówkach kulturalnych, bo lokal można dostać, jeśli na stanowisko dyrektora muzeum przyjdzie osoba, która nie będzie poruszać tej kwestii na wyższych szczeblach, lecz po prostu napisze wniosek o przekazanie lokali miastu. Były przypadki, kiedy zmieniano dyrektora muzeum tylko po to, by na podwórku placówki urządzić restaurację. Dyrektorzy placówek kulturalnych muszą to rozumieć i walczyć z negatywnymi zamiarami kijowskich zwierzchników. Nam na przykład już proponowano pomyśleć o remoncie kapitalnym – pakujesz rzeczy i nie wiadomo, czy wrócisz. Walka o zachowanie kultury w naszych czasach jest trudna, ale możliwa. Do tego trzeba mieć odwagę i szczerość. Przykro, że przez lata niepodległości nie wszyscy nabyli obywatelskiej odwagi, która dziś jest bardzo potrzebna. Gdybyśmy my, dyrektorzy, zrozumieli, że pojedynczo nas łatwo pokonać, ale wszystkich razem nie sposób złamać, gdybyśmy nie bali się stanąć w obronie siebie nawzajem, to być może sytuacja by się zmieniła. A gdy walczy się przeciwko jednemu, pozostałych zastrasza się i szantażuje. Jednak argumentu kolegów „trzeba poczekać i wytrzymać” nie akceptuję, bo dopóki będziemy czekać, możemy wiele stracić. Mimo wszystkich problemów wierzę jednak, że prędzej czy później zdrowy rozsądek lokalnych władz zwycięży. Twórcza Witalnia Mistrzów Sztuki Operowej i Baletowej „Duchowa Spuścizna” im. Iwana Kozłowskiego również cierpi od najazdów władz miejskich. Oczywiście kijowskim pożeraczom potrzebny jest smakowity kęs – Twórcza Witalnia znajduje się w centrum miasta. W marcu 2010 roku przypada 110. rocznica urodzin wybitnego ukraińskiego śpiewaka, laureata Państwowych Nagród ZSRR, Narodowego Artysty ZSRR i Ukrainy, laureata Państwowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Iwana Kozłowskiego. Twórcza Witalnia im. Iwana Kozłowskiego została założona na mocy uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy z 11 marca 1994 r. „O upamiętnieniu pamięci Iwana Siemionowicza Kozłowskiego”, uchwały KMU z 4 lutego 1999 r. „O obchodach 100-lecia urodzin I. S. Kozłowskiego”, decyzji Kijowskiej Rady Miejskiej z 1 marca 2001 r. oraz zarządzenia KMDA z 23 czerwca 2001 roku. Dyrektor – kierownik artystyczny Twórczej Witalni im. Kozłowskiego Wiaczesław Miedwiediew podzielił się problemami zachowania Twórczej Witalni oraz zaniepokojeniem z powodu niszczenia kultury Kijowa. – Wiaczesławie Ołeksandrowiczu, w jakim stanie było pomieszczenie Twórczej Witalni, które udostępniły władze miejskie? – Witalnia mieści się za budynkiem Narodowego Uniwersytetu Teatralnego, Filmowego i Telewizyjnego im. I. Karpenki-Karoho, gdzie w latach 1917–1919 studiował wybitny ukraiński śpiewak. To odpowiednie miejsce na utworzenie Twórczej Witalni im. Iwana Kozłowskiego. W tym pomieszczeniu mieściła się poczta, wymagało ono remontu kapitalnego. W latach 2003–2008 witalnia wydała na prace remontowe 1 400 000 hrywien. Od 2005 roku pomieszczenie, zgodnie z zarządzeniem KMDA z 7 kwietnia 2005 r., znajduje się w zarządzie operacyjnym na bilansie Twórczej Witalni. – Od czego zaczęła się historia wysiedlenia muzeum? – Jak grom z jasnego nieba otrzymaliśmy zarządzenie przewodniczącego administracji Kijowa Leonida Czernowieckiego z 27 marca 2007 r. nr 328, że KMDA zobowiązuje Twórczą Witalnię do przekazania lokali niemieszkalnych przy ul. Chreszczatyk 50-b komunalnemu przedsiębiorstwu „Kyjiwżytłospecekspłuatacija”, które zarządza lokalami niemieszkalnymi w mieście. Jak wskazano w dokumencie, „w celu zapewnienia należytego utrzymania obiektów własności komunalnej i terytorialnej wspólnoty m. Kijowa”. Choć „Kyjiwżytłospecekspłuatacija” przekazała na bilans Twórczej Witalni pomieszczenia przy ul. Chreszczatyk 50-b w stanie awaryjnym. – Jaka była reakcja miejskich kierowników? – Zwróciłem się do kierowniczki Głównego Zarządu Kultury i Sztuki Swiatłany Zoryny, która zaczęła dzwonić do urzędników KMDA, lecz wszyscy odpowiadali, że nic nie wiedzą o zarządzeniu. Latem 2007 roku nadeszło upomnienie: poddajcie się. Nie poddajemy się. Od stycznia 2008 roku zaczęliśmy pisać listy do kierowników organów władzy państwowej i instytucji o zmianach w zarządzeniu. Trochę narobiliśmy szumu. Z czasem Twórcza Witalnia otrzymała kopie odpowiedzi KMDA do organów państwowych o treści „nie martwcie się, to tylko procedura prawna”. Jednak 8 października 2008 r., w dniu odsłonięcia pomnika Kozłowskiego na Pieczerskich Wzgórzach, otrzymaliśmy pozew do Sądu Gospodarczego Kijowa, a od 26 października rozpoczęły się posiedzenia sądowe. W połowie czerwca 2009 roku dowiedziałem się, że na posiedzeniu komisji Kijowskiej Rady Miejskiej ds. kultury i turystyki poruszono kwestię wystawienia budynku przy ul. Chreszczatyk 50-b na sprzedaż. – Jaka jest dziś sytuacja wokół Twórczej Witalni? – Zwróciłem się do posła Rady Najwyższej Ukrainy Pawła Mowczana, który 6 lipca złożył interpelację poselską do premiera w sprawie zachowania pomieszczeń Twórczej Witalni Mistrzów Sztuki Operowej i Baletowej „Duchowa Spuścizna” im. Iwana Kozłowskiego. Otrzymaliśmy kopie odpowiedzi Julii Tymoszenko dla Pawła Mowczana, że KMDA przygotowuje dokumenty do Rady Miejskiej o zdjęciu pomieszczeń Twórczej Witalni z aukcji. Jednak dotąd sytuacja wokół Twórczej Witalni im. Kozłowskiego nie została wyjaśniona, a w KMDA nie ma orzeczenia sądu. 15 października tego roku Okręgowy Sąd Administracyjny Kijowa odmówił Twórczej Witalni „zadowolenia pozwu w pełnym zakresie”. Niestety, będziemy jeszcze długo musieli walczyć o Twórczą Witalnię im. Kozłowskiego. – Twórcza Witalnia znajduje się na Chreszczatyku. Czy odczuwacie ruinę dawnego Kijowa? – Obecnie toczy się walka o każdy metr kwadratowy na Chreszczatyku, ale nie na korzyść społeczeństwa, lecz poszczególnych osób. Oto sklep spożywczy, który, podobnie jak muzeum, od wielu lat jest zamknięty. W części lokalu otwarto sklep, w którym sprzedaje się drogą odzież. Znikają księgarnie. Stereoskopowe kino „Orbita” zamknięto na remont. Chreszczatyk to jak zapach miodu dla żarłocznych much. Bardzo przykre, że ludzie, którzy kierują Kijowem, nie mają ani honoru, ani sumienia; świętościami, którym oddają cześć, są dolar i euro. Jednak władzom Kijowa nie wolno zapominać, że niszczenie kultury to nic innego jak faszyzm. Biznesowa mszyca żre nasze ośrodki kulturalne, osłaniając się niezrozumiałymi uchwałami i zarządzeniami. Cóż poradzić, „zaborcza bulimia” to diagnoza wielu kijowskich urzędników. Może wreszcie będzie im wstyd? Znacznie prościej zamknąć oczy i żreć, żreć, żreć…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ustanowić tablice pamiątkowe na budynkach placówek oświatowych, które ukończyli Iwan i Nadija Switłyczni, nazwać ulice na cześć Switłycznych w Ługańsku, Starobielsku, Antracycie, wsi Połowynkyne. Na podstawie wyników pracy konferencji planuje się wydać zbiór naukowy, do którego wejdą nie tylko współczesne studia naukowe, ale także wspomnienia o Iwanie i Nadiji Switłycznych, ich utwory literackie, listy, które wcześniej nie były publikowane. Do tego zobowiązuje nas aktywna pamięć. To potwierdził w krótkim referacie obecny rektor PGTU, akademik Wiaczesław Wołoszyn. Powiedział: “Wielu dziwi się: po co nam, technokratom, współpraca z działaczami literatury? Ale nasz zespół od dawna pragnie uczynić z Uniwersytetu Priazowskiego nie tylko ośrodek edukacji, ale i centrum kulturalne miasta. Dlatego na uniwersytecie działa katedra filologii ukraińskiej, muzyczna, otwierają katedrę dziennikarstwa. Kulturę można przekazać tylko poprzez słowo. Bo tylko poprzez słowo nauczyciel przekazuje wiedzę uczniowi, tylko poprzez słowo starsze pokolenie przekazuje młodszemu dorobek całego narodu”. Po tych słowach Mykoła Żułynski i Wiaczesław Wołoszyn podpisali umowę o współpracy swoich placówek w imię szerzenia języka ukraińskiego na Doniecczyźnie. pracuje cała dynastia agronomów Łypynśkych. Ale rodzinna wołyńska ziemia nieustannie wzywa już niemłodego Jana Stanisławowicza. Za każdym razem nasz gość przywozi w prezencie przyszłemu muzeum, które powstaje w dawnej posiadłości Łypynśkych, rodzinne relikwie. Obecnie główny fundusz materiałów dla oddziału Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego “Zaturciwskie Muzeum Pamięci W. Łypynśkiego” liczy ponad 1000 eksponatów, do których należą unikalne dokumenty, fotografie, rzeczy osobiste wybitnego uczonego i członków jego rodziny, inne materiały. Ale prace remontowo-konserwatorskie budynku prowadzone są z dużymi przerwami, ciągle brakuje środków. Na 125. rocznicę urodzin W. Łypynśkiego Prezydent Ukrainy wydał dekret w sprawie uczczenia jubileuszowej daty wielkiego Ukraińca, który został wykonany tylko częściowo. Czy mamy pozostać narodem “zapominalskich Iwanów”, którzy nie chcą pamiętać swoich wielkich rodaków, czy może jednak nauczyć się szanować samych siebie? Wtedy szanować nas będą także sąsiedzi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

KU PAMIĘCI IWANA SWITŁYCZNEGO

Ołeksij NEŻYWYJ, m. Ługańsk Naukowcy z różnych miast Ukrainy zebrali się na Wydziale Starobielskim Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki na Ogólnoukraińską konferencję naukowo-praktyczną „Literackie, publicystyczne, naukowe dziedzictwo Iwana i Nadiji Switłycznych w rozwoju kultury narodowej drugiej połowy XX wieku”, poświęconą 80. rocznicy urodzin rodaka, pisarza, uczonego, obrońcy praw człowieka, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Iwana Switłycznego. Od końca lat 50. młody literaturoznawca Iwan Switłyczny stał się czołową postacią ruchu szistdesiatnykiw (pokolenia lat sześćdziesiątych), wypracowując jego ideowe, estetyczne oraz moralno-etyczne podstawy. To właśnie on był jednoczącą siłą duchową między Wschodnią a Zachodnią Ukrainą oraz z działaczami kultury ukraińskiej diaspory. Artykuły literaturoznawcze Iwana Switłycznego cechuje głęboka analiza historyczno-literacka, wysoki poziom estetyczny, pryncypialność i zdecydowanie w demaskowaniu pseudoliteratury. Jego własny przykład organicznego przejawu osobistej wolności artysty w każdych okolicznościach zachwyca do dziś. W 1967 roku w wydawnictwie „Smołoskyp” ukazała się książka Osypa Zinkewycza „Z generacji nowatorów. Switłyczny i Dziuba”. Jednak światowe uznanie mogło wtedy oznaczać tylko nowe represje. W tamtym czasie Iwan Switłyczny był już niedoścignionym autorytecie literackim i mentorem utalentowanej twórczej młodzieży: Wasyla Symonenki, Iwana Dracza, Wasyla Stusa, Ihora Kałyncia, Wasyla Hołoborodki. W artykule „Współczesne ukraińskie literaturoznawstwo”, który został wydrukowany w „Ukraińskim kalendarzu” (Warszawa, 1966), Iwan Switłyczny podkreślał historyzm jako składnik sposobu myślenia w poglądach na zjawiska literatury i nauki. Pisał, że należy przywrócić do procesu literackiego takie postacie jak P. Kulisz, M. Drahomanow, M. Hruszewski, W. Wynnyczenko, M. Chwylowy, M. Kulisz i inni. W więzieniu Iwan Switłyczny nie przerywał pracy literackiej i naukowej, pracował nad słownikiem synonimów języka ukraińskiego. Dopiero w 1983 roku ciężko chory pisarz mógł powrócić na Ukrainę. Przez całe świadome życie Iwan Switłyczny walczył o wolność Ukraińców, rozwój ojczystego języka, kultury. Najdroższe były dla niego honor i godność każdego człowieka. Konferencję naukową poświęconą twórczemu dziedzictwu artysty przeprowadzono na Ukrainie po raz pierwszy. Jej organizatorzy to Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, katedra dyscyplin filologicznych Instytutu Pedagogiki i Psychologii Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. Do udziału zgłosiło się ponad pięćdziesięciu naukowców z różnych miast Ukrainy. Uczestnicy konferencji odwiedzili wieś Połowynkyne w pobliżu dawnej posiadłości Switłycznych, cmentarz wiejski, gdzie pochowano rodziców Melanię Illiwnę i Ołeksija Pawłowycza Switłycznych, wspólnie z mieszkańcami wsi uczcili ich pamięć. Obecni poparli propozycję utworzenia w Połowynkynem muzeum Iwana i Nadiji Switłycznych. Uczestnicy konferencji przyjęli apel do organów samorządu lokalnego w obwodzie ługańskim, w którym zaproponowali nadanie imienia Iwana Switłycznego Szkole Ogólnokształcącej I—III stopnia w Połowynkynem, Starobielskiej Bibliotece Rejonowej, stworzenie ekspozycji w Starobielskim Muzeum Rejonowym. Iryna MOŁCZANOWA, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy Mykoła Żułynski, akademik, przewodniczący Komitetu ds. Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, doradca Prezydenta Ukrainy ds. kultury odwiedził Mariupol na zaproszenie społeczności naukowej miasta. Odbyło się spotkanie ze studentami Pryazowskiego Państwowego Uniwersytetu Technicznego, gdzie dociekliwa młodzież nie tylko słuchała wykładu literaturoznawcy, ale zadawała pytania o Hołodomor, jego upamiętnienie na Ukrainie. Mykoła Żułynski rozmawiał z grecką społecznością Mariupola, zachwycając się budynkami „małych Aten”. Kierownicy PPUT zaproponowali Mykole Hryhorowyczowi przeprowadzenie wspólnej konferencji z pracownikami Instytutu Literatury NAN Ukrainy „Literatura Pryazowia”. Jest to perspektywiczne: być może w Instytucie Literatury otworzy się nowy oddział, a pisarze Doniecczyzny, zyskawszy wsparcie stolicy, poczują bliskość języka ukraińskiego i potrzebę jego używania. Mykoła Żułynski wygłosił wykład „Taras Szewczenko i Mykoła Hohol — dwie połówki ukraińskiego serca”. Podkreślił: „Szewczenko i Hohol obaj marzyli o własnych domach na Ukrainie, ale obaj zmarli na obczyźnie. Tarasa pochowano ponownie, a Mykoła tak i pozostał w Moskwie”. Przedstawicielka „Proświty” zapytała: „Jak Pan odnosi się do idei ponownego pochówku wybitnych Ukraińców?”. Mykoła Hryhorowycz wyznał, że od dawna marzy o stworzeniu Panteonu wybitnych Ukraińców w Kijowie przy mogile Askolda. Na pytanie o wprowadzenie cenzury na bezwstydne utwory niektórych współczesnych pisarzy akademik odpowiedział negatywnie. Możliwa jest tylko cenzura moralna i ona już działa, dokonując wyboru filmów dla telewizji. A oto akademik Żeżełenko nieco skonsternował akademika Żułynskiego spostrzeżeniem: „Dlaczego u Hohola, podobnie jak u Turgieniewa, pozytywny bohater nie jest Rosjaninem, nie jest Ukraińcem, a Turkiem czy Bułgarem?”. Mykoła Hryhorowycz przyznał, że nie zastanawiał się nad tym. Zatem inteligencja Mariupola udowodniła, że dobrze zna się także na subtelnościach literatury pięknej. Natalja HATAŁSKA, kierownik działu etnografii Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego, członek „Proświty” Siostrzeniec uczonego-historyka, wybitnego działacza politycznego, jednego z liderów ruchu hetmańskiego na Ukrainie czasów Ukraińskiej Republiki Ludowej W. Łypynskiego, Jan Łypynski, jest częstym gościem na ziemi wołyńskiej. Wszak wieś Zaturce to nie tylko miejsce urodzenia i spoczynku jego wybitnego wuja, ale także ojczyzna samego pana Jana. Tym razem na Wołyń przybyli wraz z nim żona Maria, syn Andrzej z żoną. Po raz pierwszy siostrzeńcy W. Łypynskiego przyjechali do Zaturców w 1990 roku, 50 lat po tragicznym wrześniu 1939 roku, kiedy w ciągu jednej nocy musieli wraz z majątkiem i rodzinnym archiwum udać się za Bug w poszukiwaniu nowego życia. W Zaturcach pozostał okazały dwupiętrowy dom z kolumnami, budynki gospodarcze, piękny park i, co najważniejsze — groby matki, żony Stanisława Łypynskiego i małego brata. W Polsce głowa rodziny zdołała postawić na nogi osierocone dzieci, dać im dobre wykształcenie. Wszyscy oni stali się znani w różnych dziedzinach. Stanisław, rodzeństwo Wasyla Łypynskiego, był uczonym agronomem, hodowcą. Po II wojnie światowej kierował placówką naukowo-badawczą. Obecnie w okolicach Krakowa mieszka i

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

ZGRUPOWANI WSPÓŁCZESNI

Obchodzono 75-lecie Czernihowskiego Literacko-Memorialnego Muzeum-Rezerwatu Michaiła Kociubyńskiego. Pierwszym dyrektorem muzeum był brat pisarza Choma Kociubyński. Jego pałeczkę przejęła młodsza córka klasyka Iryna Michajłowna. Przez długi czas dyrektorem muzeum był wnuk pisarza (syn jego młodszego syna Romana) Julij Kociubyński, który kierował miejską „Proświtą”. Po śmierci Julija Romanowicza placówkę objął jego syn, prawnuk pisarza Ihor Julijowicz. Oto taka rodzinna tradycja strażników rodzinnego ogniska. Obecnie muzeum składa się z domu-memoriału pisarza, nowoczesnego budynku wystawy literackiej oraz ogrodu Kociubyńskich. W domu, w którym pisarz przeżył ostatnie 15 lat, w pełni odtworzono ówczesne wnętrza. Ten dom odwiedzało wielu literatów, aktorów, malarzy. Oto na tym fortepianie grał Mykoła Łysenko. W salonie odbywały się słynne literackie „soboty”. W szafach bibliotecznych — biblioteka pisarza, ponad 1 500 książek: pierwodruki jego utworów, książki z autografami Borysa Hrinczenki, Iwana Necuja-Lewyckiego, Maksyma Gorkiego, Iwana Franki, Panasa Myrnego. Wystawę literacką otwarto we wrześniu 1983 roku w nowo wybudowanym trzykondygnacyjnym budynku. W zbiorach muzeum, które stale się uzupełniają, znajdują się tysiące listów wybitnych współczesnych do Kociubyńskiego. Tylko w ostatnich latach muzeum wydało „Listy współczesnych do Michaiła Kociubyńskiego”, „Listy pisarza do żony Wiery”, a także wspomnienia o Juliju Romanowiczu Kociubyńskim. Muzeum skupia wokół siebie cały twórczy potencjał Czernihowszczyzny, w tym członków „Proświty”. Istotne jest, że już 20 lat muzeum było i jest jednym z ośrodków państwowego, narodowego odrodzenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

UKŁON DLA RUSOWEJ

Z inicjatywy i przy wsparciu niedawno utworzonej Fundacji Charytatywnej im. Sofii Rusowej we wsi Olesznia w rejonie ripkińskim na Czernihowszczyźnie, gdzie urodziła się wybitna działaczka Proświty, odbyło się Ogólnoukraińskie Święto Kultury i Sztuki. Uroczystości rozpoczęły się od otwarcia placu Sofii Rusowej — tak bowiem, zgodnie z decyzją władz wiejskich, przemianowano centralny plac Olesznii. Prawo do otwarcia otrzymała gościni z Kanady, prawnuczka Sofii Rusowej Orysia Michalewicz-Tkaczenko, która przybyła na Ukrainę wraz z zięciem Patrickiem. „Po raz pierwszy naprawdę poczułam swoją Ojczyznę”, — powiedziała wzruszona pani Orysia, która doskonale włada językiem ukraińskim i uczy go swoje dzieci i wnuki. Uczestnicy święta złożyli kwiaty pod pamiątkowym znakiem poświęconym Sofii Rusowej oraz na miejscu pochówku jej rodziców. Również goście odwiedzili siedzibę wybitnej rodaczki, która obecnie odradza się dzięki staraniom przewodniczącego Fundacji Sofii Rusowej, biznesmena, mецената, rodem z ziemi ripkińskiej Iwana Czausa. Tutaj, na terenie przyszłego turystyczno-muzealnego kompleksu, wyremontowano już muzeum garncarstwa, które zapoczątkowali rodzice Rusowej — rodzina Lindforsów. W przyszłości planuje się odbudowę domu Rusowej oraz utworzenie tu ośrodka edukacyjno-metodycznego. Piotr ANTONENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

UCZCZONO AUTORA „ENEIDY”

Nadija ROHASZKO, m. Równe W sali konferencyjnej Domu Ludowego w Równem odbyła się impreza poświęcona 240. rocznicy urodzin Iwana Petrowycza Kotlarewskiego. W Równem od dwudziestu lat z powodzeniem działa Uniwersytet Ludowy „Proświta”. Jego rektor Ołeksandr Wołoszczuk wygłosił wykład o twórcy nowej literatury ukraińskiej, który zainteresował uczniów i studentów miasta wojewódzkiego. Słuchacze poczuli atmosferę XVIII–XIX wieku, epoki, w której powstawała nieśmiertelna „Eneida”. Ten utwór stał się pierwszym napisanym w ukraińskim języku ludowym. Narodowy koloryt i współczucie dla losu zwykłego ludu zapewniły „Eneidzie” wielki sukces wśród współczesnych. Można ją nazwać encyklopedią ukraińskości. Wśród postaci dzielnych i wesołych, zawziętych i wojowniczych Trojan, a także bogów – władców ludzkich losów, którzy pomagają Eneaszowi i Trojanom lub im przeszkadzają, można dostrzec obrazy ludzi żyjących wśród nas. Zatem „Eneida” to utwór współczesny, obrazy nakreślone przez autora jaskrawo odzwierciedlają dzisiejszość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

CUDOWNY ŚWIAT SŁOBODZKIEGO CHARAKTERNIKA

Nadia KYRIAN Zdjęcia Ksenii HŁADYSZEWEJ Każdy obraz malarza Wiktora Hontariwa, którego wystawa została otwarta w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki, to cały poemat. W przedmowie do nowego albumu artysty Olha Denysenko wylicza fachowe składowe jego twórczości: linearną biegłość, gdzie linie są podłużne, miękkie, eleganckie, wyrafinowane, wyczucie rytmu rozmieszczenia płaszczyzn, ich maksymalne kolorystyczne uogólnienie, wyrafinowane niuansowanie kolorytu niemal monochromatycznego, który odbija metalicznym blaskiem; przemyślaną surowość kompozycyjnej budowy, pasję do wyostrzonych kontrastów wzburzono-ekspresyjnej formy z medytacyjnym nastrojem itp. Pozostawmy specjalistom rozważania nad tym, jak artysta porusza struny ludzkiej duszy. Na prezentacji wystawy przyjaciele-artyści, wydawcy mówili o tym, że Wiktor Hontariw zdołał oddać żywy, zdumiewający świat Ukrainy w sposób niepojęty nawet dla mistrzów malarstwa. Maksym Melnyk, dyrektor wydawnictwa „Sofia-A”, które właśnie wydało album Hontariwa, podzielił się wrażeniem: „Obrazy jego są w szarych, pastelowych tonach. Oto na przykład „Podwórko mojego dzieciństwa”. Chata pod słomianą strzechą, budynki gospodarcze, na podwórku gospodarz z psem, krowa, szarawe niebo… Kiedy patrzyłem — napłynęły wspomnienia, długo nie mogłem oderwać wzroku od obrazu”. W tym roku Wiktor Hontariw otrzymał najwyższą nagrodę — został laureatem Nagrody Szewczenkowskiej. 30 października malarz skończyłby 67 lat. Ałła Maryczewska, redaktor naczelna czasopisma „Artania”, powiedziała: „Nie mogę pogodzić się z tą „Samotność” stratą. Takie wrażenie, że straciłam część siebie. Kiedy patrzysz na jego obrazy, przychodzi na myśl okres wędrownych diaków. To był kozak-charakternik, miłośnik życia, który mocno stał na ziemi, a głową wspierał się o niebo. Żyję jego frazą, którą powiedział, kiedy był już ciężko chory, ale kryzys tymczasowo ustąpił: „Ałłoczko, pogrzeb odwołany, będziemy żyć, będziemy pracować”. Doktor nauk o sztuce, akademik Akademii Sztuk Ukrainy Ołeksandr Fedoruk zaznaczył: „On i dziś jest wśród nas, jest cząstką naszej historii. Zdołał powiedzieć własne słowo w sztuce. W kohorcie ukraińskich artystów zajmuje poważne miejsce. Spotykaliśmy się w Charkowie w jego pracowni. To był genialny mistrz malarstwa monumentalnego. Założył szkołę w Charkowie, wychował wielu naśladowców. Ta wystawa daje zrozumienie wielkości oryginalnego artysty, który przyszedł do nas ze swoim wielkim niepowtarzalnym światem. Słoboda znalazła w nim piewcę jesiennego nostalgicznego nastroju”. Nawiasem mówiąc, jedna sala wystawowa poświęcona jest tematyce gogolowskiej. Artysta przejmował się tragedią wybitnego pisarza, jakby wczuwał się w jego obraz, „przymierzał” do siebie. Nawet rysy twarzy Gogola na jego obrazach są podobne do rysów artysty. Z entuzjazmem wypowiedział się o koledze laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Anatolij Hajdamaka: „Wiktor Hontariw to znakomita postać ukraińskiej sztuki. Człowiek-arcydzieło, i jego dzieła to arcydzieła. To było duże dziecko, utkane z dobroci”. „Słobodzka ziemia zrodziła wybitne postacie — uzupełnił laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr Pasywenko. — W Hontariwie jest coś skoworodowskiego. Chłopiec urodził się we wsi Sotnyćkyj Kozaczok, zgo- „Bajdyna duma” dą przeprowadził się z rodzicami do Charkowa, gdzie ukończył szkołę plastyczną, potem Leningradzką Wyższą Szkołę Sztuki Przemysłowej im. W. Muchinej. Zdobył wysokie wykształcenie, głęboki profesjonalista, ale powrócił do źródeł, do rodzinnej ziemi. Charakterystyczne, że wielu pisarzy, artystów to wychowankowie wsi. Wysokie miejskie budynki zasłaniają niebo. A na wsi niebo jest wolne, człowiek lepiej czuje związek z kosmosem. Wiktor Hontariw zdołał połączyć wysoki profesjonalizm z kulturą ludową, z uczuciami prostych ludzi. Wyniósł Ukrainę na poziom światowego brzmienia”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

CZYTAJMY GOGOLA!

Ołeksander SZOKAŁO Obie książki składają się na twórczą biografię Mykoły Wasylowycza Gogola. Pierwsza — “Gogol. Nad rzekami babilońskimi” — poświęcona jest, jak pisze w “Wstępnych uwagach” W. Wojtenko, “narodowemu fundamentowi światopoglądu pisarza, szkicom o tych, którzy pracowali w naszej literaturze przed nim, a później — odczuwając wpływ jego stylu”. W drugiej — “Gogol. Geniusz i szaleństwo” — uogólnione są teksty artystyczne pisarza, listy, wspomnienia, świadectwa lekarzy, ekspertyzy, co pomaga “zbliżyć się do zrozumienia psychologii Gogola i ocenić możliwy wpływ psychopatologii na jego twórczość. Badanie tego delikatnego tematu nie może obalić fundamentalnego stwierdzenia o nieadekwatnym rozumieniu jego osoby i twórczości przez współczesnych: “Każdy rozumie mnie na tyle, na ile zna samego siebie”. Szczególnym kluczem psychologicznym do zrozumienia Gogola jest jego stosunek do popularności: “Sama tylko pośmiertna sława (dla której niestety! nie zrobiłem dotąd nic) jest znana duszy prawdziwego poety. A współczesna sława nie jest warta kopiejki”. I to przy tym, że Gogol pierwszy w Imperium Rosyjskim wyprowadził literaturę poza granice salonów i stał się pisarzem publicznym, zdobywając jeszcze za życia ogólnorosyjską i ogólnoeuropejską sławę, ale nie taką, jakiej pragnął, adekwatną do zrozumienia swojej twórczości. Oto jak obrazowo przekazują Wołodymyr i Ołeksander Wojtenkowie wejście Mykoły Gogola w świadomość ówczesnej imperialnej publiczności: “Gogol, zaintrygowszy publiczność liryczno-heroiczno-folklorystycznymi obrazami swojej ospałej ojczyzny, zmuszając czytelników do mrugania oczami nad jego petersburskimi opowiadaniami, uderzył pod żebra “Rewizorem” — i uciekł za granicę, niezadowolony”. A oto jak opisuje to naoczny świadek — profesor i cenzor Ołeksander Nikitenko: “Komedia Gogola “Rewizor” narobiła wiele szumu. Jest bezustannie wystawiana — prawie co drugi dzień. Car był na pierwszym przedstawieniu, klaskał i dużo się śmiał. …Car nawet kazał ministrom jechać obejrzeć “Rewizora”. …Gogol rzeczywiście zrobił ważną rzecz. Wrażenie, wywierane przez jego komedię, wiele dodaje do tych wrażeń, które gromadzą się w umysłach od istniejącego u nas porządku rzeczy”. Gogol pragnął wywołać w ludziach nie śmiech, a oburzenie demoralizującym przeciwieństwem opartego na strachu martwodusznego państwowego rządzenia z wolnościowymi dążeniami żywej ludzkiej duszy. Dlatego pisarz, od młodości uświadamiając sobie wysoką społeczną misję swojego powołania, powściągliwie odnosił się do zachwytów szerokiej publiczności wczesnymi opowiadaniami, zaczynając od “Wieczorów…”, i głęboko przeżywał powierzchowne rozumienie przez nią “Martwych dusz” oraz “Wybranych miejsc…”. A sądy o nim tak zwanej elity Gogola wcale nie interesowały, bo uważał ją za degeneracko-martwoduszną: “W stolicy znajdzie się chyba dusz pięć, które prawdziwie rozumieją sztukę”. “Ogólnie sądami tak zwanych wybranych ludzi Gogol, ze względu na swoją szlachetnie wysoką praktyczną naturę, nigdy nie był zadowolony. Jemu zawsze potrzebna była publiczność”, tak komentował Gogolowski imperatyw społeczny znany krytyk literacki Pawło Annenkow. Skala Gogolowskich zamysłów twórczo-moralnych potrzebowała szerokiego ogółu społecznego. Właśnie tym tłumaczę wybór przez pisarza swojego języka roboczego — szeroko używanego rosyjskiego, od dziecka obcego dla niego. Jeszcze w 1829 r., zagłębiwszy się w tworzenie “Wieczorów na chutorze w pobliżu Dykanki”, pisał do matki: “Dzieło moje, jeśli kiedyś będzie, będzie w języku obcym”. Tym “językiem obcym” był dla Gogola rosyjski, bo innego, poza ojczystym ukraińskim, on wtedy jeszcze nie znał. Choć Gogol nie pisał po ukraińsku, za to myślał i działał po ukraińsku. Zresztą i ten rosyjski, którym Gogol pisał, w znacznej mierze sam wymyślił, i on tak pozostaje językiem Gogolowskiego świata artystycznego, wywierając potężny wpływ na rozwój całej pogogolowskiej literatury rosyjskiej. Więc musimy oddawać hołd i ojczystemu językowi Mykoły Wasylowycza jako naturalnego Ukraińca, i jego “językowi obcemu” — językowi roboczemu jako pisarza, którym stworzył literackie arcydzieła i stał się znany na cały świat oraz rozsławił w świecie ojczystą Ukrainę. Rozważając duchowo-społeczną misję Mykoły Gogola i Tarasa W jubileuszowym roku Gogola ukraińscy czytelnicy otrzymali niemało (choć w niewielkich nakładach) różnych książek o swoim geniuszu. Najbardziej zaimponowały mi “Ostatnia zagadka Gogola” dziennikarza Mykoły Bosaka (o niej już pisałem), “Mykoła Gogol” poety Leonida Tomy, “Kozackie korzenie Mykoły Gogola” historyka Tarasa Chuchliba. A autorstwo dwóch, o których teraz mowa (“Gogol. Nad rzekami babilońskimi”, “Gogol. Geniusz i szaleństwo”), należy do lekarzy i pisarzy Wołodymyra i Ołeksandra Wojtenków (ojca i syna; młodszemu współautorowi nie było dane zobaczyć swoich ostatnich książek).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Generalna dyrektor Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki Natalia Kłymenko zauważyła: „Obecnie często narzuca się nam anty-sztukę: bycze głowy w formalinie, krowę z rozciętym brzuchem, z fioletowym szalikiem. To anty-świat. Na szczęście prawdziwa sztuka istnieje i prezentujemy ją w tym muzeum. Wydawałoby się, że widzimy na tych płótnach rzeczy codzienne. Ale to prawdziwa Ukraina, jej ludzie, przyroda; są tu elementy humoru, wszystko, co tworzy ukraiński świat sztuki. Trzeba, aby taka sztuka dominowała na naszej ziemi”. Naczelnik wydziału analizy i prognozowania działalności muzealnej Ministerstwa Kultury i Turystyki Ukrainy Mykoła Skyba poparł koleżankę: „Muzeum daje drogowskazy dla artystów, którzy rozpoczynają twórczą drogę. To, co wybierają do ekspozycji, potem trafia do archiwów kultury; to kwintesencja, żyzna warstwa humanizmu i duchowości. Wiktor Hontariw to wyrafinowany mistrz, filozof. Bardzo ważna jest sensowa część jego obrazów. Widzimy malarstwo, w którym jest zadziwiające i organiczne połączenie ironii, samoironii i niezwykle przejmujących lirycznych nastrojów. Artysta stoi na granicy epok, w przededniu nowego okresu, który przedstawili już jego uczniowie. Wychował plejadę młodych artystów, których krytycy sztuki nazywają szkołą Hontariwa. Nakłada to na muzea odpowiedzialność za wspieranie młodego pokolenia twórców, przenikniętych duchem tworzenia. Jedną z centralnych postaci w tym muzeum jest Wiktor Hontariw”. Cudowny świat Wiktora Hontariwa jest nieskończony, jak Wszechświat. Poznawanie jego tajemnic daje ogromną przyjemność. Na otwarciu wystawy Szewczenki w przeszłości i teraźniejszości Ukrainy, Wołodymyr i Ołeksandr Wojtenkowie wyciągają jednoznaczny wniosek: „...Dzieła Gogola i Szewczenki muszą stać obok siebie na półce z książkami Ukraińca; obaj wycierpieli prawo do takiego sąsiedztwa”. Szczególne miejsce w badaniu poświęcono duchowej triadzie: Gogol—Kulisz—Szewczenko. Mimo wymyślonych przez mało myślącą publiczność różnic między twórczymi światami Gogola, Szewczenki, Kulisza, autorzy badania potwierdzają ich prowidencjalizm w ukraińskim tworzeniu kultury, narodu i państwa. Poświęcona praca tych trzech wielkich Ukraińców wywarła potężny wpływ na rozwój Ukraińskiego świata. Przy wszystkich różnicach ich osobowości pozostają niezmienni w czynieniu dobra dla rodzinnej Ukrainy i w dążeniu do wolności dla swojego narodu. Każdy z nich pisał i działał tak, jak nakazywało jego ukraińskie serce zgodnie z życiowym programem własnej duszy i społecznym ideałem. Ci trzej bodaj najpełniej uosabiają duchowy typ ukraińskiego człowieka, który rozwija się na naturalnej podstawie etnicznego genotypu i jest rdzeniem samorozwoju jednostki oraz narodu jako zbiorowej osoby i unikalną cechą indywidualnej i narodowej tożsamości. Wszystkie różnorakie interpretacje osobowości i obrazu świata Mykoły Gogola biorą się przede wszystkim z zewnętrznego rozpatrywania tego fenomenalnego ukraińskiego zjawiska. A trzeba pojmować głęboką genetyczną istotę jego natury i duchowego typu, który swoim rdzeniem sięga staroukraińskiej tradycji kulturowej. Tajemnica obrazu świata Gogola zakorzeniona jest nie tyle w jego indywidualnym psychotypie, co głównie w duchowym typie, który żyje w jego ukraińskim sercu. Zatem aby adekwatnie pojąć fenomen Mykoły Gogola, trzeba samemu mieć w sercu ukraiński duchowy typ. Prawdziwe jest ostrzeżenie geniusza: „Każdy rozumie mnie na tyle, na ile zna sam siebie”. „Czytajmy Gogola!” — takim wezwaniem kończą Wołodymyr i Ołeksandr Wojtenkowie swoje wnikliwe badanie. Muzeum-galeria w szkole imienia Pawła Tyczyny

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

JESIENNY WALC SŁOWA TYCZYNY

Natalia ANTONIUK Zdjęcia autorki Kwiecista łąka i deszczyk złoty. A w oddali, niby akwarele, — Zmrużyły się gaje, zamyśliły osiedla… Ach, serce, pij! Powietrze — niby zwiędły trunek. To wczesna jesień śle pocałunek, Taki cudowny i smutny. Pawło Tyczyna Jesień w ukraińskiej wsi — to niesamowita koronka, utkana z aromatów lata i barwnych słonecznych kolorów. Dla mieszkańca miasta, który wyrwał się z jego mocnych łap, jesienna wieś to odpoczynek i kojący balsam na zmęczoną duszę. A jeśli we wsi, oprócz jesiennego pejzażu, są miejsca godne uwagi i zabytki historyczne, to lepszego wypoczynku trudno sobie wyobrazić. W rejonie bobrowickim obwodu czernihowskiego jest wszystko, co wabi turystów — świeże powietrze, bezkresne krajobrazy i aromatyczny zapach ziół. Jednak najważniejsze — to wieś Pisky, ojczyzna Pawła Tyczyny. W tej niewielkiej wsi na 90-lecie od dnia urodzin Pawła Tyczyny została odbudowana jego rodzinna chata, odtworzona według rysunków architekta, bratanka poety Andrija Nozdrina oraz wspomnień starców wiejskich, bliskich krewnych poety. W ostatnich latach nad ulepszeniem muzeum aktywnie pracowała dyrektor literacko-pamięciowego muzeum Tyczyny w Kijowie, krewna poety Tetiana Sosnowska. Zaznaczyła ona, że rodzinna chata wymagała pilnej pomocy: „Przez ostatnie osiem lat finansowania muzeum nie było. Musieliśmy ogrodzić teren, postawić płot, bramę, zrobić skromny remont, pomóc eksponatami i informacją metodyczną. Przecież kiedy ludzie przyjeżdżają w ojczyznę Tyczyny, a na podwórku muzeum grzebią kury, śpią gęsi, a za chatą muczy krowa, to jest to nawet nieprzyzwoite”. Teraz odnowiona rodzinna chata Pawła Tyczyny gościnnie wita odwiedzających ze wszystkich zakątków Ukrainy. Jednak pozostaje jeszcze jeden problem — biurokratyczny, a dokładniej, oficjalne przemianowanie muzeum. Tetiana Sosnowska wyjaśnia: „Muzeum w Piskach do niedawna nazywało się muzeum historii wsi, ponieważ zostało stworzone w czasach radzieckich jako ideologiczno-propagandowe narzędzie, jego podstawą było przedstawienie działalności partyzantów podczas wojny. Pawło Tyczyna jakby schodził na drugi plan. Ale wszyscy turyści, uczniowie jadą do Pisków właśnie w ojczyznę Tyczyny. I dlatego na sesji rady wiejskiej 18 lipca tego roku podjęto decyzję o przemianowaniu muzeum”. Jednak biurokratyczna machina wymaga potwierdzenia na wyższych szczeblach, więc Ołeksandr Szamanski, zastępca przewodniczącego Bobrowickiej Rejonowej Administracji Państwowej, obiecał, że do rocznicy urodzin poety kwestia przemianowania muzeum zostanie rozwiązana. W Piskach jest jeszcze jedno ciekawe miejsce — szkoła imienia Pawła Tyczyny, którą, nawiasem mówiąc, po wojnie otwierał sam Pawło Hryhorowycz jako ludowy komisarz oświaty. W tej szkole jest pokój-muzeum poświęcony poecie. Uczniowie są pełni dumy z imienia szkoły, a uczennice starszych klas same prowadzą wycieczki. Tetiana Sosnowska zaznacza: „W tej szkole muzeum Tyczyny otwarto jeszcze w 1979 roku. Jednak wystrój był nieatrakcyjny dla odwiedzających, wymagał zmian. Kiedy jakieś trzy lata temu przyjechaliśmy do szkoły, zapytałam swoje dzieci, co najpotrzebniej pokazać w sali muzealnej, przecież nauczyciele chcieli klasyczne muzeum Tyczyny. Powiedziały, że dzieci we wsi może i nie wiedzą, że Tyczyna był dobrym muzykiem i malarzem, dlatego te dwie strony jego talentu trzeba pokazać, być może to popchnie inne dzieci do twórczych poszukiwań. Tak zdecydowaliśmy zrobić muzeum-galerię. Wykonaliśmy kopie rysunków Tyczyny, kopię jego portretu. Zaczęłam szukać prac w galeriach i wielu artystów, dowiedziawszy się, że kupuję dla wiejskiego muzeum szkolnego, po prostu je darowało. Komponując muzeum, starałam się dobierać utwory, które maksymalnie pokazałyby wszystkie kierunki współczesnej sztuki i jak najszerzej przedstawiły geografię Ukrainy. W muzeum jest i obraz ludowy, i grafika, i ceramika, i rysunek na szkle, i grafika, i malarstwo, i monotypia”. Jeszcze jedna szkoła ma unikalną możliwość stworzenia w swoim pomieszczeniu ciekawostki — Ozeriańska, w której Tetiana Sosnowska i zespół nauczycieli planują otworzyć muzeum zabawki ludowej. Na początku października Tetiana Sosnowska przywiozła do szkoły w Ozerianach paczki z prezentami od mistrzów z całej Ukrainy. Zastępca dyrektora Hałyna Lachowenko zdecydowała nie chować zabawek dla przyszłego muzeum, a pokazać uczniom. Pierwszymi ludowy cud zobaczyły dzieci z młodszych klas, które zafascynowane oglądały słomiane lalki, drewniane koniki, kukurydziane „dziewczynki”, żywo dzieliły się wrażeniami. Dlaczego właśnie w tej szkole na Bobrowszczyźnie tworzą muzeum zabawki ludowej? Tetiana Sosnowska wyjaśnia: „Ród Tyczyny na Bobrowszczyźnie był w wielu wsiach. Ja jako krewna poety jestem zainteresowana popularyzacją jego twórczości. Dlatego początkowo chciałam zamówić jednakowe standy o Pawle Tyczynie dla wszystkich szkół rejonu bobrowickiego. Ale potem zrozumiałam, że to nieciekawe, przecież nauczyciele wiejskich szkół jeżdżą w gości do siebie nawzajem. Okazało się, że we wsi Ozeriany dwa pokolenia Tyczynów były księżmi. To oraz fakt, że szkoła Ozeriańska jest nowa, położona przy drodze, skłoniło mnie do stworzenia w niej muzeum zabawki ludowej”. Zdaniem Tetiany Sosnowskiej, to muzeum pomoże dzieciom zrozumieć, że nie trzeba być służalczym wobec tanich kolorowych zagranicznych zabawek, a warto cenić to, co zrobione wprawnymi rękami ludowych mistrzów. Tetiana Sosnowska wierzy, że kiedy muzeum otworzy drzwi, dzieci same będą szukać i przynosić takie zabawki. Część eksponatów dla muzeum zakupiono, ale teraz trzeba zebrać środki na otwarcie, wyposażyć pomieszczenie. Oprócz tego w planach Tetiany Sosnowskiej jest otwarcie na Bobrowszczyźnie w jednej ze szkół muzeum rodu Tyczyny oraz muzeum ukraińskiego ręcznika. Zatem rejon bobrowicki rozwija się dzięki staraniom ludzi nieobojętnych. To ojczyzna wynalazcy karabinu automatycznego i kombajnu samojezdnego Jakiwa Roszczepija, ukraińskiego grafika i malarza, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Wasyla Łopaty. Kiedy Pawło Hryhorowycz pewnego razu jechał na otwarcie szkoły w Piskach, jego rządowy samochód utknął w błocie. Zawrócił, zebrał środki i w 1948 roku od trasy pryłuckiej przez Sokołówkę i Rokytne do Pisków położono asfaltową drogę. Pawło Tyczyna kochał swoją wieś, pamiętał szelest lipy, sen gajów. Dlaczego więc my, Ukraińcy, wyrywając się z cichej wiejskiej przystani do szumnego megapolis, zapominamy o własnym rodzie, pierwszym doświadczeniu życiowym? Dlaczego, wybierając szeroką asfaltową drogę, zapominamy o leśnej ścieżce? Wieś, w odróżnieniu od miasta, nie wymaga zgiełku, wystarczy jej po prostu szczera miłość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

społeczności. Do Puszczy-Wodycy przybyli przedstawiciele Sekretariatu Prezydenta Ukrainy z kierownikiem wydziału Głównej służby ds. rozwoju humanitarnego Lilią Samojłenko, Gabinetu Ministrów na czele z pierwszym zastępcą ministra kultury i turystyki Ukrainy Władysławem Kornijenką, którzy wręczyli weteranom, pracownikom Domu i darczyńcom podziękowania Prezydenta Ukrainy. Odczytano listy gratulacyjne od premiera Ukrainy, Zawodowego Związku Działaczy Teatralnych. Na uroczystość przybyło kierownictwo Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy: przewodniczący Łeś Taniuk, zastępca przewodniczącego Jarosław Hranko, rzecznik prasowy wydarzeń jubileuszowych Wałentyna Hrycuk oraz inni dobroczyńcy. Powitać starszych kolegów przyjechały liczne delegacje Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki na czele z dyrektorem generalnym Mychajłem Zacharewyczem, Teatru Dramatu Rosyjskiego imienia Łesi Ukrainki, a także ludowy artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Ołeksij Bohdanowycz, ludowa artystka Ukrainy Rajisa Nedakiwska, artystka Natalija Ponomarenko i inni. Mychajło Zacharewycz powiedział, że Teatr imienia Iwana Franki część środków ze spektakli przekazuje Domowi Weteranów Sceny. Aktorzy zawsze cieszą się, widząc weteranów na swoich przedstawieniach. Studenci i wykładowcy Narodowego Uniwersytetu Biozasobów i Zarządzania Przyrodą to dawni przyjaciele Domu Weteranów Sceny. Często tutaj zaglądają, ponieważ odbywają się tu ich praktyki zawodowe. Z tej uczelni na święto przybył zespół pieśni i tańca „Kołos”. Tego dnia 75-lecie obchodził Wołodymyr Kudriawcew, autor słów słynnej niegdyś piosenki „Stożary”. Było więc wiele życzeń i prezentów, mnóstwo kwiatów i uśmiechów. Święto dobiegło końca. Ale życie toczy się dalej i ważne jest, aby ludzie starsi nie czuli się samotni, niepotrzebni społeczeństwu. Codziennie opiekują się nimi „Przyjaciele Wspólnoty świętego Idziego”. Od 15 lat odwiedzają Dom Weteranów Sceny imienia Natalii Użwij. Przedstawiciele tej niekomercyjnej organizacji społecznej Wita Zinewycz i Jurij Li-fan-se opowiedzieli, że nawiązali z mieszkańcami Domu bliskie, przyjacielskie relacje. Jurij i Wita uważają, że swoją uwagą mogą zmienić społeczeństwo od wewnątrz, ponieważ niedola każdego człowieka jest im bliska. „W wielkim mieście — mówi pani Wita — wszyscy jesteśmy od siebie zależni. Wyobraźcie sobie, że ludzie, którzy jeszcze wczoraj byli u szczytu sławy, nagle uświadamiają sobie, że się zestarzeli i stali się dla nikogo nieciekawi. A za plecami mają wiele lat życia pełnego wydarzeń. Czują się samotni, dlatego przychodzimy tutaj w każdą niedzielę. Kiedy mamy radość, koniecznie dzielimy się nią z naszymi przyjaciółmi, a kiedy mamy problemy, pytamy ich o radę. Ci ludzie mają ogromne doświadczenie życiowe, często przydaje się ono nam, młodym. Z czasem zrozumieliśmy, że nie tylko my jesteśmy im potrzebni, ale i oni nam. Troszcząc się o kogoś, odczuwa się pełnię życia”. Na życiowych rozdrożach bywa niebezpiecznie, samotnie i w trudnej sytuacji może znaleźć się każdy. Dobrze, gdy obok będzie niezawodny przyjaciel. Człowiek nie może żyć w izolacji. Dlatego rozejrzyjcie się wokół: być może ktoś potrzebuje waszej uwagi, pomocy. Przyjrzyjcie się uważnie i zauważywszy taką osobę, nie przechodźcie obojętnie. Pomagając komuś, poczujecie, że zrobiliście dobry uczynek, uświadomicie sobie, że jesteście potrzebni — wasze ręce, wasza uwaga, wasze doświadczenie. wami, uczyła się na wydziale filologii słowiańskiej Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego imienia Iwana Franki, w Horliwskim Państwowym Instytucie Języków Obcych oraz na wydziale reżyserii filmowej Instytutu Teatralnego, pracy zgodnej z wykształceniem nie znalazł. Musiał zatrudnić się jako ładowacz w cegielni. „Stale mu oddychano w kark” aż do ogłoszenia niepodległości Ukrainy. A odnośnie niepodległości pisarz pisał: „…z mojej duszy spadł ciężki kamień, który gnębiłby mnie przez całe życie”. Już w niepodległej Ukrainie Jurij Zahorski powrócił do literatury, napisał kilka tomików poezji, wspomnienia o tułaczce i dochodzeniu sprawiedliwości. Jego dorobek twórczy godnie wzbogacił dziedzictwo poetyckie i historyczne. Obecnie pisarz mieszka w Dubieńskim domu-internacie dla osób w podeszłym wieku i niepełnosprawnych. Właśnie tam odbyło się jego uhonorowanie z okazji 70-lecia. Słowo o towarzyszu broni wygłosili rówieńscy pisarze Lidija Rybenko, Mykoła Pszenycznyj, Julija Bundjuczna, przedstawiciele władz — sekretarz Rady Miejskiej w Dubnie Petro Olijnyk oraz kierownik wydziału spraw zagranicznych rady miejskiej, deputowana rady obwodowej Erna Szewczuk. Zaprezentowano kompozycję artystyczną opartą na utworach literata. Najbardziej poruszającym momentem uroczystości było słowo samego jubilata. Opowiedziawszy o swojej drodze życiowej i twórczej, o własnej wizji znaczenia słowa, Jurij Iwanowycz zaznaczył, że nie przestaje pisać wierszy, porządkuje wspomnienia i żadne trudności nie są w stanie go zatrzymać. Choć mieszka w domu-internacie, Jurij Zahorski nie odczuwa samotności — wokół są ukochane książki i współczujący ludzie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

DYSYDENT, KTÓRY „WYTRZYMAŁ UPAŁ”

Często w codziennym zgiełku obok nas przechodzi coś bardzo ważnego, jeśli nie najważniejszego: nie zauważamy tych, którzy potrzebują nie tyle naszej pomocy i wsparcia, co po prostu uwagi. W ten sposób okradamy samych siebie, bo ludzie starsi to ogromne doświadczenie, możliwość uniknięcia wielu błędów, które popełniamy niemal codziennie; to wspomnienia o ciekawych, wybitnych osobistościach, z którymi zetknął ich los. Zwłaszcza gdy mowa o ludziach sztuki — aktorach, reżyserach, muzykach, artystach. W każdym wieku człowiek potrzebuje przyjaciela; żyjąc w społeczeństwie, nie sposób oddzielać się od niego. Olena Szułha Zdjęcie autorki Dom Weteranów Sceny im. Natalii Użwij Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy obchodził 50-lecie. Z tej okazji w Domu Aktora odbyła się konferencja prasowa, w której wzięli udział Łeś Taniuk, przewodniczący Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy, Serhij Bazarnyj, dyrektor Domu Weteranów Sceny im. Natalii Użwij, Wałentyna Hrycuk, pracownik Narodowego Związku Działaczy Teatralnych, Kateryna Zasucha, przedstawicielka firmy-sponsora Domu Weteranów Sceny. Według słów Łesia Taniuka, jest to jedyny na Ukrainie dom weteranów, gdyż żaden ze związków twórczych nie posiada podobnego. Domem opiekuje się nie tylko państwo, ale i organizacje społeczne. Mistrzowie kultury — weterani cierpią z powodu naszego braku pieniędzy. Przez pięć dziesięcioleci w domu mieszkały 222 osoby — wybitni mistrzowie sceny, ludzie różnych epok, różnych światopoglądów, różnych zawodów. Mimo raiderskich zakusów na Dom Weteranów Sceny (położony w malowniczym zakątku Puszczy Wodycy), on był, jest i będzie. „Tutaj mieszkają ludzie, którzy oddali teatrowi życie — powiedział Łeś Taniuk. — To legenda, żywa historia ukraińskiego teatru. Nie traćmy tej szczególnej atmosfery. Związek Działaczy Teatralnych planuje wydać album, w którym będzie mowa o życiu i twórczości każdego mieszkańca, bo jesteśmy dłużnikami ludzi teatru”. Kateryna Zasucha, przedstawicielka firmy-sponsora, podzieliła się informacją, jaką dokładnie pomoc otrzymuje Dom. Według niej strategicznym kierunkiem pracy firmy jest dobroczynność, udziela ona pomocy ludziom w podeszłym wieku tam, gdzie poświęca się im mało uwagi. Niezwykłe jest to, że sponsor wspiera podopiecznych nie tylko materialnie. Pracownicy czynią dobro własnymi rękami. Na przykład kierownik firmy kosił trawniki, inni pracownicy sprzątali w ogrodzie, sadzili kwiaty. „Tylko te pokolenia będą szczęśliwe — uważa pani Kateryna — które dbają o swoją przeszłość. Ważne, że mieszkańcy wiedzą: pamięta się o nich i będzie się o nich dbać w przyszłości. Jest to ważne także dla nas samych, wszak uświadamiając sobie, że robi się coś dobrego, czujesz się szczęśliwy”. Serhij Bazarnyj pracuje w Domu Weteranów Sceny 30 lat, z nich 21 — jako dyrektor. Mieszkańcy na tyle przyzwyczaili się do niego, że nie wyobrażają sobie na stanowisku dyrektora innej osoby. „Sponsorów — mówi Serhij Bazarnyj — sam Bóg zesłał. Byłem zdumiony, jak dwa lata temu wzięli się do dzieła. W tym roku dali pieniądze na remont systemu grzewczego, na dniach zostanie ukończony, więc w zimę będziemy wchodzić z ciepłem, a dla ludzi starszych to bardzo ważne. Dziękuję tym, którzy pomagają. Świat nie jest bez dobrych ludzi, więc życie trwa. Dom ma możliwość przyjęcia jeszcze dziesięciu osób. Niech przychodzą, zawsze cieszymy się z nowych mieszkańców”. Obchody 50-lecia Domu Weteranów Sceny stały się świętem całego środowiska teatralnego. Jewhen Cymbaluk, obwód rówieński. Sowieckie organy aresztowały Jurija za próbę stworzenia w Żytomierzu Komitetu Ocalenia Narodowego. Przebywając sześć lat za kratami w obozie koncentracyjnym nr 36 w obwodzie permskim, literat kontynuował potajemnie pisać, stworzył kilka rękopisów, ale na skutek donosu te utwory mu skonfiskowano. Kiedy zaś termin uwięzienia dobiegł końca, Jurij Zahorśkyj niespodziewanie dla więziennego kierownictwa zaprotestował: mianowicie, nie wyjdzie na wolność dopóty, dopóki nie zwrócą rękopisów. Co więcej, podjął głodówkę. Po kilku dniach takiego protestu straż otrzymała rozkaz: wyrzucić „pisarczyka” za bramę, co też zrobili. To jeden z życiowych epizodów bojownika o prawdę i sprawiedliwość, członka Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, autora dziesięciu książek Jurija Zahorśkiego. I wybrzmiał on na wieczorze jubileuszowym z okazji 70-lecia pisarza. Jurij Zahorśkyj należy do kohorty szestdziesiątników, choć wtedy wyszła tylko jedna jego książka — zbiór opowiadań „Kto wytrzyma upał” (1969). Wysoko ocenił dorobek Zahorśkiego Hryhir Tiutiunnyk, który został redaktorem książki. Tiutiunnyk miał oryginalną metodę redagowania rękopisów. Na każdej ze stron stawiał zwykłe, a zarazem sprawiedliwe uczniowskie oceny. Na stronach zbioru „Kto wytrzyma upał” widniały tylko czwórki i piątki, niekiedy z plusem. Antypodem tego debiutanckiego twórczego wzlotu stał się dalszy los Jurija Zahorśkiego — z antyradziecką walką i więziennymi latami, piętnem „szczególnie niebezpiecznego recydywisty”. Pisarz przewidział taki rozwój wydarzeń w swojej książce — przyszło mu „wytrzymywać upał” ludzkiego mankurtyzmu, bezduszności, wyobcowania, zazdrości, nieuznania i zdrady. Nieprzyjemności u pisarza zaczęły się wtedy, gdy pracował nad powieścią „Nie spadnę z urwiska”. Mimo pozytywnych recenzji, rękopis w wydawnictwie „Radiański pysmennyk” odrzucono. Wtedy autor zawiózł książkę do lwowskiego wydawnictwa „Kameniar”. Tutaj zarekomendowano ją do druku i miała ujrzeć światło dzienne w 1973 roku. Ale później rękopis zwrócono autorowi. Skargi do wyższych instancji, a nawet list do pierwszego sekretarza KC KP Ukrainy Wołodymyra Szczerbyckiego sukcesu nie przyniosły. Zahorśkiego przestano drukować także w periodykach. Przyczyna takich działań wkrótce się wyjaśniła — partyjniacy narzucili literatowi piętno nacjonalisty, ponieważ publicznie występował za podniesieniem znaczenia na Ukrainie roli języka ukraińskiego, za zastąpieniem pomników partyjnych wodzów pomnikami luminarzy kultury i literatury. Dalej — więcej: w 1980 roku Jurij Zahorśkyj za próbę stworzenia w Żytomierzu podziemnego Komitetu Ocalenia Narodowego trafił za kraty. Sześć lat przyszło pisarzowi znosić niewolę, aż Prezydium Rady Najwyższej Ukrainy „ułaskawiło” go. Nawet po zakończeniu terminu uwięzienia i powrocie w 1988 roku na Ukrainę, tułaczka Jurija Zahorśkiego nie ustała. Podczas zameldowania w rejonie rówieńskim zarejestrowano go jako „recydywistę i szczególnie niebezpiecznego przestępcę”. Jemu, pisarzowi, inteligentowi, człowiekowi z wyższym wykształceniem, który doskonale włada czterema językami obcymi...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Z PIEŚNIĄ I SŁOWEM BĘDZIEMY WIECZNI

Nadia KYRIAN Święto Pokrowy Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki uczciło ciekawymi wydarzeniami. W Ukraińskim Domu w imieniu przewodniczącego „Proświty” Pawła Mowczana oraz najwyższego atamana ukraińskiego kozactwa Mychajła Szytego powitano wszystkich kozaków Ukrainy i nagrodzono najaktywniejszych. Honorowy tytuł „Sława i honor Ukrainy” otrzymali Wasyl i Andrij Tomilenkowie; odznaczenie „Berehynia losu” — zasłużona artystka Ukrainy Tetiana Nehrij, kozaczka Jewhenija Szyta, kierownik chóru ludowego. Maria PEŁECH, sekretarz odpowiedzialny Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Z inicjatywy Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, w szczególności jego przewodniczącego Ostapa Sawczuka i przewodniczącego Wyżnickiego Rejonowego Zjednoczenia Dmytra Nykyforjaka, przy wsparciu Zarządu Centralnego, w październiku w rejonie wyżnickim odbyło się seminarium przewodniczących zjednoczeń rejonowych obwodu poświęcone wymianie i podsumowaniu doświadczeń pracy prośwician z Wyżniczyzny. Wyżniczyznę wybrano nieprzypadkowo: właśnie tutaj umacnianie języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego, kultury ukraińskiej, odnowienie pamięci historycznej, szerzenie prawdy historycznej, w szczególności o Hołodomorze, heroicznej walce UPA, są priorytetami. Tutaj osiągnięto konstruktywną współpracę z organami władzy państwowej wszystkich szczebli. W pracach seminarium wzięli udział: zastępca przewodniczącego Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Borys Bahłej, mer Wyżnicy Mychajło Sydoruk, naczelnik rejonowego wydziału ds. rodziny, młodzieży i sportu Tetiana Tyron, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Wasyl Folwaroczny, kierownik wydziału ds. pracy ze zjednoczeniami obwodowymi Tetiana Fedijenko, przewodniczący Iwano-Frankiwskiego Zjednoczenia Obwodowego Petro Arsenycz, przewodniczący Tarnopolskiego Zjednoczenia Obwodowego Petro Szymkiw, przewodniczący Kołomyjskiego Zjednoczenia Miejskiego Wasyl Hłaholuk oraz Śniatyńskiego Zjednoczenia Rejonowego Myrosław Popadjuk. Tak wysoka reprezentacja jest świadectwem znaczenia tego wydarzenia dla regionu oraz roli „Proświty” w życiu społecznym obwodu. Zdjęcie O. Szepniwskiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

NASZE RADOŚCI I NIEPOKOJE

“Kalinowy kwiat” Natalia Moroz, kierownik artystyczny Domu Kultury w Horenyczach Natalia Hornostal, kierownik artystyczny zespołu “Ukrajinoczka” z obwodu odeskiego Wałentyna Pehanowa; order Iwana Mazepy — kozak Anatolij Jarowyj; order Kozackiego Męstwa — podpułkownik Wiktor Lach i inni. Obecni obejrzeli film wideo o święcie Pokrowy oraz program koncertowy, w którym wzięli udział zwycięzcy odeskiego festiwalu. A w Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela 14 października odbył się koncert z udziałem zespołów proświtańskich. Na początku zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” Mykoła Nesterczuk powitał uczestników i widzów ze świętem: “To ogólnonarodowe ukraińskie i kozackie święto, wszak kozacy uważają Pokrowę za swoją patronkę. W tym dniu tradycyjnie obchodzi się utworzenie Ukraińskiej Powstańczej Armii. Rolnicy kończą główne prace polowe, więc to święto także jesieni i dostatku”. Pieśni kozackiej sławy wykonali zasłużony ludowy zespół pieśni i tańca “Darnyczanka”, kierownik — zasłużony pracownik kultury Ukrainy Petro Andrijczuk; ludowe zespoły pieśni kozackiej z obwodu czerkaskiego: “Sanzhary” ze wsi Sanżarycha w rejonie śmiłańskim, kierownik Wasyl Honczarenko oraz zespół nauczycieli rejonu umańskiego “Dzieci Zalizniaka”, kierownik Petro Makowijczuk i inne zespoły. Z entuzjazmem widzowie przyjmowali występ dziecięcego zespołu “Zerniatko”, laureata międzynarodowych konkursów (kierownik artystyczny — zasłużony pracownik kultury Ukrainy Raisa Zakłećka), który wykonał kompozycje wokalno-choreograficzne “Oj, tam na hori Sicz ide”, “Mała baba try syny”, “Oj na hori kałyna”. Atmosfera w sali była niezwykle szczera i ciepła. Zapewne nigdzie na świecie nie ma tak wielu talentów i tak wdzięcznych widzów, jak na Ukrainie. Hnat BIŻYK, członek zarządu oddziału rejonowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. T. Szewczenki, m. Nowa Kachowka, obwód chersoński. Wiele lat poświęciłem i nadal poświęcam pracy w Proświcie. Po dziecięcemu cieszę się, że pojawiła się możliwość nisko pokłonić się naszemu geniuszowi, ojcu Tarasowi. W “komunistycznym rezerwacie”, jak często nazywają Nową Kachowkę, proświtańcy i ich zwolennicy musieli dołożyć niewiarygodnych starań, aby Szewczenko wstąpił na piedestał. Potrzeba było lat wytężonej pracy, aby w mieście 64% dzieci zaczęło uczyć się w ukraińskich szkołach (wcześniej nie było ani jednej). W tym roku jeszcze w dwóch (gimnazjum i szkole ogólnokształcącej nr 8) pierwsze klasy są ukraińskie. Nie było rodzicielskich buntów, którymi nam grożono. Idąc na uroczystości poświęcone 18. rocznicy Niepodległości Ukrainy, wspominałem, jak na początku lat 90. miejski dom kultury zajmowali komuniści i ze sceny szkalowali zarówno Niepodległość, jak i Ukrainę. Położyły temu kres proświtańcy. Cieszyłem się, gdy w tym roku na naszym największym święcie słuchałem patriotycznego wystąpienia przewodniczącej stowarzyszenia proświtańskiego Wiry Łytwynowej, ukraińskich pieśni, które wlewały w serca miłość do Ukrainy i wiarę w lepszy los. Dziękowałem prowadzącym uroczystości. Na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym cieszyłem się z listy dobrych uczynków dokonanych przez proświtańców w okresie sprawozdawczym, zaufania, jakim obdarzyli przewodniczącą Wirę Łytwynową, zastępcę Jurija Dernowego. Miło było w świąteczne dni spotkać przyjaciół z obwodów dniepropetrowskiego i biełgorodzkiego (Rosja), szczerych patriotów Ukrainy. Lecz serce nie tylko się raduje, ale i ściska, bo ukrainofobowie stają się coraz bardziej bezczelni, zwłaszcza ci, którzy trafili do organów władzy. Zamykają narodowo świadomym dostęp do łamów lokalnych gazet, ograniczają występy w radiu, na wiecach. W mediach w całym kraju trwa nieukrywana antyukraińska propaganda, rozszerza swoje pozycje Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu. Wybory w warunkach takiej samowoli mogą doprowadzić do tragicznych skutków. Zaglądając do elementarzy i zeszytów pierwszoklasistów, byłem zdziwiony: na wewnętrznej stronie okładki Elementarza na słowa modlitwy naklejony jest portret Petra Symonenki. Wydrukowane powitanie kończy się słowami: “Ja w ciebie wierzę”. Wierzy w to, że gdy dorośnie, ten uczeń będzie pomagał zaganiać narody do komunistycznej zagrody, a miliony Ukraińców — do GUŁAG-ów? W zeszytach — także portrety komunistycznego wodza. A Janukowycz swoim zwolennikom obiecuje uczynić język rosyjski drugim państwowym (żeby rozprawić się z ukraińskim?). Wszak rosyjski i bez żadnych statusów zajmuje agresywno-ofensywne pozycje. Odnosi się wrażenie, że ci, którzy walczą z mową, wykonują polecenie zniszczenia narodu. Nie stanie narodu — łatwo będzie podciąć uschnięty pień państwa. W naszym centrum obwodowym podjęto absurdalną decyzję: na tarczy przy wjeździe do miasta napisać “Cherson”. Ich “maszyna czasu” cofa nas do epoki Katarzyny II i Potiomkina, do “potiomkinowskiej wsi”? Zastanówmy się, czy można delegować władzę ludziom, którzy odwracają ster w stronę północnych bagien, żeby nas tam utopić? Otwierać oczy na te kwestie powinna “Proświta” i gazeta “Słowo Proświty”. I, jak radzi szanowna Nina Hnatiuk, nakład tej gazety koniecznie trzeba zwiększać.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

OAZA DUCHOWOŚCI

Członkowie Proświty zapoznali się z pracą organizacji podstawowych w mieście Waszkowce, wsiach Karapczów, Ispas, Baniłów, odwiedzili wystawy mistrzów sztuki użytkowej i dekoracyjnej, zapoznali się z doświadczeniami w organizacji regionalnych festiwali folklorystycznych oraz z zespołami amatorskimi Proświty. Uczestnicy seminarium przekonali się, że tam, gdzie członkowie Proświty ściśle współpracują z organami władzy, są rezultaty na niwie narodowego odrodzenia duchowego i zaproponowali rozpowszechnienie doświadczeń członków Proświty z Wyżnicy poprzez biuletyn metodyczny dla wszystkich regionów Ukrainy. Właśnie dzięki temu, że na czele członków Proświty Wyżniczyzny stoi Dmytro Nykyforiak, zastępca przewodniczącego Wyżnickiej Rejonowej Administracji Państwowej, osiągnęli oni sukcesy w pracy oświatowej w regionie. Wasyl Folwaroczny w Wyżnicy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciekawa prezentacja

Stepan KYRYLJAK, Alla CZECZUŁ, m. Wyżnica, obwód czerniowiecki Do wyżniczan zawitał zasłużony działacz sztuki Ukrainy, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, zastępca przewodniczącego Bukowińskiego Zrzeszenia Ziemiaków w Kijowie, pisarz Wasyl Folwarocznyj. Zaprezentował wielotomowe wydanie o Symonie Petlurze, które ukazuje się drukiem przed 130. rocznicą urodzin wybitnego działacza, dzięki wsparciu mecenasa z Tarnopola. Na spotkanie z pisarzem przybyła twórcza inteligencja regionu, nauczyciele i uczniowie, przedstawiciele społeczeństwa. Pisarz opowiedział o swojej drodze twórczej, pracy nad powieścią-epopeją o Symonie Petlurze. „Ta osobowość nie potrzebuje rehabilitacji. Bolszewicy rozumieli, że największe zagrożenie dla nich stanowią Petlura i petlurowszczyzna – powiedział pisarz. – Uważam, że główną misją mojego życia jest ukończenie pisania powieści. Wierzę, że będziemy mieli ukraińską patriotyczną władzę. Mamy mocną pamięć genetyczną, sławną historię ducha narodowego. Ukraina jest i będzie, bo jesteśmy my z wami”. Wasyl Folwarocznyj przychylnie wyraził się o pracy bukowińskich proświtan, wyraził myśli w sprawie problemów współczesności.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Akademia Kijowsko-Mohylańska

w miastach zaczął się zastój także w życiu kulturalnym. Nie była wyjątkiem i Akademia. W tamtym czasie tworzono szkoły poza granicami Grecji — w hellenizowanych miastach Wschodu i Zachodu. Wielu uczonych przeniosło się do innych miast, głównie do Rzymu. Rzymski cesarz Marek Aureliusz próbował materialnie wesprzeć rozwój nauki, przyznając specjalne środki. Lecz te działania nie zdołały przywrócić dawnej sławy Akademii. Państwo, wyznaczając pensje uczonym, pozbawiło ich wolności, którą mieli wcześniej, i nauka akademicka stopniowo zaczęła podupadać. PO DOJŚCIU DO WŁADZY RELIGIA OSTATECZNIE ROZPRAWIA SIĘ Z NAUKĄ Powstanie i rozprzestrzenienie się religii chrześcijańskiej jeszcze bardziej wzmocniły upadek nauki i oświaty. W 529 roku cesarz Justynian skierował do Aten edykt, na mocy którego zlikwidował Akademię, skonfiskował jej majątek i zabronił dalszego nauczania filozofii. Tak oto, po ponad 900 latach istnienia, Akademia została zlikwidowana. Wrogo do nauki odnosiło się nie tylko chrześcijaństwo. Obskurantyzm leży u podstaw każdej religii i ideologii, a ta właściwość otwarcie i niezwykle ostro przejawiała się na początkowych etapach ich rozwoju. Wczesne chrześcijaństwo niszczyło antyczną kulturę pogańską w Europie, podczas gdy na obszarze afroazjatyckim tę misję wykonywali wyznawcy Koranu. Według przekazów, gdy w 645 r. kalif Omar zdobył Aleksandrię, rozkazał spalić słynną bibliotekę Ptolemeusza. Kierował się dziwną, w naszym odczuciu, zasadą: „Jeśli książka zawiera to, co jest w Koranie, to jest niepotrzebna. A jeśli jest w niej to, czego nie ma w Koranie, to jest szkodliwa”. Ideologie komunistyczna i faszystowska również były hamulcem nauki i opóźniały postęp cywilizacji. Okres wczesnego średniowiecza w Europie Zachodniej charakteryzował się upadkiem kultury. Nauka coraz bardziej podporządkowywała się chrześcijańskiemu dogmatowi i zamykała się w kręgu duchowieństwa, podczas gdy w świecie muzułmańskim i na arabskim Wschodzie stopniowo zaczynał się rozwój nauki. W Europie Zachodniej szkoły zachowały się tylko w klasztorach i przeznaczone były do przygotowywania sług Kościoła. W świecie muzułmańskim kultura ogólna osiągnęła wysoki rozkwit, arabscy władcy nie tylko wspierali uczonych, ale sami wykazywali zainteresowanie nauką. Fanatyzm religijny i nieustanne wojny w Europie Zachodniej nie mogły sprzyjać postępowi nauki. Wychowanie osiągano wówczas drogą praktyczną, a nie poprzez książki. Ponieważ głównym zajęciem była wojna, większość młodzieży przygotowywała się do bycia wojownikami. Uważano, że edukacja psuje moralność, niszczy obyczaje, zniewala ducha, a głównym czynnikiem pedagogicznym w przyswajaniu materiału nauczania były kary cielesne. „Kto przywykł drżeć przed szkolną rózgą, ten nigdy śmiało nie spojrzy na miecz czy włócznię” — tak oceniali swoich wykształconych poddanych średniowieczni monarchowie i ich otoczenie. BEZ AKADEMII PAŃSTWO JEST NIEDOSKONAŁE W epoce Odrodzenia pojawiło się zainteresowanie naukami klasycznymi, w szczególności filozofią Platona. Wtedy powstały pierwsze towarzystwa naukowe, które zgodnie z tradycją nazywano akademiami. Jeszcze wcześniej zrodziły się uniwersytety. W Anglii — Oksfordzki (druga połowa XII w.) i Cambridge (1209), we Francji — Sorbona (1257), Krakowski (1364) w Polsce. Pierwsze akademie pojawiły się we Włoszech jako kółka zajmujące się poezją i sztuką wierszowania. Potem powstały towarzystwa naukowe, które stawiały sobie za cel poznanie tajemnic przyrody metodami eksperymentowania i wykorzystania osiągnięć naukowych w praktyce. Jednym z pierwszych takich towarzystw naukowych była Rzymska Akademia dei Lincei (1600–1630), a także Florencka Akademia Doświadczeń (1651–1667). W 1662 roku powstało Londyńskie Towarzystwo Królewskie, nieco później, w 1666 r. — Francuska Akademia Nauk, i wreszcie w 1724 roku Piotr I zorganizował Petersburską Akademię Nauk. Od tego czasu niemal we wszystkich krajach europejskich tworzono akademie i każdy monarcha traktował akademię jako ozdobę dworu. Żadnego kraju XVIII w. nie uznawano za doskonały, jeśli nie posiadał akademii. Z reguły państwo nie zapewniało akademiom wsparcia materialnego, istniały one dzięki składkom zbieranym od swoich członków. Jakich tylko projektów nie wysuwali akademicy, aby zapewnić działalność instytucji! Twórca Berlińskiej Akademii Nauk, matematyk i filozof Leibniz, proponował finansowanie akademii z charytatywnych loterii, podatków od produkcji papieru, cła od złych książek. Ostatecznie Berlińska Akademia Nauk w początkowym okresie historii istniała dzięki dochodom z kalendarzy. Pensje dla akademików wpływały bardzo nieregularnie, w związku z czym byli oni zmuszeni zdobywać łaskę monarchów za pomocą od i zabawnych eksperymentów. Prawda, monarchowie również nie stali z boku życia akademickiego i udzielali akademiom pomocy, „zapewniając” im kadry kierownicze. Tak oto pruski król Fryderyk Wilhelm I mianował prezesem Berlińskiej Akademii Nauk swojego nadwornego błazna Paula Gundlinga, którego zmusił jeszcze do adoptowania małpy. Kiedy stary błazen zmarł, król nalegał na mianowanie prezesem akademii swojego nowego błazna Steina. Z wielkimi trudnościami niemieckim uczonym udało się przeforsować na stanowisko prezesa Berlińskiej Akademii Nauk teologa, lecz Fryderyk Wilhelm nalegał na mianowanie błazna wiceprezesem. Swoim genialnym przykładem pruski monarcha pokazał całemu światu, jak łatwo jednym dekretem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

W Akademii Nauk Ukrainy pracuję ponad 50 lat. W tym czasie zbierałem materiały o akademiach z różnych dostępnych źródeł. Mam nadzieję, że czytelnikom „Słowa Proświty” będzie miło zapoznać się z fragmentami mojej „kolekcji”.

Wasyl SOZANSKI, starszy pracownik naukowy oddziału geologii morskiej Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Prototypem wyższych uczelni i towarzystw naukowych naszych czasów stała się starogrecka Akademia, którą założył Platon. Nazwa Akademia bierze początek od miejscowości poświęconej mitycznemu attyckiemu bohaterowi Akademosowi lub Hekademosowi, która znajdowała się sześć stadiów (7,5 km) na północny zachód od Aten. Była to działka ziemi otoczona murem. Początkowo przeznaczona była do ćwiczeń gimnastycznych. Wewnątrz Akademii znajdowały się obiekty sportowe, park z alejami, wiele posągów, ołtarzy i miejsc ofiarnych poświęconych różnym bóstwom. Jedną z pierwszych wiadomości o Akademii była wzmianka o budowie jej muru, którą kierował w latach 650—695 Hipparch, syn tyrana Pizystrata. Budowa ta kosztowała drogo, a mur akademicki Hipparcha wszedł do przysłów Ateńczyków, gdy wspominali o zbyt wysokich i niepotrzebnych wydatkach. Szczególną popularność Akademia zyskała, gdy przybył do niej Platon. Po powrocie do Aten z sycylijskiej podróży Platon zajmował się szerzeniem swoich poglądów filozoficznych. Pozostało niewyjaśnione, dlaczego Platon wybrał na miejsce zajęć właśnie Akademię. Jak wiadomo, była ona znacznie oddalona od Aten i położona na nizinie Kefissos, zarażonej malarią. Według wyjaśnień średniowiecznego teologa Hieronima: „Platon, aby mieć możliwość całkowitego poświęcenia się filozofii, wybrał Akademię — posiadłość daleką od miasta i nie tylko pustynną, ale i zainfekowaną, po to, by leczenie i częste nawroty chorób pozbawiały pragnienia lubieżności i by uczniowie nie znajdowali zadowolenia w niczym poza tym, czego się uczyli”. Ponieważ Akademia znajdowała się daleko poza granicami Aten w zarażonej chorobami okolicy, niektórzy badacze nie wiązali jej nazwy z imieniem attyckiego bohatera i uważali, że słowo Akademia oznacza „daleko od miasta” lub „środek leczniczy”. W Akademii Platon wykładał przez 40 lat — od 387 do 347 r. przed Narodzeniem Chrystusa, a po jego śmierci idee te rozwijali uczniowie, których nazywano scholarchami. Głównymi dyscyplinami akademickimi były matematyka, astronomia i muzyka. Jednak szczególne miejsce w nauczaniu zajmowała matematyka, na co wskazywał napis nad bramą: „Niech nie wchodzi tu nikt, kto nie zna matematyki”. Dostęp do Akademii był wolny dla wszystkich obywateli, ograniczenia dotyczyły jedynie cenzusu wieku uczniów oraz ich wcześniejszego przygotowania. Tak więc w książce Platona „Polityka” znajdujemy wskazówkę, że do Akademii należy przyjmować uczniów nie młodszych niż 25—30-letnich. Powinni oni posiadać pewne minimum wiedzy, do wykrycia której należało organizować swego rodzaju egzaminy z matematyki, astronomii i muzyki. Platon zalecał również scholarchom prowadzenie wykładu-rozmowy z kandydatami i przekonywanie ich o potrzebie poważnego stosunku do zajęć. Wielka sława ateńskiej Akademii przyciągała uwagę uczniów z sąsiednich miast i krajów. Oprócz młodzieńców do Akademii przyjmowano także dziewczęta. Biograf Platona Olimpiodor wspomina, że aby słuchać wykładów w Akademii, dziewczęta musiały zakładać męski strój. W Akademii istniał pewien porządek dnia. Zajęcia rozpoczynały się wczesnym rankiem wraz ze wschodem słońca i kończyły wieczorem, z przerwą obiadową trwającą około godziny. Na czele Akademii stał scholarcha, który prowadził wszystkie zajęcia. Do pomocy wybierano spośród uczniów zarządców na każde dziesięć dni — byli to dziekani. Oprócz tego wyznaczano specjalne osoby, które zarządzały składaniem ofiar, inne zajmowały się organizacją świąt akademickich itp. Za główne święta akademickie uważano dni muz i dzień urodzin Platona; obchodzono również dni urodzin władców Aten i członków ich rodzin. W dni świąteczne urządzano bale i obiady, na które przychodzili scholarchowie, a także goście — wybitni wojskowi i działacze państwowi. Bale akademickie sprzyjały podtrzymaniu i umocnieniu więzi duchowych między scholarchami i uczniami, a także zjednoczeniu uczniów Akademii i uświadomieniu sobie ich roli w losach kraju. Bale te wyróżniały się skromnością i przyzwoitością, brakiem przepychu i innych nadmiarów. Platon pozwalał uczniom pić do upadłego tylko raz w roku: w dniu Dionizosa, boga wina. Nauka w Akademii za czasów Platona i jego następców była bezpłatna i dopiero znacznie później, gdy wzrosła liczba uczniów, powstała tradycja pobierania opłat za naukę, przy czym wysokość opłaty była różna w zależności od możliwości uczniów. Niezamożnych z reguły zwalniano z opłat. Na początkowym etapie Akademia żyła z funduszy, które przekazywał jej założyciel. Jak wiadomo, Platon pochodził z bogatej arystokratycznej rodziny i to dawało możliwość utrzymywania Akademii na własny koszt, bez niczyjej pomocy. Zapewnił on również Akademii niezależność materialną na przyszłość, przekazując na jej własność swój ogród. Z czasem znaczącą pomoc Akademii okazywały osoby prywatne, sprzyjając rozkwitowi nauk i sztuki. W starożytnej Grecji państwo nie zajmowało się kwestiami edukacji, w związku z tym różne szkoły, w tym Akademia, były instytucjami prywatnymi. Rząd z szacunkiem odnosił się do scholarchów i zwalniał ich z podatków oraz innych zobowiązań państwowych, przyznawał im tytuły honorowych obywateli, wojskowych strategów, a także wieńczył niektórych złotymi wieńcami. Przeważająca większość młodzieży traktowała naukę w Akademii jako przygotowanie do działalności społecznej, część, po przejściu pełnego kursu wykładów, zostawała scholarchami. Wraz z utratą niepodległości greckiej... Akademia Ostrogska

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

osiągnąć przeobrażenie ludzi, którzy nie mają żadnego związku z nauką i uczonymi, i od tego czasu wielu koronowanych władców zmieniało swoich błaznów w akademików i prezesów akademii. Pruski monarcha patrzył na naukę jak na coś niepotrzebnego i uważał, że szerzenie oświaty wśród poddanych doprowadzi do upadku niemieckiego ducha i stworzy warunki dla wolnomyślicielstwa, rozwiązłości i słabego charakteru. Nie lubił naukowców, odnosił się do nich z pogardą, a większość niemieckich uczonych wyjechała do Szwecji, Danii, Rosji. Mimo mody na akademie, Fryderyk Wilhelm I zamierzał całkowicie ją zamknąć, lecz niemieccy akademicy wpadli na pomysł wprowadzania w praktykę wyników swoich badań. W tym celu otworzyli przy Berlińskiej Akademii Nauk szkołę medyczną, która kształciła felczerów dla pruskiej armii. AKADEMICKI — OZNACZA MODNY Dlaczego akademie stały się modne? Akademiami nazywano wspólnoty naukowe, placówki oświatowe i inne instytucje. Istniały akademie nauk i akademie sztuk, wojskowe, duchowne, rolnicze i inne. Określenie akademicki dodawano teatrom, filharmoniom. Nawet szkoły tańca, szermierki, jazdy konnej, pływania, gry w karty nierzadko nosiły nazwę akademii. Na wczesnych etapach rozwoju akademie obiecywały znacznie więcej, niż w rzeczywistości mogły dać. Pojawiały się tendencje do wyolbrzymiania możliwości uczonych i nauki tamtych czasów, na co wskazuje, na przykład, nazwa jednego z pierwszych towarzystw naukowych — Rzymska Akademia Rysiów — jakoby w akademii zebrani byli uczeni o wzroku bystrym jak rysie. Wywoływało to drwiny. Tak w „Podróżach Guliwera” J. Swift (1667—1745) sparodiował akademię nauk Laputy, której uczeni wydobywali światło słoneczne z ogórków, zamieniali lód w pył poprzez podgrzewanie go na silnym ogniu, wytwarzali poduszki z utłuczonego marmuru. Krytykował on także projekty rolnicze Lilipuckiej Akademii Nauk, której uczeni zakopywali żołędzie na polach, a potem wypuszczali świnie, które ryjąc pole w poszukiwaniu żołędzi, orały je, użyźniając nawozem własnej produkcji. PIERWSZE W EUROPIE Pierwsza Akademia Nauk w Europie została stworzona na Ukrainie w 1580 roku, czyli 20 lat wcześniej niż Rzymska Akademia Rysiów. Stworzył ją książę Konstanty Ostrogski i nazwał Akademią Ostrogską. Właśnie tam w 1580 roku wydrukowano Biblię Ostrogską, której egzemplarze uważa się obecnie za osiągnięcie światowej kultury. Znajdują się one w najlepszych bibliotekach świata. Okoliczności polityczne zmusiły Ukraińców do stworzenia akademii: Polska prowadziła polonizację, niszczyła cerkwie prawosławne, robiła wszystko, aby przytłumić samoświadomość Ukraińców. Polacy przekupili wnuczkę księcia Ostrogskiego, Annę, która po jego śmierci przekazała Akademię Ostrogską jezuitom, i przestała ona istnieć w 1608 r. Tę metodę niszczenia Ukrainy skutecznie zastosowali Moskale, gdy zajęli Ukrainę. Zaraz po likwidacji Siczy Zaporoskiej zlikwidowali Akademię Kijowsko-Mohylańską. Jednak nauka i oświata nie zginęły na Ukrainie. Po likwidacji Akademii Ostrogskiej Petro Mohyła (1597—1647) stworzył Akademię Kijowsko-Mohylańską, która stała się wiodącą wyższą uczelnią naukową i dydaktyczną w Europie Wschodniej XVII wieku. Tutaj zdobywali wykształcenie nie tylko Ukraińcy, ale także Bułgarzy, Serbowie, Rosjanie, Mołdawianie, Rumuni, Węgrzy i inne narody. Dzięki Akademii ludność Ukrainy była wykształcona, co z podziwem odnotowywali wszyscy zagraniczni działacze odwiedzający Ukrainę w XVII—XVIII wieku. Wszyscy hetmani Ukrainy i cała starszyzna kozacka byli absolwentami Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Piotr I wykorzystał absolwentów Akademii Kijowsko-Mohylańskiej do przeprowadzenia reform, a jej czołowi uczeni wyprowadzili zacofane państwo moskiewskie na poziom europejski. Wielka zasługa w reformach Moskowii przypada absolwentom Akademii Kijowsko-Mohylańskiej: Danyłowi Tuptałowi, Stefanowi Jaworskiemu, Teofanowi Prokopowyczowi, Hawryłowi Bużyńskiemu i innym. Wnieśli oni główny wkład w założenie i stworzenie uniwersytetów Moskiewskiego i Petersburskiego, Petersburskiej Akademii Nauk oraz innych placówek naukowych. Moskowia w tamtym czasie nie miała wykształconych ludzi, dlatego pierwszym prezesem Petersburskiej Akademii Nauk był Ukrainiec H. Rozumowski, absolwent Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Wiadomo, że w 1734 roku do Akademii Kijowsko-Mohylańskiej przyjeżdżał rosyjski uczony M. Łomonosow, aby podnieść swój poziom naukowy. Większość duchownych Moskowii była niepiśmienna, nie potrafiła czytać Pisma Świętego, dlatego, jak pisał hieromnich Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Makarij Bułhakow w książce „Istorija Kijewskoj Akadiemii” (SPb, 1843), wszystkich duchownych rosyjskiej cerkwi od Moskwy do Tobolska wymieniono na absolwentów Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Moskowici byli w większości niepiśmienni. Na przykład A. Mienszykow, według Małej Encyklopedii Radzieckiej, t. 4, s. 1164, to „wybitny rosyjski działacz państwowy, dowódca, generalissimus, najbliższy współpracownik Piotra I”, a „w czasach panowania Katarzyny I faktycznie kierował rządem Rosji”. Był on całkowicie niepiśmienny, nie umiał ani czytać, ani pisać. Ten mało kulturalny, grubiański, całkowity analfabeta, „wybitny rosyjski dowódca”, po zajęciu Baturyna w 1708 r. zniszczył go doszczętnie, wycinając wszystkich mieszkańców, włącznie z kobietami i dziećmi. Aby zastraszyć naród ukraiński, zarządził przywiązywanie martwych Kozaków do pni drzew i puszczanie ich z prądem Dniepru, aby Ukraińcy widzieli, co czeka ich w przyszłości. Moskiewscy carowie nie mogli ścierpieć tego, że Ukraina pod względem kultury, oświaty i poziomu życia była o wiele wyżej od Rosji. Jak tylko dzięki Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Rosja się wzmocniła, moskiewski car Aleksander I (Błogosławiony) swoim najwyższym reskryptem z 26 marca 1822 roku zlikwidował Akademię Kijowsko-Mohylańską i zarządził utworzenie Kijowskiej Akademii Duchownej. Na kierownicze stanowiska tej uczelni mianowano tylko Moskowitów, absolwentów akademii Moskiewskiej i Petersburskiej, których jeszcze niedawno uczyli absolwenci Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Pierwszym rektorem Kijowskiej Akademii Duchownej został archimandryta Mojsej Archypow, absolwent Akademii S.-Petersburskiej. Hieromnich Makarij Bułhakow pisze, że wszystkich wykładowców do Kijowskiej Akademii Duchownej skierowano z S.-Petersburga i Moskwy, ponieważ moskiewscy duchowni poprawniej niż ukraińscy rozumieli Pismo Święte. Bułhakow wylicza profesorów, których przysłano z Moskwy do pracy dydaktycznej. Rektorzy, inspektorzy, wszyscy profesorowie teologii, historii, matematyki, języka rosyjskiego, francuskiego, niemieckiego, greckiego, łaciny, a nawet profesorowie języka hebrajskiego byli Moskowitami. Skierowanie profesorów A. Maksymowicza i S. Kolerowa do wykładania języka hebrajskiego świadczy o tym, że Moskowici nie ufali nie tylko Ukraińcom, ale także ukraińskim Żydom. Imperium Rosyjskie w pełni wykorzystało potencjał naukowy Ukrainy. I wtedy, gdy dzięki ukraińskim naukowcom z Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Moskwa wygrzebała się z błota, tworząc uniwersytety Petersburski i Moskiewski, Petersburską Akademię Nauk, Moskiewską i Petersburską Akademie Duchowne, Moskwa zlikwidowała Akademię Kijowsko-Mohylańską. Ukraińska Encyklopedia Radziecka twierdzi, że Akademia Kijowsko-Mohylańska stała się niepotrzebna w związku z utworzeniem Uniwersytetu Charkowskiego, a dlatego została zlikwidowana. Kilka dziesięcioleci po likwidacji Akademii Kijowsko-Mohylańskiej naród ukraiński utracił sławę jednego z najbardziej wykształconych. Rafael Santi. Leonardo da Vinci w postaci Platona i Arystoteles na fresku „Szkoła ateńska” (1509—1511)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

TRIPOLSKĄ CHATĘ ZBUDUJĄ W PEREHUDACH

Makieta domostwa Tripolców w muzeum Wikentija Chwojki we wsi Chaleppia w rejonie obuchowskim. Jewhen BUKET Zdjęcie autora. Miejsce pod budowę tripolskiej chaty znaleziono w rodzinnej wsi autora projektu, Wadyma Perehudy. Decyzję o przyznaniu działki ziemi „Młodej Proświcie” we wsi Perehudy podjęła rada wiejska w Sińkach w rejonie boryspolskim na Kijowszczyźnie. Inicjatywę poparł wydział kultury boryspolskiej rejonowej administracji państwowej. „Teraz — zaznaczył Wadym Perehuda — praca nad projektem znacznie przyspieszy, ponieważ chata otrzymała to, co najważniejsze — miejsce, w którym będzie stać”. Zgodnie z ukształtowaniem terenu zostanie stworzony projekt budynku oraz plan zagospodarowania otaczającego terenu. Przygotowanie i sformalizowanie dokumentów planują zakończyć w ciągu kilku miesięcy. Równolegle zostanie sformowana grupa wolontariuszy, którzy wezmą udział w budowie chaty. Jeśli nie wystąpią okoliczności siły wyższej, związane ze skutkami kryzysu finansowego i przyszłymi wyborami, budowę planują rozpocząć w maju 2010 roku. Wspólny projekt „Tripolska chata” krajoznawcy Wadyma Perehudy i Kijowskiego Obwodowego Towarzystwa „Młoda Proświta” zaprezentowano 17 lutego tego roku. Jego uczestnicy mieli zamiar już po pół roku, przy wsparciu sponsorów, zbudować pierwszy wzór domostwa Tripolców, wykonany z zachowaniem wszystkich norm naukowych: archeologicznych, architektonicznych, ekologicznych. Przeprowadzono seminaria, które zapoznawały wszystkich chętnych z unikalną kulturą archeologiczną. Jednak z powodu trudności ekonomicznych latem zrealizować projektu tak i nie udało się. Obecnie, kiedy idea otrzymała drugie życie, zbliżają się chłody. Lecz to nie martwi organizatorów. Dodatkowy czas można wykorzystać na staranniejsze przygotowanie. Dlatego już w październiku wznowiono wspólne posiedzenia na tematy tripolskie naukowców i nieobojętnej młodzieży. Bert Sherwinski, astrofizyk z Uniwersytetu w Cambridge. W 2015 roku nastąpi koniec jakiegoś 9576-letniego cyklu, który prowadzi do zagłady cywilizacji. James Hansen, badacz stanu klimatycznego Ziemi, twierdzi, że w 2016 roku stopnieją lodowce i duża część lądu zostanie zalana. 2017 rok — koniec świata według teorii katastrof hierarchicznych. W 2018 roku, zgodnie z rozszyfrowaniem przepowiedni Nostradamusa, rozpocznie się wojna nuklearna. Wreszcie ojciec współczesnej fizyki i astronomii Izaak Newton przewidział w liście do nieznanej osoby z 1704 roku, że wychodząc z proroctw Jana Teologa, koniec świata nastąpi w 2060 roku. Pisze on, że ludzkości dano 1260 lat po utworzeniu Świętego Cesarstwa Rzymskiego przez Karola Wielkiego w 800 roku. Zdaniem Newtona, czarną datę poprzedzą niszczycielskie wojny i globalne epidemie. Potem powinien przyjść Mesjasz, który jednoosobowo będzie kierował planetą przez tysiąclecie. Bez wątpienia zmiany na świecie na pewno nastąpią. Odbywają się one codziennie: globalne zmiany na planecie, w społeczeństwie, w duszy każdego z nas. Wszystko płynie, wszystko się zmienia. Przypadł nam los żyć w epoce przemian. Dobrze to czy źle — decydować każdemu z nas. Każdy nowy rok przynosi nowe realia. I prawdopodobnie z czasem wszystko będzie inne. Każdy z nas może zmienić się sam i zmienić świat wokół siebie. Warto po prostu pomyśleć o tym, czym żyjesz dzisiaj i jak przeżyłeś dany ci czas. Jeśli każdą chwilę przeżywać, jakby była ostatnią — przyjdzie prawdziwe zrozumienie wartości, koniec świata starego i początek nowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

KIEDY BĘDZIE KONIEC ŚWIATA?

Jewgienij Buket Koniec świata, czyli Armagedon, ludzie oczekiwali we wszystkich epokach. Istnieją pisemne wzmianki o oczekiwaniu końca w roku 1000, 1492, który jest zarazem 7000 rokiem od stworzenia świata (w Moskwie przebudowywano nawet Kreml, aby lepiej przygotować się na nadchodzący koniec). Nie pozostały bez uwagi złowieszcze rok 1666 i 1998 (przy dzieleniu przez 3 daje on iloraz 666). W Internecie można dziś znaleźć informacje, według których planeta ginie niemal co roku, i niektóre wersje zdumiewają swoją przekonywającą siłą. „Najgorętszą” obecnie datą końca ludzkiej cywilizacji jest 21 grudnia 2012 roku, kiedy według kalendarza Majów dobiegnie końca epoka piątego Słońca. Wtedy nastąpi „zmiana biegunów”, uderzenie kwantowe, zostaną zaburzone wszystkie cykle kosmiczne i tak dalej. Przeżyje zaledwie 0,5% ludności Ziemi. Tych, którzy powitają rok 2013, czeka Ragnarok — dzień sądu według mitologii skandynawskiej. Nastąpi hiperprzestrzenne przejście w czwarty wymiar. Obiekt kosmiczny o długości 16 milionów kilometrów wykryło w kwietniu 2006 roku obserwatorium NASA. Według słów naukowców należy on do kategorii „kwasowej mgły”. Jak się spodziewa, tajemnicza chmura dotrze do Ziemi w 2014 roku. „Całkowite zniszczenie naszego Układu Słonecznego jest nieuniknione”, — oświadczył Al-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Latem tego roku czernihowski dziennikarz i podróżnik Ołeksandr Wołoszczuk odbył nową podróż. Jego trasa przebiegła przez Finlandię oraz północno-zachodnią Rosję (Petersburg, obwody leningradzki i pskowski, Karelia, Półwysep Kolski). Podobnie jak w poprzednich wyprawach, Ołeksandr badał życie tamtejszych Ukraińców. Prezentujemy czytelnikom jego relację z podróży po Europie Północnej. Ołeksandr WOŁOSZCZUK, m. Czernihów Zdjęcia autora Najtrudniejszym elementem podróży po Finlandii było… otrzymanie wizy Schengen. Powiem tylko, że nawet po to, by złożyć dokumenty w ambasadzie Finlandii, trzeba było trzy razy przyjeżdżać do Kijowa. Udało mi się też otrzymać wizę tylko na tydzień — za mało, ale wyobrażenie o kraju można sobie wyrobić. Wybór środka podróży był tradycyjny: pociągiem do Petersburga, a dalej autostopem. Przejście graniczne „Torfianowka” okazało się wyłącznie samochodowe, więc trzeba było prosić o podwiezienie jednego z kierowców. Wreszcie wszystkie formalności za mną, w paszporcie zagranicznym postawiono potrzebne pieczątki i — witaj, Finlandio! Od razu uderzyła mnie osobliwość fińskiej przyrody: las, jeziora, kamienie (lodowiec, który przeszedł tu 18 tysięcy lat temu, pozostawił po sobie ogromną liczbę głazów). Ciekawa cecha: Finowie starają się prowadzić drogi bez objazdów, a jeśli napotkają skałę, to przerąbują w niej przejazd. Czasami trzeba było przez kilkaset metrów jechać w otoczeniu skalnych ścian. Samochód, do którego się wprosiłem na granicy, dowiózł mnie do pierwszego fińskiego miasta Hamina (w czasach, gdy Finlandia wchodziła w skład Imperium Rosyjskiego, miasto nazywało się Fryderyksgam). W jednym z supermarketów miasta trzeba było wydać pierwsze euro. Wybiegając naprzód, powiem, że Finlandia to drogi kraj. Choć, jak zaznaczali sami Finowie, w porównaniu z sąsiednią Norwegią u nich jest taniej. Z Haminy do Kotki podwiózł mnie z Ukrainy na „Niwie-Chevrolet” mieszkaniec Petersburga, który okazał się pochodzić z Czerkaskiego obwodu (jechał łowić bałtyckie łososie). Na kolejnym punkcie kontrolnym trzeba było postać półtorej godziny, za to następny samochód dowiózł mnie prawie do Helsinek. Wiózł mnie młody fiński nieformalny z kolczykiem w nosie. Jak mówił, zatrzymał się, bo uznał, że jestem hipisem… W stolicy Finlandii zatrzymałem się w prawosławnej parafii Pokrowskiej. Proboszcz i większość parafian to tam Rosjanie (choć wśród nich spotkałem kobietę pochodzącą z obwodu dniepropetrowskiego). Przyjęto mnie gościnnie, zapewniając mieszkanie na dwie noce. Jeśli chodzi o Ukraińców, to w Finlandii jest ich sporo — około dwóch i pół tysiąca. W Helsinkach działa nawet Związek Ukraińców Finlandii. Z zastępcą przewodniczącego tego towarzystwa Wiktorem Jeganowem rozmawiałem w przytulnym parku na bulwarze Esplanadi, znajdującym się w centrum Helsinek. Według Wiktora Jeganowa Ukraińcy, którzy na stałe mieszkają w Finlandii, czują się bardzo dobrze: „Żyjemy w demokratycznym, spokojnym kraju. Jeśli sam przyjaźnie odnosisz się do kolegów i sąsiadów, do znajomych i nieznajomych ludzi, to i oni będą się tak samo do ciebie odnosić. Władza urzędowa zawsze jest gotowa pomóc człowiekowi, narodowość nie ma tu żadnego znaczenia. Wszystko tu jest otwarte, uczciwe i dostępne”. Jak Ukraińcy trafiają do Finlandii i zostają jej obywatelami? Przede wszystkim dzięki małżeństwom mieszanym. Na początku lat 90. XX wieku, gdy Związek Radziecki „kazał długo żyć”, rząd Finlandii uchwalił ustawę, zgodnie z którą kraj gwarantował obywatelstwo wszystkim, którzy sami lub przez bliskich krewnych mają fińskie korzenie. I wielu ludzi, w tym Ukraińców, skorzystało z tej ustawy, by przeprowadzić się do Finlandii. Pierwsze, co się czuje po przyjeździe do Helsinek, to cisza, spokój i pewność. Nikt się nigdzie nie spieszy, nikt nie krzyczy, nikt się nie denerwuje. Absolutne uspokojenie i lojalność. Choć i tam trzeba było zobaczyć coś, co przypominało „ojczyznę”. Na przykład w pierwszych godzinach pobytu w Helsinkach zobaczyłem dwóch pijanych Finów: jeden spał na schodach jakiegoś teatru, a drugi po prostu na przystanku tramwajowym. Następnego dnia zobaczyliśmy to, czego u nas absolutnie nie może być: przez miasto uroczyście przemaszerowali uczestnicy festiwalu mniejszości seksualnych… Z tego, co najbardziej zapadło w pamięć, warto wspomnieć o Seurasaari – muzeum etnografii i ludowej architektury pod gołym niebem, morskiej twierdzy Suomenlinna (szwedzka nazwa Sveaborg). Zachwycił wykwintnością i wytwornością katedralny sobór Uspieński (prawosławny, choć większość Finów to luteranie). Kolejnym przystankiem było dawne stołeczne miasto Finlandii Turku. To miasto jest swoiste i zupełnie niepodobne do Helsinek (podobnie jak, na przykład, Kowno nie jest podobne do Wilna). Zjazdy i podjazdy, rzeka Aura dzieląca miasto na pół, większość ulic Turku przecina się pod kątem prostym. W Turku znajduje się znaczący ośrodek Związku Ukraińców Finlandii, i udało mi się porozmawiać z jego przewodniczącą – młodą Ukrainką Julijaną Biliekewycz, która stosunkowo niedawno przeprowadziła się z Kijowa na przedmieścia Turku. Po tym, jak opuściłem wybrzeże Bałtyku i zacząłem zagłębiać się w wewnętrzne regiony Finlandii, zrozumiałem, że podróżowanie autostopem tutaj jest znacznie trudniejsze, ponieważ stanie na trasie z uniesioną ręką trzeba było wytrzymywać po 1,5–2 godziny. Na drogę z Turku do Tampere (160 km) musiałem poświęcić 10 godzin. Ale w Tampere znalazłem wspaniałe miejsce na nocleg: na skalistym występie na brzegu malowniczego jeziora Pyhäjärvi. Fińscy policjanci to niezwykle uprzejmi ludzie. Kilka razy musiałem „zajmować się autostopem” na highwayach, faktycznie na autobahnach. Pewnego razu obok mnie zatrzymał się radiowóz i między mną a policjantem doszło do takiej rozmowy: — Znajduje się pan na highwayu. Tutaj nie wolno uprawiać autostopu. — Więc co mam robić? — Wsiadajcie do samochodu, podwieziemy was do miejsca, gdzie kończy się autostrada. I zawieźli mnie jakieś czterdzieści kilometrów… Tampere to piękne i interesujące miasto. Wokół lasy, skały, jeziora. W mieście jest muzeum „Dolina Muminków” i nawet — wyobraźcie sobie! — muzeum Lenina. Ofiarowawszy temu muzeum kilka radzieckich odznak z leninowską symboliką (celowo zabrałem je ze sobą z Czernihowa), otrzymałem zgodę na bezpłatne obejrzenie ekspozycji, oszczędzając pięć euro. Podwozili mnie różni, czasem bardzo ciekawi ludzie. Na przykład z Tampere do Kangasali jechałem z dziewczyną o imieniu Hejdi — Finką, która przez 11 lat mieszkała w Szkocji i doskonale mówi po angielsku. Pamiętam radosnego Greka z Rodos (jest budowlańcem, mieszka w Finlandii od 1995 roku), który zapraszał mnie, żebym przenocował u niego we wsi, a także młodego Fina, który ze względu na mnie zmienił trasę swojej podróży o 60 kilometrów. Świat jest bogaty w dobrych i gościnnych ludzi. Kolejnym miejscem noclegu po Tampere było małe miasteczko Hämeenlinna, słynące ze średniowiecznej twierdzy i, prawdopodobnie, najlepszego na świecie muzeum artylerii. Rozbiwszy namiot nad jeziorem, miałem przyjemność podziwiać po przeciwnym brzegu twierdzę, podświetloną w nocy. Co prawda, trzeba było „stoczyć wojnę” z komarami, ale wieczorna i poranna herbata oraz widoki średniowiecznych murów i baszt twierdzy Hämeenlinna były tego warte. Ostatni dzień podróży przez Finlandię okazał się najbardziej efektywny pod względem przejechanych kilometrów. Nic dziwnego, gdyż spieszyłem się, by zdążyć przekroczyć granicę (miałem już jedną przeterminowaną wizę Schengen, więc nie chciałem komplikacji). Tego dnia przejechałem autostopem prawie 300 km. Na początku, co prawda, z autostopem nie bardzo dopisywało szczęście: o 16. byłem 180 km od granicy, a Finowie zbyt niechętnie chcieli mnie podwozić, dopóki nie zatrzymał się „dalekobieżny” samochód z rejestracją obwodu leningradzkiego, który jechał właśnie na fińsko-rosyjską granicę. Tydzień przeleciał jak jeden dzień. Do widzenia, Finlandio! Kto wie, może kiedyś jeszcze przyjdzie mi odwiedzić kraj Suomi. Przecież przez niego prowadzą drogi do dotąd nieznanych Szwecji i Norwegii. Moja trasa miała wieść na północny zachód Rosji — do Petersburga, obwodu leningradzkiego, Karelii, Murmańska.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

festiwal wyjdzie poza granice Ukrainy. — Już nie po raz pierwszy biorę udział w festiwalu kultur narodowych — opowiada zastępczyni Rówieńskiego oddziału obwodowego Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Białoruś” Anna Łojewska — i za każdym razem czekam na niego jak na święto. W tym roku postanowiłam zaprezentować na wystawie wyroby tkackie, szyte, dziergane, które przekazała mi moja babcia. I nawet się nie spodziewałam, że wzbudzą one tak wielkie zainteresowanie. Ludzie podchodzili, żeby popatrzeć, dowiedzieć się, przejąć sekrety ich wykonania. Z radością dzieliłam się niewielkimi zawodowymi tajemnicami. Przedstawicielki Towarzystwa Kultury Polskiej rejonu zdołbunowskiego Zofia Michalewicz i Henryka Cyroń nauczyły Annę Łojewską, jak i wielu innych uczestników festiwalu, wytwarzać lalki w polskim stylu. Walentyna i Jurij Apanasenkowie z Rówieńskiej obwodowej organizacji społecznej „Rosyjskie Centrum Kultury” demonstrowali cuda rosyjskiej kuchni narodowej z jej blinami, pielmieni. Ostatecznie festiwal potwierdził bodaj najważniejszą prawdę życiową — przyjaźń i braterstwo są cenniejsze niż bogactwo. tradycji, wspieranie sztuki ludowej i rzemiosła ludowego ziemi brzeżańskiej”. Perłami dziedzictwa historyczno-kulturowego można zainteresować licznych turystów. W szczególności także miejscową legendą historyczną. Ale niech to będzie intrygą przyszłego festiwalu w sławnym Zamku Brzeżańskim! kołacz udał się, „jak dzień biały, jak Bóg miły, jak jasne słoneczko”. Kiedy kołacz był gotowy, żeby go wsadzić do pieca, kołaczniczki prosiły starostę o błogosławieństwo. Kiedy zaś kołacz się upiekł, wyjmowano go z pieca, kładziono na wieko dzieży, przykryte na krzyż dwoma wyszywanymi ręcznikami, stawiano wieko na głowę młodej mężatce, a ona uroczyście niosła go do komory. Tych tradycji przestrzegamy i dzisiaj, i jest to gwarancja tego, że nasze kołacze zawsze się udają.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

PRZYJAŹŃ ŁĄCZY SERCA

Jewhen CYMBALUK, obwód rówieński. Centrum Europy przeszło przez Dubno i stało się to dzięki festiwalowi kultur narodowych „W rodzinnym kręgu”, który przeprowadzono w starożytnym mieście w celu popularyzacji oryginalnej kultury, tradycji, obrzędów i talentów Czechów, Polaków, Żydów, Białorusinów, Niemców, Rosjan, Ormian, przedstawicieli innych narodowości zamieszkujących Rówieńszczyznę. Program festiwalu był nasycony różnorodnymi wydarzeniami, których początek dała „Aleja pokoju”. Odbyła się na niej prezentacja delegacji towarzystw narodowo-kulturalnych, które przybyły na święto. Następnie żwawy ton nadała degustacja potraw narodowych różnych ludów świata. Wielkie zainteresowanie wśród dubnian i gości miasta wzbudziły akcje „Symbol pokoju”, „List pokoju i tolerancji”, „Lalka narodowa”. Jeszcze jedna akcja „Białe żurawie”, podczas której opuszczano na taflę wody rzeki Ikwy symboliczne wieńce, była poświęcona pamięci sławnych dostojników. Nasycona i porywająca była koncertowa część festiwalu. Były nie tylko śpiew, poezja, tańce, ale i oryginalne numery, na przykład defilada fryzur narodów świata. — To święto — symbol tolerancji wobec wszystkich nacji i narodowości, przedstawiciele których zamieszkują nasz kraj — zaznaczył zastępca przewodniczącego Rówieńskiej Obwodowej Administracji Państwowej Stepan Pawluk. — W obwodzie zarejestrowano 21 organizacji społecznych mniejszości narodowych i od niedawna obserwuje się aktywizację ich samoorganizacji. Apogeum oryginalnych przejawów narodowych tradycyjnie staje się festiwal „W rodzinnym kręgu”. Rozpoczynał się on w rejonach. Teraz na święto zjechały się delegacje narodowych towarzystw kulturalnych z całego obwodu i nie tylko z Rówieńszczyzny, ale i z innych. A w przyszłości, wierzymy... Jewhen CYMBALUK, obwód wołyński-rówieński. Korowaj jako symbol dostatku i szczęścia szanują wszędzie, a najbardziej, najwyraźniej, we Włodzimierzu Wołyńskim, wszak tutaj tradycyjnym stał się coroczny festiwal „Ukraiński korowaj-konstelacja”. Takiej różnorodności korowajów na żadnym weselu nie zobaczysz, a oto na festiwalu we Włodzimierzu Wołyńskim do grupy zeszło się kilkadziesiąt widowisk weselnych. Organizatorzy postanowili pokazać nie tylko piękno korowajów, ale i drogę do tego piękna — od ziarenka. Z tej okazji odbył się „okrągły stół” z udziałem wiodących specjalistów Mironowskiego Instytutu Pszenicy imienia W. Remesła. Do programu festiwalu weszła wystawa wyrobów piekarniczych zakładów piekarniczych z Włodzimierza Wołyńskiego, Połtawy, Sławuty, Nowogrodu Wołyńskiego, Nowowołyńska, Łucka, pokaz obrzędu wypiekania korowaja, występy artystów filharmonii obwodowej. Decydującą częścią święta stał się przegląd-konkurs korowajów. W foyer rejonowego Domu Kultury... Chłopcy z polskiego zespołu „Zerniatko” i ukraińskiego „Kalynonka”. Przedstawicielki Towarzystwa Kultury Polskiej Zdołbunowskiego Rejonu Zofia Michalewicz i Henryka Cyroń.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

W STARYM ZAMKU — DUCH HISTORII

Tetiana BUDAR, m. Brzeżany, obwód tarnopolski. 455-letni Zamek Sieniawskich w Brzeżanach, który ze względu na swoją wyjątkową architekturę nazywany był niegdyś „Wschodnim Wawelem”, forpocztą przeciwko wrogim najazdom, posiada szczególną „biografię”, która przyciąga uwagę naukowców, miłośników staroci, turystów i poszukiwaczy przygód. Niedawno na terenie zamku było ciekawie, wesoło i gwarno — odbywały się tu imprezy rozrywkowe. Mieszkańcy Brzeżan i goście miasta po raz pierwszy mieli okazję obejrzeć pokazowe walki na miecze i szable, które prezentowali uczestnicy Tarnopolskiego Klubu Rekonstrukcji Historycznych, nauczyć się strzelać z łuków i kusz, „zanurzając się” w czasy Rusi Kijowskiej. Poczucie ducha tamtej epoki pomagali uzyskać przedstawiciele Chmielnickiego Klubu Łuczniczo-Kuszniczego „Camelot”. Program barwnie uzupełniały odtworzone wzory historycznych strojów, w których można było się sfotografować, a nawet pojeździć konno, o co wcześniej zadbali organizatorzy święta. Wśród nich byli: Państwowy Rezerwat Historyczno-Architektoniczny w Brzeżanach, rejonowa organizacja społeczna — klaster turystyki wiejskiej „Malownicza Brzeżańszczyzna”, wydział kultury i turystyki administracji rejonowej, rada miejska, Dom Twórczości Szkolnej. Niemało wysiłku w przeprowadzenie imprezy włożył radny rady miejskiej, przewodniczący ROS— KTW „Malownicza Brzeżańszczyzna” Wołodymyr Jakymiw, który sponsorował niektóre wydarzenia. Święto urozmaiciły także warsztaty wyplatania z wikliny (prowadziła Olha Dejneka), koralikarstwa (członkowie kółek DTS), turystyki sportowej (kółka turystyczno-krajoznawcze DTS), wystawa-sprzedaż obrazów artysty Ołeha Szuplaka, wycieczki po zamku, prezentacja projektów turystyczno-wycieczkowych. W jednym z pomieszczeń zamku, w sali muzealnej, pokazywano filmy wideo o atrakcyjności turystycznej Brzeżańszczyzny. Rozbrzmiewał śpiew, gdyż uczestnicy karaoke z zapałem prezentowali swoje talenty. Konkursy, zawody, wystawy — wszystko przypadło do gustu mieszkańcom Brzeżan i gościom miasta, wśród których byli dyrektor rezerwatu „Międzybóż” Ołeh Pohoriłeć, pracownik naukowy Chmielnickiego Muzeum Krajoznawczego, właścicielka firmy turystycznej Natalija Strembicka, dyrektor rezerwatu „Samczyki” Bohdan Pażymśkyj i inni. Zadowoleni są również organizatorzy święta. Jak zaznaczali Wołodymyr Jakymiw i kierownik działu naukowo-badawczego PRHA Wołodymyr Paracij, taka impreza to pierwsza próba przeprowadzenia festiwalu zamku, o czym już dawno marzą mieszkańcy Brzeżan. Dzięki zachowanemu środowisku przyrodniczemu oraz historyczno-artystycznemu Brzeżańszczyzna zasługuje na specjalizację turystyczno-rekreacyjną. Organizacje społeczne i struktury władzy nieustannie lobbują na rzecz udziału w wielu perspektywicznych projektach, z których jednym jest „Festiwal zamku — droga do rozwoju historyczno-kulturowych tra-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Zejdźcie się, rodzie, w niedzielę z korowajem na wesele

…domu kultury odbywał się warsztat mistrzyni wyrobu weselnych akcesoriów i korowajów Nadii Krawczuk. Zespoły folklorystyczne zaprezentowały, jak dawniej odprawiano obrzędy wypiekania i ozdabiania korowaju, czesania warkocza panny młodej, śpiewania nad kałaczem, przygotowania druhen do krojenia korowaju oraz częstunku. Zwieńczeniem święta był koncert galowy z udziałem twórców sztuki z rejonu Włodzimierza Wołyńskiego, obwodu i Ukrainy, z elementami ukraińskiego wesela. — Ten festiwal stał się pociechą dla każdego, kto na nim był — opowiada korowajnica z Włodzimierza Wołyńskiego Zoja Biełogur. — Istniało przekonanie, że dobrze upieczony korowaj przyniesie młodym szczęście, pęknięty zwiastuje rozwód, a skrzywiony — złą dolę. Dlatego korowajnice задobrzały korowaj przyśpiewkami i pieśniami. Za dobry znak uważano, gdy korowajnic była nieparzysta liczba (najlepiej siedem). — Pieśni, które korowajnice śpiewały podczas pracy, zaczynały się prośbą do Boga i Matki Bożej o pomoc w wykonaniu zadania — uzupełnia opowieść Olena Kalinjuk — aby święty koro-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

A CZY NIE WIDZIELIŚCIE TAKIEJ KOMEDII?

Hryć HAJOWY Świnie przy wodopoju Bajka Jak zbiegły się dwie Świnie do wspólnego koryta, jedna powiedziała: „To mi woda nalana, bym myła brzuszek w swojej kałuży!” A druga jej na to: „Ale ty nie za bardzo!.. Pomyślisz: Świnia — niemyty ryj! Tutaj będę się pluskać ja. Zrozumiano?!” „Ach, tak… To ja ci!..” „Nie pchaj się, bo będziesz bita!” Zaczepiły się w złości i… rozbiły koryto. — — Morał? Boję się przekombinować, ale powiem jedno: nie żal mi tego koryta, a żal owych Świń… A wy nie widzieliście takiej komedii na naszym, ludzkim, wodopoju?.. Jedność narodu politycznego Ballada Jestem z etnosu rdzennego, A on tu jako mniejszość narodowa, Ale i ja, i on Końcowy cel mamy jeden — Stworzyć takie państwo, Gdzie by każdy robił, co może, I miał niezbywalne prawo Na chleb i na Słowo Boże. Wszystko — dla dobra człowieka, W tym także i rynek (A przedstawiciel mniejszości narodowej Z rynku właśnie się wyłonił). Lecz obecnie już wie każdy: W rynku nie ma zatrzymania — Kupuj, kiedy jesteś zdolny, I dobro, i samego człowieka!.. Mniejszość narodowa w sferach rynkowych Powiedziała, że teraz jesteśmy równi: On ma — 500 milionów w euro A ja — 500 w hrywnach. Zatem żyjemy w parze Jako naród polityczny: On w bankach ma dolary, A u mnie — w kieszeniach świszcze… Zmiana orientacji Pouczańy tryptyk Sztych do historii szestdziesiątnictwa, albo Rękopisy nie płoną… Kto był wtedy, ten pozostał do dziś na widoku, jako wiodący towarzysz: w sześćdziesiątych on pisał donosy — teraz je wydaje jako wspomnienia!.. Nie zdradzając zasad On zawsze był gorliwym i świadomym, czym i zarabiał sobie na chleb: w tamtych czasach — jako sekretarz partkomu, a teraz — jako prawosławny pop… Ludzie się nie zmienili To zaszła metamorfoza orientacji, a nie ludu: kiedyś równali do Chrystusa — teraz równają do Judasza… Dwoma wersami Na czym trzyma się duchowość Choć wierz, choć nie wierz, a oddaj dziesięcinę partyjniakowi, popowi, mułle czy rabinowi… Kto komu jest dłużny Trzy skóry zdzierali z nas wrogowie, a my wrogom tym jeszcze płacimy długi… Zagadka budowania państwa Okradają kraj, gnębią lud — a im za to emerytury większe dają!.. Możliwości państwa prawa Nieprawda, że u nas obywatele bez praw: dorwał się do władzy — kawał urwał! To może tylko się przyśnić I trzebaż — taka niedorzeczność się śni: bandyci i złodzieje wszyscy — w więzieniach… Ballada o władzy Kiedyś w jakiejś trzykroć dziewiątej ziemi Wszyscy żyć chcieli, niczym królowie, — Bez Boga w duszy, bez cara w głowie I bez niedostatku w jadle i napitku, Żeby własne potrzeby sprowadzić do absolutu Mógł w szaty i korony wystrojony lud. A żeby przygotować te szaty i korony, Mistrzowie aktorstwa przybyli z zagranicy I zwerbowali nie wiedzieć skąd Wszelakich czeladników liczną artel, Która, niczym w bajce „Król i naród”, Szukała rozrywek, awantur, uciech… I oto do narodu zwrócili się oni: — My ubierzemy was w królewskie spodnie, Narobimy wszystkim królewskich koron, Zdobędziemy każdemu berło i tron I szaty uszyjemy dla każdego z was W imię pełnowładzy gnębionych mas. Tu masa narodu naraz zaryczała: — Za władzę! Za władzę! Za władzę! Za wła… — A my oddamy całe swoje doświadczenie, wiedzę, Żeby was odziać w królewski ubiór. My będziemy w pracy płonąć, jak świeca, Bo wiemy: wam niezbędna brokatowa tkanina. Więc trzeba zmieniać dobytek i żywność Na złoto, srebro oraz jedwab na brokat I oddać wszystkie siły i środki wspólnoty Na inne odznaki władzy ludowej. Tłum zagłuszył ostatnie słowa: — My z wami! My z wami! My z wami! My z wa… — A ci, którzy nie z nami, — oni przeciw nam: My zniszczymy ich dyktaturą mas! I w masie narodu znaleźli się krzykacze: — My zniszczymy! Zniszczymy! Zniszczymy! Znisz… Oto tak aktorzy chwycili się władzy. Lecz dosyć: pora już kończyć balladę. Spektakl pod kodową nazwą „Sterowany chaos” (czy też show „Wolność — słowu!”) Na głowy nasze zwaliły się trzy klęski — to chaos, nieład i rozgardiasz. Ster tego nieładu gdzieś za kulisami, a błazny na scenie wymachują włóczniami… Prawo alternatywnego wyboru Znowu te same listy partyjne na jedną naczelną miskę. W listach tych — jedni i ci sami: nie przeżuwając, jedz, co podsuną kłamcy i spekulanci. A oni — ten złodziej, tamten oszust: kogo chcesz — wybieraj! Usłużny dragoman*, albo putinowski smakosz Replika-komentarz do doniesienia gazety „Towarzysz” („Towarysz”) nr 143 z 12—15 grudnia 2008 r. Jakiś moskalik Czerepkow pod tytułem „Zdrada” poemat napisał taki, że mu Moroz był rad: otwarcie paszkwilancką bohomazję on tak oddragomanował, że wyszło Putinowi menu z nazwą „Zdrada”. *Dragoman — tłumacz, interpretator. (Red.)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Lubow GOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow GOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUŻCZUK Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Nina HNATIUK 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

4 UAH 27 kop. Kod pocztowy — 30617, 67. strona w „Katalogu”

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Serhij KLYMKO 279-49-47 Dział pracy oświatowej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział korekty Ołena SZuŁHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor internetowy Jewhen BUKET 279-39-55 Redaktor dyżurny Nadija KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301242 Nakład w październiku — 28400 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 4,27 UAH. na 3 miesiące — 12,36 UAH. 4 820095 780016

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn