Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №42 за 2010 рік

16 s. · 38 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 38 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

IRPIEŃ: MAŁE MIASTA — WIELKIE KŁOPOTY. BITWA O JĘZYK

Wszechukraiński tygodnik kulturologiczny 42 (575), 21–27 października 2010 IRPIEŃ: MAŁE MIASTA — WIELKIE KŁOPOTY BITWA O JĘZYK Lubow Hołota Witam Państwa, drodzy czytelnicy! Prenumerata to czas, kiedy pracownicy każdego ukraińskiego wydawnictwa marzą o tym, by dołączyć do grona swoich zwolenników świeże szeregi. Marzyć jest słodko, lecz działać trzeba starannie, aktywnie, kreatywnie. Właśnie dlatego dziennikarze redakcji „Słowa Proświty” wyruszyli w drogę: postanowiliśmy spędzić jeden dzień wśród mieszkańców Przedirpienia. Jeden zwyczajny dzień, 12 października 2010 roku, w którego lustrzanym odbiciu zobaczyliśmy mieszkańców miasta Irpienia z jego wspaniałą kaskadą osiedli: Worzel, Hostomel, Koćiubynske. Od wielu lat nasza gazeta prowadzi dział „Małe miasta Ukrainy”, który obejmuje niezwykle ciekawe historie zarówno historyczne, jak i współczesne, związane z pochodzeniem miast oraz życiorysami ludzi, którzy je tworzyli. I miasta, i ludzie są niepowtarzalni, lecz doświadczenie ich życia ma wspólne cechy, w których odczytujemy przeszłość i teraźniejszość społeczeństwa. Według naszego przekonania to właśnie w małych miastach Ukrainy leży jej przyszłość, a w życiu społecznym mieszkańców najpełniej ujawniają się te problemy, które powinny rozwiązywać władza i wspólnota. …Zatem jedziemy. Od Kijowa do Irpienia jest 27 kilometrów; razem ze stolicą to miasto podporządkowane obwodowi połączone jest koleją i drogami samochodowymi, a wspaniała przyroda dawała niegdyś podstawy, by nazywać Irpień ogólnozwiązkowym kurortem. Dziesiątki obozów pionierskich, sanatoriów i domów wypoczynkowych mieściły się w wytwornych sosnowych i dębowych lasach, parkach. W Irpieniu przez wiele lat działał Dom Twórczości Pisarzy, a w Worzelu – kompozytorów. Ponadto te strony były ulubionymi miejscami daczników, którzy nie tylko letnio wypoczywali, rozkoszując się irpieńskimi brzegami, korzystając ze stacji wypożyczalni łodzi, lecz także z natchnieniem tworzyli czarowne miasto. W Irpieniu działały teatr amatorski, kinematograf, powstawały biblioteka i szkoła. To był świt miasta, przełom XIX i XX wieku. Jak pisze badaczka historii Irpienia Olena Plaksina, „aura Irpienia niezmienna. Pozostał on mianowicie „nieformalną stolicą inteligencji”, w której w różnych czasach mieszkali artyści, literaci, muzycy i uczeni, jak Fedir Krychewskyj, Wołodymyr Syduruk, Maksym Rylski, Hryhorij Kocur, Dmytro Palamarczuk, Oksana Petrusenko, Wołodymyr Jorysz, Mykoła Wereckyj, Borys Pasternak oraz wielu innych wybitnych ludzi, którzy wnieśli swój wkład w rozwój światowej kultury i nauki”. Słowem, w swoim czasie ukraińska szlachta i ukraińska inteligencja ustanowiły te normy kulturalne i społeczno-moralne, które w wielu aspektach wpływały i wpływają na styl życia w Irpieniu. W czasach radzieckich w Koćiubynskim, Irpieniu, Hostomelu, Buczy (która została niedawno przekształcona w odrębny centrum administracyjne) powstało wiele przedsiębiorstw przemysłowych; te miejscowości stały się centrami przemysłowymi, Zdjęcie Olesia Dmytrenka satelitami Kijowa w jego gospodarczym rozwoju. Nie ominęła kurortowych miasteczek również degradacja ekologiczna: setki zakładów przemysłowych, skorumpowana chaotyczna zabudowa, wycinka lasu, „wojna o ziemię” o znaczeniu lokalnym i nielokalnym odbiły się zarówno na jakości życia irpinian, jak i na stanie przyrody Przyirpienia, zasobności rzek Irpień, Buczy, Horenki, Ljubki, Rokacza, które hojnie podzieliły się swoimi nazwami z ludźmi, a ci niewdzięcznie nie zachowali ich pierwotności i także teraz nie spieszą się z ratowaniem ich unikalności i naturalnego zdrowia. Ludzie, podobnie jak rzeki — irpinianie dobrze o tym wiedzą, bo sami cierpią z powodu przeciążenia społecznej, bytowej i komunalnej infrastruktury: brakuje im wysokiej jakości opieki medycznej, odczuwają potrzebę zwiększenia liczby placówek dziecięcych i szkół, cierpią z powodu niskiej jakości usług komunalnych i ich nieuzasadnionej drogizny. Problemy transportowe łączą mieszkańców tych miejsc wspólną bezradnością i zirytowaniem: autostrada „Kijów—Kowel” jest przeciążona za dnia i w nocy, kolej nie rozwiązuje wszystkich palących problemów przemieszczania się, a alternatywna droga jest budowana od 2005 roku i końca budowy nie widać. Choć mieszkańcy Przyirpienia nazywają siebie irpinianami, worzelcami, bucza­nami, hostomelczykami, są ściśle związani jednym kompleksem infrastruktury zapewniającej usługi mieszkaniowo-komunalne, bytowe i medyczne, co pociąga za sobą nadmierne wydatkowanie środków budżetowych. Dajmy na to, zachowało się wspólne przedsiębiorstwo ciepłownicze dla wszystkich osiedli, a to oznacza, że i w Irpieniu, i w Hostomelu, w Worzelu oraz w Koćiubynskim w mieszkaniach jest jednakowo chłodno… Powołując się m.in. właśnie na te okoliczności, deputowany regionalista Petro Melnyk w tym roku latem zaproponował utworzenie miasta Irpień poprzez połączenie w granicach istniejących miast Buczy, Irpienia z osadami typu miejskiego Worzel, Hostomel, Koćiubynske i nadanie mu statusu centrum administracyjnego obwodu kijowskiego. Racjonalni irpinianie uważają, że ten projekt jest zbyt kosztowny i pretensjonalny, nastawiony na przyszłość: obecna infrastruktura, budowa dróg wymagają takiej ilości środków, że jest to ponad siły zarówno lokalnych, jak i państwowego budżetu. Zakończenie na str. 7 WIKTOR MYKULIN GWARANTUJE BEZPIECZEŃSTWO MODLITWA ZA JURIJA ILLJENKA POETA „AKADEMIK” BORYS OLIJNYK DROGI, KTÓRE NAS WYBIERAJĄ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...ności ЧК-NKWD-KGB. Będziemy występować na tym procesie jako oskarżyciele KGB, przedstawiając sędziom, oprócz naszych zeznań i dokumentów, list naszego współbrata, wybitnego poety Wasyla Stusa: „Oskarżam KGB jako organizację otwarcie szowinistyczną i antyukraińską, ponieważ uczyniła mój naród bez języka i bez głosu. Procesy sądowe z lat 1972–73 na Ukrainie to sądy nad ludzką myślą, nad samym procesem myślenia, sądy nad humanizmem, nad przejawami synowskiej miłości do swojego narodu… Jestem pewien, że prędzej czy później KGB zostanie osądzone jako zbrodnicza, otwarcie wroga narodowi organizacja policyjna. Lecz nie jestem pewien, czy sam dożyję tego sądu. Dlatego proszę przekazać moje oświadczenie oskarżycielom tej zbrodniczej organizacji. Niech w wielotomowej sprawie jej zbrodni będzie także i moja strona zeznań-oskarżeń”. Wasyl Stus został zamordowany w więzieniu KGB, a już w niepodległej Ukrainie zginęli w niewyjaśnionych okolicznościach deputowani Rady Najwyższej I kadencji, dziennikarz Wadim Bojko, oraz inicjator utworzenia Armii Ukraińskiej generał Sanin; zamordowany, według naszego przekonania, został Wiaczesław Czornowił… Przesiąknięta krwią dziesiątek zamordowanych dziennikarzy — od Hii Gongadze po niedawno zamordowanego charkowianina Klimientiewa — cała Wielka Ukraina. Jeśli zaś W. Choroszkowski uważa działania ChK-NKWD-KGB za zgodne z prawem i ma ku temu odpowiednie argumenty, niech przedstawi swoje zeznania w procesie sądowym. Podobnie jak oficerowie kierowanej przez niego służby, ponieważ nie wiadomo, czy rzeczywiście uważają się za kontynuatorów „szkoły KGB”, a jeśli tak, to dlaczego? Wiemy, że po zdemaskowaniu kultu Stalina przewodniczący KGB Ukrainy generał Nikitczenko oraz pierwszy sekretarz KC KPU Szelest nie podzielali metod „szkoły KGB”; że od dnia proklamowania niepodległości Ukrainy szereg oficerów KGBU, złożywszy przysięgę Ukrainie, usiłowało utworzyć prawdziwie ukraińską Służbę Bezpieczeństwa, zobowiązaną ściśle przestrzegać Konstytucji i praw niepodległej Ukrainy, bo tylko w takich warunkach jej personel będzie szanowany przez naród, a nie stanie się jego wrogiem. Jednocześnie rozumiemy, jak trudno było sformować taką służbę przy obecności tych kadr, które wychowano w duchu nienawiści do ludzi i ukrainożerstwa, a niektórzy z nich do dziś „wychowują” podobnych sobie i kontynuują zbrodniczą działalność, prowokując konflikty międzyetniczne i religijne oraz destabilizując sytuację w państwie. Czy nie czas położyć temu kres? Bo czy nie są wszystkie te prowokacje, pogromy, zabójstwa, niszczenie ukraińskiej kultury, języka, historii, oświaty, ograniczanie małego i średniego przedsiębiorstwa wszystkim tymi samymi metodami KGB, to znaczy „szkołą KGB”? A kres może położyć tylko prawda — i proces sądowy nad działalnością NKWD-KGB będzie zdecydowanym krokiem ku niej. P.S. Od czasu proklamowania niepodległości Ukrainy na jej zachodnich ziemiach nie było politycznych zabójstw, z wyjątkiem szowinistycznego zabójstwa kompozytora Ihora Biłozira (wówczas zabójcy zostali natychmiast zatrzymani i ponieśli zasłużoną karę). Obecnie, przy kagiebowskiej formie działalności kierownictwa SBU, prowokacje czekistów i ich potomków otwarcie przenoszone są na Zachodnią Ukrainę. 6 października br. we Lwowie zarejestrowano odeską (faktycznie podziemną, według oświadczenia jej obwodowego kierownika S. Szutkowa) partię „Rodina”, na czele której stoi Ihor Markow (choć sprawę karną przeciwko niemu za pobicie ludzi, napaść na przedstawicieli SBU i in. wznowiła w kwietniu br. Prokuratura Generalna Ukrainy). Celem rejestracji jest aktywizacja szowinistów lwowskich (czy nie zabójców Ihora Biłozira?). Trudno powiedzieć, czy rejestracja tej „partii” właśnie w przededniu Pana wyjazdu do Francji była celowa czy przypadkowa (informację o rejestracji opublikowano 8 października), ale rzecz w tym, że przypadła ona właśnie na czas kampanii wyborczej. A 4 października w Odessie odbyło się forum tej „partii”, na którym proklamowano jej zadania: federalizację i terytorialny podział Ukrainy („Odessa — południowy projekt Rosji”), co stanowi naruszenie Konstytucji i praw Ukrainy. Oczywiście idee federalizmu i terytorialnego podziału, mimo wszystkich starań i dzikich urojeń druha Choroszkowskiego i Markowa — „ministra fałszowania historii i kultury Ukrainy” D. Tabacznyka (głęboko Panu współczujemy z powodu takich kadr), Galicja ich nie przyjmie! Jednocześnie — według jeszcze niesprawdzonych danych (gdzie jest SBU?) — członkowie partii „Rodina” mówili o zaangażowaniu uzbrojonej struktury „Antifa” do pobicia „galicyjskich bander”. Biorąc pod uwagę, że „Antifa” została utworzona przez byłych kagiebistów i podporządkowana Markowowi, możemy spodziewać się fali prowokacji i przemocy wobec miejscowej ludności. Dlatego oświadczamy: o każdej prowokacji, pobiciu, zabójstwie, wszelkich groźbach w ulotkach czy w Internecie (a takie już są!) pod naszym adresem lub pod adresem kogokolwiek z Ukraińców obwodu lwowskiego będziemy nadal informować wszystkie organizacje międzynarodowe jako o przygotowaniach do masowych aktów terroru przeciwko ludności cywilnej, inspirowanych przy bezpośrednim przyzwoleniu obecnego kierownika SBU i jego wyżej wymienionych druhów. Mamy nadzieję, że u zwykłych członków SBU i kierowników na miejscach zwycięży zdrowy rozsądek, poczucie własnej godności i odpowiedzialność za los narodu ukraińskiego. Iryna KALINEC Ihor KALINEC Ivan HEL Stefania SZABATURA Zorian POPADIUK 12 października 2010 r., Lwów Zdjęcie: Oleś Dmytrenko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Fedorowiczowi Janukowyczowi

Panie Prezydencie! Do Pana zwrócić się skłoniły nas Pana słowa o pożytku dyskusji na temat SBU, która bezsprzecznie powinna mieć ciąg dalszy w ramach prawnych. Chodzi przede wszystkim o naświetlenie działalności CzeKa-NKWD-KGB, ponieważ szef SBU W. Choroszkowski w swoim niedawnym wywiadzie prasowym dla „Komsomolskiej Prawdy” „rozpowiedział o wspólnej szkole rosyjskich, ukraińskich i białoruskich czekistów” — „szkole KGB”. Ponadto w wspomnianym wywiadzie zauważył on: „nasi pracownicy kończyli specjalistyczne placówki edukacyjne w Moskwie, Mińsku” (na ostatnim miejscu Kijów — niestety nie mamy dokładnych danych, ilu absolwentów Akademii SBU zostało już zwolnionych lub zmuszonych do odejścia z SBU, a takie fakty istnieją). Zatem w sposób pośredni W. Choroszkowski potwierdził dążenie do likwidacji SBU jako najważniejszej struktury niezależnego państwa. To wyjaśnia, dlaczego W. Choroszkowski dyskredytuje Ukrainę w oczach światowej opinii publicznej. Mamy na myśli cały szereg jego prowokacyjnych działań, które bezpośrednio poprzedzały wizyty Prezydenta Ukrainy w krajach Europy i w USA, w tym zatrzymanie 8.09 na 14 godzin dyrektora Narodowego Naukowo-Badawczego Muzeum Reżimów Totalitarnych „Więzienie na Łontskiego” R. Zabiłego oraz zabranie mu jego pracy naukowej i dokumentów, które są niezbędne do obiektywnych badań historycznych — właśnie dokumentów KGB, który był organem represyjnym i terrorystycznym totalitarnego państwa — ZSRR. Najwyraźniej W. Choroszkowski świadomie uniemożliwia uczonym dostęp do takich dokumentów, z jednym celem — zrehabilitować i reanimować zbrodniczą strukturę NKWD-KGB na Ukrainie. Potwierdza to również fakt, że podczas nieautoryzowanej rewizji w gabinetach pracowników Narodowego Muzeum „Więzienie na Łontskiego” zabrano (i do dziś nie zwrócono!) nagrania wideo i dokumenty nasze i innych więźniów politycznych, a także prywatne komputery pracowników muzeum, w których formowano materiały ekspozycji o ruchu dysydenckim i o represjach KGB wobec dobrze znanych Panu przedstawicieli ukraińskiej inteligencji: procesach Wiaczesława Czornowoła, Wasyla Stusa, Iryny Senyk, braci Horynia i innych, prześladowaniach Liny Kostenko, J. Daszkiewicza, I. Dziuby, M. Kocjubyńskiej, L. Tanjuka, M. Brajczewskiego oraz setek innych uczonych, artystów, nauczycieli, pisarzy; wtedy też kagiebiści zamordowali wybitnego kompozytora Wołodymyra Iwasiuka. Te działania KGB są kontynuacją represji i terroru CzeKa-NKWD, w wyniku których zniszczono miliony niewinnych ludzi. Mając na uwadze powyższe, uważamy, że w Ukrainie powinien odbyć się otwarty proces sądowy dotyczący działalności

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

WSZYSTKO ZACZĘŁO SIĘ OD DONBASU…

Iryna MAHRYCKA, kandydatka nauk filologicznych, docentka Wschodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Dala Wiktor Janukowycz, zostawszy prezydentem Ukrainy, obiecał zjednoczyć państwo. Jak to robi dziś, już jest jasne: wschodnie i zachodnie ziemie Ukrainy jednoczy on nie czym innym, jak językiem rosyjskim, sowieckimi symbolami i narzucaniem subkultury innego państwa. Zupełnie nieprzypadkowo pomnik kata narodu ukraińskiego Josypa Dżugaszwilego (Stalina) stanął w Zaporożu, zaraz po tym, jak Janukowycz ostatecznie zalegalizował swoje prezydentury. Komuniści zaś dobrze rozumieją, że ich pole elektoralne na Ukrainie, tak jak pole regionałów, zasiał krwią milionów ofiar właśnie Stalin, dlatego pomnik jemu będzie stał tak długo, jak długo my, Ukraińcy, będziemy znosić tę władzę. My, mieszkańcy Donbasu, z woli prezydenta Juszczenki żyjemy pod władzą Partii Regionów już nie pierwszy rok i dawno wiemy, że deklaracje jej liderów i ich konkretne czyny to rzeczy, zazwyczaj zupełnie przeciwne. O antyukraińskiej samowoli regionałów sprawujących władzę w Ługańsku informowałam Wiktora Juszczenkę (poprzez swoje publikacje w prasie centralnej) nie raz, ale jemu, najwyraźniej, droższy był spokój na daczy pod Kijowem. Dlatego całkowicie zrozumiale, że na ofiarnym stole Partii Regionów dziś znalazła się nie tylko Donbas, ale cała Ukraina. A jeśli będziemy z odrętwieniem obserwować jej antyukraiński sabat także dalej, to niektórzy nasi pisarze, mieszkający na Zachodzie, dla własnego komfortu duchowego będą proponować odciąć od Ukrainy nie tylko Donbas, ale wszystkie, ich zdaniem, „skażone ziemie” aż po sam Zbrucz. Tylko za sprawą totalnej antyukraińskiej władzy uchwalenie projektu ustawy „O językach na Ukrainie”, którego autorami są byli profesjonalni komsomolcy Jefremow, Symonenko i Hrynewecki, może stać się rzeczywistością, która ostatecznie „zjednoczy” Ukrainę, tak jak obiecywał nam Janukowycz. Zgadzam się z przypuszczeniem Ołeha Miedwiediewa, że ten projekt ustawy opracowano zupełnie nie przez tę trójkę deputowanych, lecz w samej Moskwie; a ci liderzy piątej kolumny zostali wykorzystani przez Kreml jedynie jako jego sygnatariusze. Kto nie zna dzisiejszych ukraińskich realiów, może pomyśleć, że autorzy projektu ustawy spełniają szlachetną misję — bronią praw obrażanych pod względem językowym obywateli Ukrainy (właśnie na taką ochronę ukierunkowana jest również „Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych”). Z dokumentu wynika, że obrażanymi w swoich prawach językowych są wcale nie Tatarzy krymscy, Gagauzi, Karaimi i inne mniejszości narodowe, lecz wyłącznie „rosyjskojęzyczni” mieszkańcy Ukrainy. Ochronę tej właśnie kategorii obywateli sprawują najaktywniejsi obrońcy prawdy z PR na Ługańszczyźnie już nie pierwszy rok. Rezultatem takiej „ochrony prawnej” jest najniższy na Ukrainie wskaźnik uczniów, którzy uczą się w klasach i szkołach ukraińskojęzycznych (w Ługańsku 10,5 % i około 50 % w obwodzie od ogólnej liczby uczniów), całkowity brak średnich szkół specjalistycznych i wyższych uczelni, w których nauczanie odbywałoby się w języku państwowym. Ukraińskojęzyczne dzieci, kończące wiejską szkołę, faktycznie nigdzie w obwodzie ługańskim nie mogą zrealizować swojego prawa do dalszej nauki w języku ojczystym. Szeroko znany ługański student Serhij Melnyczuk od kilku lat z rzędu wywalcza w sądach swoje prawo do nauki w języku ojczystym — państwowym. Kierowniczka Ługańskiego Miejskiego Zarządu Edukacji W. Kijaszko dziś „optymalizuje”, jak sama mówi, proces nauczania, łącząc klasy ukraińskojęzyczne z rosyjskojęzycznymi — w istocie kontynuuje praktykę walujewską rusyfikacji ukraińskich dzieci — już w warunkach niepodległej Ukrainy. W żadnym ługańskim muzeum obwodowym nie oprowadzą was w języku większości ludności obwodu (Ukraińców na Ługańszczyźnie według danych ostatniego spisu powszechnego jest 58 %). Tu nie wydaje się ani jednej ukraińskojęzycznej gazety obwodowej, a niektóre gazety przyjmują artykuły wyłącznie po rosyjsku. Urzędnicy w swoich gabinetach rozmawiają z interesantami, nawet ukraińskojęzycznymi, wyłącznie w języku sąsiedniego państwa. A kiedy muszą publicznie odczytać jakiś oficjalny dokument, przeproszą słuchaczy za to, że zrobią to po ukraińsku. Oficjalne święto — Dzień Miasta Ługańska, które odbywało się w tym roku na stadionie „Awanhard”, odwiedził mój znajomy z Francji, który dobrze włada zarówno ukraińskim, jak i rosyjskim. Był bardzo zdziwiony, że wszyscy tutejsi dostojnicy — przewodniczący Ługańskiej Rady Miejskiej S. Krawczenko, szef ŁOPA (Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej) W. Hołenko, przewodniczący Ługańskiej Rady Obwodowej W. Prystiuk — w przemówieniach nie powiedzieli ani jednego słowa po ukraińsku. W koncercie na cześć tego święta nie było ani jednej ukraińskiej piosenki. Cudzoziemiec powiedział, że nie wyobraża sobie, jak coś takiego może się dziać w państwie noszącym nazwę Ukraina. Wszystkie metody takiego „za-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

hysteryzmu” rosyjskojęzycznych obywateli na Ługańszczyźnie jest w rzeczywistości walką z resztkami języka i kultury ukraińskiej w najbardziej wschodnim obwodzie Ukrainy. Ukraińska przestrzeń językowo-kulturowa została tu już dawno zawężona niemal do zera. Wraz ze zwycięstwem Wiktora Janukowycza i jego ekipy te same metody „obrony/walki” rozprzestrzeniły się aktywnie na całą Ukrainę. Utrwalenie języka rosyjskiego jako „regionalnego” na terytoriach, gdzie mieszka ponad 10 % rosyjskojęzycznych obywateli, faktycznie przemieni całą Ukrainę w Donbas. Wszyscy najaktywniejsi „obrońcy praw” rosyjskojęzycznych obywateli — ługańczanie, tacy jak: Ołeksandr Jefremow, Wiktor Tychonow, Iryna Zajcewa — dziś są w Kijowie (ostatnia jest zastępczynią Tabacznyka), i to oni wraz z podobnymi sobie „donieckimi” właśnie przemieniają Ukrainę w Donbas. Przypominam sobie, jak kolejny dzisiejszy minister — ługańczanin Wasyl Nadraha — na zjeździe w Siewierodoniecku oświadczył: po co, jak mówi, Ukrainie potrzebna jest ta Galicja, jeśli są tam same „świerki”? Niech się sobie odłącza! Zatem jasne jest, według jakiej zasady kształtowała się nowa władza najwyższa na Ukrainie. W dzisiejszych warunkach Ukraińcy nie mogą siedzieć założywszy ręce. Zwyciężają tylko ci, którzy walczą. Jedną z metod walki może być działalność organizacji, które będą zapewniać prawną ochronę ukraińskojęzycznym i ukraińskokulturowym obywatelom przed najazdem obcego środowiska. Trzeba wreszcie powstrzymać „regionałów”, którzy w swoim dążeniu do zniszczenia wszystkiego, co ukraińskie na Ukrainie, doszli do ostatniej granicy. Oni nadal bezczelnie kłamią we wszystkich europejskich instytucjach o „przymusowej ukrainizacji”. Musimy sami pukać do drzwi tych europejskich struktur ochrony praw człowieka, dowodząc faktami kłamstwa przedstawicieli piątej kolumny, zapraszając Europejczyków na Krym i Donbas, aby mogli na własne oczy przekonać się, jaka naprawdę sytuacja językowa ukształtowała się dziś w tych regionach. Tę misję powinni wziąć na siebie patriotycznie nastawieni deputowani Rady Najwyższej. Dzięki temu przyniosą znacznie więcej korzyści sprawie ukraińskiej niż swoją stałą obecnością w talk-show Sawika Szustera i Jewhena Kysełowa. Czas ich bezowocnych dyskusji z przeciwnikami powinien odejść w przeszłość. Ponieważ ci przeciwnicy zdążają nie tylko sprzeciwiać się, ale też działać, w przeciwieństwie do naszych patriotów. Oprócz tego każdy z nas również może przeszkodzić biało-niebieskiej władzy w „jednoczeniu” Ukrainy na swój sposób. W tym celu wystarczy po prostu nie być obojętnym wobec każdego faktu lekceważenia języka ukraińskiego ze strony urzędników. Gdy będzie to bolało każdego z nas, uwierzcie mojemu doświadczeniu: ta władza nie będzie czuła się tak pewnie w antyukraińskich działaniach. A to na początek nie jest wcale tak mało.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

DLACZEGO MOJA PRZYJACIÓŁKA GŁODOWAŁA POD CKW

Aktywiści partii Wszechukraińskie Zjednoczenie „Batkiwszczyna” przez 10 dni prowadzili akcję głodową pod Centralną Komisją Wyborczą. Chodzą słuchy, że przedstawiciele władzy, partii rządzącej, postawili sobie za cel – w wyborach samorządowych odnieść zwycięstwo za wszelką cenę, określono nawet procenty: 75% ma zdobyć Partia Regionów, 15% – sklonowana „Batkiwszczyna”, a resztę „pozwolono” rozdzielić między innych. Tam, gdzie regionaliści nie mają poparcia – postąpić prosto – konkurentów, w szczególności „Batkiwszczynę”, nie dopuścić do wyborów pod jakimkolwiek pretekstem. „Odstrzeliwać w locie!”, – jak oświadczył jeden z przedstawicieli władzy. Jak by nie było, te pogłoski konsekwentnie wciela się w życie. Nadija KYRIAN W obwodzie kijowskim, lwowskim i kilku innych partię WS „Batkiwszczyna” „odstrzeliwują” poprzez klonowanie. Znajdują kogoś ambitnego, niezadowolonego, wykluczonego z partii itp. i równolegle do legalnej struktury „organizują” nową, całkowicie kontrolowaną przez władzę. Głodujący opowiadają, że Ministerstwo Sprawiedliwości wydaje bez wiedzy organów kierowniczych partii zwolennikom władzy zaświadczenia o członkostwie, a Ministerstwo Spraw Wewnętrznych — fałszywe pieczątki. Terytorialne komisje wyborcze przyjmują listy kandydatów na deputowanych właśnie od „klonów”, ignorując te, które zostały sporządzone przez prawdziwych liderów. Wielokrotnie członkowie partii organizowali pikiety pod oddziałami sprawiedliwości z hasłami „Hej, sprawiedliwości, przestrzegaj praw, praw Ukrainy, a nie telefonów” itp. Na konferencji obwodowej „Batkiwszczyny” w Kijowie, w której uczestniczyła Julia Tymoszenko i przedstawiciele organizacji międzynarodowych, jasno stwierdzono, że przewodniczącym organizacji obwodowej jest Kostiantyn Bondarew. Jednak Terytorialna Komisja Wyborcza przyjęła listy od Wołodymyra Majbożenki, wykluczonego z partii. Według niego, został on przywrócony na stanowisko przewodniczącego decyzją sądu. Ale zgodnie z prawem organy państwowe nie mają prawa ingerować w sprawy partyjne! Analogiczne sytuacje mają miejsce w wielu innych organizacjach. Przedstawiciele koalicji rządzącej z ekranów telewizorów opowiadają, że to rzekomo wewnętrzne porachunki członków partii i sami są sobie winni. Ale dlaczegoś te porachunki zaczęły się właśnie przed wyborami i wszędzie — według tego samego scenariusza. Opowiem o wydarzeniach w rejonie kijowsko-swiatoszyńskim, sytuację w którym dobrze znam. O deputowanych ludowych, członkach frakcji Bloku Julii Tymoszenko w Radzie Najwyższej mówi się różnie i czasem nie bezpodstawnie. Ale w naszym rejonie zdecydowano, że jakość organizacji partyjnej zaczyna się od struktur oddolnych. Tutaj również trwała pewna walka ludzi o różnych interesach, w szczególności biznesowych, ale obecnie za członków partii w rejonie nie jest wstyd: ci, którzy zostali, chcą czynić dobro. W rejonie jest 29 komórek partyjnych (miejskie Bojarka i Wysznewe oraz 27 wiejskich). Wszyscy dobrze się znają, bo podstawę stanowią ci, którzy przyszli do partii, gdy była w opozycji, za czasów prezydentury Kuczmy. Organizacje podstawowe, jak należy, przeprowadzają zebrania, wysuwają delegatów na konferencję rejonową, gdzie wybierają lidera rejonowego. Delegaci konferencji niemal jednogłośnie wybrali na przewodniczącego rejonowej organizacji partyjnej Serhija Hromowego. Sporządzono o tym odpowiednie protokoły. A w sztabie rejonowym siedział sobie młody partyjczyk, Heorhij Majsuradze, którego nikt na przewodniczącego nie wybierał, nie zamierzał wybierać i o tym nawet nie było mowy. Nagle usłyszeliśmy, że sprawiedliwość z jakiegoś powodu chce zarejestrować go jako przewodniczącego rejonowej „Batkiwszczyny”, wydać zaświadczenie i pieczątkę. Członkowie partii przez około dwa tygodnie pikietowali oddział sprawiedliwości. I co z tego? Majsuradze zarejestrowali! Logika oddziału sprawiedliwości jest dziwaczna: wybranego przez przedstawicieli organizacji podstawowych Serhija Hromowego uznać za niewybranego, a nikim niewybranego Majsuradzego uznać za wybranego. I rejonowa komisja wyborcza, której przedstawiciele byli na rejonowej konferencji partyjnej prawdziwej „Batkiwszczyny”, gdzie wysuwano kandydatów na deputowanych do rad lokalnych, przyjęła listy od fałszywej „Batkiwszczyny”, do której weszli ludzie kontrolowani przez władzę. I ten marazm „uświęciły” sądy. Podobnie stało się w rejonach boryspolskim, browarskim i wielu innych. Oburzeni aktywiści partii uciekli się do ostateczności — głodówki pod Centralną Komisją Wyborczą, gdzie, nawiasem mówiąc, znajduje się również obwodowa komisja wyborcza i obwodowa administracja państwowa. Zaczęto z nich otwarcie drwić: zaraz po rozpoczęciu głodówki zorganizowano na tym samym placu jarmark spożywczy, doszło do tego, że pewnego dnia smażono i rozdawano za darmo naleśniki itp. Próbowano „ukryć” namiot głodujących przed ludźmi: to chcieli postawić bezpośrednio przed nim toalety, potem inny namiot, z boku zbudowali scenę, na którą „wyciągali” do śpiewania jakieś zespoły. Rozmawiałam z jednym z przedstawicieli władz obwodowych, który zaczął od tego, że „A wasza Julia Tymoszenko dogadała się w sprawie wysokich cen gazu…”. Mówię: zostawmy w spokoju Tymoszenko, tutaj ludzie stoją w obronie sprawiedliwości, własnej godności, przeciwko dyktaturze, przeciwko kłamstwu. — „To składajcie pozew do sądu”. (Sprawiedliwość sądów już widzieliśmy: „partia powiedziała — no a sąd odpowiedział: „Jest!”). Mówię: wasza władza oszukuje. — „Każda władza oszukuje”. A ludzie głodują za to, żeby władza nas nie oszukiwała! Zrozummy — jeśli tak łatwo jest zadeptać partię, to zmiażdżyć każdego człowieka — to pestka. Byłaby tylko chęć! Apetyt rośnie w miarę jedzenia. Czy nie połkną nas wszystkich? Dziewiątego dnia głodówki moją przyjaciółkę Tamarę Bihun karetka pogotowia zabrała do szpitala obwodowego. Zabiegi, kroplówki, nadszarpnięte zdrowie. Mówią, że następnego dnia w Horenyczach, gdzie pracuje: na targu, w cerkwi, na ulicach tylko o tym rozmawiali. Tamara jest kierownikiem przedszkola „Soneczko” w Horenyczach i sama jest jak słoneczko. A do tego — przewodnicząca obwodowego oddziału Międzynarodowej organizacji „Żinocza hromada”, deputowana rady rejonowej. We wsi — motor dobrych uczynków, szybka, szczupła — nazywają ją „lalką Barbie”. Przedszkole jest dobre, panuje tam czystość, porządek, stały zespół, choć pensja, wiadomo, jaka jest. Ale ludzie się trzymają. Kiedy budowali w przedszkolu kotłownię — Tamara codziennie w radzie wiejskiej — to robotnicy potrzebni, to materiały. Bywało, że sama stawała kopać rów. Albo pamiętam, jak przy klubie w białym kostiumie zorganizowała sprzątanie — zamiata, nosze ciągnie… I jest czysta. Do niej brud po prostu nie przywiera. Z jej przykładu poznałam jedno z praw duchowości: im więcej rozdajesz, tym więcej do ciebie wraca — żeby znowu rozdawać. Organizuje święta dla dzieci — i na żadne nie przychodzi bez prezentów: lalki, zabawki, książki, lody itp. Sponsorzy pomagają, bo wierzą — wszystko pójdzie do dzieci. To rozdaje „pomoc humanitarną”, to załatwia dzieciom z rodzin ubogich skierowania na kolonie. W radzie rejonowej sama walczyła o kompleks leśny w Stojance, żeby nie podzielili go na działki budowlane: i do leśnictwa pisała, i do prokuratury, że niby kompleksy leśne — to płuca miasta… Nie wygrała — zbyt „wysokie” osoby były zainteresowane: teraz postawią trzymetrowe ogrodzenia i zwykły człowiek do lasu na grzyby nie będzie miał wstępu! Za to, objechawszy wiele razy różne instancje, zrobiła niemal niemożliwe — „wyrwała” dla wielu ludzi akty własności na udziały ziemi z Zarządu Zasobów Ziemskich w rejonie kijowsko-swiatoszyńskim od Wadyma Łytwyna… Teraz się leczy. Aktywiści zakończyli głodówkę, zostali przebadani przez lekarzy, leczą się. A władza zignorowała — głodujcie, choćbyście pomarli. Ołena Bebeszko, członkini biura rejonowego w rejonie kijowsko-swiatoszyńskim uważa, że głodowali nie na darmo: przerwali blokadę informacyjną, przekazali obywatelom Ukrainy i społeczności europejskiej informację o przygotowaniach do fałszowania wyborów lokalnych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ministrowi edukacji i nauki Ukrainy D. W. Tabachnykowi

Szanowny Panie Ministrze! Bardzo nas niepokoi brak zarządzenia Ministra edukacji i nauki Ukrainy w sprawie XI Międzynarodowego konkursu z języka ukraińskiego im. P. Jacyka. Co roku, nie później niż we wrześniu, ukazywało się odpowiednie zarządzenie, które sygnalizowało nauczycielom i wykładowcom różnych szczebli tradycyjny początek popularnego i prestiżowego maratonu językowego. Takie zarządzenie mobilizowało ich i podkreślało, że jest to naprawdę ważne przedsięwzięcie, które organizuje Ministerstwo edukacji i nauki Ukrainy wspólnie z Ligą Ukraińskich Mecenasów przy udziale Ministerstwa Kultury, Ministerstwa Obrony i Ministerstwa Spraw Zagranicznych, co zostało zarejestrowane w odpowiednich dokumentach Ministerstwa Sprawiedliwości. W ciągu dziesięciu lat konkurs zyskał wyjątkową popularność i rozmach. Wystarczy powiedzieć, że co roku odbywa się on, poza Ukrainą, w co najmniej dwudziestu krajach. Brak zarządzenia o XI Międzynarodowym konkursie z języka ukraińskiego im. Piotra Jacyka (który zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami ma rozpocząć się 9 listopada bieżącego roku w Dniu Pisma Ukraińskiego na Dniepropetrowszczyźnie) jest połączony z różnymi plotkami, wśród których dominuje motyw, że to rzekomo Pan osobiście torpeduje konkurs i rzekomo postanowił go pochować. My, oczywiście, jesteśmy dalecy od takich myśli, ale jesteśmy przekonani: odpowiednie Pana zarządzenie powinno pojawić się jak najszybciej, gdyż zanim dotrze ono aż do najniższych szczebli oświaty, zajmie to bardzo wiele czasu i może się zdarzyć, że nauczyciele będą po prostu nieprzygotowani do przeprowadzenia konkursu. Liczymy na Pana zrozumienie tej sytuacji. Z poważaniem Wołodymyr ZAHORIJ, prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący Rady Nadzorczej ZAT „Firma Farmaceutyczna «Darnica»”, doktor nauk farmaceutycznych, profesor Mychajło SŁABOSZPYCKI, współprzewodniczący Rady Koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka, sekretarz zarządu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów Iwan DRACZ, Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, członek Rady Opiekuńczej konkursu Jurij SZczERBAK, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy, członek Rady Opiekuńczej konkursu Anatolij DIMAROW, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Wiktor BARANOW, sekretarz Narodowego Związku Pisarzy, redaktor naczelny czasopisma „Kijów”, przewodniczący Rady Nadzorczej konkursu, współprzewodniczący jury konkursu 14 października 2010 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

USTAWODAWCZE OSZUSTWO

Zdjęcie Olesia Dmytrenki Iwan JUSZCZUK, profesor Projekt ustawy „O językach na Ukrainie”, przygotowany przez O. Jefremowa, P. Symonenkę oraz S. Hryneweckiego, to klasyczny przykład ustawodawczego oszustwa. A jego celem jest wykończenie języka ukraińskiego na Ukrainie, czego nie udało się dokonać ani Piotrowi I, ani Katarzynie II, ani Susłowowi z kompanią. Już w preambule natrafiamy na manipulację faktami. Powołując się na Międzynarodowy pakt Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie praw obywatelskich i politycznych oraz Konwencję Rady Europy o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, autorzy projektu narzucają czytelnikowi myśl, jakoby „swobodne używanie języków w życiu prywatnym i publicznym” bez względu na ich status w społeczeństwie – to wymóg międzynarodowego ustawodawstwa. W rzeczywistości zaś w tych dokumentach wcale nie ma mowy o stosowaniu języków ani w życiu prywatnym, ani w publicznym. Jedynie w pierwszym z nich, w artykule 27, wysunięto całkowicie sprawiedliwy wymóg: „W państwach, w których istnieją mniejszości etniczne, religijne lub językowe, osobom należącym do tych mniejszości nie można odmówić prawa do korzystania, wraz z innymi członkami danej grupy, z własnej kultury, wyznawania własnej religii i praktykowania jej obrzędów, a także posługiwania się własnym językiem”. Zatem nie ma tu wcale mowy o narzucaniu języka jakiejś mniejszości narodowej całemu społeczeństwu (jak to robią autorzy projektu w odniesieniu do rosyjskiego), a jedynie o prawie osób należących do określonej mniejszości narodowej do posługiwania się językiem ojczystym wraz z innymi członkami tej mniejszości. I tylko tyle. W ustawie „O językach w Ukraińskiej SRR”, przyjętej w 1989 roku, mowa jest o „innych językach narodowych”, w Konstytucji Ukrainy – o „rosyjskim, innych językach mniejszości narodowych”, w dokumentach międzynarodowych dotyczących kwestii językowych – o „języku osób należących do mniejszości narodowych”. Czyli w tych dokumentach prawnych uznaje się prawo narodów i mniejszości narodowych do języka ojczystego, do korzystania z niego, jego ochrony i rozwoju. Tymczasem w nazwanym projekcie ustawy „O językach na Ukrainie” to prawo, chronione przez międzynarodowe i dotychczasowe ukraińskie ustawodawstwo, zostało całkowicie zignorowane. Podmiotem prawa występują tu amorficzne „grupy językowe”, „mniejszości językowe”, „regionalne grupy językowe”; konstytucyjne sformułowanie „rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych” (artykuł 10 Konstytucji Ukrainy) podmieniono sformułowaniem „języka rosyjskiego, innych języków regionalnych lub języków mniejszości”. Określenie „narodowy” w odniesieniu do mniejszości narodowych i ich języków usunięto. Ale teraz, jak się okazuje, będą uwzględniać „stan każdego języka” (punkty 3 i 5 artykułu 5; punkt 6 artykułu 12 itd.). Kto to będzie robił i jak – nie wiadomo. Co zaś oznaczają owe „grupy językowe”, „mniejszości językowe”, „regionalne grupy językowe”, również nie jest do końca zrozumiałe. Czy chodzi tu także o żargony, slang, surżyk, dialekty? Bo użytkownicy tych odmian języka – to też „grupy językowe”, „mniejszości językowe”, „regionalne grupy językowe”. A wszystko to przebiegle zaplanowano po to, aby języka rosyjskiego nie zaliczyć przypadkiem do języków mniejszości narodowych, a nadać mu prawa jakiegoś języka ponadnarodowego. Tymczasem język rosyjski na Ukrainie – to język mniejszości narodowej. W artykule 3 ustawy „O mniejszościach narodowych na Ukrainie”, przyjętej 25 czerwca 1992 roku przez Radę Najwyższą Ukrainy, niedwuznacznie powiedziano: „Do mniejszości narodowych należą grupy obywateli Ukrainy, którzy nie są Ukraińcami z narodowości”. Tej ustawy nikt jak dotąd nie uchylił. Język rosyjski – to język narodu rosyjskiego, a nie ukraińskiego. Naród ukraiński go nie stworzył. A jeśli podejść do tego historycznie, to język rosyjski na Ukrainie – to język okupacyjny, kolonizatorski, tak jak kiedyś był polski, rumuński, jak w Algierii był francuski, w Indonezji holenderski, w Indiach angielski, w Korei japoński, w Czechach niemiecki. Autorzy projektu deklarują „równouprawnienie wszystkich języków narodowych”. Gdzie? W jakich sferach życia? Jakby nie było języków międzynarodowych, jakby nie były potrzebne języki państwowe? Rzeczywiście, wszystkie języki są jednakowo cenne, nie ma lepszych i gorszych języków, ale dla sprawnego funkcjonowania tej czy innej wspólnoty potrzeba jakiemuś językowi w czymś nadać priorytet, aby nie tworzyć wieży Babel. W państwie takim językiem jest język państwowy i jego funkcji państwowych nikt nie ma prawa ignorować ani podmieniać go językiem mniejszości narodowej – o tym mowa w takich dokumentach międzynarodowych, jak Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych (1992 rok), Ramowa konwencja o ochronie mniejszości narodowych (1995 rok) oraz Zalecenia haskie dotyczące praw mniejszości narodowych do edukacji (1996 rok). W preambule Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych zastrzeżono: „Ochrona i rozwój języków regionalnych lub mniejszościowych nie powinny szkodzić językom urzędowym i konieczności uczenia się ich”. W artykule 14 Ramowej konwencji o ochronie mniejszości narodowych, gdzie mowa o prawie osób należących do mniejszości narodowej do uczenia się języka ojczystego, podkreślono, że powinno się to odbywać „bez uszczerbku dla nauki języka urzędowego lub nauczania w tym języku”, ponieważ, jak doprecyzowano w komentarzu do tego artykułu, „znajomość języka urzędowego jest jednym z czynników zgody społecznej i jedności”. W pierwszym punkcie Zaleceń haskich dotyczących praw mniejszości narodowych do edukacji zaznaczono, że „osoby należące do mniejszości narodowych są zobowiązane integrować się z szerszym społeczeństwem państwa poprzez odpowiednią znajomość języka państwowego”. Żaden dokument prawny nie zobowiązuje całego społeczeństwa do uczenia się i znania języka jakiejś mniejszości narodowej. W artykule 1 autorzy projektu podają definicje pseudoterminów „grupa językowa” i podobnych, ale przebiegle „zapomnieli” podać definicję, czym jest język państwowy, choć jest to jedno z podstawowych pojęć takiej ustawy. Bo to im się nie opłaca. Tymczasem w orzeczeniu Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z 14 grudnia 1999 roku podaje się jego niedwuznaczną interpretację, opartą na doświadczeniu międzynarodowym: „Pod językiem państwowym (urzędowym) rozumie się język, któremu państwo nadało status prawny obowiązkowego porozumiewania się w sferach publicznych życia społecznego”. Zwróćmy uwagę na określenie „obowiązkowego”, bo w formułowaniu zapisów ustawy autorzy projektu ten wymóg po prostu ignorują. Oczywiście, autorzy projektu nie zaprzeczają państwowemu statusowi języka ukraińskiego, ale… W artykule 6, powiedziawszy w punkcie 2, że „język ukraiński jako język państwowy jest obowiązkowo stosowany na całym terytorium Ukrainy przy wykonywaniu uprawnień przez organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej…”, w punkcie 3 tego samego artykułu zaprzeczają dopiero co określonej obowiązkowości używania języka państwowego, pozwalając „w tej czy innej sferze życia społecznego” korzystać także z „języka rosyjskiego oraz innych języków regionalnych lub języków mniejszości”. Wychodzi na to, że państwowy ukraiński może z łatwością zastępować i rosyjski, bo przecież jaki jeszcze „regionalny” język jest do tego przydatny? Autorzy projektu wszędzie stawiają obok siebie język państwowy i rosyjski jako społecznie równoprawne („na równi z językiem państwowym”), jak gdyby rosyjski też był już państwowym (punkt 1 artykułu 7, punkt 1 artykułu 11, punkt 5 artykułu 12, punkt 1 artykułu 14, punkt 2 artykułu 21, punkt 2 artykułu 26 itd.). W Ukrainie jest jeden język państwowy — ukraiński, tak jak we Francji — francuski, w Polsce — polski, w Federacji Rosyjskiej — rosyjski. I nikt nie ma prawa ignorować tego lub zastępować go jakimkolwiek innym językiem, tak jak nie można zastępować godła państwowego, flagi czy hymnu. „Konstytucją Ukrainy status języka państwowego nadano językowi ukraińskiemu (część pierwsza artykułu 10). Jest to w pełni zgodne z państwowotwórczą rolą narodu ukraińskiego, co zaznaczono w Preambule Konstytucji Ukrainy, narodu, który historycznie zamieszkuje terytorium Ukrainy, stanowi absolutną większość jej populacji i nadał oficjalną nazwę państwu” — wyciąga słuszny wniosek Konstytucyjny Sąd Ukrainy w 1999 roku, kiedy był jeszcze dość niezależny i obiektywny oraz nie wykonywał zleceń jednej partii. Autorzy projektu w artykule 8 powołują się na tak zwaną Europejską kartę języków regionalnych lub mniejszościowych, stąd zapożyczyli też sformułowanie „języki regionalne lub mniejszościowe”, które powtarzają raz za razem. Tymczasem ukraińscy znawcy języków obcych już dawno wykazali, że tłumaczenie nazwy tego dokumentu jest sfałszowane. W językoznawstwie takiego terminu, a nawet takiego pojęcia jak „język regionalny”, nie ma. Nie ma języków regionów, są języki narodowe, języki mniejszości narodowych, języki państwowe i niepaństwowe itd. Sformułowanie zaś „języki regionalne” żywcem, bez tłumaczenia, wzięto z języka francuskiego „langues regionales”, gdzie oznacza ono „języki miejscowe, języki mniejszości etnicznych we Francji”. Zatem i samą nazwę znanej karty należałoby poprawnie przetłumaczyć jako „Europejska karta języków miejscowych mało rozpowszechnionych (mniejszościowych)”. Ale wtedy nie będzie w niej miejsca dla języka rosyjskiego. Więc ile warta jest ustawa zbudowana na fałszywce? I w tymże artykule 8 jest jedna mało zauważalna, zdawałoby się, drobnostka, która jaskrawo świadczy o rozumieniu przez autorów projektu zadeklarowanego przez nich w preambule pojęcia „równouprawnienie wszystkich języków narodowych” (nawiasem mówiąc, to chyba pierwszy i ostatni raz w projekcie użyto określenia „narodowy” w odniesieniu do języka): na liście języków, które rzekomo chroni Europejska karta, na pierwszym miejscu postawiono rosyjski, a dalej ściśle według alfabetu wymieniono białoruski, bułgarski, ormiański itd. Język rosyjski, widzicie, jest bardziej równoprawny od wszystkich innych. Tę „najrównoprawniejszą” mowę mają na myśli autorzy projektu także wtedy, gdy ogłaszają: „W państwowych i komunalnych ogólnokształcących placówkach oświatowych z nauczaniem w językach regionalnych nauka przedmiotów prowadzona jest w językach regionalnych (z wyjątkiem języka i literatury ukraińskiej, których nauka prowadzona jest w języku ukraińskim)” (punkt 8 artykułu 21). Bo któż uwierzy, że będzie to dotyczyć, powiedzmy, takich „regionalnych” języków jak białoruski, gagauski, jidysz, nowogrecki, romski czy inny język narodowy w Ukrainie. Gdyby rzeczywiście tak było, to dokąd po takiej szkole pójdzie uczyć się dziecko? Przecież języka państwowego w ciągu jakichś czterech ukraińskojęzycznych godzin tygodniowo raczej nie opanuje. I nikt nie będzie tworzył we wszystkich wyższych uczelniach Ukrainy grup z wykładaniem wszystkich przedmiotów w języku mniejszości narodowej. A potem: komu będzie potrzebny specjalista, który nie włada ogólnie zrozumiałym w kraju językiem? Trzeba będzie wynajmować korepetytorów z języka ukraińskiego, co i teraz nierzadko robią rodzice. Inna sprawa to wykładanie po rosyjsku — tutaj jeszcze od czasów rosyjsko-radzieckiej okupacji pozostały pewne kadry. Ale już wielu młodych wykładowców chyba lepiej orientuje się w angielskich terminach naukowych niż w rosyjskich. Tymczasem, kiedy mowa o języku nauczania, istnieje dokument międzynarodowy — Haskie zalecenia dotyczące praw mniejszości narodowych w edukacji. W nim jasno powiedziano: „Podejścia typu „zanurzenie”, zgodnie z którymi nauczanie prowadzone jest wyłącznie w języku państwowym, w ramach którego dzieci z mniejszości narodowych są w pełni zintegrowane w klasach z dziećmi większości populacji, nie odpowiadają normom międzynarodowym. Dotyczy to w takim samym stopniu szkół segregowanych, w których cały program nauczania wykładany jest wyłącznie z zastosowaniem języka ojczystego mniejszości narodowej w trakcie całego procesu nauczania”. Nauka w takich szkołach powinna być dwujęzyczna — tak wymaga też Ramowa konwencja o ochronie mniejszości narodowych. Połowa przedmiotów nauczania powinna być wykładana w języku mniejszości narodowej, a nie mniej niż połowa — w państwowym. Dlaczegoś we wszystkich ogólnokształcących szkołach średnich obowiązkowa ma być nauka nie tylko państwowego, co jest oczywiste, ale i rosyjskiego (punkt 7 artykułu 21). Wychodzi coś w rodzaju tego, co zapisano (i gorliwie wcielano w życie) w uchwale KC KPU i Rady Ministrów USRR z 10 czerwca 1983 roku: „Zwiększyć czas na naukę języka rosyjskiego w ogólnokształcących i innych średnich placówkach oświatowych z nierosyjskim językiem nauczania, przekazać na te cele częściowo lub całkowicie godziny przeznaczone na naukę języka obcego”. A teraz, być może, trzeba będzie zabierać Ukraińcom godziny przeznaczone na naukę języka ojczystego. A może i matematyki? A czy to potrzebne? Kto zna ukraiński, ten dobrze rozumie i rosyjski bez konieczności zakuwania, jaka jest różnica między „imiesłowem przysłówkowym” a „imiesłowem przymiotnikowym”. Zresztą na jakiej podstawie obowiązkowy ma być (oprócz ojczystego) jeszcze rosyjski, a nie polski, węgierski, rumuński czy angielski? Angielski, który jest teraz rozpowszechniony wszędzie na świecie i w którym pojawia się główny zasób informacji naukowo-technicznej. Czy weźmiemy to, że państwo ma gwarantować i wspierać bezpośredni odbiór i retransmisję audycji radiowych i telewizyjnych z krajów sąsiednich, „które transmitowane są w językach takich samych lub zbliżonych do języka państwowego lub do języków regionalnych Ukrainy” (punkt 5 artykułu 25), czy to, że język środków masowego przekazu wybierają ich właściciele, czyli rosyjskojęzyczni oligarchowie-nieukraińcy (punkty 3 i 6 artykułu 25), czy to, że tylko przez język rosyjski nieuki Ukraińcy mogą przyłączyć się do światowej nauki i kultury — wszystko podporządkowane jest jednemu celowi: odsunąć państwowy ukraiński na margines, bo panować w Ukrainie ma język rosyjski. Projekt ustawy utrwala odstępstwo, mankurtyzm. W tym planie szczególnie podstępny jest artykuł 3, który zewnętrznie niby skierowany jest na ochronę praw człowieka, a w istocie zalegalizuje jego degradację: „Każdy ma prawo swobodnie określać język, który uważa za ojczysty…, a także uważać się za dwujęzycznego lub wielojęzycznego i zmieniać swoje preferencje językowe”. Język to nie zestaw jakichś błyskotek: podobają się albo nie podobają. Język to postrzeganie świata, to sposób myślenia. A język ojczysty to język przodków i ojczystej ziemi. Wyrzeczenie się języka ojczystego to wyrzeczenie się swoich narodowych korzeni, narodowego doświadczenia. Jeśli naród traci język ojczysty, przestaje być narodem. Oto co, maskując się demokratycznymi frazami, pragną osiągnąć autorzy projektu ustawy, o którym tu mowa. Jeśli chodzi o dwujęzyczność, którą autorzy projektu narzucają nam, Ukraińcom (artykuł 7), to o tym wyczerpująco powiedział jeszcze O. Potebnia: „Tak z dzieci, które mają niezłe zdolności, robią półidiotów, żywe pomniki bezmyślności i duchowego hołdowania rodziców”, bo „różne języki u jednego człowieka związane są z różnymi dziedzinami i sposobami myślenia”. Dwujęzyczność wyrabia w ludziach bezkręgową służalczość: czego sobie życzycie? Choćby człowiek znał ile języków, i tak otaczający świat postrzega i ocenia przez pryzmat jednego, ojczystego języka i myśli nim również. Znany filozof Wolter mawiał kiedyś, że podstawowe języki europejskie można wyuczyć w sześć lat, a swój trzeba uczyć całe życie. Taras Szewczenko od piętnastego roku życia znalazł się w rosyjskojęzycznym środowisku: pan Engelhardt, Petersburg, służba wojskowa, znowu Petersburg („w niewoli wyrósł wśród obcych”), nawet pisać zaczynał w języku rosyjskim. Ale genialnym stał się właśnie dlatego, że tworzył w języku swojego narodu i swojej ziemi. I swoją twórczością wzbogacił nie tylko ukraińską, ale i światową kulturę. Borys Hrinczenko wychowywał się w rodzinie, gdzie rozmawiano tylko po rosyjsku (matka — Rosjanka, ojciec — rosyjski ofi-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

cer), ale zdołał rozwinąć swój talent i wnieść nieoceniony wkład w rozwój kultury ukraińskiej właśnie dlatego, że powrócił do języka ojczystego swojego narodu. To samo można powiedzieć o Panasie Myrnym, Ołeksandrze Ołesiu, Mykole Zerowie, Wołodymyrze Sosiurze, Borysie Antonenko-Dawydowiczu, o matematykach Michaile Ostrohradskim, Michaile Kraczuku i wielu innych Ukraińcach, którzy, przezwyciężywszy obcą moskiewszczyznę, stali się wybitnymi działaczami kultury swojego narodu. Język ojczysty wzmacnia intelekt człowieka. Bo język to nie tylko środek porozumiewania się, ale także narzędzie myślenia. A tego, że „ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność ukształtowała się historycznie”, nie kwestionuję. Oto tylko jedno autorytatywne świadectwo doktora nauk W. Łyzanczuka: „Obliczono, że przez prawie 350 lat panowania Moskwy nad Ukrainą wydano 479 cyrkularzy, ukazów, zarządzeń, skierowanych przeciwko języku ukraińskiemu, na jego zniszczenie”. A projekt ustawy, o którym tu mowa, będzie w tym szeregu 480. Albo jeszcze jedno, z uchwały KC KPU i Rady Ministrów URSR z 10 czerwca 1983 roku: „Dążyć do tego, aby swobodne władanie językiem rosyjskim stało się normą dla młodzieży kończącej szkoły średnie, obowiązkiem społecznym każdego młodego człowieka”. Zwróćcie uwagę: nie o zwykłą znajomość języka rosyjskiego chodzi, lecz o swobodne władanie, by nim zastąpić własny ojczysty. Autorzy projektu ustawy o językach udają, że rzekomo przez to, iż zastępują językiem rosyjskim język państwowy, bronią „prawa każdego człowieka do samookreślenia językowego i języko­wych upodobań” (punkt 1 artykułu 5), chronią prawa rosyjskojęzycznych Ukraińców (depcząc prawa narodu). Jednak przykłady historyczne świadczą o czym innym. Kiedy Włochy w 1861 roku odzyskały niepodległość, 97,6 % ludności mówiło językami francuskim, niemieckim i surżykiem (skutki panowania najpierw Francji, a potem Austrii), ale włoski rząd zrobił wszystko, aby odrodzić język włoski. W Czechach w połowie XIX wieku niemal wszędzie panował język niemiecki, tylko na wsi jakoś utrzymywał się czeski, lecz czescy odrodziciele przywrócili go do życia publicznego. W Izraelu, kiedy w 1948 roku stał się państwem, hebrajski znali tylko rabini, dziś zna go wszyscy. Powrót tych i innych narodów do języka ojczystego przyczynił się nie tylko do ich rozwoju kulturalnego, ale i gospodarczego oraz umocnienia ich pozycji we wspólnocie światowej. W Kijowie w drugiej połowie XIX wieku tylko cztery rodziny porozumiewały się językiem ukraińskim: Staryccy, Kosaczowie, Łysenkowie, Antonowyczowie, i to narażały się na drwiny, zwłaszcza ich dzieci. A oto na drugi dzień po proklamowaniu niepodległości w 1991 roku nagle większość kijowian na ulicy, w transporcie zaczęła mówić po ukraińsku i mówiłaby do dziś, bo kijowianie znają język ukraiński. Ale znowu mamy to, co mamy. Projekt ustawy „O językach na Ukrainie”, stworzony przez O. Jefremowa, P. Symonenka i S. Hrynewieckiego, z punktu widzenia prawnego jest wyraźnie sfałszowany, a z politycznego — antyukraiński. Czy naprawdę Rada Najwyższa Ukrainy jest tak prawniczo nieświadoma i politycznie antyukraińska, że zagłosuje za tą antypaństwową ustawą? Jeśli zaś tak się stanie, nie daj Boże, to w takim razie nam, Ukraińcom, ratującym nasze państwo, pozostaje tylko przypomnieć konstytucyjny zapis, że „nosicielem suwerenności i jedynym źródłem władzy na Ukrainie jest naród”. Nas jest większość. Po naszej stronie jest także prawo międzynarodowe. W artykule 5 Deklaracji o prawie do rozwoju, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 4 grudnia 1986 roku, powiedziano: „Państwa powinny podejmować zdecydowane działania, zmierzające do likwidacji masowych i rażących naruszeń praw człowieka, narodów i osób, spowodowanych sytuacjami, które są wynikiem apartheidu, wszelkich form rasizmu i dyskryminacji rasowej, kolonializmu, obcego panowania i okupacji, obcej ingerencji i zagrożenia dla suwerenności narodowej, jedności narodowej i integralności terytorialnej, zagrożenia wojną oraz odmowy uznania podstawowego prawa narodów do samostanowienia”. Jeżeli państwo tego nie czyni, musimy to zrobić my, naród ukraiński, jak to było podczas pomarańczowej rewolucji, tak niemiłej dla dzisiejszych możnowładców. Wszystkie nieszczęścia — i dyskryminację narodową, i podważanie jedności narodowej, i okupację, i obce panowanie, i kolonialny grabież, i rozstrzeliwania, i Hołodomor-ludobójstwo — naród ukraiński przeżył w pełni. I nie mamy prawa dopuścić, by ktoś dalej powiększał nasze krzywdy, niszczył naród ukraiński.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

«MYKOŁAJOWSKA BITWA» O JĘZYK

Państwowość języka ukraińskiego, wyraźnie określona w art. 10 Konstytucji Ukrainy, w niektórych zrusyfikowanych regionach musi być broniona z walką. I walczą o to nie struktury państwowe, a patrioci, którym nie jest obojętny los kraju. A ich oponentami występują, jakkolwiek dziwnie to brzmi, właśnie niektóre instytucje państwowe. Nasza społeczność jest już dość dobrze poinformowana o tej ciężkiej walce, którą prowadzi z urzędnikami o utrwalenie języka państwowego Serhij Melnyczuk z Ługańska. Podobna sytuacja jest w Mikołajowie, gdzie wyzwanie zrusyfikowanej biurokracji rzucił zwykły obywatel, emeryt Anatolij Ilczenko. SĄD ZABRONIŁ MEROWI MIKOŁAJOWA WYSTĘPOWAĆ W JĘZYKU ROSYJSKIM Sąd w Mikołajowie zabronił merowi miasta Wołodymyrowi Czajce występować w jakimkolwiek innym języku niż państwowy, bez tłumaczenia na ukraiński. Mowa o tym w dwóch postanowieniach Sądu Rejonowego dzielnicy Lenińskiej w Mikołajowie, wydanych pod przewodnictwem sędzi Rumiancewej na podstawie wniosku emeryta Anatolija Ilczenki. W postanowieniu sądu z 30 lipca zaznaczono, że Czajka, występując przed mieszczanami w Dniu Zwycięstwa w języku rosyjskim, naruszył interesy ukraińskojęzycznej części populacji. Również, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dzielnicy Lenińskiej z 27 lipca, działania mera miasta, który powitał mikołajowian z okazji świąt noworocznych i Bożego Narodzenia w języku rosyjskim, zostały uznane za bezprawne. „W uzasadnieniu swoich żądań powód wskazuje, że mikołajowski mer naruszył artykuły 8, 11, 35 Ustawy Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR”, 10, 24 Konstytucji Ukrainy oraz artykuły 9, 10, 11 Ustawy Ukrainy „O informacji” i powitał mieszkańców miasta z okazji świąt noworocznych i Bożego Narodzenia, umieszczając standy w mieście w języku niepaństwowym i tworząc tym samym przywileje dla oddzielnej rosyjskojęzycznej części populacji” — czytamy w orzeczeniu sądu. Obie decyzje sądu weszły w życie. NIE ZNASZ UKRAIŃSKIEGO — PŁAĆ GRZYWNĘ Anatolij Ilczenko dokonał w rodzinnym mieście prawdziwego „językowego przewrotu”. Właśnie dzięki jego pryncypialności miejscowi urzędnicy i milicjanci wieczorami studiują podręczniki do języka ukraińskiego. Wielu z nich już przegrało procesy sądowe z Anatolijem Ilczenką i zapłaciło grzywny za swoje niedbalstwo. Trzeba przyznać, że w hałaśliwym Mikołajowie usłyszeć ukraiński jest prawie niemożliwe. Ale nie ma się czemu dziwić: przecież nawet miejscowych urzędników państwowych zmusić do rozmawiania po ukraińsku można wyłącznie przez sąd. Według słów Anatolija Ilczenki, pomysł złożenia pozwu do sądu zrodził się u niego z powodu głębokiego oburzenia tą niezdrową sytuacją, która wytworzyła się na południu Ukrainy. Zaznaczmy, że przez ponad 25 lat pan Ilczenko przed przejściem na emeryturę pracował jako nauczyciel matematyki. Mając skłonność do nauk ścisłych, Anatolij Iwanowycz potrafi przeliczać swoje działania. W rezultacie ponad 80 procent wszystkich jego pozwów przeciwko urzędnikom, którzy nie znają ukraińskiego, zostało wygranych! I teraz do Anatolija Ilczenki miejscowi milicjanci i urzędnicy państwowi zwracają się wyłącznie w języku ukraińskim. Ale nie dlatego, że szczerze pokochali język ojczysty, a jedynie z obawy przed nowymi rozprawami sądowymi. Pan Anatolij wspomina przypadek, który zdarzył się z sekretarzem Rady Miejskiej Mikołajowa. Kiedy Ilczenko poprosił go, aby ten rozmawiał z nim po ukraińsku, człowiek (nawiasem mówiąc, Ukrainiec z narodowości) oświadczył, że on… potrzebuje tłumacza, bo on nie to że mówić, a nawet rozumieć język ojczysty może tylko ze słownikiem! — Dostało się ode mnie i reklamodawcom, i kierownictwu OAO „Mykołajiwoblenerho” — kontynuuje listę zwycięstw Anatolij Ilczenko. — Dzięki mojej interwencji musieli pilnie tłumaczyć wszystko o swojej produkcji na język kraju, w którym żyjemy. MILICJA „ZA JĘZYK” ODPOWIADA W SĄDZIE Solidarny w kwestii językowej z Ilczenką jest także kierownik miejscowego KUN-u Wasyl Cwancew. Człowiek praktycznie codziennie urządza swoiste „rajdy” po mieście w nadziei na znalezienie choćby jednego przedstawiciela organów ścigania, który biegle włada ukraińskim. Ale póki co zmusić mikołajowskich funkcjonariuszy do rozmawiania w języku państwowym można tylko „spod kija”, czyli przez sąd. — A zaczęło się wszystko od tego, że mnie kiedyś zatrzymał inspektor drogówki i zaczął czegoś natarczywie wymagać — mówi pan Wasyl. — Ja uprzejmie poprosiłem go o przejście na ukraiński. Jednak inspektor wolał niecenzuralne słownictwo. Podejrzewałem, że to w ogóle nie jest pracownik drogówki, bo on jako funkcjonariusz powinien władać ukraińskim. Wtedy zdecydowałem się go sfotografować na wszelki wypadek, ale inspektor wyrwał mi aparat z rąk, co jeszcze bardziej skłoniło mnie do myśli, że mam do czynienia z fałszywym przedstawicielem władzy. Po tym zaczęła się długa korespondencja Wasyla Cwancewa z kierownictwem miejscowego wydziału drogówki, a później — także z przedstawicielami MSW. Dopiero po miesiącu nadeszła odpowiedź, że przeprowadzono dokładną kontrolę służbową. I ustalono, że inspektor rzeczywiście naruszył 10 artykuł Konstytucji Ukrainy, bo PROKURATURA GENERALNA UKRAINY Rada Najwyższa Ukrainy Do deputowanego ludowego Ukrainy Mowczana P. M. Szanowny Pawle Mychajłowiczu! Pańskie zapytanie w sprawie skargi Ilczenki A. M. dotyczącej działań pracowników organów spraw wewnętrznych obwodu mikołajowskiego, adwokata Repeški P. I. oraz w innych kwestiach zostało rozpatrzone przez Prokuraturę Generalną Ukrainy. Ustalono, że Leniński rejonowy wydział milicji m. Mikołajowa przeprowadził kontrolę w trybie art. 97 KPK Ukrainy na wniosek Ilczenki A. M. dotyczący spowodowania u niego obrażeń ciała przez Repeškę P. I. w pomieszczeniu Sądu Rejonowego dzielnicy Lenińskiej. Na podstawie jej wyników 05.05.2010 podjęto decyzję o odmowie wszczęcia sprawy karnej na podstawie p. 2 art. 6 KPK Ukrainy. Prokuratura dzielnicy Lenińskiej m. Mikołajowa uchyliła postanowienie o odmowie wszczęcia sprawy karnej, a materiały skierowano do Lenińskiego rejonowego wydziału milicji w celu przeprowadzenia dodatkowego rozmawiał w języku obcego kraju. Po tym przypadku kierownictwo Wydziału Drogówki Zarządu MSW w obwodzie mikołajowskim pilnie wprowadziło dodatkowe zajęcia z personelem, a także przeprowadziło odpowiednią pracę wyjaśniającą o konieczności komunikowania się z obywatami w języku ukraińskim. JAKI JĘZYK JEST OJCZYSTY DLA UKRAIŃCA? Ciekawe, że podczas ostatniego spisu ludności 11 tysięcy Rosjan w mieście zapisało język ukraiński jako ojczysty. A ponad 150 tysięcy „szczerych” mikołajowian zapisało się jako Ukraińcy, a za język ojczysty uznało rosyjski. Czyli faktycznie co trzeci mieszkaniec miasta wyparł się ukraińskiego. Bez wątpienia dla rosyjskojęzycznych obywateli nie istnieje problem z językiem ukraińskim na Ukrainie: odpowiada im całkowita dominacja rosyjskiego nad ukraińskim. I odwrotnie: świadomych Ukraińców gnębi fakt, że w języku państwowym nie rozmawia znaczna część deputowanych Rady Najwyższej, przeważająca większość urzędników państwowych wszystkich szczebli. Na szczęście nie wszyscy na Ukrainie zgadzają się z tym: patrioci-desperaci — Serhij Melnyczuk z Ługańska, Wołodymyr Bohajczuk z Kijowa, Anatolij Ilczenko z Mikołajowa — są gotowi w sądach bronić prawa języka ukraińskiego do istnienia, co z sukcesem czynią. Przygotowali Jewhen BUKET, Petro ANTONENKO kontroli, która trwa. Przebieg dodatkowej kontroli przez Prokuraturę Generalną Ukrainy został wzięty pod nadzór. Naruszeń wymogów obowiązującego ustawodawstwa w działaniach radcy prawnego Zarządu MSW Ukrainy w obwodzie mikołajowskim Hulenko J. A. nie stwierdzono. Ponadto prokuratura rejonu centralnego m. Mikołajowa przeprowadziła kontrolę na wniosek Ilczenki A. M. dotyczącą działań pracowników centralnego rejonowego oddziału milicji. Na jej podstawie 07.06.2010 podjęto decyzję o odmowie wszczęcia sprawy karnej wobec pracowników milicji na podstawie pkt 2 art. 6 Kodeksu postępowania karnego Ukrainy. Z powodu niekompletności kontroli postanowienie o odmowie wszczęcia sprawy karnej 14.06.2010 uchylono, a materiały skierowano do prokuratora rejonu centralnego m. Mikołajowa w celu przeprowadzenia dodatkowej kontroli, która trwa. Odpowiedź wnioskodawcy została udzielona. Z poważaniem W. PSONKA, pierwszy zastępca Prokuratora Generalnego Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

SĄDZĄ EMERYTA ZA NIEZNAJOMOŚĆ JĘZYKA ROSYJSKIEGO

Nasza gazeta (nr 39) opisywała, jak Anatolija Ilczenkę oskarżono o chuligaństwo za to, że domagał się od pracownika „Oszczadbanku”, żeby rozmawiał z nim po ukraińsku. Ilczenkę oskarżono o chuligaństwo na podstawie artykułu 173 Kodeksu Ukrainy „O wykroczeniach administracyjnych”. Z kolei A. Ilczenko złożył skargę na działania milicji w Mikołajowie, której funkcjonariusze obchodzili się z nim brutalnie podczas wyjaśniania okoliczności tego incydentu. Leninowski wydział rejonowy milicji, który przeprowadzał kontrolę działań swoich pracowników, nie stwierdził „w ich działaniach” niczego sprzecznego z prawem. Dlatego Ilczenko zwrócił się o pomoc do przewodniczącego „Proświty” — posła ludowego Pawła Mowczana. Na podstawie jego interpelacji poselskiej Prokuratura Generalna prowadzi kontrolę. I istnieje nadzieja, że łamiący prawo w milicyjnych mundurach poniosą odpowiedzialność za swoje czyny. Oto odpowiedź Prokuratury Generalnej na interpelację poselską.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

ORGANIZACJA OBWODOWA OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» IM. T. SZEWCZENKI OGŁOSIŁA SWOJE STANOWISKO W SPRAWIE WYBORÓW NA ZAKARPACIU

Wołodymyr PIPAŚ, przewodniczący Zakarpackiego Związku Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. W czwartek, 7 października, w Użhorodzie odbyło się posiedzenie zarządu Zakarpackiego Związku Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Rozpatrzono na nim kwestię wyborów do lokalnych organów władzy 31 października 2010 r. Po dyskusji przyjęto apel do wyborców Zakarpacia oraz apel do wyborców miasta Użhorod. «NIE POZWÓLIMY ANTYNARODOWEMU REŻIMOWI SIĘ WZMOCNIĆ!» Apel Zakarpackiego Związku Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki do mieszkańców Zakarpacia w sprawie wyborów do rady obwodowej i innych rad obwodu. Szanowni mieszkańcy Zakarpacia! Przekonaliście się, że reżim Janukowycza prowadzi antynarodową politykę, która jest skierowana na doprowadzenie do nędzy absolutnej większości ludności Ukrainy i wzbogacenie na tej podstawie niewielkiej grupki oligarchów. Zapoczątkowano niszczenie demokracji, ustanowienie totalitarnego reżimu oligarchicznego, prowadzenie rusyfikacji Ukrainy, gdzie Ukraińcy i przedstawiciele innych mniejszości narodowych staną się «obywatelami trzeciej kategorii». Zagrożona jest sama niepodległość Ukrainy, w wątpliwość poddawane są nasze nadzieje, że życie w końcu kiedyś się poprawi. Reżim bazuje na koalicji, w skład której wchodzą Partia Regionów, Komunistyczna Partia Ukrainy oraz Mychajłyna BODNAR, kierownik pracy kulturalno-oświatowej obwodowej «Proświty», członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Już czwarty miesiąc w pomieszczeniu Domu Narodowego «Proświta» działa «Ukraińska Księgarnia». Tutaj popularnością cieszy się literatura wydawnictw «Promiń», «Ranok», «Szkolar», «A-BA-BA-HA-ŁA-MA-HA», «Kazka». Obecnie asortyment produktów książkowych poszerzył się o literaturę muzyczną i ukraińskie atrybuty. Warto zaznaczyć, że ceny są tutaj umiarkowane w porównaniu z innymi księgarniami. * * * W ramach Koncepcji odnowienia wiejskich «Proświt» w obwodzie wystąpili uczestnicy amatorskiego ruchu artystycznego obwodowego Domu Narodowego «Proświta» we wsi Stary Lisiec. Przewodniczący obwodowej «Proświty» Stepan Wołkowecki opowiedział o potrzebie odrodzenia «Proświty» w każdej wsi. Jego zdaniem, gdyby działała ona w każdej miejscowości Ukrainy, mielibyśmy inną sytuację w państwie, inną politykę i wyższy poziom życia. Przewodniczący «Proświty» uważa, że od czasu ogłoszenia niepodległości Ukraina nie miała takich zagrożeń jak dzisiaj. Ponieważ trwa atak na wszystko, co ukraińskie. Najwyraźniej widać to w sferze humanitarnej, w działaniach ministra edukacji, w przeinaczaniu ukraińskiej historii i w podporządkowaniu interesów Ukrainy rosyjskim interesom imperialnym. * * * Po półrocznej przerwie w Domu Narodowym «Proświta» znów zaczął działać Klub Utalentowanych Dzieci. Jego kierowniczka Rusłana Dejneha również rozpoczynała naukę w tym Klubie. A dzisiaj ma już swoich wychowanków. Wcześniej były jej udane występy na różnych festiwalach obwodowych, konkursach i koncertach. * * * Na kolejnym posiedzeniu zarządu związku obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki rozpatrzono i zatwierdzono program prac remontowych w Domu Narodowym «Proświta». Przewidziano w nim wykonanie prac na sumę około 150 tysięcy hrywien. Partia Ludowa. Jeszcze jedną prorządową partię — «Silną Ukrainę» — tworzy wicepremier S. Tihipko. W wyborach lokalnych 31 października partie, które reprezentują reżim oligarchiczny, będą próbowały zdobyć mandaty radnych w radach. Pozwoli to reżimowi Janukowycza umocnić się w lokalnych przedstawicielskich organach władzy. Biorąc pod uwagę powyższe i licząc na Waszą mądrość, wzywamy, aby nie głosować na partie i kandydatów z ramienia partii w okręgach jednomandatowych w wyborach do Zakarpackiej Rady Obwodowej i innych rad, które reprezentują reżim Janukowycza. A mianowicie: nie głosujcie na listę kandydatów Partii Regionów (Janukowycza—Azarowa), Komunistycznej Partii Ukrainy (Symonenki), Partii Ludowej (Łytwyna), «Silnej Ukrainy» (wicepremiera Tihipki) oraz kandydatów w okręgach jednomandatowych z ich ramienia. Przecież zgadzając się kandydować z ramienia tych reakcyjnych partii, kandydaci, zostawszy radnymi, będą zobowiązani realizować ideologiczne wytyczne programowe i wskazówki swoich wodzów. Zapamiętajcie, że głosując na nich, wspieracie reżim Janukowycza! Mieszkańcy Zakarpacia! Nie pozwolimy antynarodowemu reżimowi się wzmocnić! Stanowisko Zakarpackiego Związku Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki w sprawie kandydatów kandydujących na stanowisko mera Użhorodu. Szanowni mieszkańcy Użhorodu! Dzisiejsze realia wyborów mera Użhorodu uderzająco przypominają sytuację z niedawnymi (przedterminowymi) wyborami mera Kijowa. Wtedy większość kijowian była zdecydowanie nastawiona przeciwko merowi-«kosmonaucie», kandydatowi na stanowisko mera Kijowa Czernowieckiemu. Jednak przez rozproszenie głosów wyborców pomiędzy innych kandydatów najwięcej głosów otrzymał właśnie «kosmonauta» i ponownie stanął na czele stolicy Ukrainy. Większość kijowian wstydzi się swojego mera, jednak nic nie mogą poradzić. Absolutna większość mieszkańców Użhorodu jest zdecydowanie nastawiona przeciwko temu, aby merem centrum obwodowego ponownie został S. Ratuszniak, gdyż wiedzą, że doprowadził on Użhorod do katastrofalnego stanu. Znane są im również specyficzne skłonności psychiki tego człowieka, które determinują takie samo zachowanie… Jednak absolutnie realne jest «rozproszenie» głosów pomiędzy kandydatów. Na to właśnie obliczona jest technologia kampanii wyborczej Ratuszniaka, który ma na celu «spalenie» głosów wyborców antyratuszniakowskich, swoich «technicznych» kandydatów. Sam obecny mer liczy na poparcie wyborców z «pewnej» kategorii obywateli, która zagłosuje na niego z tych samych powodów, z których «pewna» kategoria wyborców-kijowian zagłosowała na Czernowieckiego. Dlatego wzywamy, aby nie poddawać się technologii Ratuszniaka, bo znów będziemy go mieli za mera. Przecież drugiej tury nie będzie. Zwycięży ten kandydat, który zdobędzie choćby o jeden głos więcej. Wtedy choć będziemy wstydzić się takiego włodarza miasta, pozostanie nam mieć pretensje tylko do samych siebie. Obiektywna ocena sytuacji i rankingu kandydatów świadczy o tym, że jedynym, który może podjąć konkurencję z Serhijem Ratuszniakiem i zwyciężyć w wyborach, jest Wiktor Pohoriłow. Dlatego, licząc na Wasze doświadczenie i mądrość polityczną, wzywamy do głosowania na niego. Jesteśmy pewni, że innego wyboru ci, którzy nie chcą, aby Ratuszniak nadal był merem i aby trwało niszczenie naszego miasta, po prostu nie mają. Uważamy, że W. Pohoriłow zatrzyma degradację Użhorodu i położy podwaliny pod jego rozwój.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

ZAPRASZAMY DO PROJEKTU «PRAWNE PAŃSTWO»

Hennadij AWIŁOW, przewodniczący miejskiej organizacji „Proświty”, m. Horliwka, obwód doniecki 21 września rozpoczął się projekt Agencji Stanów Zjednoczonych do spraw Międzynarodowego Rozwoju (USAID) „Dostęp do sprawiedliwości i świadomości prawnej na Ukrainie «Praworządny kraj»”. Projekt „Praworządny kraj” realizuje firma Management Systems International (MSI) we współpracy z ukraińskimi kancelariami prawnymi, organizacjami pozarządowymi, zawodowymi stowarzyszeniami prawniczymi i studenckimi klinikami prawa, aby stworzyć sieć partnerów projektu, którzy poprawią dostęp do sprawiedliwości najbardziej bezbronnych i najgorzej objętych pomocą prawną grup ludności na Ukrainie. W wydarzeniu uczestniczyli posłowie do Rady Najwyższej Ukrainy, przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy, Ministerstwa Zdrowia Ukrainy, Ministerstwa Polityki Społecznej i Pracy; przedstawiciele organizacji donorskich, organizacji prawniczych, klinik prawa, kancelarii prawnych, środowiska prawniczego oraz członkowie organizacji pozarządowych. Z przemówieniem powitalnym wystąpił John Tefft, Ambasador Stanów Zjednoczonych Ameryki na Ukrainie (na zdjęciu). W trakcie wydarzenia uczestnicy otrzymali informacje o projekcie „Praworządny kraj” i jego zadaniach, omówili perspektywy działania projektu, wymienili się doświadczeniami oraz porozmawiali z kolegami i partnerami. Usługi prawne „pro bono” są świadczone bezpłatnie i nie obejmują żadnej innej działalności charytatywnej, która nie wiąże się z bezpośrednim wykorzystaniem umiejętności prawników, w szczególności finansowania różnych programów i projektów lub organizowania i przeprowadzania wydarzeń, przekazywania w darze jakichkolwiek rzeczy czy środków finansowych i tym podobnych. „Pro bono” pochodzi od łacińskiego pro bono publico (dla dobra publicznego). Jest to działalność związana z udzielaniem profesjonalnej pomocy organizacjom charytatywnym, społecznym i innym organizacjom non-profit, a także osobom prywatnym, które nie mogą same opłacić takiej pomocy. Planuje się utworzenie tematycznych koalicji w dziedzinach stosunków pracy, ochrony zdrowia i ochrony prawa własności. Miejska organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki z miasta Horlivka w obwodzie donieckim weszła w skład koalicji świadczącej usługi w dziedzinie stosunków pracy. Obecnie Horlivska «Proświta» została dopuszczona do udziału w konkursie na wyłonienie koordynatora koalicji, do której weszło 15 organizacji pozarządowych z całej Ukrainy, i intensywnie pracuje nad opracowaniem własnego projektu działania koalicji. W sprawach pracy koalicji i projektu „Praworządny kraj”, w sprawach udzielania pomocy, informacji i konsultacji serdecznie zapraszamy do Horlivskiej «Proświty»: (prosvi- ta@email.com).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

WIADOMOŚCI Z IWANO-FRANKIWSZCZYZNY

Już wyremontowano dach. W niektórych pomieszczeniach stare okna zastąpiono energooszczędnymi. Członkowie zarządu obwodowej „Proświty” na posiedzeniu jednogłośnie zagłosowali za dalszym organizowaniem jarmarków handlowo-przemysłowych w celu zebrania środków na realizację zaplanowanych prac. * * * Zarząd obwodowej „Proświty” rozpatrzył zawiadomienie o bezprawnym zwolnieniu z funkcji rektora Donieckiego Uniwersytetu Narodowego, przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Wołodymyra Szewczenki. Postanowiono zwrócić się do premiera M. Azarowa z żądaniem przywrócenia go na stanowisko rektora Uniwersytetu Donieckiego oraz przeprowadzenia przejrzystych, wolnych i demokratycznych wyborów rektora. * * * W domu ludowym „Proświty” odbyła się prezentacja fundacji im. Oleksy Hirnyka, w której wzięli udział syn Oleksy Hirnyka, przewodniczący fundacji, posel do Rady Narodowej Ukrainy IV–V kadencji Jewhen Hirnyk, działacze społeczno-polityczni Stepan Wołkowećkyj, Andrij Parubij i Zinowij Szkutiak. Uczestnicy spotkania z niepokojem zaznaczali, że zagrożenie rusyfikacją, przeciw której wystąpił Oleksa Hirnyk, znów krąży nad Ukrainą. Otóż w Radzie Najwyższej deputowani Partii Regionów, komuniści i litwinowcy złożyli projekt ustawy o reżimie językowym na Ukrainie, który w razie uchwalenia faktycznie zatwierdzi państwowy status języka rosyjskiego. W planach fundacji na najbliższy czas jest realizacja poprzez rady lokalne programu „Pielgrzymka do Szewczenki”, którego celem jest odwiedzenie przez każde ukraińskie dziecko Góry Tarasowej w Kaniowie, współudział w założeniu muzeum krajoznawczego im. Oleksy Hirnyka w Bohorodczanach, konkursy twórcze na zdobycie nagrody im. O. Hirnyka, organizacja zawodów sportowych jego imienia, założenie uniwersytetu obywatelskiego, gdzie starsi ludzie mogliby opanować komputer, znajomość języków obcych i zdobyć pożyteczne zawody. * * * Na zaproszenie wójta wsi Bowszów Hanny Oczkur uczestnicy zespołu artystycznego obwodowego Domu Ludowego «Proświta» odwiedzili tę starożytną wieś w rejonie halickim. Obecni rozmawiali z przewodniczącą miejscowego oddziału «Proświty» Lesią Kruk. «Proświta» we wsi ma bowiem dawne tradycje. Została założona już w 1907 roku i bardzo wiele zrobiła w walce o zachowanie języka ukraińskiego i odrodzenie duchowości chłopów w okresie przedwojennym. Wójt wsi zaznaczyła, że najważniejszym zadaniem jest obrona i umocnienie interesów Ukraińców w czasie kampanii przedwyborczej do organów samorządu lokalnego oraz powstrzymanie odszczepieńców i popleczników. O zadaniach dzisiejszej «Proświty» opowiedzieli odpowiedzialni sekretarze obwodowej i halickiej «Proświty» Myhajło Rudkowski i Semen Pobucki. Przed widzami wystąpił zespół «Kwiaty romenu» obwodowego Domu Ludowego «Proświta» pod kierownictwem Orest Turko. * * * Niedawno w Domu Ludowym «Proświta» odbyło się uczczenie członka Centralnego Prowodu OUN, kierownika służby bezpieczeństwa UPA Mykoły Arsenycza z okazji 100. rocznicy urodzin. Obecni okazali szacunek siwowłosym weteranom UPA, którzy stali się sumieniem narodu i zapisali złote karty w historii ukraińskiego budownictwa państwowego. Przed nimi wystąpili zasłużony działacz kultury Ukrainy Petro Arsenycz, przewodniczący obwodowej i miejskiej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Zinowij Ostapiak i Mykoła Suliatycki, przewodniczący KUN obwodu Bohdan Borowycz. Ich wystąpienia uzupełniał chór «Złota Zagrawa» pod kierownictwem Bohdana Parumby. W repertuarze znalazły się utwory, które pomagały żołnierzom i dowódcom UPA przetrwać w latach udręki wyczerpującej walki i stalinowskich represji. Dziełom bojowników ukraińskiego wojska była poświęcona także wystawa Petra Arsenycza.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

IRPIEŃ: MAŁE MIASTA — WIELKIE KŁOPOTY

Zdjęcie Olesia Dmytrenki Zakończenie. Pocz. na str. 1 W każdym razie całkiem możliwe, że były to tylko przedwyborcze „przynęty” — zbliżanie się 31 października, dnia wyborów władz lokalnych na Ukrainie, jest dotkliwie odczuwalne także w Irpieniu. Lista kandydatów na buławę mera jest niemała — 16 pretendentów do roli ojca miasta. O 36 miejsc w Radzie Miejskiej Irpienia walczyć będzie przynajmniej 436 kandydatów, wysuniętych przez pół setki partii. Stołeczni przywódcy sił politycznych patronują swoim wysuniętym kandydatom: z ogromnych billboardów na irpieńców wyzywająco patrzą Serhij Tihipko, Wołodymyr Kliczko, główni regionaliści itp., mocno trzymając za ręce i ramiona tych, których prowadzą (za rękę zresztą) do tronu mera: Irpień jako perspektywiczny region na Kijowszczyźnie odgrywa niebagatelną rolę, a świadomi swojej postawy obywatelskiej irpieńcy często brali udział w kijowskich akcjach politycznych, a pod koniec października ubiegłego roku, nie doczekawszy się ciepła w domach, placówkach dziecięcych, szpitalach, pojechali do Kijowa i pikietowali radę obwodową. Zresztą i tej jesieni, jak zaznaczali sami irpieńcy, realne zmiany w systemie gospodarki komunalnej nie nastąpiły. Ponieważ ustawa „O samorządzie lokalnym na Ukrainie” reguluje stosunki prawne między przedsiębiorstwami komunalnymi a radami lokalnymi, to każdy z kandydatów na stanowisko mera obiecuje uporządkować komunikację, gospodarkę komunalną, przyciągnąć inwestorów, rozwijać infrastrukturę. Irpieńcy są gotowi wysłuchać zbieramy pieniądze, sami remontujemy, to nie jest proste, oto w 6. klatce sami emeryci. Ganek wkrótce się rozpadnie. Zebrali pieniądze dwa lata temu, zrobił człowiek, którego wynajęli, już się rozpada. Co latami dzieje się w przejściu podziemnym! Gdybyście tydzień temu widzieli — straszniej nie można sobie wymarzyć! Nie było oświetlenia. Wyobrażacie sobie, ludzie idą z pociągów podmiejskich — strasznie, ciemno. Ja sama tam dwa razy nogę podwinęłam, cudem nie złamałam. W przejściu nie zamiatali, raz na dwa tygodnie śmieci wynosili, ściany oblepione ogłoszeniami, z dachu cieknie — wszyscy są oburzeni! Teraz niby wzięli się za remontowanie z pomocą Wołodymyra Karpliuka. Nową przychodnię 15—20 lat budowali, oficjalnie otworzyli, a już drugi rok nie działa. Nasz budynek z 1981 roku, klatka schodowa obskurna, prawda, my pieniądze zebraliśmy sami i ją pomalowaliśmy. Windy działają fatalnie. W zeszłym roku zamówiliśmy sześć wind, opłaciliśmy, tak się przymierzyli, że trzy postawili, a inne, jak powiedzieli windziarze, naczelnik zakładu gospodarki mieszkaniowej postawił w swoim domu. Tak i żyjemy: wczoraj dobę nie było światła, a teraz nie działa winda. Pan Ołeh Bondar zbudował sobie domek, i kiedy obok jego domu wymieniali kilometr asfaltu, to doszli do naszego podwórka i ominęli, dalej — wyboje! Przed dwoma laty zwróciliśmy się do zastępcy mera Wiaczesława Zdolnyka. Przyjeżdżali, robili oznaczenia, jednak do dziś nikt nic nie zrobił! Chodzimy, potykamy się. Latami nic się nie robi! Ołena Petriwna: Sama jestem z Buczy. Kiedyś mieszkałam w Irpieniu. Teraz tutaj mieszka córka. Dla mnie w porównaniu z Buczą Irpień jest bardzo brudny: tam jest czyściutko, a za Irpień jakoś żal. Znajoma opowiadała, że co-każdego, ale dla nich ważne, aby kandydaci byli uczciwi, sprawiedliwi, nie rozczarowywali wyborców — skutecznie pomagali ludziom, kiedy będą zwracać się do nich ze swoimi biedami. Wybory, które odbędą się 31 października — to stopnie do władzy ludu. Dlatego mimowolnie dziennikarze „Słowa Proświty” projektują irpieńską atmosferę na całe elektoralne pole Ukrainy. Zgodnie z sondażem Wszechukraińskiej Służby Socjologicznej, w wyborach 31 października w Irpieniu na pewno weźmie udział 57,1 % respondentów, 24,7 % — raczej zagłosuje niż nie, 8,2 % — nie pójdzie na wybory. Najbardziej niepokoją mieszkańców miasta kwestie jakościowej opieki medycznej (45,3 %), walki z narkomanią i alkoholizmem (37,5 %), a także remont dróg (36,9 %). Kwestia wywozu śmieci martwi 25,9 % respondentów, walka z przestępczością — 14,3 %, złe oświetlenie ulic — 9,4 %, problemy z działaniem wind — 2,2 % obywateli. Sondaż przeprowadzono 18—20 września 2010 roku, donosi „Irpiński wisnyk”. W sondażu wzięło udział 1184 respondentów: z Irpienia (609), Hostomla (241), Kociubynskiego (228) i Worsela (106). Całkiem zrozumiałe, że partie polityczne, które rywalizują o władzę lokalną, projektują wybory 31 października na przyszłe wybory do Rady Najwyższej, a także wybory prezydenckie w 2015 roku. wieczora wraca z pociągu podmiejskiego do domu przez przejście podziemne — tak tam dzisiaj jest światło, a jutro jedna jedyna żarówka ledwo żarzy. W Irpieniu niby są place zabaw, ale jest ich za mało. Brakuje parku z atrakcjami, żeby było gdzie wyprowadzić dzieci. Był kiedyś obok przychodni, za bazarem, teraz nie ma. Wszystkich bogaczy-polityków — z ich zasiedzianych miejsc na wieś, na zaniedbane pola. Ile wstrętu i podłości nasi deputowani robią sobie nawzajem! U nas szef — irpieński deputowany, to takie „podłości” robi, że ja nawet nie myślałam, że tacy bogaci politycy do czegoś takiego są zdolni. Oni za pieniądze i matkę sprzedadzą. Zdjęcie Natalii Antoniuk Hałyna Iwaniwna: W Irpieniu mieszkam 37 lat. Złe zmiany w mieście. Powoli wszystko się robi. Wydaje się, że wszystko zamarło. Ludzie w nic nie wierzą. W szpitalu — upadek. Wchodzisz do pomieszczenia — wszystko takie stare. Do lekarza trzeba iść z czymś, a nie z pustymi rękami. Wałentyna Ołeksandriwna: Problemów jest dużo. Obiecywali obok domu zaasfaltować drogę, od- W czymś dzień powszedni Irpienia można porównywać z setkami małych miast Ukrainy, które codziennie walczą ze swoimi wielkimi kłopotami, w czymś ich doświadczenie jest unikalne: w październiku 1996 roku sesja Rady Miejskiej Irpienia zatwierdziła program realizacji ukraińsko-szwedzkiego projektu samorządu lokalnego. Jego celem jest stworzenie nowego systemu, który zapewni efektywne zarządzanie miastem, i udoskonalenie usług dla wspólnoty terytorialnej, wyjście ludności z kryzysu społeczno-ekonomicznego. Widocznych oznak efektywnego wdrażania programu na razie nie obserwuje się, ale kroki ku lepszemu — tak. O. Dowżenko, M. Bażan, A. Malyszko, L. Perwomajski — listę klasyków można kontynuować aż do współczesnych popularnych nazwisk, które natchnienie i z miłością stworzyły ukraińską duchową irpieniadę, za każdym razem pamiętając o tych, którzy utrzymywali i pomnażali tę aurę — irpieńcach. Zatem dziennikarze „Słowa Proświty” starali się zobaczyć i usłyszeć od mieszkańców Irpienia, Worsela, Hostomla to, co dla nich jest najbardziej aktualne, najdroższe, najbardziej bolesne. Byliśmy w tych miejscach, które są najbardziej ludne i najbardziej wyraziste w każdym mieście: dworzec, biblioteka, muzeum, księgarnia, bazar. O wszystkim, czego się dowiedzieliśmy, opowiadamy Wam, drodzy nasi czytelnicy. Opowiadamy z miłością, bo pokochaliśmy te unikalne miejsca oraz cierpliwych i dobrych ludzi. Lubow HOŁOTA Zdjęcie Olesia Dmytrenki tego nie zrobili. Oto wybory niedługo, a drogi wciąż złe, wszędzie dziury, ludzie się potykają. Samochody z szaloną prędkością pędzą tuż obok domu. Nina Wiktoriwna: W Irpieniu od 1959 roku. Niepokoją bardzo niskie emerytury. Gaz jaki drogi! Na nic nie wystarcza. Ceny strasznie wysokie. Ostatnio zaczęli się ruszać, a tak to żadnego postępu wcześniej nie było. Trochę wyremontowali drogę. Takie u nas, irpieńców, życie. Nie ma nic dobrego. Mieszkańcy Irpienia przejmują się codziennymi problemami, które niestety są nieodłącznymi towarzyszami współczesnego życia w dużych i małych ukraińskich miastach. Irpieńców martwią złe drogi i wysokie ceny produktów, nieprofesjonalna praca administracji budynków i niskie emerytury, nieoświetlone straszne przejścia podziemne i brudne ulice, brak należytej opieki medycznej oraz niedobór jakościowych miejsc wypoczynku. Nic dziwnego, że irpieńcy mało się uśmiechają i na pytanie: “Czy są problemy w mieście?” — skarżą się. Irpieński zegar miejski. Jeśli uciec się do metafor, to właśnie jego wskazówki odliczają życie miasta o tej samej nazwie nad rzeką Irpień i przy linii kolejowej Kijów—Kowel. Poznajcie: Irpień założono w 1903 roku. Status miasta nadano w 1956 roku. Populacja — 39 972 mieszkańców (2010). Powierzchnia — 110,83 km kw. Rzeki — Irpień, Buczanka, Rokacz.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

PROBLEMY I CODZIENNOŚĆ

Oto ono — niewielkie miasteczko, otulone jesienią. Na ławeczce przysiadł samotny mężczyzna. Skądś wyłonił się czarny pies z głodnymi oczami. Ktoś śpieszy się w swoich sprawach. Ktoś zmęczony oczekuje na pociąg na dworcu. W parku spacerują mamy z dziećmi. Na targu kipi życie. Codzienny obraz dużych i małych miast… Dzisiaj wtargnęliśmy w zwyczajne życie mieszkańców Irpienia, aby przeprowadzić ankietę: problemy i codzienność Irpienia. Natalia ANTONIUK “Jakie są problemy w mieście?”, “Czy jesteś dumny ze swojego miasta?”, “Czy będziesz głosować w wyborach samorządowych i na kogo?” — na te pytania odpowiadają rdzenni mieszkańcy Irpienia. Lidia Iwaniwna: W Irpieniu mieszkam od dawna. Miasto jest problematyczne. Gdybym miała zdrowie, to pokazałabym deputowanym, gdzie raki zimują. A tak to nie żyjesz, a egzystujesz. Każdy deputowany grabi dla siebie — i ci, którzy byli, i ci, którzy będą. Pchają się tacy na wybory, że nawet po sobie talerza nie umyje, a już obrabia takie “szkapy”, jak ja: “Ja przecież jestem głową rodziny”. Jakby to była jego największa zasługa! Zrobić dziecko — najprostsza rzecz. Po sąsiedzku mieszka, brudzi wszędzie, a pcha się na deputowanego! Nie miałam nic od byłych szefów miasta i nie spodziewam się, że nowi mi coś dadzą. Kiedy byłam młodsza i zdrowsza, to żyło się lepiej, a teraz otrzymuję małą emeryturę, którą jeszcze naliczają nieprawidłowo. Doprosić się nie można niczego, pomocy nie ma od nikogo. Tych leków, które mają mi dawać bezpłatnie, nikt nie da, dopóki do kieszeni łapówki nie włożę. Kto nie ma zdrowia, został pozostawiony sam sobie. Głosować nie pójdę, rozczarowałam się całkowicie. Mam jedno jedyne życzenie: żeby ci deputowani choć trochę pożyli tak, jak ja teraz! Wasyl Ołeksandrowycz: Mieszkam w Irpieniu ponad 20 lat. Marzę, żeby stąd wyjechać, bo miasto jest mi obojętne. Jeśli scharakteryzować je jednym słowem — sypialnia, osiedle daczowe. Wydaje się, że nie odgrywa ono żadnego znaczenia w żadnej sferze. Rdzennych mieszkańców jest mało, wielu przyjezdnych, dlatego charakter Irpienia nie został zachowany. Jest ono jak miasto-nie-miasto. Zdjęcie Olesia Dmytrenki Ołena Iwaniwna: Mieszkam w Irpieniu 25 lat. Problem numer jeden — już jest zimno, a jeszcze nie było ogrzewania. Latami nie ma ciepłej wody. Wszędzie jest woda, a u nas nie ma. Mówią, że mieszkańcy nie płacą. To zmuście ich do płacenia! Uważają nas nie za ludzi, a za bydło. Po drugie, w klatce schodowej administracja nie robi żadnego remontu. My sami zbieramy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Z MYŚLĄ O PRZYSZŁOŚCI

Zdjęcie Olesia Dmytrenki. Większość populacji Irpienia to przyjezdni. Rdzenni mieszkańcy, którzy szczycą się historią Irpienia, zachowują styl i tradycje ustalonego życia, z wyrozumiałością odnoszą się do tych, którzy przybyli do Irpienia z najdalszych zakątków byłego Związku. Azerbejdżańska wspólnota etniczna podarowała miastu pomnik Tarasa Szewczenki: jeśli szanujesz świętości ziemi, z którą związałeś swój los, szanujesz własną samoidentyfikację. W Irpieniu są dwa muzea. Miejskie muzeum krajoznawcze oraz prywatne muzeum Hryhorija Koczura. Poznajcie się: Anatolij Zborowski, dyrektor. Zborowski: Muzeum zostało założone na bazie szkolnego muzeum historyczno-krajoznawczego przez nauczyciela irpieńskiej szkoły nr 3 Ołeksija Mykołajowycza Perederija. W 1977 roku, po reorganizacji, otwarto to muzeum miejskie i od tego czasu pracuję tu jako dyrektor. W 1990 roku przenieśliśmy się do tego lokalu. Ekspozycja opowiada o historii naszego regionu: miasta Irpień oraz osiedli typu miejskiego: Worzel, Hostomel i Kociubynśke. Kiedyś w skład ten wchodziła też Bucza, ale od 2007 roku ma ona inny status. Problemem muzeum jest to, że znajduje się ono w centrum miasta i wielu chce przejąć ten lokal. Używają wszelkich przebiegłych sposobów. Proponują przeniesienie go na obrzeża albo coś innego, albo też — dyrektor nie odpowiada… Irpień bardzo się zmienił. Powstał jako osada letniskowa na początku XX wieku. Tutaj, nawiasem mówiąc, było wielu przedstawicieli kijowskiej inteligencji — wtedy prestiżowo było mieć daczę w Irpieniu. Działała dość wpływowa ukraińska wspólnota. Jeszcze w czasach przedrewolucyjnych w Irpieniu były ulica Szewczenki i ulica Ukraińska — wspólnota Irpienia rzuciła wyzwanie carskiej polityce, rusyfikacji. W Irpieniu był swój kino i nawet teatr. Wiadomo, że bywali tu koryfeusze ukraińskiego teatru. Sądząc po posiadanych przez nas informacjach, było to ukraińskie miasteczko kulturalne, które wiodło dość wyrafinowane życie. — Czytałam w jednej z informacji o Irpieniu, że nastroje ludności miasta są patriotyczne. Co to za patriotyzm — obywatelski, lokalny? Jak Pan ocenia to stwierdzenie? — Różnie. Mamy organizacje patriotyczne, partie o spektrum narodowo-demokratycznym. Jest komórka „Proświty”, kieruje nią Mykoła Łabunśkyj. Ja kieruję Irpieńską Miejską Komórką „Proświty”. Wśród najbliższych działań — wyjazd do wsi Myhałki, gdzie znajduje się mogiła żołnierzy OUN-UPA. Co roku, na Pokrowę, jeździmy na tę mogiłę — pomnik ruchu narodowowyzwoleńczego. U nas w muzeum organizowane są wystawy. A to — puszyste i piękne irpieńskie dzieci: Wasylynka, Miszel (na rękach u taty) oraz Karolina. Trzy siostry, trzy dziewczynki z jesiennymi liśćmi w dłoniach i pełnymi zaufania oczkami. Poznajemy tatę i mamę. To Mychajło i Nina. Mychajło: Przyjechaliśmy z Moskwy, a uczyłem się w Doniecku. Wróciliśmy, ponieważ jesteśmy obywatelami Ukrainy i wiele kwestii dokumentalnych w Rosji nie było rozwiązywanych. Czekaliśmy na naszą średnią córkę Wasylinę i nawet do szpitala położniczego trudno było się dostać. Dlatego wróciliśmy do ojczyzny. Ludziom komfortowo żyje się w ojczyźnie. Pracować można gdziekolwiek, ale z rodziną na obczyźnie żyć trudno. — Czy Irpień to wasza ojczyzna? Mychajło: Nie urodziłem się tutaj, ale wybrałem to miasto na życie dla swoich dzieci, dlatego to moja ojczyzna. I moje dzieci będą postrzegać Irpień i kochać go jako swoją ojczyznę. — Czy wygodnie Wam tutaj je wychowywać? Mychajło: Powiem wprost: infrastruktura dla dzieci nie jest tu rozwinięta. Perspektywa jest, ale wszystko trzeba rozwijać: i dla wypoczynku, i dla pracy, i dla codziennego życia. Powiedzmy, ceny są tu wyższe niż w Kijowie. Nasz dom stoi naprzeciwko rady miejskiej, uważany jest za elitarny. Ale wczoraj (przyp. red.: 12 października) wyłączyli prąd, włączyli dopiero dzisiaj w południe. Takie rzeczy zdarzały się nie raz. Zdjęcie Olesia Dmytrenki. Dom jest bardzo zimny. Wewnątrz mieszkanie ociepliłem, pieniędzy na zewnętrzne ocieplenie nie mamy. Wszystko włączone: konwektor, grzejnik, ale — jest chłodno. Dzieci chorują. Nina: Chciałabym powiedzieć, że i miejscowi mieszkańcy mało dbają o czystość i porządek — na klatkach schodowych, na placach zabaw przy mieszkaniach, w opiece nad zwierzętami domowymi. Jestem wstrząśnięta: młoda mama stoi z dzieckiem, w tym samym miejscu pali, może pić… A co będzie dalej? Trzeba jakoś wpływać wspólnotą na takie rzeczy, musi być jakaś organizacja współżycia. Jesteśmy gotowi pracować we wspólnocie i dla wspólnoty, bo dbamy o przyszłość naszych dzieci.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

PERUNOWE KSIĄŻKI

W Irpieniu działa jedna księgarnia, której nazwa łączy echo dawnych legend z współczesną „anglizacją”: top-buk „Perun”. Tak samo nazywa się wydawnictwo i kino. Wydawnictwo „Perun” z Irpienia publikuje różnorodne słowniki, podręczniki i bajki dla dzieci. Top-buk sprzedaje te książki, a także oferuje irpieńczykom te wydawnictwa, które – najwyraźniej – uważa za popularne. Niestety, ukraińskich książek na półkach sklepu jest niewiele. Nie ma też wielu kupujących. Poznaję sprzedawczynię. Walentyna Borysiwna Switska urodziła się i wychowała w Irpieniu, w domu zbudowanym przez rodziców. Z pewną nostalgią wspomina czasy, gdy pływano po rzece nie tylko łodziami, ale i motorówkami, a domy stały daleko od siebie, i Irpień żył jak miasto-kurort: wszędzie bazy wypoczynkowe i sanatoria. Sanatorium pozostało jedno, obozy pionierskie zlikwidowano. Kwestia czystości jest drażliwa: władze nie dbają na czas o oczyszczanie ulic ze śmieci, ale, zdaniem Walentyny Borysiwny, mieszkańcy również nie spieszą się, by włączyć się w działania ekologiczne i sanitarne rady miejskiej: rzeka i piękne zakątki miasta są zaśmiecone, co, według Walentyny Borysiwny, świadczy o niedostatecznym przywiązaniu mieszkańców do własnego miasta. W sklepie można kupić książki Oleny Płaksiny „Znajomy i nieznajomy Irpień” (Kijów, 2010) oraz podręcznik A. I. Zborowskiego „Historia ojczystego kraju. Przedmieścia Irpienia” („Juniwers”, 1998). To ciekawe książki, które wraz z gazetami „Irpieński Wiestnyk” (gazeta rady miejskiej), „Buczańskimi Wiestiami” oraz informacyjno-oświatowym biuletynem Irpieńskiego Miejskiego Zrzeszenia Oddziałów Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki „Społeczeństwo obywatelskie” są kronikarzami irpieńskiej codzienności. W miejscowym kiosku prasowym chętnie je kupują – ludziom zależy, by wiedzieć, czy słowo staje w obronie ich interesów. Obecnie kino „Perun” często gości polityków, którzy zaczęli często odwiedzać Przedmieścia Irpienia. Ale, według naszego przekonania, mieszkańcy tego kraju powinni połączyć swoje wysiłki i wspólnie, jako społeczność, określić strategię umocnienia i rozwoju rodzinnego miasta, wierząc w jego przyszłość.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Zaprowadzę cię do muzeum

Oto prace Wołodymyra Syduruka, zasłużonego artysty Ukrainy. Społeczność chciała zorganizować galerię. Krewni artysty są gotowi podarować jego obrazy, jeśli zostanie udostępnione pomieszczenie do ekspozycji i powstanie Muzeum Artystyczne im. Syduruka. Ale pomieszczenia nie ma. Budują się domy, ja chodziłem do rady miejskiej z propozycją-prośbą o pomieszczenie na parterze pod galerię. Odmówiono, mówią „własność prywatna”… Ale przecież ziemia pod tą prywatną własnością jest irpieńska! W Irpieniu mieszkał jeszcze malarz Doncow, tu eksponowane są jego pejzaże. Jest biblioteczka z książkami pisarzy, którzy mieszkali i pracowali w Irpieniu. — A jak postąpiłby Pan na miejscu przewodniczącego rady miejskiej? — Tyle tu problemów, że nie każdy chciałby być przewodniczącym Irpienia. Wszystkie problemy trzeba rozwiązywać kompleksowo. Powiedzmy, mieszkaniowy. W kolejce stoi wiele osób. Buduje się dużo mieszkań, ale są one dla przyjezdnych. Rośnie obciążenie sfery komunalnej, wodociągu. Kiedy organizujemy wystawy dziecięcych prac, za każdym razem przekonuję się, jak wielu mamy utalentowanych dzieci! Na przykład Natalka Samochwalowa, która zaczynała od udziału w dziecięcych wystawach, a teraz jej fotografie to zauważalne zjawisko na miejskiej wystawie fotograficznej. Trzeba szukać wyjścia. Powiedzmy, gdyby zbudowano wielopiętrowe domy w miejsce pięciopiętrowych, to mieszkańcy, którzy w nich mieszkają (czasem są to nawet 2–3 rodziny), z pewnością otrzymaliby mieszkania. To znaczy, w pewnym stopniu rozwiązałoby to problemy mieszkaniowe Irpienia. Należy kierować środki na remont wodociągu, układać asfaltowe drogi. Niestety, znaczna część środków jest rozkradana. Oczywiście trzeba zrobić wszystko, by Irpień był centrum kultury. Są przykłady, jak to zrobić. Powiedzmy, Korosteń, gdzie co roku odbywa się festiwal literacki. Zjeżdżają tam poeci i prozaicy z całej Ukrainy. Dlaczego by nie zorganizować takiego festiwalu w Irpieniu — ogólnomiejskiego? A może ogólnoukraińskie święto literackie? Biorąc pod uwagę to, ...że Irpień nazywa się ukraińskim Parnasem, to te tradycje należałoby pielęgnować, bo młodych twórców mamy u nas wielu. Wybory lokalne określą państwową politykę. Nierzadko słyszy się, że w wyborach do rad lokalnych nie warto zwracać uwagi na przynależność partyjną kandydata. Najważniejsze, żeby człowiek był dobry. Zresztą sami partyjni niekiedy zapewniają, że to ich wodzowie tam, na górze, walczą, a oni tutaj, na dole, rozwiązują lokalne problemy i do wielkiej polityki nie mają żadnego związku. To obłuda. Wierzyć im to błędna myśl. Zwycięstwo w wyborach lokalnych przekonuje liderów partii, których kandydaci dochodzą do władzy, o słuszności wybranej linii politycznej. Zatem jeśli oddaliście swój głos na członka Partii Regionów, Komunistycznej Partii albo Ludowej Partii Łytwyna, to zagłosowaliście za zniszczeniem języka ukraińskiego — to właśnie przedstawiciele tych partii przedłożyli projekt ustawy, której uchwalenie ma wyprzeć język ukraiński z życia publicznego. Regionałowie i komuniści — otwarcie antyukraińskie siły. Teraz dołączyli do nich także „normalni” łytwynowcy. Polityka społeczna koalicji władzy również jest skierowana przeciwko naszemu narodowi, przekonujemy się o tym codziennie. Wyborcy, którzy popierają kandydatów tych partii, tym samym aprobują likwidację języka ukraińskiego, wzrost cen i podwyższenie wieku emerytalnego. Nie będę narzucać czytelnikom własnego zdania na temat tego, której partii należy oddać Fot. Olesia Dmitrenka pierwszeństwo. Zaznaczę jednak, że kandydatów na posłów oraz na stanowiska miejskich i wiejskich głów należy szukać wśród tych, którzy opowiadają się za jednym państwowym językiem — ukraińskim, za ukraińskimi interesami. Oczywiście przy tym trzeba zwracać uwagę również na ludzkie i biznesowe cechy kandydatów. Wybierając do rad lokalnych patriotów, w przededniu wyborów do Rady Najwyższej zmusimy władzę do zmiany polityki państwowej w interesie narodu ukraińskiego. Wydaje się, że to wciąż można zrobić drogą demokratyczną. Przygotowała Ljubov HOLOTA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

że wkrótce Worskla nie będzie istnieć. Wszystko zabudowują, wycinają las, młodych drzew nikt nie sadzi. Oprócz tego istnieją czynniki naturalne — woda opada, przez co las usycha w sposób naturalny. Po małych rzeczkach nie pozostał już prawie żaden ślad”. Katia, tymczasowo bezrobotna: „Przed dwoma laty po renowacji otwarto bodaj jedyny miejscowy zabytek — dom hrabiny Natalii Uwarowej. Teraz mieści się tu muzeum historii Worskla, działają różne kółka, w szczególności taneczne — dla najmłodszych dzieci. Tutaj zbierają się twórcze osobowości — pisarze, muzycy. W ciepłej porze roku jest jeszcze dyskoteka pod gołym niebem. Ale chciałoby się, żeby w osadzie było nie tylko centrum artystyczne, ale jakaś perspektywa dla młodzieży. Nasze zwykłe problemy to słabe oświetlenie ulic, fatalny stan dróg, połączenia transportowe (wiele pociągów podmiejskich w ogóle się tu nie zatrzymuje). Pracę trzeba szukać w Kijowie — życie jest związane z pociągami, a ostatni pociąg do Kijowa i ostatni z Kijowa u nas się nie zatrzymują. To stwarza wielkie problemy. Mamy dwie szkoły, które mają daleko nie najlepsze wyposażenie i warunki sanitarne. Przy jednej ze szkół niedawno otwarto nowy plac sportowy, a wieczorem młodzież nie ma dokąd pójść. W ogóle wieczorem strach chodzić ulicami. Straszne, moim zdaniem, są szpitale zarówno w Irpieniu, jak i w Buczy. Nasza przychodnia w Worsklu też jest daleko od ideału, nie ma nawet lekarzy, do których można by się zwrócić. Za wszystko trzeba płacić. Oprócz tego w ostatnich latach rozgrabiono tu wiele ziemi, wycinają las — i to nie sami mieszkańcy Worskla, a przyjezdni. Społeczeństwo stało się zupełnie obojętne — tak jak władza traktuje ludzi, tak i oni, każdy sam dla siebie”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

WORZEL COFNĄŁ SIĘ O JAKIEŚ DWADZIEŚCIA LAT…

Jewhen BUKET Kurortowa oaza Kijowszczyzny — osiedle typu miejskiego Worzel. Na podwórkach jego mieszkańców wznoszą się półtorawieczne sosny, dęby, osiki, brzozy, akacje, klony, topole… Miejscowa przyroda zawsze wabiła wybitnych ludzi. Mieszkali tu i obecnie mieszkają pisarze, aktorzy, politycy, wojskowi. Prawdziwa perła osiedla — dom pracy twórczej kompozytorów „Worzel”, gdzie, zgodnie z tablicami pamiątkowymi, stworzono znaczną część ukraińskiej muzyki ubiegłego wieku. Ci ludzie, którzy znają Worzel jeszcze z czasów radzieckich, przyjechawszy do osiedla dzisiaj, są przerażeni. Wszystko się zmieniło: elitarne nowoczesne nowobudowy przyćmiły swoją pseudo-wspaniałością dawne ciekawostki, pogrzebały w cieniu granitowych płotów skromne domki rdzennych worzelan. Nawet my, przyjechawszy do Worzela, pomyliliśmy jedną z takich posiadłości z centralną częścią osiedla. Gołym okiem widać skutki niszczenia unikalnych nasadzeń leśnych, zaniedbane bazy wypoczynkowe, chroniczną niegospodarność, zamaskowaną jaskrawymi banerami „kurortu”. Dwanaście lat temu były tu jeszcze inne problemy, o których obecnie wolą nie wspominać. Wbiło mi się w pamięć, jak wypoczywając w jednym z worzelskich obozów zdrowotnych podczas nauki w 11 klasie, ja wraz z innymi starszoklasistami, na czele z zastępcą dyrektora placówki, szukałem między sosnami na terenie obozu miejscowych narkomanów… Przyjechawszy do Worzela obecnie, przede wszystkim zapytałem jego mieszkańców o to, czy czują się bezpiecznie w rodzinnym osiedlu, jakie mają problemy, kłopoty, jak zmienia się Worzel i czy kurort ma perspektywy. Oto co mi opowiedzieli. Julia, dziennikarka: „Osiedle przez ostatnie cztery lata cofnęło się o jakieś dwadzieścia lat. Mamy problemy z łącznością, problemy z zaopatrzeniem w wodę (wodociąg w osiedlu wykonany jest w 47 %), są tu straszne drogi, przychodnia pracuje do drugiej godziny, po czym lekarzy w dzień ze świecą nie znajdziesz… W osiedlu nie ma nawet elementarnych warsztatów szewskich i telewizyjnych — na każdym kroku problemy, ciągle musimy gdzieś jechać. Aby przywrócić Worzel do normalnego życia, potrzeba, żeby do władzy przyszli ludzie z sumieniem, którzy będą przejmować się realnymi problemami, a nie tym, żeby włożyć jak najwięcej do własnej kieszeni. Niestety, dzisiaj mamy właśnie takich nieudolnych zarządców. Nasz przewodniczący „skrzyknął” pod siebie 16 deputowanych i już cztery lata rozwiązuje własne problemy za miejscowy koszt. Na rozwój osiedla szło procentowo 15 % środków, wszystkie inne — na prywatne konta. Kiedy władzy szkoda zrobić ławeczki, toalety — ona nawet nie myśli o tym, żeby chronić mieszkańców. Bezpieczeństwo — to kwestia o rząd wielkości wyższa. Pierwszorzędna — ziemska. Ziemia jest rozdawana na wszystkie strony, a pożytku z tego dla mieszkańców nie ma. Na wycinanie lasu Zdjęcie Olesia Dmytrenki już nikt nawet uwagi nie zwraca…” Jewhen i Denys, studenci: „Wydaje nam się, że ostatnio w Worzelu nic się nie zmieniło, chyba że postawili letnią scenę koncertową i rozkradli ziemię. Jest tu drzewo tulipanowe, jezioro, które już ledwo przypomina zbiornik wodny, dom hrabiowski — oto i wszystkie „trasy turystyczne”. Nikt nie zajmuje się popularyzacją osiedla, rozwojem turystyki. Worzel jako kurort umarł dawno, chociaż jeszcze działają kilka sanatoriów, ale czy można się w nich uzdrowić — pytanie retoryczne”. ki, i kompozytorzy, i działacze społeczni, i naukowcy. Mamy materiały z historii Priirpinia, które zbierali w czasach radzieckich członkowie komisji krajoznawczej — kilka tomów, wydrukowanych na maszynie do pisania, które zachowały się chyba w jedynym egzemplarzu. Także książki współczesnych badaczy, zbiory miejscowych pisarzy, członków studia literackiego „Debiut”, kserokopie z gazet i czasopism, poświęconych naszemu krajowi, — opowiedziała Janina Leontijiwna. Nie każda młoda rodzina w Irpieniu może pozwolić sobie na książkę dla dzieci, która kosztuje od 30 hrywien, więc ostatnio częstymi gośćmi biblioteki dziecięcej stali się przedszkolacy, dla których urządzono specjalny kącik. Za największy problem pracownicy biblioteki uważają zachęcenie ludzi do czytania, przecież mogliby z łatwością obsługiwać o wiele więcej irpieńców. Ale przez ograniczone budżety rodzinne, znaczne rozpowszechnienie telewizji, Internetu książki w Irpieniu czytają coraz mniej. Więc i biblioteka staje się w ostatnich latach raczej miejscem spotkań inteligencji, niż placówką do rozpowszechniania nowości literackich. Dom hrabiny Natalii Uwarowej Gieorgij Iwanowicz, wczasowicz z Winnicy: „Worzel podoba się. Tu jest czyste powietrze. U mnie ciśnienie zawsze wysokie, a tu — normalizuje się — choć w kosmos leć! Ja tu często bywam. Worzel jako osiedle z każdym razem coraz lepsze — wyposażyli stację, zrobili kawiarnię, podwórka mieszkańców, ogrodzenia — jedno od drugiego lepsze!”. Kuźma Andrijowycz Reszetnyk, dyżurny muzeum historii Worzela: „Prostemu ludowi żyje się tu nie bardzo dobrze, a komu dobrze — widać. Milicja chroni bogatych, cały system pracuje po to, żeby kraść. Ja mieszkam tu od 1972 roku i twierdzę,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

NA DWORCU KOLEJOWYM

Natalia ANTONIUK Tak jak mieszkanie zaczyna się od klatki schodowej, tak miasto zaczyna się od dworca. Jest on wizytówką, która odsłania wewnętrzną istotę miasta, charakteryzuje politykę lokalnych gospodarzy, wywołuje chęć bliższego zapoznania się z tutejszym życiem lub ominięcia miasta szerokim łukiem. Na dworcu kipi prawdziwe życie, tam ludzie się spotykają i rozchodzą, tam od razu widać, kto jest kim, kto ma jakie problemy i żale. Zatem, aby poznać ducha miasta, koniecznie trzeba odwiedzić dworzec. Co też czynimy. Dworzec kolejowy w Irpieniu jest niewielki. W budynku przy kasach znajduje się niewielka liczba osób, jednak tutaj, jak w każdej kolejce, panuje tradycyjne niezadowolenie, przepychanki i kłótnie. Kilka osób studiuje rozkład jazdy pociągów elektrycznych z Irpienia do Kijowa. Od wpół do szóstej rano do kwadransa po jedenastej kursują pociągi elektryczne do stolicy. Rozkład jazdy jest dość dogodny, rano i w godzinach szczytu jest ich kilka na godzinę, a w porze obiadowej mniej. Na peronie kolejowym jest prawie pusto. Tylko kilka kobiet, które krzątają się z torbami i rozmawiają o codziennych problemach. Ochroniarze Iwan i Walentyn, którzy pracują tu ponad trzy lata, opowiadają: „Zakłócenia w rozkładzie jazdy pociągów elektrycznych zdarzają się bardzo rzadko. Pilnujemy porządku na peronie i w przejściu podziemnym, skąd na prośbę naczelnika stacji wypraszamy babcie. Pijanych na dworcu bywa wielu, zwłaszcza wieczorami i w weekendy. Staramy się ich wyprowadzić, spokojnie posadzić do elektryczki. Młodzież irpieńska jest aktywna, co nie zawsze jest dobre. Oto wczoraj wybili szybę w budce strażniczej. Nie mają gdzie podziać energii, więc rozrabiają. A jak śmiecą! Gdzie piją piwo, tam rzucają butelki, chociaż chodzą milicjanci, jednak młodzi irpieńcy nie bardzo się ich boją. A ile zostawiają po sobie wszelkiego rodzaju pudełek, opakowań, łupin! Śmiecą nie tylko młodzi, ale i ci, którzy powinni być dla nich wzorem. Oto stoją na peronie baby, jedzą, czekają na elektryczkę do Korostenia: ledwo przyjechała – porzucały niedojedzone resztki, pudełka, gazety. Jakby tak właśnie trzeba było. Często irpieńcy czepiają się z tyłu elektryczki i jadą tak do Byliczy. Oto dzisiaj sześciu chłopaków i jedna dziewczyna, mają po dwanaście lat, też tak się uczepili z tyłu. Ludzi na peronie jest wielu, jednak nikt nie zwrócił im uwagi, dopóki my nie przybiegliśmy i nie nakrzyczeliśmy na tych młodych ekstremalistów. Zeskoczyli. Zdarzają się na kolei także tragiczne wypadki. Tego lata – dwie śmierci przez nieostrożność. Pogotowie ratunkowe zazwyczaj przyjeżdża natychmiast, głównie z Buczy. Chociaż są i wyjątki, zdarzyło się, że dziewczynie zrobiło się słabo, to na pogotowie czekaliśmy czterdzieści minut. A milicja nigdy się nie spóźnia, 5 minut – i są na miejscu”. Pytamy, czy często ochroniarze łapią gapowiczów. „I to jak często”, – mówią chórem Iwan i Walentyn. Otwierają szafkę, a tam pełno przeterminowanych biletów. „I to jeszcze nie wszystko, worek takich już spaliliśmy”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Miejsce spotkań inteligencji

Jewhen BUKET, zdjęcia autora Irpień zrobił na mnie wrażenie swoją okazałą biblioteką. Mało które miasteczko na Kijowszczyźnie może się pochwalić tak przestronnym i zadbanym pomieszczeniem księgozbioru. W zeszłym roku bibliotekę otwarto po kapitalnym remoncie i dlatego koniecznie chciałem tu znów zajrzeć. — Bibliotekę uważa się dziś za centrum kulturalne miasta Irpień. Obsługujemy ponad 7000 czytelników, z nich 5000 dorosłych. Już od 20 lat działa u nas miejska studia literacka „Debiut”, stale organizujemy masowe imprezy — obchodzimy jubileusze znanych literatów — opowiada dyrektor Irpieńskiego Miejskiego Systemu Bibliotecznego Olena Cyhanenko. — Nasze miasto to kraj literacko-artystyczny, gdzie mieszkało i pracowało wielu znanych ludzi. Mieszka tu także wielu mistrzów sztuki zdobniczo-użytkowej. W bibliotece stale eksponujemy ich prace. W zeszłym roku otwarto Centrum Internetowe, więc nasi czytelnicy mają stały dostęp do cyfrowych bibliotek świata i korzystają ze wszystkich udogodnień światowej sieci informacyjnej. Jednak nie wszystko jest bezchmurne. Oczywiście, pewne problemy są. Tak, w tym roku, zapewne z powodu kryzysu, biblioteka nie miała uzupełnienia literatury, a także do tej pory nie wydzielono zaplanowanych w budżecie miejskim środków na zakończenie remontu dachu. Ale to drobnostki — przekonana jest Olena Jegorівna. Najważniejsze, że jest silny zespół, który przetrwał wszystkie nieszczęścia i pozostał wierny ulubionej sprawie. Większość pracuje już od niejednej dekady. Tak, zastępczyni dyrektora ds. pracy z dziećmi Antonina Nabok pracuje tu już 36 lat. — Nasze lokalne władze zawsze z rozumieniem odnosiły się do spraw bibliotecznych — mówi Antonina Mykołajiwna. — Zawsze otrzymywaliśmy środki na prenumeratę wydawnictw periodycznych, uzupełnialiśmy zbiory, biblioteka uniknęła redukcji etatów. Dziwimy się, gdy słyszymy, że w innych rejonach pracownicy bibliotek są zmuszeni pracować na 0,25 etatu, że latami nie widzą nowych książek… Uwierzcie, u nas jest inaczej. Nas nigdy nie zbywano, ktokolwiek by był u władzy. Nie zdołałem ominąć jeszcze jednego działu miejskiej biblioteki, zwanego izbą regionalną. Jej kierowniczka, Janina Leontiivna, niesłusznie dumna jest z tego, że zgromadziła największą kolekcję książek i rękopisów poświęconych historii Przyirpienia. — Mamy tematyczne teczki poświęcone każdej wybitnej osobie, która kiedyś żyła lub żyje w naszym kraju. To i pisarze, i artyści... Olena Ciganenko opowiada o swojej placówce

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ale musi zająć bardziej godne miejsce w życiu społecznym regionu. Jest tam nad czym pracować, chodzi przede wszystkim o jego rozszerzenie. Jako naukowiec wielokrotnie odwiedzałem bibliotekę miejską. Było mi tam bardzo ciekawie. Wspaniały zespół, wspaniały księgozbiór — około stu tysięcy książek. Mam pomysł, by zbudować w Irpieniu potężne centrum kulturalne. Sądzę, że potencjał miasta daje taką możliwość. WŁADZA NIE NAD REGIONEM, A DLA REGIONU — Jak zamierza Pan prowadzić swoją kampanię wyborczą, dialog z wyborcami, budować relacje z oponentami? — Na tym właśnie polega demokracja, że obywatel musi mieć wybór. Idę do wspólnoty ze swoim programem, zespołem. Proponuję swoją wiedzę, doświadczenie. Jestem za konstruktywnym dialogiem. Staram się nie wdawać w spory z kolegami-kandydatami. Występuję za uczciwą kampanią wyborczą. — Co powie Pan o swoim zespole? — W zespole jest niemało miejscowych fachowców, w tym perspektywiczna młodzież. Chcę wprowadzić do rady miejskiej zespół prawdziwych specjalistów. Co więcej, nie jestem zwolennikiem masowych wymian we władzach. Fachowcy z pewnością będą pracować nadal. Ale jednocześnie jako wojskowy jestem bardzo wymagający wobec kadr. Przede wszystkim dotyczy to przestrzegania praworządności, niedopuszczania choćby najmniejszych przejawów korupcji. Cenię takie ludzkie cechy, jak uczciwość, sprawiedliwość, moralność. ROZGRZEWA OGNISKO RODZINNE I PRZYRODA — Proszę opowiedzieć o swojej rodzinie. — Najpierw o rodzicach. Oboje są niepełnosprawni. Tata bez obu nóg, ma niepełnosprawność I grupy, mama — niepełnosprawność II grupy. Bliski jest mi ból i cierpienie ludzi, których stan zdrowia ogranicza ich możliwości życiowe. Wszyscy oni potrzebują uwagi i pomocy władz. Moja żona Maryna — podpułkownik SBU, kandydat nauk prawnych, docent, zajmuje się działalnością naukowo-pedagogiczną. Oprócz prawniczego, ma wykształcenie filologa. Kończy badania do rozprawy doktorskiej. Oboje jesteśmy z Zakarpacia. Służyliśmy w wielu garnizonach wojskowych byłego ZSRR. Na początku lat 90. wróciliśmy na Ukrainę. Mamy dwóch synów. Andrij poszedł śladami rodziców — jest prawnikiem. Młodszy Wiktor studiuje na V roku Kijowskiego Uniwersytetu Technicznego „KPI”. — Często bywa Pan w rodzinnych stronach? — U nas, czterech braci, jest taka tradycja: gdziekolwiek byśmy mieszkali, co roku razem z żonami, dziećmi przyjeżdżamy do rodzinnego domu. — Jakie są Pana zainteresowania? — Działalność naukowa. Swoją drogą, moja rozprawa doktorska dotyczyła właśnie kwestii o charakterze zarządczym — kierowania dużymi zespołami, służbami. — Co preferuje Pan w wolnym czasie? — Sport, kontakt z przyrodą. Kocham nasz wspaniały region irpieński. Zajmuję się kwestiami turystyki ekologicznej i chciałbym, aby ona tutaj aktywnie się rozwijała. — Co czytają ukraińscy generałowie? — Bardzo lubię twórczość Iwana Franki. Niejednokrotnie bywałem w jego rodzinnych stronach. Rozmawiał Petro ANTONENKO Zdjęcia Olesia Dmytrenki idą do władzy, aby bronić praw każdego i wszystkich mieszkańców. Czego najbardziej brakuje irpieńcom? Bezpieczeństwa i ochrony — człowieka, wspólnoty, środowiska naturalnego, zapewnienia kompleksowego rozwoju, godnego poziomu życia, aktywnego rozwoju sportu oraz dziedzictwa historyczno-kulturowego. Dzieci i starcy, młodzież i weterani muszą żyć tak, aby błogosławiony irpieński kraj rzeczywiście był ukraińskim Parnasem. Wtedy uśmiechnie się tajemniczy biały sfinks i jesienne słońce zagra w szybach starego domku — przeszłość i teraźniejszość zejdą się w przyszłości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

W KIERUNKU KULTURY: «BEZPIECZEŃSTWO TO GODNE ŻYCIE, CHRONIONE I DOBROBYT» Ukraiński generał, który wie, czym jest sfera zarządzania, dyscyplina i porządek

JAK STWORZYĆ TERYTORIUM BEZPIECZNEGO ŻYCIA? — Wiktorze Pietrowiczu, czy jest Pan już od dawna swój w rejonie Irpienia? — Tak, mieszkam na Kijowszczyźnie już ponad 15 lat. Ostatnie lata — tutaj, na ziemi irpieńskiej. — Wojskowi, zanim zadadzą pytanie „Jak działać?”, muszą odpowiedzieć na pytanie „Co się dzieje?”. Czyli określa się pełny obraz terenu, sytuacji. Czy ma Pan już pełny obraz tego, jaki jest obecnie Irpień? — Tak. Wszystkie bolesne problemy regionu Irpienia są odzwierciedlone w moim programie wyborczym. — Na pierwszy plan wysunął Pan „Bezpieczeństwo i ochronę człowieka”. Najwyraźniej nie wszystko jest tu w porządku? — Bezpieczeństwo to bardzo szerokie pojęcie. Chodzi o ochronę człowieka, państwa. To gwarancja, że człowiek będzie miał pracę, godne zarobki, emeryturę. I oczywiście jest to osobiste bezpieczeństwo obywateli. Jest wiele pytań do działalności organów ścigania w regionie. Panuje tu bardzo niełatwa sytuacja kryminogenna, więc ludzie mają słuszne pretensje do władz. — Jeszcze jeden ważny rozdział programu: „Bezpieczeństwo środowiska naturalnego”, w szczególności zaprzestanie niszczenia lasu? — Przykro, że w tym wspaniałym kraju tak bezkarnie niszczone są lasy, zanieczyszczane rzeki i jeziora. Co więcej, są to naprawdę tereny chronione, które potrzebują troskliwego gospodarza. — Kwestie gruntowe, budownictwo — to jeden z najtrudniejszych problemów władz lokalnych. — Przede wszystkim przeprowadzimy pełną rewizję, będziemy szukać odpowiedzi na pytania: kto i na jakich podstawach otrzymał tu ziemię oraz jak ją wykorzystuje? Być może w niektórych przypadkach konieczny będzie przegląd decyzji władz lokalnych, podjętych nie na korzyść wspólnoty. A zwłaszcza tam, gdzie graniczyło to z naruszeniem prawa, z kryminałem. — Będzie Pan żądał przez sąd zwrotu takich działek wspólnocie miasta? — To skomplikowany proces, ale kontrola nad wykorzystaniem ziemi będzie surowa. — „Bezpieczeństwo wspólnoty” — to kolejna pozycja programu. Traktuje Pan to bezpieczeństwo jako realny samorząd. Co kryje się za Pana propozycją „stworzenia profilowych rad społecznych”? — Powiem o mojej wizji samorządu lokalnego: to delegowanie przez obywateli ochrony swojego bezpieczeństwa wybranemu przez nich kierownikowi. Co do rad? Widzę je jako organ doradczy przy burmistrzu miasta. Ich zadaniem jest analizowanie problemów wspólnoty, proponowanie władzom sposobów rozwiązania. Jest z kogo je formować: to przede wszystkim organizacje społeczne, których w mieście jest ponad sto, czyli obywatele nie pozostaną na uboczu rozwiązywania ważnych kwestii. „MINIMALNE PRZETRWANIE” CZY GODNA EGZYSTENCJA? — Bez wątpienia rozdział programu „Zapewnienie godnego poziomu życia” dotyczy niemal każdego mieszkańca, ponieważ chodzi o codzienne potrzeby życiowe. — Weźmy choćby obsługę medyczną. Tak się złożyło, że szpital miejski w Irpieniu jest położony w Buczy. Oczywiście mieszkańcy Irpienia jadą tam na leczenie. Ale proszę przyznać, że niedogodności nie brakuje: odległość do szpitala, aspekty prawne, w szczególności związane z finansowaniem szpitala, który musi obsługiwać także mieszkańców innych miast. Dobrze, że w Irpieniu właśnie otwarto nowo wybudowaną przychodnię, ale nie działa, ponieważ instalowane jest wyposażenie. Ogólnie rzecz biorąc, trzeba podnosić kwestię stworzenia potężnej infrastruktury medycznej. Tutaj nie obejdzie się bez pomocy państwa. A póki co warto szukać porozumienia między władzami lokalnymi obu miast — Irpienia i Buczy. — Porozmawiajmy o Pana wyborcach. Przede wszystkim o kategoriach wymagających szczególnego wsparcia państwa — weteranach i młodzieży. — Mieszka u nas prawie 20 tysięcy weteranów. To byli wojskowi, urzędnicy państwowi, pracownicy sfery socjalnej. Znaczna część to byli pracownicy przedsiębiorstw przemysłowych. Dobrze wiem, jak żyją dzisiaj. Większość ma niską emeryturę, w zasadzie przetrwają. — W jaki sposób władze lokalne mogą i powinny wesprzeć tych ludzi? — Przede wszystkim przestrzegać ustawodawstwa. Na przykład ustawa wyraźnie przewiduje pomoc dla inwalidów w kwestiach remontu mieszkań. Czy to jest realizowane? Istnieją ustalone ustawowo ulgi dla weteranów, dzieci wojny i trzeba je zapewnić. — Oprócz zabezpieczenia państwowego, proponuje Pan także pomoc adresową dla weteranów od prywatnego biznesu, a także pomoc wolontariacką młodzieży. — Chcę zaapelować do prywatnego biznesu. A do organizacji młodzieżowych zwracam się z apelem o opiekę nad weteranami. Tylko w Irpieniu jest ponad 15 tysięcy studentów. Uważam, że warto znacznie aktywniej angażować młodzież w życie społeczne, akcje kulturalne i oświatowe. To poprawiłoby sytuację także w środowisku młodzieżowym. — Ma Pan na myśli kwestie porządku publicznego? — Tak. Tutaj panuje niełatwa sytuacja kryminogenna. Dlatego trzeba mówić także o zatrudnieniu młodzieży, gdyż wielu z nich pracuje w Kijowie. Brak miejsc pracy, brak odpowiedniej infrastruktury produkcyjnej. Albo taki problem, jak zapewnienie młodzieży mieszkań. Proponuję stworzyć Młodzieżowy Fundusz Rozwoju Społecznego. — A gdzie znaleźć pracę dla absolwentów placówek edukacyjnych? — Radykalnym rozwiązaniem jest tworzenie nowych miejsc pracy. Tutaj uczą się studenci z wielu obwodów Ukrainy i oni, otrzymawszy dyplomy, będą wracać do domu. Ale trzeba zaproponować pracę tym, którzy zostaną tutaj. Nie zapominajmy, że są tu wspaniałe miejsca do wypoczynku i uzdrowiska, dlatego wiele miejsc pracy warto tworzyć właśnie w tej sferze. — A jak rozwijać kulturę, edukację? — To błogosławiony kraj, warto wspomnieć choćby słynny Dom Twórczości Pisarzy, przebogatą historię regionu Irpienia. Znowu myślę o młodzieży. Przeszłość, historia powinny służyć wychowaniu młodzieży, angażowaniu ich w twórczość. Oczywiście bywałem w Muzeum Irpieńskim. Jest ciekawe, potrzebne. Lubow HOŁOTA ...Zostawiwszy za plecami jeden z bogatych irpieńskich sklepów, leży w centrum Irpienia rzeźbiony sfinks i patrzy kamiennymi oczami przez drogę — tam za płotem chowa się stary, z początku ubiegłego stulecia domek z rzeźbionymi drewnianymi okiennicami. To nowe miasto spogląda na stare, ale zazwyczaj zabiegani przechodnie nie mają czasu się zatrzymać i zastanowić nad tymi zmianami, które zaszły i które jeszcze są przed nami. Powiedzmy, zachciało się naszej grupie dziennikarskiej kupić na podarunek coś tak niepowtarzalnie irpieńskiego. Istnieje jeszcze jagotyńskie mleko. Trypolski chleb. Ochotiwskie masło. Berdyczowska kiełbasa... Słowem, zrozumieliście mnie. I poszliśmy wszyscy na bazar, oglądając, co tam jest na straganach, ladach, za okienkami kiosków... Znaleźliśmy chleb z 12. kijowskiej piekarni, kiełbasę z Charkowa, jabłka z Horenycz, grzyby z Teterewa. A irpieńskiego towaru nie było. Spotkaliśmy wielu ludzi — piękni ludzie, mądrzy, życzliwi. Od razu zrozumieli, o co ich pytamy, szukając irpieńskich podarunków. Mówią nam: „W Irpieniu przemysł lekki nie działa. Najwyraźniej władze lokalne nie zachęcają biznesu, Poznajcie: Wiktora Mikulina. Przedstawiamy go wam nie tylko dlatego, że trwa kampania wyborcza, a Wiktor Petrowycz kandyduje na stanowisko mera Irpienia (to cały podstołeczny konglomerat: podlegają radzie miejskiej także Worzel, Hostomel i Kociubińskie). Wojskowy, prawnik, oficer — nie przywykł chować się za czyjeś plecy, jak niektórzy z kandydatów, którzy prężą się na billboardach „przy wsparciu”, pod patronatem takich a takich znanych polityków, jakby służyli za ich adiutantów. Wiktor Mikulin natomiast przeciwnie — idzie na wybory ze swoim potężnym zespołem specjalistów. Razem z nim są kandydaci na radnych rady miejskiej, którzy zostali wystawieni przez partię Jednolite Centrum we wszystkich okręgach Irpienia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

KOMU WSMIECHNIE SIĘ SFINKS?

który działałby na lokalny produkt, bo do jego stworzenia potrzebne są i zachęty, i zezwolenie, i wsparcie. Dlatego rozwiązać tę kwestię — stworzyć konkurencyjny towar — sami ludzie nie są w stanie”. Inny, Wasyl Wasylowycz, dodał: „A jak przeciwstawić się procesom globalnym? Lokalne władze nie mogły na nie wpłynąć. Miejsca pracy zostały utracone”. A Tetiana, która sprzedaje krajowe jabłka, roześmiała się: „W Irpieniu hoduje się tylko mieszkania na sprzedaż”… Oczywiście, nie tylko. Irpień to miasto młodych. Uczy się tu kilka tysięcy studentów — ci ludzie są zdolni wsławić Irpień twórczo, kreatywnie — w nauce, kulturze, sporcie. W Irpieniu rodzą się dzieci i są rodziny, w których od kilku pokoleń żyją rdzenni mieszkańcy. Oto hodowczyni kwiatów, Ljubow Ołeksijiwna — siedzi przy wejściu, otoczona wspaniałymi jesiennymi chryzantemami różnych kolorów, chętnie gratuluje każdego narodzin i każdego wesela: „I dzieci, i wnuki mieszkają w Irpieniu. Córki się wykształciły, wyszły za mąż, znalazły tu pracę. Jedna pracuje w akademii podatkowej, druga wraz z mężem prowadzi mały biznes. Troje wnuków dorasta. Chcielibyśmy, żeby oni tu dorośli, wykształcili się, znaleźli pracę. Kochamy nasze rodzinne miasto i chcemy, żeby stawało się lepsze. Dlatego będziemy głosować na człowieka, który tego samego pragnie”. Tak. Życie trwa i jest skierowane w przyszłość. Zżyć się, połączyć z Irpieniem, przyjąć jego bóle jak własne i nie szczędzić sił, rozumu, duszy, aby ta duchowa aura wzbogacała się porządkiem i dobrobytem. Wyborcy Irpienia dobrze rozumieją, że nie wszyscy kandydaci na stanowisko miejskiego głowy służą im i Ukrainie. Choćby zaostrzona walka między protegowanymi wiele mówi: nie rywalizacja programów, zespołów i doświadczenia, lecz presja siły i bezczelności, a nawet działania sprzeczne z prawem. Spośród setek billboardów był tylko jeden, który przedstawiał irpieńczykom Wiktora Petrowycza Mikulina, nr 10 na liście kandydatów. Za białego dnia 19 października nieznana grupa ludzi przyjechała dźwigiem i zdemontowała ten billboard. Taką demokrację i porządek niosą w sobie i ze sobą ci, którzy obiecują uszczęśliwić całe miasto. Bo chcą władzy nad regionem, a nie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

ПЕРША УКРАЇНСЬКА ПРАВОСЛАВНА ЦЕРКВА НА БУКОВИНІ

У жовтні мешканці села Мамаївці, що на Буковині, відзначили відразу три ювілеї: 430-річчя з часу першої письмової згадки про село, 100 років із часу побудови й освячення Свято-Покровської церкви та двадцять років, як парафія відділилася від Церкви Московської і стала першою Українською Православною Церквою на Буковині. З цієї нагоди із пасторським візитом відвідав село святійший Патріарх Київський і всієї Руси-України Філарет. Від імені ВО “Свобода” Назар Горук подарував Патріархові копію Синайської ікони Ісуса Христа, а Мамаївській церкві презентував прекрасну ікону Різдва Пресвятої Богородиці”. НАЗВА СЕЛА ТАЇТЬСЯ В ЛЕГЕНДАХ За словами старожилів, назва їхнього села овіяна легендами. І їх чимало… За однією з них, село названо на честь землевласника Мамаєскула. Натомість, інші легенди розповідають, що назва походить від імені жінки з Галичини на ім’я Маманна, яка свого часу оселилася в тамтешньому монастирі. Існує також значно прозаїчніша легенда про немовля, якого з поля намагався віднести до свого гнізда велетенський орел. Кажуть, перелякане дитинча так голосно плакало і кликало: “Мамо, мамо!”, що село стали називати Мамаївці. Побутує легенда, за якою назва села пішла від імені Мамай. Проте й тут дві версії: чи то постать легендарного козака Мамая, адже, як відомо, запорожці не раз проходили цими землями, чи — хана Мамая, який начебто дійшов зі своєю ордою аж до самого Пруту і зупинявся тут перед тим, як перетинати Карпатські гори, щоб підкорити Західну Європу. Чи був тут його табір — сказати важко. Але звернувши увагу на дату заснування села, ймовірніше, що це могли бути лише нащадки хана. А ось гетьман Пилип Орлик тут справді був проїздом 1722 року, про що він написав у щоденнику: “Стали ми на попас за милю від перевозу, у селі Мамаївцях, яке належить до скитського монастиря, де в монастирському дворі у тамтешніх отців, з’їли обід”. За життя часто навідувався до села і Юрій Федькович. Під враженням від поїздок він написав одну зі своїх ранніх робіт — драму “Так вам треба”. Оскільки село стояло край битого Берладського шляху, то за словами настоятеля Свято-Покровського храму протоієрея Іоана Чокалюка, у нашому селі в монастирському дворі з отцями обідав не тільки гетьман Пилип Орлик, дещо пізніше у Мамаївцях побував також король Австро- Угорщини Фердинанд І. Йому сподобалися тутешні краї та мешканці у святковому білому вбранні. Він звелів збудувати тут церкву-кам’яницю. Частину коштів виділили з австрійської державної скарбниці, частину — зібрали мешканці села. Аби зібрати достатньо коштів, люди спродували ділянки лісу. Церкву за проектом Франца Косинського спорудили 1906 року, а коли 1910-го Покровська церква була готова, з Відня привезли для неї дзвони. Храм виокремлювався з-поміж інших оригінальною архітектурою та багатим мистецьким інтер’єром. Монарх (щоб ніхто не сумнівався у королівській щедрості) виділив кошти, а італійські митці зробили для церкви вітражі, з яких вціліла донині лише частина. Решту знищили атеїсти. А тоді церкву освятили й видали грамоту, датовану 26 жовтня (8 листопада) 1910 року. Під час комуністичного свавілля цей документ було втрачено. І тільки 2008-го його віднайшов і повернув церкві Володимир Грозинський. МАМАЇВЦІ ВІРЯТЬ У БОГА Згадки про найпершу — церкву Івана Хрестителя — датуються ще 1773 роком. У тій частині Мамаївців, яка раніше іменувалася Старосіллям, ліворуч дороги та поруч із новою кам’яною церквою розташований невеликий дерев’яний храм, пофарбований у зелений колір, дах і піддашшя — оббито бляхою. Це і є Іванівська церква, побудована 1863 року (за іншими даними — 1773-го), яка набула сучасного вигляду після нещодавньої реставрації. Нечастий випадок для цих місць: храм не весь оббитий бляхою, а лише його дах. Хоча зрозуміти, навіщо стіни церкви пофарбовані в зелений, також непросто. Церква тридольна, одноверха, з маленькою восьми- Історична довідка Мамаївці — велике і славне село, історія якого сягає глибокої давнини. Перше поселення тут виникло ще на початку нашої ери, а за часів княжої Русі воно вже було великим селищем. І природно, що 1963 року під час розкопок на території села науковці виявляли знахідки часів Трипілля та Київської Русі. Перша згадка про село датується 1580 роком. Кінець ХVІІІ — початок ХІХ ст. поділив Мамаївці на дві частини: Нові і Старі Мамаївці. Відомо, що в Нових Мамаївцях, існувало два монастирі, які були філіями Манявського (Великого) Скиту. У радянську епоху Старі і Нові Мамаївці перейменували на Старосілля і Новосілку, а вже як цілісний населений пункт Мамаївці відродилися в перший рік незалежності України. І сьогодні Мамаївці, що розкинулися на лівому березі Пруту за 10 кілометрів від Чернівців, чи не найбагатше село Буковини. Церква Івана Хрестителя, побудована 1863 року гранною банею, що виростає з четверика нави. Хори старенької церкви стали першими підмостками для великого майбутнього українського співака, академіка Академії мистецтв України, головного режисера Національного академічного театру опери та балету імені Т. Шевченка, професора Музичної академії ім. П. Чайковського Дмитра Гнатюка. Саме в цій церкві у 30-х роках минулого століття у місцевого священика, який любив музику і грав на скрипці, Дмитро брав перші уроки музики, вивчав нотну грамоту, вчився співати. З часом вирішили збудувати у селі новий храм. 1996 року поруч із дерев’яною церквою звели великий мурований храм, який також освячено на ім’я Івана Хрестителя. “ГРОМАДА “ВИБОРОЛА” ЦЕРКВУ” За словами настоятеля храму протоієрея Іоана Чокалюка, з приходом на Буковину радянської влади 1940 року для церкви настали важкі часи. Її майно та землі відійшли у державну власність. А влітку 1962 року Покровську церкву закрили (до слова, до 1974 р. у краї припинили богослужіння в 149 храмах). Зробили це без зборів громади. Спочатку в церковному приміщенні був склад, де зберігали… добрива. Відтак, коли через бездоглядність приміщення почало занепадати, а дах протікати, з ініціативи голови місцевого колгоспу Д. Стасюка церкву перекрили. З храму вивезли “склад”, провели опалення й відкрили на початку 80-х років перший у краї Музей історії релігії та атеїзму. Але прихожани мали надію на відродження діяльності святині. Коли залунали слова про демократію, селяни стрепенулися: “А наша церква? Годі їй стояти зачиненою!”. Перебіг тих подій закарбувала у своїх оповіданнях Зірка Мензатюк: “Вони прилаштували ікони на зачинених дверях і у дворі, Поруч з дерев’яною церквою 1996 року збудо= вано новий великий мурований храм Івана Хрестителя просто неба почали молитися. Допоки сільські посланці оббивали високі пороги, вдень і вночі не залишали церкву. Довго можна описувати всі поневіряння, крізь які довелося пройти. Лише до Москви їздили одинадцять разів. А одного дня церкву оточила міліція з вівчарками та з гучномовцями. Люди подумали, що настав судний день. І були готові на все: стріляйте нас, бо доки живі, ми звідси не підемо! Всі, хто був, поставали на коліна перед церковними дверима, молились та плакали. “Таке нам поробилося, — згадують жінки, — що якби й направду стріляли — не пішли б! Тільки час був уже не той, щоб розстрілювати ціле село. Дяка Богові, не сталінський!” І зусилля громади були успішними. Мабуть, мало кому з читачів дата 24 листопада 1988 року про щось говорить. А ось усі мешканці Мамаївців її пам’ятають. Того світлого дня селяни знову увійшли до Божого Храму. Прибрали, упорядкували й заново освятили. Саме з того дня почалася нова сторінка в історії Свято-Покровської церкви. Таке було свято! Бо повіяло провесінню, свіжим вітром надії: відкрилася на Буковині перша церква після стількох років гонінь. Невдовзі, 10 червня 1990 року, наша церква першою на Буковині відділилася від Московського Патріархату. “Свято-Покровська церква — перша на Буковині, яку 1988 року відкрили після комуністичного терору, — наголошує настоятель храму протоієрей Іоан Чокалюк. — А коли вона відокремилася від Російської Православної Церкви і стала Українською — це було нелегко, ба, важче, ніж відкритися після комуністичного режиму. Адже тепер церкві довелося “боротися” не лише проти держави, а й проти Російської Церкви. Цього року виповнюється сто років із часу побудови й освячення Свято-Покровського храму та двадцять років, як наша парафія, відділившись від Церкви Московської, стала першою Українською Православною Свято=Покровська церква Настоятель Свято=Покровського храму протоієрей Іоан Чокалюк Церквою на Буковині”. Сотні парафіян і гостей із навколишніх сіл і Чернівців прибули в ці святкові дні до Мамаївців. Символічно, що саме цей храм у ювілейні дні відвідав святійший Патріарх Київський і всієї Руси-України Філарет, якого віряни зустріли біля храму хлібом-сіллю. Духівники кажуть — Мамаївська парафія подала приклад віри довкола ідеї об’єднання Української Православної Церкви. Патріарх Філарет відслужив Божественну літургію у Свято-Покровському храмі з нагоди святкування 100-річчя з моменту відкриття і освячення храму та 430-річчя першої писемної згадки про село Мамаївці. Під час літургії Патріарх Філарет виголосив проповідь, у якій привітав мамаївців зі славними ювілеями: “Дорогі браття і сестри, дорогі мамаївці, вітаю вас зі 100-річчям побудови Покровського храму. Водночас вітаю вас із перемогою у Другій світовій війні та Великій Вітчизняній, бо поруч із храмом розташовано пам’ятник воїнам, які поклали життя за визволення нашого народу, України від фашистів. Ми молимося постійно за упокоєння їхніх душ, бо вони загинули за нашу свободу. Тому те, про що вони подбали, ми повинні оберігати як дар Божий. Радянський Союз розпався, а Україна постала. Це теж дар Божий. І тепер нам треба це берегти і нікому не віддавати. Бо від цього залежатиме наше життя — чи рабське, чи вільне. А українці люблять свободу. І тому ми дуже щасливі та дякуємо Богу, що живемо у незалежній Україні. І будемо робити все, щоби зберегти цей дар Божий — нашу незалежність”. Мамаївці за час свого існування бачили чимало неординарних релігійних і політичних постатей, завжди були у вирі найголовніших подій просвітницького, духовнокультурного й політичного життя, шанували православну віру, духовну чистоту й патріотизм. Такими мамаївці залишаються й нині. І як тут не згадати рядки з оповідання Зірки Мензатюк: “…А коли б усі-всі села, всі громадяни в Україні були такими сильними духом, як мамаївці? Без сумніву, не знали б у світі держави, дужчої за Україну!” Підготувала Марія ВИШНЕВСЬКА, м. Чернівці Назар Горук дарує Патріарху копію Синайської ікони Ісуса Христа
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...ego Rozstrzelanego Odrodzenia, przecież były?” „W archiwach — odpowiedział muzealnik — tam jest ich miejsce”. Zrozumiałe, że nikt i nigdy już ich nie zobaczy. Eksponaty znikają, powierzchnie muzealne się kurczą. We wszystkim odczuwa się dążenie do wyparcia z pamięci tych tragicznych wydarzeń. I oczywiście, kulturalne stowarzyszenie ukraińskiej społeczności Karelii „Kalina” nie jest w stanie przeciwstawić się tej „wielkomocarstwowej tendencji”. Jak to wszystko przypomina efemeryczny masowy rozstrzał strajkujących z nieśmiertelnej powieści Marqueza „Sto lat samotności”: tysiące ludzi rozstrzelano, równiutko ułożono w otwartych wagonach rzędami i wywieziono nie wiadomo dokąd, a rano — o cudzie! — nikt nie potrafił niczego sobie przypomnieć. Obecnie kierownictwo państwowe Niemiec oficjalnie przeprasza za zbrodnie faszystów podczas drugiej wojny światowej, dźwigając na sobie ciężką winę poprzednich pokoleń. W, że tak powiem, innym ciągu znaczeniowym polscy mężowie stanu wyrażają swój ból z powodu faszystowskich rozpraw nad Żydami w Polsce, ukraińscy — deklarują poczucie wstydu za Babi Jar. Zapewne tak musi być — przecież śmiertelnym grzechem zbezczeszczono twoją ziemię. Jednak od Rosji nie słychać wyrzutów sumienia — zbyt twardy, hartowany stuleciami, jej wielkomocarstwowy duch nie zna wyrzutów sumienia. A niezdolność do skruchy — laska dla niewidomego — ile byś nie stukał w drogę, nie zaprowadzi ona do świątyni. * * * Dziś rejsy na Sołowki to bardzo dochodowa część turystycznego biznesu. Każdego dnia do ich skalistych brzegów przybijają śnieżnobiałe statki wycieczkowe z turystami, tak samo jak 70 lat temu, płosząc ptaki sygnałami syren. Czy zdają sobie sprawę, na jaką ziemię postawili stopy? Straszliwą historię z Sandarmochu przywieźli ze sobą uczestnicy wyprawy. W grupie wycieczkowej pewna dziewczyna śmiała się tak głośno, że zwrócono jej uwagę — nie wypada! I nagle potknęła się w bok, zahaczywszy o… ludzką czaszkę. Dziewczyna cofnęła się gwałtownie i odskoczyła w bok. Szeroko rozwarte z przerażenia oczy były bardziej wymowne niż krzyk o pomoc. Aż do odjazdu nie odzyskała przytomności. Kto wie, może przez całe życie ta dziewczyna nosiła w sobie cząstkę grozy, która stała się drugim magnetycznym polem Wysp Sołowieckich. Na prezentacji książki Antoniny Listopad „Sołowki” zapalono, jak należy, świece i w modlitwie wspomniano niewinnie zamordowanych. A jaki emocjonalny szczyt osiągnęła ta uroczystość, gdy zaproponowano, by podnieśli ręce wszyscy ci, których krewni wpadli w krwawy młyn stalinowskich represji — w górę wzniósł się las rąk!.. W tej chwili czuło się, jak jeden wspólny skurcz ściska gardło… Tak, ta piekielna pamięć wciąż żyje w nas, wciąż boli i wre, i nie ma na świecie takiej siły, która by ją wytrawiła. A niech dzisiejsi gospodarze sytuacji politycznej, „zwolennicy jednej koncepcji historycznej przeszłości”, którzy usłużnie, niczym ostatni lokaje, spieszą wyrwać z historii Ukrainy krwawe karty rycerskiej śmierci bohaterów Kruty, strzelców siczowych, czy rozstrzelanego w ciemnych lasach Sandarmochu ukraińskiego Odrodzenia — spojrzą w oczy tym ludziom. Sądzę, że by się cofnęli.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

«DUSZA MOJA PEŁNA ŁEZ PO SAME OCZY…»

Maria KUCZERENKO Zabitym synom twoim I wszystkim tym, Którzy będą zabici, Ażeby powstać w nieśmiertelnym micie, Wszystkim Im — Hosanna! Jewhen Płużnyk Nikt nie jest w stanie powiedzieć, od jakiego słowa pochodzi nazwa tych przerażających, z omszałymi głazami i ostrymi, przenikliwymi wiatrami wysp, które, jak pisał Aleksander Sołżenicyn, „bez nas podniosły się z morza i bez nas napełniły się dwustoma rybnymi jeziorami…” Może od sol — jeden, samotny, a może od soil — dusza. Lecz w końcu… Czyż te łaty lądu, rozrzucone w ciemnych wodach Morza Białego, nie stały się ostatnim przytułkiem dla ludzkich dusz? A dusza w wieczności jest samotna… „Kiedy pisałam «Sołowki», cały czas wydawało mi się — wyznała na prezentacji swojej książki Antonina Łystopad — że ktoś prowadzi moją rękę, że ktoś szepcze mi słowa, one jakoś same z siebie układały się w wersy. Wiedziałam, byłam przekonana, że muszę wymodlić te dusze niewinnie zabitych”. To była ukraińska elita, „sól ziemi”, która „nie zasługiwała na zaufanie” „wielkiego wodza narodów”, a dlatego on wyznaczył jej los z góry. Wraz z jej zniszczeniem wyczerpały się duchowe siły całego etnosu i zaczął się nieodwracalny proces wygasania. Choć, być może, nieco wolniej niż tajemniczej cywilizacji kreteńskiej, która w pośpiechu opuszczała swoje miasta wieczności, czy nie mniej tajemniczej kultury etruskiej. Przerażające i absurdalne współbrzmienie Ukraińskie Sołowki ma wszelkie podstawy, by wejść do światowej — a nie tylko ukraińskiej — historii największych ludzkich tragedii, ponieważ jedna trzecia „obozowego pyłu” SŁON-u (Sołowieckich Łagrów Specjalnego Przeznaczenia) to Ukraińcy! Jeśli pod koniec 1923 roku na Sołowkach było 2,5 tysiąca więźniów, to w 1928 roku — 22 tysiące(!). Wszystkie, w tamtym czasie jeszcze całe, niespalone cele klasztorne, cerkwie, pomieszczenia kultowe stały się miejscem uwięzienia tych nieszczęśników, którzy mieli nieostrożność urodzić się w „wielkiej i nieogarnionej”. Ale prawdziwe piekło było przed nimi. Tylko w ciągu czterech dni 1937 roku — 27 października, 1, 2, 3 listopada — w południowej części Karelii, w uroczysku Sandarmoch, na cześć 20. rocznicy rewolucji październikowej rozstrzelano cały drugi etap — 1111 (jaka dziwna, mistyczna cyfra!) więźniów, a z nich — około 300 Ukraińców. Zbyt długa jest lista tego ukraińskiego martyrologium: dramaturg Mykoła Kulisz, poeta-neoklasyk, człowiek encyklopedycznej wiedzy Mykoła Zerow, twórca teatru „Berezil” Łeś Kurbas, minister oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej Anton Kruszelnycki z synami Ostapem i Bohdanem, akademik-historyk Matwij Jaworski, profesor Serhij Hruszewski, pisarze Wałerian Pidmohylny, Mychajło Jałowy, Hryhorij Epik, Marko Worony, Wałerian Poliszczuk, Myrosław Irczan… W książce Antoniny Łystopad jest ich tylko dwunastu — przez analogię do dwunastu apostołów… Jednak: W rzeczywistości oni nie są apostołami — Apostolska tylko w nich śmierć… — rozważa w swojej książce pisarka. Choć czy wszyscy apostołowie mieli tak straszną męczeńską śmierć? W ciągu pięciu dni stworzone we wszystkich republikach radzieckich „trójki”, kierując się leninowską wytyczną „być wzorowo bezlitosnymi, rozstrzeliwać nikogo nie pytając i nie dopuszczając idiotycznej biurokracji”, zebrały swoje ofiary w rekordowo krótkim terminie. Dzień i noc, rozganiając swoimi przerażającymi sygnałowymi syrenami sołowieckie ptaki, przybywały do wysp parowce i barki o wymownych nazwach — „Nadieżda”, „Nowyje Sołowki”, „Klara Cetkin” czy skradziony sołowieckim mnichom „Gleb Bokij”, nazwany na cześć jednego z katów-enkawudzistów. Ich ładownie były tak upchnięte ludźmi, że w drodze na Sołowki część więźniów stawała się pożywieniem dla rekinów. Reszta na zawsze miała stać się częścią tej piekielnej, zanurzonej w gęstych mgłach okolicy, przechodząc przedtem swoją drogę na Golgotę (realna nazwa sołowieckiej góry) — drogę nieludzkich mąk, niesłychanych upokorzeń, przeznaczonych do wyciśnięcia do okrucha z człowieka wszystkiego, co ludzkie. Nikt już dokładnie nie powie, który właśnie statek stał się dla kwiatu ukraińskiego narodu radzieckim „Titanikiem” — ciemne, nieprzeniknione wody Morza Białego na zawsze zamknęły się nad całym pokładem ukraińskiej kultury duchowej, i tej pustki tak i nie udało się już nigdy wypełnić. „Nie mogłam powstrzymać łez, kiedy czytałam «Sołowki» — ze szczerym wzruszeniem powiedziała na prezentacji książki Antoniny Łystopad znana dziennikarka Ukraińskiego Radia, prowadząca wieczór Emma Babczuk. — Ściskało w gardle, kiedy czytałam o ukraińskim alfabecie Hryhorija Epika, który pisał synowi na tym ostatnim w swoim życiu przystanku. Żadne męki — ani duchowe, ani fizyczne, — które, zdawałoby się, już miały przemienić człowieka w głuchą na cały świat marionetkę, nie zdołały wyprzeć z duszy ani Ukrainy, ani świętej ojcowskiej miłości. «Zapamiętaj, synu: „U” — to Ukraina, a „Sz” — to Szewczenko». Lecz czy znajdzie oddźwięk to tragiczne przesłanie w przyszłość?.. Książka Antoniny Łystopad — to Księga-requiem nie za jednym pokoleniem ukraińskości, a może i za całym etnosem, przez wieki uporczywie niszczonym przez politykę imperialną, jakiegokolwiek zabarwienia by ona nie nabierała. Pisarka wspomina: do tej doliny bólu już dawno ciągnęła ją jakaś niezgłębiona siła. Czy nie dlatego, że w dzieciństwie geografię poznawała przez Magadan, Komi, Ajkeno — miejsca przebywania bliskich. Pragnęła sama wszystko to zobaczyć-usłyszeć, ogarnąć sercem. Kiedy wreszcie spełniło się marzenie, by pobyć z ukraińską ekspedycją na Sołowkach (aż dwukrotnie — w 2003 i 2008 roku), to wszystkich dziwiła: cały czas odosabniała się, była zdystansowana, chodziła, zanurzona w swoich myślach… I nieustannie się modliła… Pierwszą część swojej powieści wierszowanej napisała w trzy miesiące, potem praca nad książką rozciągnęła się na długie sześć lat. Można tylko na chwilę wyobrazić sobie, jakiego szalonego napięcia rozumu i duszy wymagał ten utwór! „Dusza moja pełna łez po same oczy”, — chciałoby się powiedzieć słowami Iwana Dracza o tej epopei. Niedawno w Narodowym Związku Pisarzy na prezentacji książki Antoniny Łystopad „Sołowki” zapalono świece na znak wielkiego Smutku za wszystkimi zginionymi na tych piekielnych wyspach Ukraińcami. To nie po prostu wierszowana epopeja na ponad 500 stron (!) — to Księga-requiem, Księga-pamięć, długa na ponad 500-letnią historię krwawych rozpraw z Ukrainą — dlatego już i nie wydaje nam się tak dziwne połączenie słów „Ukraińskie Sołowki”. I oto wyjdą ponurzy i powiedzą: — My Nie chcieliśmy, żeby prawdę naszą Wyciągali z ciemności! Jewhen Płużnyk Uczestnicy dwóch ukraińskich ekspedycji z bólem dzielili się na prezentacji swoimi wrażeniami, wyniesionymi z dwóch podróży. I ślepy nie mógł nie zauważyć rażących zmian, które zaszły w ciągu tych pięciu lat. Zarastają Sandormoch — miejsce rozstrzelania Ukraińskiego Odrodzenia trawą zapomnienia mgliste wyspy sołowieckie. Rozrastają się na kościach ludzkich, na krwi niewinnie zabitych mury klasztorne, zgrabne, pobielone. Duchowieństwo z roku na rok odbiera przestrzeń Pamięci — niby nic nie było, przywidziało się, przyśniło. A Pamięć, jakby ją urokami obłożono, wciąż po świecie marnieje, wciąż nijak nie znajdzie spokoju. Bo przecież właśnie t u t, w tych ciemnych karelskich lasach, zaledwie w ciągu kilku dni z broni służbowej jakiegoś niedorozwiniętego, kapitana bezpieczeństwa państwowego Michaiła Matwiejewa (który za swoją “ciężką pracę” został odznaczony orderem “Czerwonej Gwiazdy” i szczęśliwie dożył do 1977 roku) rozstrzelano Ukraińskie Odrodzenie. Jemu, naszej przyszłości, ze związanymi rękami i nogami, z kneblem w ustach, na samym skraju grobowego dołu, strzelono w czoło — nie w potylicę, zapewne, żeby “nie dać szansy” na ratunek. “Gdzie, — pytali uczestnicy ukraińskiej ekspedycji, — podziały się zdjęcia ukraiń-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

torii. A bazą ekonomiczną Imperium Rosyjskiego stała się Ukraina. I tragiczny epilog. Mazepa ucieka spod Połtawy śladem Karola XII. Wierni kozacy przeprawiają hetmana w trumnie, którą ten od trzech lat wozi ze sobą na wszelki wypadek. Ale w trumnie nie mieszczą się wszystkie beczułki ze złotem — skarb państwowy Ukrainy. Złoto w beczułkach — oto sens i ostateczny cel rządów Mazepy na Ukrainie. I nie są w stanie zatrzymać Mazepy-uciekiniera ani zaporożcy, którzy dopadli go na przeprawie i żądają obiecanej zapłaty za udział w bitwie, ani martwi, rozpięci na tratwach Ukraińcy — ofiary rzezi baturyńskiej, którzy przepłynęli rzeką Sejm, Desną i przechwycili hetmana aż na Dnieprze. Lecz w końcu duch ukojonych pokoleń narodu zatrzymuje wszystkich i każdemu wyznacza należne miejsce w historii. Nie w tej, którą piszą zaprzysiężeni historycy na użytek władców, a w tej, która jest wyryta w pamięci wiecznego ducha narodu. „Smutna, tęskna nasza historia, jak pieśń żałobna”, — powiedział P. Kulisz. Smutna. Potwierdza to również prawdziwe dzieło J. Illenki. Ale poznawać naszą historię trzeba tak, aby nie chciało się smucić, a pragnęło się żyć. Żyć godnie — własną wolą, a nie być cudzym narzędziem. Obecnie słychać rozpaczliwe wołania: „Nie ma ukraińskiej elity!”, „Jak wychować elitę?”. A tak, jak nauczał P. Kulisz: „Przede wszystkim należy wychować nowe pokolenie matek, które urodzą i wychowają nowych ludzi — twórców swojego ładu społecznego”. Ale wychowywać należy nie w iluzjach, nie w zabobonach, a w realnej wiedzy o przeszłości i teraźniejszości. Rzeczywistość, choćby była jak najbardziej przerażająca, — to nasza podstawa i na niej trzeba twardo stać, bo za nią — nicość. A jakże skrycie głoszone: „Karta, niepodległość, wolność”? A czy to nie jest omamienie dla ludzi? A złoto w beczułkach — to rzeczywistość, i dla siebie… I jeszcze jedna obserwacja asocjacyjna. „Luboczka z Lubecza” — czyż to nie linia dziedziczności z „Miłuszą (Małuszą) z Lubecza”? „Luboczkę z Lubecza”, wraz z dwunastoma innymi dziewczętami, wiezie młody Iwan Mazepa w darze sułtanowi od hetmana Doroszenki. Po drodze Luboczka uwodzi Iwana i próbuje zaręczyć się z nim pierścieniem, jak później się okazało — „pierścieniem Rurykowiczów” (czyżby spadek po Miłuszy?), zapewniając rycerza, że choć nie jest szlachetnego rodu, to ojciec ma dużo pieniędzy. Odgaduje się historię z „niewolnicą Miłuszą z Lubecza” — córką książęcego niewolnika, ale także bogatego. Małusza urodziła Światosławowi syna, a Ukrainie — chrzciciela, który zresztą zniszczył wielkie zamierzenia swojego zwycięskiego ojca. „Luboczka z Lubecza” zostaje żoną sędziego generalnego Wasyla Koczubeja, rodzi córkę Motrię, którą chrzci i na którą później łakomi się stary Mazepa. Przez to Luboczka, teraz już Koczubejowa, zasiała w ukraińskim środowisku władzy wielką smutę, czym zniszczyła polityczny zamysł Mazepy. Dziwne asocjacje… Dlaczego kładę na nie nacisk? Bo autor podkreśla, że film nie jest fabularny, a dokumentalny — dokument epoki. Więc jego dokumentalność skłania do zanurzenia się także w inne świadectwa naszej historii. W procesie odbioru dzieła jego duchowo-intelektualna rzeczywistość rozszerza się poza granice obrazu świata artysty i rozprzestrzenia się w przestrzeni świata kultury narodowej, rodząc nowe asocjacje. Te ogniwa asocjacyjne — to świadectwo ciągłego rozszerzania granic naszej świadomości, co uwalnia nas od stereotypów myślenia — uprzedzonych opinii i natrętnych idei. Z tego punktu widzenia, niezwykle aktualne dzieło Jurija Illenki, oparte na dokumentalności i ukazane w symboliczno-znakowych obrazach, historycznych kodach, — jest nie tylko o epoce Mazepy, która doprowadziła do ostatecznej kolonizacji Ukrainy, ale i o całej tysiącletniej historii niszczenia Ukraińskiego świata. „Modlitwa…” — to wybuch potężnej twórczej mocy artysty, któremu przez ponad 20 lat „martwe dusze” nie pozwalały zrealizować swojego talentu. Aby adekwatnie odbierać i wnikliwie rozumieć to ostatnie i testamentowe dzieło wielkiego Mistrza, koniecznie trzeba znać historię Ukrainy, jaka ona była w istocie, a nie według interpretacji zaprzysiężonych historyków, którzy preparują ją, zajmując się scholastyką, manipulując faktami zewnętrznej, wydarzeniowej sfery procesu historycznego. A ponadto pożądane jest po ludzku przejmować się losem narodu ukraińskiego, słyszeć sercem wezwanie ducha narodowego. A duch narodu objawia się w jego prawie naturalnym, jego prawdzie i pamięci pokoleń.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

NOWA WERSJA «MODLITWY ZA HETMANA MAZEPĘ» albo ŻYWE SPOJRZENIE JURIJA ILLIENKI NA NASZĄ HISTORIĘ

Ołeksander SZOKAŁO Oglądałem ten film po raz pierwszy i bez uprzedzeń. Choć nasłuchałem się wielu estetycznych wrażeń ludzi, zszokowanych niezwykłymi dla naszego kina chwytami Illienki. Obrazowe myślenie Illienki jest niepowtarzalne. Prawdziwa wartość myślenia, zwłaszcza artystycznego, nie tkwi w samych słowach, nawet jeśli są one prawdziwe, a w pozytywnej energii myślenia, która budzi w innych ludziach adekwatne wrażenia i ich własne myśli, skierowane na zgłębienie prawdy. Podzielę się swoimi wrażeniami i przemyśleniami z potężnego pozytywnego oddziaływania dzieła Jurija Illienki. To dzieło nie mieści się w kanonicznych ramach kina i działa środkami sztuki synkretycznej na podświadomość, świadomość i nadświadomość: dźwiękiem, ruchem, paletą barw, dekoracjami szopkowymi i głosem samego autora — “głos z kamery”, wywołując bezgraniczne spektrum skojarzeń. A jeszcze ważne akcenty stawiają maski — nimi postacie od czasu do czasu przykrywają swoją prawdziwą istotę. Wszystkie te chwyty zawrotnej zmienności form podkreślają umowność zdarzeniowej, zewnętrznej strony procesu historycznego. A przez to mroczne tło ledwo uchwytnie przejawia się sama istota naszej historii — tragedia zbiorowej duszy narodu ukraińskiego, historia wiecznego ducha narodowego. Ci, którzy rozgrywają szopkowe przedstawienie zdarzeniowej historii (przeważnie według cudzego scenariusza), nie przejmują się życiem narodu, tragizmem jego duszy. Są przejęci własną żądzą — pieniędzy, majątków, luksusów — władzy! Władzy — nad zniewolonym ludem, którego pracą się wzbogacają. Sens ich działań — zmagania o władzę. O, jak oni pragną władzy! Właśnie tutaj zakorzeniony jest ich “mimowolny pociąg do podłości” (M. Gogol). Wyrośli na zaczynie podłości i zdrady. I ten zaczyn stale dodawali ich imperialni zwierzchnicy. To jest właśnie ukraińskie państwo, służalczo wiernopoddańcze cudzoziemcom. Szewczenko powiedział, jak przybił na wieki: “Niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy, // Warszawskie śmiecie — wasi panowie // Jasnowielmożni hetmani”. Nieszczęśliwy naród, kiedy nim kierują tacy zwierzchnicy. A jeszcze nieszczęśliwszy, kiedy nie uświadamia sobie zniewagi wobec niego. Władczy służalcy mają za służalców i podległy im lud. Nędzni, niemoralni, zachłanni mogą zaprowadzić naród tylko w niebyt. O patologicznie pyszni lokaje! To oni, zastraszeni nieograniczoną władzą na Ukrainie “jasnowielmożnego hetmana”, wiernego carskiego wasala, który bezlitośnie rozprawia się ze wszystkimi niegodzącymi się, stworzyli pierwszy w ukraińskiej historii kult jednostki — kult Mazepy, zapewniając tym swoje przywileje nad zniewalanym ukraińskim ludem, choć i nie darzyli hetmana sympatią. Za to on sam siebie kochał bezmiernie, podsycając samouwielbieniem pychę. I ta pycha była kompensatorem za uległość, płaszczenie się rozumnego, chytrego “starego lisa” przed młodym psychopatycznym carem-degeneratem. Cała dynastia Romanowów, z nielicznymi wyjątkami, — dynastia degeneratów; i nie zdołały uratować dotkniętego degeneracją imperium nawet obywatelskie nadwysiłki takich autorytetów moralnych, jak premier Piotr Stołypin i najwyższy władca Rosji Aleksander Kołczak; a na zmianę panującym przyszli proletaryzujący degeneraci. A co mogli zdziałać za czy przeciw imperialnemu potworowi zdemoralizowani służalczością ludzie? Pozostawało im tylko służyć temu potworowi. A słudzy degeneratów sami nabywają właściwości zwyrodnienia: tracą zmysły moralne i martwieją duszami. Degeneratywna martwoduszna władza uśmierca dusze całego społeczeństwa. Martwe dusze wszystko przywłaszczają i wszystko uśmiercają, podczas gdy żywe dusze wszystko uduchowiają. Przed najazdem “żywej śmierci” (martwodusznosci), którą podbija pod siebie lud imperialna cywilizacja, pierwszy ostrzegł Hryhorij Skoworoda: “Żywą śmierć rodzi ten, kto czyni zło, krzywą duszę takiej istoty wypala chciwość, a kto wziął na siebie ciężar czynienia dobra, ten żyje z czystym sercem i jasną duszą”. A po stu latach Mykoła Gogol stworzył już literacki typ “martwych dusz”. Ale z Gogolowskich “martwych dusz” tylko się śmiano, nie pojmując jego genialnego ostrzeżenia o strasznym zagrożeniu uśmiercenia dusz ludzkich na przestrzeniach całego imperium. (Motyw “martwych dusz” lub “żywej śmierci” pozostaje aktualnym ostrzeżeniem i dla teraźniejszości. Po niedawnych wyborach starsza wiejska nauczycielka, moja ziomkini, dokonała smutnego odkrycia: “Ja kiedyś myślałam, że Gogol wszystko wymyślił o “martwych duszach”, a to naprawdę istnieje”. Tak, u nas handlują żywymi i martwymi. Na targowisko wypełzły dwie setki martwo poczętych partii — łowców żywych i martwych dusz. Kiedy za czasów Gogola martwymi rewizyjnymi pańszczyźnianymi duszami manipulowali poszczególni ziemianie, to teraz martwymi i żywymi duszami Ukraińców spekulują partie w skali całej Ukrainy. A lud dalej oszołomiony spogląda na świat, według określenia Gogola, “przez zwodnicze pryzmaty wszelkich partii”). Gogol ujawnił przed światem totalną martwoduszną istotę Imperium Rosyjskiego, które formuje sobie podobne pożyteczne imperialne społeczeństwo, podczas gdy wolny naród sam tworzy swoje państwo. Lecz zdarzali się i ci, którzy dobrze rozumieli Gogola. Oto jaką przenikliwą prawdę o geniuszu i zarazem bezlitosny wyrok wypowiedział F. Tołstoj (Amerykaniec): “Najstraszniejszy człowiek dla Rosji — to Gogol. Dekabryści w porównaniu z nim — dziecięce bełkotanie. Gogol — oto kogo trzeba zakuć w kajdany i dożywotnio zesłać na Sybir”. Gogolowskim twórczym duchem Illienko przejął się jeszcze od czasu stworzenia filmu “Wieczór na Iwana Kupała”, gdzie pokazał głęboką archetypowość kultury ukraińskiej i bufonadę imperialnej antykultury. A w “Modlitwie…” z Gogolowskim sarkazmem odkrywa bezlitosną prawdę o imperialnej rzeczywistości i akcentuje martwe dusze władców. Z nimi wszędzie obecny jest obraz śmierci, na który oni też przysięgają sobie nawzajem. Zauważmy: przysięgają władcy nie na życie, a na śmierć. To — tajny rytuał dopuszczenia do władzy. Dlatego tak cynicznie i uśmiercają oni lud dla władzy, wzbogacenia i zaspokojenia żądzy swoich martwodusznych ciał. Ju. Illienko z dokumentalną wyrazistością oznacza proces utraty sumienia i uśmiercenia ukraińskiej duszy znakowymi środkami rozkładu i amoralizmu: przysięganie na obrazie śmierci na hetmanowanie, odrąbane głowy przeciwników jako znaki uśmiercenia (też tajny rytuał), wyprzedawanie Ukrainy i ucieczka z państwowym skarbem za granicę. Stąd, z imperialnej tradycji, — i sadystyczne egzekucje nad prochami Mazepy, które rozpoczął car Piotr, a zakończył marszałek Żukow. Dlaczego tak zaciekle imperialni zwierzchnicy nienawidzą tego, czyimi staraniami utwierdził się na tronie przestraszony buntem strzelców nieletni carewicz i z czasem powstało imperium? Zemsta za złamanie tajnej przysięgi… Śmierć rodzi śmierć — taki jest warunek martwych dusz i ich tajnych zakonów. Pokazując ten polityczny teatr zza kulis, Jurij Illienko od wewnątrz wysadził zmitologizowany i przyjęty model historii — moskiewskiej imperialnej i ukraińskiej wasalnej. Ten o kolosalnej sile wybuch duchowo-intelektualnej energii wielkiego artysty odkrył prawdziwą przyczynę ukraińskiej tragedii historycznej. Dzieło filmowe Ju. Illienki — potężny rezonator pozytywnej sprawczej energii myśli, siły życiowej i woli ukraińskiego ducha. Bardzo ważny akcent stawia Illienko odnośnie obrazu “oświeconego władcy”: Mazepa komunikował się z zagranicznymi władcami i ambasadorami w różnych językach, a z ukraińskim narodem nie zdołał porozumieć się jednym wspólnym językiem. Lecz ostatecznie, w polu interesów byłego królewskiego pazia, a teraz carskiego ulubieńca, współtwórcy Imperium Rosyjskiego i nie było narodu ukraińskiego jako takiego: Ukraińców Mazepa wykorzystywał jako środek, jako drobne na wymianę w wielkich i przebiegłych swoich zamiarach niepodzielnej władzy nad Ukrainą, a co za tym idzie i własności do bogactw jej. Dlatego naród i nie kochał Mazepy, a obawiał się, jak nie darzyło sympatią i obawiało się hetmana jego własne otoczenie. W atmosferze niechęci i strachu nie może być zgody i wspólnej sprawy. I oto tragiczny skutek… W tragicznej dla Ukrainy bitwie pod Połtawą, gdzie Ukraińcy zabijali się nawzajem, Moskiewszczyzna odniosła zwycięstwo nad najsilniejszą w Europie szwedzką potęgą wojskową i odtąd zaczęła prowadzić odliczanie swojej imperialnej his- 15 października w kinie „Kijów” rozpoczął się Tydzień kina Jurija Illenki pokazem „Modlitwy za hetmana Mazepę”. Na prezentacji nowej wersji filmu, skróconej o pół godziny i z autorskim komentarzem – „głosem z kamery filmowej”, byli prawie wszyscy wykonawcy głównych ról i prawie wszyscy uczestnicy grupy twórczej. Nie było samego autora – duch Jurija Herasymowycza czuwał nad rehabilitacją swojego nieśmiertelnego dzieła już z wieczności. Jak słusznie podkreślił jego młodszy syn Andrij, dotychczas nie było filmoznawczej analizy tego utworu, była tylko krytyka estetyczna. Ponieważ pokaz dorobku J. Illenki planuje się zrealizować w wielu ukraińskich miastach, redakcja wzywa czytelników do wzięcia aktywnego udziału w dyskusji o filmach. Pierwsze wrażenie widza – od O. Szokała.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

FORMUŁA WIECZNEJ POEZJI

Oleksandr BAKUMENKO, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Kijów. Przez dziesięć lat Borys Illicz był przewodniczącym stałej delegacji Ukrainy w Radzie Europy, wiceprzewodniczącym delegacji Rady Europy, pozostając orędownikiem demokracji i równouprawnienia narodów świata. Rozważny, spokojny, często za głosem serca znajdował się w najgorętszych punktach planety. Swego czasu z misją pokojową przeszedł Osetię Północną, Górski Karabach, Czarnobyl, przebywał w Serbii. Jako deputowany ludowy Ukrainy, dzięki wysokim przekonaniom i zasadom, zdołał zachować dla potomnych prawdziwe oblicze Góry Tarasowej w Kaniowie, powstając przeciwko budowie węzła przemysłowego obok ukraińskiej świętości. Dzięki Olijnykowi odwrócono budowę elektrowni atomowej pod kozacką stolicą — Czehryniem oraz na sejsmicznie niebezpiecznych ziemiach Krymu. Borys Olijnyk stał się jednym z założycieli Ukraińskiego Funduszu Kultury, któremu z sukcesem przewodniczy przez ostatnie dwie dekady. Z inicjatywy Borysa Illicza dla upamiętnienia niewinnie poległych w wyniku Hołodomoru wzniesiono Dzwon Pamięci w Łubniach. Z inspiracji Olijnyka odzyskano od resortu wojskowego Akademię Kijowsko-Mohylańską, która przywróciła sobie status jednego z liderów wyższych uczelni. W czasach pieriestrojki Ukraiński Fundusz Kultury na czele z Borysem Olijnykiem jako pierwszy podjął się odrodzenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki. Do dziś długoterminowe programy działalności Ukraińskiego Funduszu Kultury: „Pamięć”, „Krajoznawstwo”, „Pieśń ludowa, twórczość ludowa”, „Język ojczysty”, „Odrodzenie kultury narodów zamieszkujących Ukrainę”, „T. H. Szewczenko” — stały się drogowskazem dla zachowania ośrodków kultury narodowej, odrodzenia sławnych tradycji narodowych. Imponuje działalność społeczna Borysa Olijnyka jako budowniczego ducha narodowego, wybitnego polityka i fenomenalnego poety, czego świadectwem jest sześciotomowe wydanie jego wybranych utworów, które ujrzało światło dzienne w Centrum Wydawniczym „Proświta” w 2007 roku, a także liczne publikacje nowych utworów w środkach masowego przekazu — świadczą nie tylko o wieloletniej stabilności twórczej poety, ale i o jego wierności ideałom duchowym. Każdy tom ma osobną nazwę i odtwarza jeden z kierunków gatunkowych autora w słowie poetyckim. Opracowującemu to unikalne wydanie, znanemu poecie Mychajłowi Szewczence, udało się taką kompozycją sześciotomnika przekazać „kardiogram” słowa Olijnyka na przestrzeni półwiecza. Przez pięć dekad słowo poetyckie artysty nie doznało zmian koncepcyjnych. W laboratorium twórczym poety-akademika, tak jak na początku działalności literackiej, główną uwagę poświęcono metaforze. Jednak poezja Borysa Olijnyka nie pozostaje na poziomie wąskiej interpretacji, gdzie obrazowość zakłada malowniczość, pewną obrazowość, wizualne odczuwanie świata. Jego obraz artystyczny obejmuje cały świat wyrazistości poetyckiej wraz z intonacją i melodyką. Borys Olijnyk, jak nikt inny ze współczesnych poetów, potrafi odkrywać nowe aspekty, widzieć przedmiot we wszystkich wymiarach. Odnosi się wrażenie, że metafora Olijnyka celowo podpowiada skojarzeniowe podobieństwo, które czytelnikowi być może samemu przyszło na myśl, ale nie od razu się uformowało. Metafora Olijnyka daje nie tylko radość rozpoznania, ale i radość odkrycia. Borys Olijnyk to wielki mistrz rozszerzania środków wyrazistości poetyckiej. Jeśli uważnie przyjrzeć się jego utworom, można dostrzec także umiarkowaną ingerencję w jego poezję środków malarstwa i muzyki. Ale najbardziej charakterystycznym rozszerzeniem granic formy lirycznej w jego twórczości jest potrzeba transformacji prozy w wysoką poezję. Bez wątpienia środki innych gatunków mają prawo wchodzić do poezji lirycznej. Ale tak, aby przekształcały się w język poezji i nie powtarzały języka innych gatunków. Poezja liryczna Borysa Olijnyka nie porzuca tradycji narodowych związanych z eposem, balladą, dumą i nie unika opowieści poetyckich. W twórczości Bohatera Ukrainy Borysa Olijnyka tematyka narodowo-patriotyczna jest jedną z głównych. W jego poezji wyczuwa się stały związek historii narodowej ze współczesną Ukrainą, heroizm i cierpienie naszych rodaków przekazywane są w odniesieniu obrazów przyrody do losów ludzkich. W wielu utworach monologi liryczne i opowieści epickie przeplatają się z wizualnym rozwiązaniem plastycznym w postaci szczegółowych obrazów. Na przykład w poemacie-dialogu „Niebo poległego bez wieści” autor przekazuje obraz minionej wojny takimi wersami: Taka nas przygniotła, prawniku, lawina, Żywe i nieżywe zakręciwszy w zaczyn, Że naprawdę przypomniało się: nie to, że człowiek, A i kamień umrze pod nożami kół. Lecz szliśmy w tę kipiel z własnej woli, Przetarłszy sobą drogę do zemsty. I nawet polegli na sądnym polu Wstawali, by śmiercią śmierć pokonać! Właśnie w tym poemacie oryginalnie połączono metaforę z elementami obrazowości malarskiej i wysokiej prozy. Taka zasada budowy utworu otwiera poecie możliwości błyskotliwego rozwiązania złożonych tematów liryczno-publicystycznych. B. Olijnyk to mistrz zamkniętej kompozycji lirycznej wiersza, co jest oznaką najwyższego kunsztu poetyckiego. Każdy utwór poety pojawiał się przed czytelnikiem głęboko wyważony i przemyślany w najdrobniejszych szczegółach właśnie dzięki udanej budowie, mądremu filozoficznemu spojrzeniu na życie, na codzienność, na przeszłość i przyszłość naszego narodu. Bezsprzecznie obecnie, w czasach społecznych perturbacji, pierwszym pytaniem każdego czytelnika jest pytanie: „Czym oddycha w tym świecie poeta? Co jest głównym obiektem, ulubionym przedmiotem jego poezji? Jaka tematyka i problematyka jego twórczości?” I w tym planie wnikliwemu czytelnikowi udaje się znaleźć, tak jak przez ostatnie dekady, w osobie Borysa Illicza Olijnyka mądrego, konsekwentnego filozofa, śpiewaka swojej epoki, czułego liryka — poetę niepokojącej fali przemian społeczno-ekonomicznych, głęboko narodowego poetę, zbliżonego do narodu, do każdego człowieka. Po niebie idą siwsze od gniewu chmury. Ziemia drży, czarniejsza od popiołu. Wstawaj, narodzie! Póki jeszcze z koszary Nas na przekup w gromadzie nie oddali… Uważnie wpatrując się w system obrazowy Olijnyka, nie sposób nie dostrzec, że odtwarza on takie przedmioty i zjawiska, które trafiły i trafiają w pole widzenia jego myśli poetyckiej. Dlatego warto dokonać pewnych uogólnień i określić, a może i nakreślić przestrzeń jego świata poetyckiego. Główną podstawą dla określenia współczynnika prawdziwej poezji jest stosunek autora do czytelnika, do historii naszego narodu. Dla zademonstrowania niewyczerpanych zainteresowań swojego lirycznego bohatera autor znajduje całkiem konkretne, nakreślone współczesnymi realiami obrazy, które posiadają należytą wewnętrzną energetykę pełnokrwistej twórczej realizacji jego zasadniczego stanowiska. Takim energetycznie udanym poetyckim obrazem dla Borysa Olijnyka staje się obraz ludzkiej pamięci, pamięci serca, pamięci rozumu, pamięci sztandaru, pamięci narodowej czci i godności. Ale przecież pamięć... Pamięć musi pozostawać jak rdzeń. My od niej — niczym gałęzie, które czują swój korzeń. Pamięć wiary. Pamięć rodu. Pamięć sztandaru i serca. Tylko po pamięci w człowieku poznaje Człowieka świat. Rzeczywiście, pamięć w poezji Borysa Olijnyka — to nie tylko pamięć o przeszłości naszego narodu, o wybitnych zwycięstwach i ciężkich stratach. To jednocześnie droga do serca przyjaciela, ukochanej, to droga do serc naszych rodaków, do narodowego samostanowienia, do wysokiej samoświadomości i godności pracowitego ukraińskiego narodu. I wzywa surowo do bariery pamięć // oskarżycielskim świadkiem na sądzie… Tutaj warto określać poetyckie horyzonty pamięci Borysa Olijnyka w nowoczesnych realiach, na konkretnych przykładach, inaczej współczynnik jego poezji społecznej w badaniu będzie abstrakcyjny. Tylko patrz, O, nie kupuj za Pamięć — choćby i wielką — przyszłości… Tam, gdzie handlem pachnie, wspominać sławę — grzech. O, nie zapomnij: żyjemy nie dla pamięci. Święta w tym prawda! Ale przecież bez pamięci nawet trawa nie rośnie – Ani po, ani przed… Nie bez powodu położyłem nacisk na różnorodność obrazu pamięci w twórczości Olijnyka, bo u poety czasami wyczuwa się i smutek z powodu tego, że po śmierci nie zostaje nic, oprócz wspomnień, oprócz pamięci… I tylko ludzka pamięć daruje człowiekowi nieśmiertelność, jednak nie w fizyczno-realnym, a spadkowo-duchowym sensie. I tak samo, jak dziedziczność rodu zapewniana jest przez potomków, dziedziczność ducha poety zapewniana jest przez jego słowo, pamięć jego twórczych osiągnięć w czytelniczych sercach. A żeby ludzkiemu rodowi wyginięcie Nie zdarzyło się w wertepach zapomnienia, Ty słowo “Pamięć” w genetycznym kodzie Wryłeś. I tym zacząłeś życie W słowie, które, niczym lustro prorocze, Ciebie powtórzy od stóp do głów, I już od niego nie schowasz oczu Ani za herbem, ani za źdźbłem trawy. Borys Illicz nadaje ważne miejsce wyrazistym poetyckim detalom, którymi hojnie usiana jest jego poezja. Jednocześnie myśl artysty rozwija się od szczegółu do uniwersalności, od małego do monumentalnego. Wewnętrzny patos jego poszukiwań bardzo często ujawnia żarliwy zryw do pokonania “przestrzeni i czasu”. Czasami taka osobliwość nabiera artystycznej tendencji, oczywistego dążenia do pewnego kręgu wyobrażeń, co prawie nie daje możliwości powstrzymania się od pokusy rozpatrywania jej jako pewnej narodowej cechy poetyckiego słowa. Należy zaznaczyć jeszcze taki detal. Wiersz Borysa Olijnyka wymaga od czytelnika pewnego artystycznego wyczucia, szczególnej wrażliwości na bieg poetyckiej myśli, zdolności do bogatej wyobraźni, domysłu i rozważań. Jak choćby w wierszu “Rozmowa z nauczycielem”: A nad książkami zwyczajnie mój pierwszy nauczyciel się schylił. On pyta mnie: Synu, a czemu toś zbladł, jak od uroku? Tak przyśniło się, — zająknąłem się, — takie… choć na drzewo leź. To, kozaku, nie sen. Przegapiłeś w dzieciństwie lekcje – Właśnie te, na których my przerabialiśmy… kapitalizm. Pytanie o złożoność i prostotę sztuki poeta różnie rozwiązywał na różnych etapach twórczości. Złożoność prostego, na pierwszy rzut oka, wersu Olijnyka uwarunkowana jest głębią i bogactwem poetyckiego myślenia, co wymaga adekwatnych form odtworzenia w artystycznym słowie. Borys Olijnyk to poeta nie “muzyczny”, a melodyjnie aliteracyjny, bliska mu jest muzyczna przejrzystość i prostota pieśniowej liryki. Jednak intuicja mu słusznie podpowiedziała, że nie w tym kierunku powinna przebiegać jego poetycka ścieżka, że jego Muza powołana jest do rozwiązywania złożonych zadań, właściwych jego talentowi, twórczej naturze. Kiedy czytasz Borysa Olijnyka, to doskonale rozumiesz, że wysoka twórczość — to złożony i sprzeczny proces, który wymaga mobilizacji sił duszy oraz duchowego, intelektualnego potencjału pisarza. Moim zdaniem, Borys Olijnyk rzadko ufa poetyckiej improwizacji i na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci powraca do niegdyś napisanego, uzupełnia, nanosi poprawki. I robi to fundamentalnie, solidnie. O tym przekonująco świadczy nowe sześciotomowe wydanie wybranych utworów. Zatem, prawdziwy współczynnik poezji Borysa Olijnyka w jego pisarskiej wyobraźni zakłada nie tylko bezpośrednie poetyckie wcielenie własnych uczuć, przeżyć, obserwacji i myśli, ale i swoisty oddźwięk z wiecznymi i niepowtarzalnymi obrazami światowej poezji. Wyjątkowo hojny system artystycznych obrazów Borysa Olijnyka w połączeniu z oryginalnymi artystycznymi środkami słowotwórstwa — to główne czynniki w formule jego wysokiej poezji. Poecie-akademikowi udało się przekształcić swoje myśli w szczere uczucia, które stały się gwarancją intelektualnego pierwiastka w poetyckim słowie, udanie transformując energię filozoficznej myśli w energię wysokich uczuć. Jako wybitny artysta współczesności, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury Borys Illicz Olijnyk na przestrzeni kilku dziesięcioleci znajduje się w wirze literacko-artystycznych wydarzeń narodowej kultury i, bez wątpienia, posiada własną wizję genetycznego kodu ukraińskiej kultury w światowej skali. On całą swoją istotą, całą twórczością czuje dynamikę światowej kultury i sprzyja rozwojowi jej estetycznych idei na Ukrainie, co znacznie podnosi i współczynnik wagi jego poetyckiego słowa w formule wiecznej poezji ukraińskiego narodu. Centralny zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. T. Szewczenki oraz redakcja “Słowa Proświty” szczerze gratulują Borysowi Illiczowi Olijnykowi wspaniałego jubileuszu i życzą mu wielu błogosławionych lat! I już kiedy zachwiałeś się w słowie — Uważaj, że zachwiałeś się w sobie… Borys Illicz Olijnyk i dzisiaj potwierdza ogłoszone jeszcze w latach siedemdziesiątych credo nie zmieniać się na rzecz koniunktury, niezależnie od haseł i korzyści. Z tej okazji poeta-akademik mówi: “Ja niczym szczególnym się nie wyróżniam, być może dlatego, że zawsze wiedziałem, iż stoję na swojej ziemi, nie kupiony, nie sprzedany, i tak na wieki będę stał, będę bronił jej nie na wiecach, a w realnych działaniach… Żeby nie zasilać szeregów owych renegatów, ja pozostaję sobą. Nie mnie oceniać moje działania, ale jestem już w tym wieku, kiedy trzeba myśleć o duszy, a nie o tym, kto co mi powie. I żeby zawsze być w zgodzie ze swoim sumieniem. Prawda, obecnie to relikt, który wywołuje czasami śmiech i niezrozumienie. Ale społeczeństwo idzie po spirali, w podstawie której leży koło, dlatego wracamy do tego, że są świętości, których nie można ani kupić, ani sprzedać, — to matka, ojciec, ojczyzna”. Cena słów jednakowa od rodu: Czy przysięgasz na wiatrach stuleci Przy świadku w wierności narodowi, Czy przyjacielowi, bez świadka, twarzą w twarz… Te słowa, powiedziane na długo przed ogłoszeniem niepodległości Państwa Ukraińskiego, pozostają aktualne nie tylko w twórczości poety Borysa Olijnyka, ale i w jego społeczno-politycznej działalności jako deputowanego ludowego Ukrainy kilku kadencji. Publicystyczne słowo deputowanego Olijnyka jeszcze od czasów radzieckich zdobyło międzynarodowy autorytet. Etyka społecznej działalności pisarza na wszystkich politycznych frontach była i pozostaje tak samo wysokiej próby, jak i jego poetyckie Słowo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

ARTYSTYCZNE DROGI WALERIJA FRANCZUKA

Pawłyna DUNAJ, wiodący pracownik naukowy Narodowego Muzeum Literatury Ukrainy, kandydat nauk filologicznych. Zapewne droga życiowa każdego człowieka należy nie tylko do niego samego, ale i do Boga, który przygotował dla niego tę drogę. Inna rzecz, że często nie jesteśmy gotowi i nie jesteśmy w stanie poznać Jego woli i chodzić Jego drogami. Zamiast tego każdy z nas zszedł na własną ścieżkę, która prowadzi, delikatnie mówiąc, nie wiadomo dokąd. Bo przecież przyjęcie egzystencji swojego ziemskiego bytu bywa niełatwe, a czasem wymaga wielkiej odwagi. „Jak dobrze to, że śmierci się nie boję, i nie pytam, czy ciężki mój krzyż…” — pisał wielki ukraiński maksymalista i wybraniec Boży Wasyl Stus. Bo rzeczywiście, w wielkim wymiarze, każda ziemska droga jest drogą krzyżową. Inna rzecz, że waga tych krzyży jest różna. I, oczywiście, do przyjęcia własnej drogi i losu człowiek przynajmniej powinien być gotowy. Tylko w takim przypadku krzyż z ciężaru może przekształcić się w oparcie, które podtrzymuje byt ciała i ducha człowieka oraz nie pozwala mu zejść na manowce. Właśnie do takich rozważań skłoniła wystawa płócien znanego ukraińskiego artysty — laureata Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki oraz zdobywcy innych licznych nagród i zaszczytnych tytułów (w tym wciąż niezdewaluowanej nagrody Wasyla Stusa) Walerija Franczuka. Rozlokowała się ona w trzech dużych salach wystawowych Narodowego Muzeum Literatury Ukrainy i ma symptomatyczny tytuł „Drogi, które wybierają nas…”. Tą wystawą, jak i pięcioma innymi ekspozycjami obrazów w innych miastach Ukrainy (Sumach, Samborze, Chmielnickim, tymże Kijowie), Walerij Franczuk świętuje swoje płodne sześćdziesięciolecie. Odnośnie własnego powołania życiowego, czyli tejże drogi, sam artysta mówi: „Ja po prostu codziennie robię to, do czego pobłogosławił mnie Pan Bóg”. Wydaje się, że takie uświadomienie to nie tylko konstatacja pokrewnej pracy, ale i szczęśliwe podsumowanie tej złożonej drogi życiowej, którą przyszło mu kroczyć. Zawiera ona bowiem nie tylko niełatwe próby życiowe i ogromne wysiłki dla ich pokonania, ale przede wszystkim osiągnięcia artystyczne i imponujące sukcesy. Zaznaczmy, że jego dorobek stanowi ponad 3000 dzieł malarskich i około 700 prac graficznych, a liczba wystaw indywidualnych wynosi 130 ekspozycji, które zostały przeprowadzone przez niego w różnych salach wystawowych Ukrainy i poza jej granicami. Nic dziwnego, że do twórczości Mistrza — człowieka wielkiego talentu i wielkiego serca — środowiska artystyczne na wszystkich szerokościach geograficznych odnoszą się z ogromnym pietyzmem i szacunkiem. Bo Walerij Franczuk, tworząc głównie w Kijowie, jest obecnie znany na całym świecie. Dla przykładu, jego obrazy stały się własnością licznych ogólnonarodowych i prywatnych kolekcji muzealnych nie tylko naszego państwa, ale i wielu innych krajów. Przy tym bardzo wymowna jest jego postawa światopoglądowa: artysta pełnym głosem deklaruje, że żyć i pracować może tylko na Ukrainie, gdzie jest jego mała ojczyzna, gdzie są korzenie jego rodu i narodu, gdzie są groby jego przodków, gdzie widzi przyszłość swoich potomków. Trzeba zaznaczyć, że ukrainocentryzm określa nie tylko postawę życiową artysty, ale przede wszystkim jego priorytety artystyczne. Nie na darmo Walerija Franczuka nazywają swoistym kronikarzem Ukrainy, który filozoficznie przemyśliwuje osobliwości przede wszystkim duchowego bytu swojego narodu oraz te niełatwe lekcje, które musimy z nich wyciągnąć. Świadczą o tym w szczególności wiodące serie i cykle prac artystycznych Mistrza, które już zyskały rozgłos i otrzymały szerokie uznanie: „Modlę się za ciebie, Ukraino” (o historii epoki kozackiej poprzez poematy T. H. Szewczenki), „Rozkołysane dzwony pamięci” (pokłon ofiarom Hołodomorów), „Poznanie prawdy” (przemyślenie odwiecznych pytań ludzkiego bytu), „Czarna — Byl” (o przedapokaliptycznych lekcjach Czarnobyla), „Owoce ogrodu ludzkiego” oraz „Oda do Stwórcy świata” i „Pokój wam” (o relacjach człowieka z Bogiem i o szczodrości Jego darów), „Cisza starego miasta” (poświęcenie ukochanemu Kijowowi i pragnienie zachowania, choćby na płótnach, jego niepowtarzalnych historycznych krajobrazów). Właśnie pokrewne współrzędne estetyczne, które stanowią kontynuację i twórczy rozwój zadeklarowanych wcześniej tematów i problemów, określają także atmosferę artystyczną wystawy Walerija Franczuka „Drogi, które wybierają nas…”, jej filozoficzną tonację i artystyczne przeniknięcie w głęboką tajemnicę bytu Bożego i ludzkiego, przede wszystkim ukraińskiego świata, zapewniają około setki różnorodnych płócien, wśród których są zróżnicowane pod względem techniki prace olejne oraz poetycko wyrafinowana grafika. Jeśli spróbować pokusić się o analizę tych dwóch wiodących segmentów ekspozycji wystawowej, to pierwszą rzeczą, która rzuca się w oczy, jest niezwykle potężna witalna energetyka, ekspresja, dynamizm, głęboki symbolizm fabuły i kolorystyki płócien Walerija Franczuka, który skłania do polisemantycznego odczytania i głębokich rozważań. Należy powiedzieć, że wymienione cechy stylu artystycznego malarza, który być może przypomina ekspresyjne capriccio i fantazyjne weduty genialnego Wenecjanina Francesca Guardiego, właściwie w ogóle określają jego oblicze twórcze, jego rozpoznawalność i niepowtarzalność. Nie trzeba dodawać, że te same cechy w najszerszej ich palecie ujawniły się także na wystawie Walerija Franczuka „Drogi, które wybierają nas…”. „Dobra dusza Czarnego lasu. Babcia Ustia”, 2010 r. „Mychajło Kulba”, 2010 r. Tak zwaną wizytówką wystawy artysta wybrał płótno olejne „Dobra dusza Czarnego lasu”. Wyniesiona na afisz, praca ta, oczywiście, ma realną fabułę, jednak odbierana jest jako głęboki symbol losu matczynego, a być może i losu Ukrainy. Fabularnie jest to postać starszej kobiety w ciężkiej chuście z charakterystyczną dla maniery Franczuka smutno-mądrą twarzą, która na wpół wrasta lub na wpół wyrasta z ziemi, niosąc ciężar bytu na swoich tak kruchych ramionach. W każdym razie ten tobołek przypomina skrzydła, które właściwie chyba najpewniej trzymają, w tym także w życiu ziemskim. Ale symbolika płótna „Dobra dusza Czarnego lasu” na tym się nie wyczerpuje. Bo na krzyż złożone ręce kobiety i wiązka chrustu, które jednocześnie są zielono-purpurowymi skrzydłami (właśnie taka kolorystyka obrazu), tworzą zarysy krzyża jako symbolu cierpień i zbawienia. Należy zaznaczyć, że obraz krzyża odczytuje się jako organiczny refren w fabułach Walerija Franczuka, który wyłania się to z przecięcia zamkniętego okna, to z podniesionych nad ziemią krokwi, albo po prostu ze skrzyżowanych rąk. Z obrazem „Dobra dusza Czarnego lasu” organicznie rezonuje praca „Zbawiona Maria” — swoisty portret Marii Prymaczenko — czarnej w czerni, raczej z wyobraźni autora niż z realnych wizerunków, w obramowaniu czerwono-czarnego i niebieskiego ptaków po bokach. Właśnie te ptaki — tak rozpoznawalne z płócien Marii Prymaczenko jako symbole duszy i Ducha, zapewniają, że tak powiem, „widzialność” zbawienia tej genialnej ludowej artystki. Jeszcze jednym specyficznym przejawem gatunku portretowego na wystawie Walerija Franczuka jest obraz olejny „Okno” z wizerunkiem Mykoły Hohola. Pisarz o charakterystycznym profilu pojawia się na tle białej ramy okna. Właśnie jego przecięcie, które odczytuje się jako krzyż losu, występuje jako szkielet kompozycyjny płótna. Suma pełni księżyca na nocnym niebie i białego krzyża podkreślają mistyczną tajemnicę twarzy Hohola i jego spojrzenia, które „Reichstag”, 2008 r. przenika przez wieki. Na tę tajemnicę pracuje również kolorystyka — ochrowo-czarno-białe tony z różnorodnymi odcieniami, które są podstawowymi barwami ziemskiego bytu. W odrębnej, wydaje się nowej dla Wałerija Franczuka kolorystyce i stylistyce wykonano jeszcze dwa portrety — „Semen Palij” oraz „Mychajło Kulba (pamięci mojego teścia)”. Stanowią one klasyczne kozackie wizerunki, które jakby reliefowo wyłaniają się z odpowiednich wątków. Subtelnie wyrysowane w różnych odcieniach czerni z ochrą, te portretowe przedstawienia nieuchwytnie przypominają szlachetne linoryty i po raz kolejny ujawniają wysoki kunszt artystyczny autora płócien. Jeśli, powiedzmy, w bardzo swoistym gatunku portretowym Wałerija Franczuka, który jest reprezentowany na wystawie wymienionymi płótnami (i nie tylko nimi), poszczególne znaki symboliczne służą pogłębieniu rozumienia symboliki losu tych czy innych realnych postaci, to dla przeważającej części prac taki symbolizm jest podstawą tworzenia fabuły. Na płótnach „Anielska istota duszy” czy „Wybielają płótno” przedstawienia nabierają charakteru rozmytych zarysów i są raczej zbiorem znaczeniowo pokrewnych symboli, które wyrastają jeden z drugiego. Do tej umownie wyodrębnionej grupy prac artystycznych należy także obraz „Anioły miłości”. Na nim grubymi pociągnięciami szpachli, co tworzy reliefową fakturę, wyrysowano dwie postacie — mężczyzny i kobiety jako nierozłączne — ze wspólnymi skrzydłami i wspólnym nimbem. Wykonane w różnych odcieniach błękitu, ochry i bieli, sprawiają wrażenie czystości, uniesienia i promienności. Do tego samego, że tak powiem, symbolicznego segmentu prac wystawy „Drogi, które wybierają nas…” zaliczamy również płótno „Droga Mleczna”. Jest ono, najwyraźniej, autorską projekcją niebieskiego wymiaru Ukrainy na zakurzone ziemskie szlaki. Właśnie nimi czumacy-Ukraińcy — jeden z wiodących symboli historii narodowej — na wołach i wozach, jak w filmie Ołeksandra Dowżenki „Zwenyhora”, poruszają się przez upływ wieków z własnymi tradycyjnymi wartościami i świętościami do swojego i Bożego przeznaczenia na ziemi. Przy okazji zaznaczmy, że w pokrewnym planie, umownie mówiąc, ideę Drogi Mlecznej opracowuje także artysta ludowy Mychajło Onaćko. Jednak zrozumiałe jest, że zarówno wizualnie, jak i estetycznie jest ona rozwiązywana u tych dwóch twórców zupełnie inaczej. Nawiasem mówiąc, jeszcze jeden obraz Ukrainy — pracowitego i cierpliwego, jednak niepozbawionego narowów i samowoli byka — wołu — Byka oryginalnie i estetycznie wyraziście ogrywa Wałerij Franczuk na płótnie „Chodź, Ukre”. Spoglądając na nie, rozumiesz, że obraz wyraźnie rezonuje z niełatwą sytuacją społeczną, którą ma Ukraina nie tylko obecnie, ale i w całej ciągłości swojej historii. Wszak ukraiński świat zarówno duchowo, jak i materialnie zawsze trzymał się na nienaruszalności wartości rodzinnych. Właśnie w takim ujęciu odbierane jest płótno artysty „Święta rodzina” — nie tylko jako aluzja do biblijnej opowieści, ale i skupienie na problemie niezmienności ukraińskiego ideału świętości rodziny. Osobno należy powiedzieć o toposie drzewa w malarstwie Wałerija Franczuka — jako obrazie losu poszczególnego człowieka, rodu i narodu. Przecież drzewo jest najwyższym naturalnym symbolem dynamicznego wzrostu, sezonowego umierania i odrodzenia, rozgałęzienia życia w jego nieustannym rozwoju. Ciekawe jest też to, że przedstawienia drzew przez artystę, czy to pojedynczych, czy zagajników, nigdy nie bywają statyczne. Są to zawsze emocjonalnie bardzo wzburzone pejzaże, pełne dynamicznej namiętności i potężnej niespokojnej energetyki. Zatem zrozumiałe jest, że stanowią one nie tyle przedstawienia krajobrazów, co artystyczne ucieleśnienie, obrazowo mówiąc, odlewów stanów emocjonalnych duszy. Właściwie — charakterystyczny dla świata artystycznego twórcy i bardzo rozpoznawalny, „franczukowski” obraz drzewa może być jeszcze jedną wizytówką nie tylko wystawy „Drogi, które wybierają nas…”, „Okno”, 2009 r., a i całej twórczości Wałerija Franczuka. Nawiasem mówiąc, takich pejzażowych, bardzo charakterystycznych szkiców, jak i różnokątnych przedstawień pewnych drogich sercu autora miejsc historycznych czy zakątków miejskich jest równie dużo, a dokładniej, stanowią one fabularną podstawę również grafiki flamastrowej artysty, która organicznie uzupełniła znaczeniowo polisemantyczny i ekspresyjnie wyrazisty język artystyczny wystawy. Wszakże musimy przyznać, że choćbyśmy nie wiem ile mówili o wrażeniach z płócien artystycznych Wałerija Franczuka, zaprezentowanych na wystawie „Drogi, które wybierają nas…” i nie próbowali ich analizować, zaledwie uda nam się całkowicie obiektywnie i w pełni wypowiedzieć wszystkie te emocje i wrażenia, które wzbudziło ich oglądanie. Dlatego najlepiej zobaczyć je samemu. A możliwość taka praktycznie zawsze istnieje. Dzięki Bogu, Wałerij Franczuk dużo pracuje i często wystawia, w tym także w stałych ekspozycjach muzeów Kijowa i Ukrainy. Nie na darmo o Franczuku mówią, że trudno go czymś skusić, poza pracą. Zatem życzmy Wałerijowi Franczukowi w jego chwalebnym sześćdziesięcioletnim, inaczej nie da się powiedzieć, jubileuszu pracy błogosławionej szczęśliwej twórczej pracy na jego artystycznych drogach. A sami cieszmy się z tych osiągnięć, które artysta nam już podarował, jak i z tych, których od niego oczekujemy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

««ББОО ННЕЕ ССИИЛЛАА,, АА ДДООЛЛЯЯ ЗЗРРУУШ ШИИЛЛЛАА… …»»

Walentyna NEDOBER, wieś Babyne, obwód chersoński Kiedy Pawło Hirnyk, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, pisał wiersz, w którym zapraszał posiedzieć „tutaj pod gruszą, gdzie siedzieli ojcowie i mamy”, aby „porozmawiać i pomilczeć, zaśpiewać na całą wieś”, to, zapewne, nie myślał i nie przypuszczał, że jego wzruszające, niezwykle ludzkie wersy, wkrótce odbiją się echem aż na Chersońszczyźnie. W głębokiej, najgłębszej wsi. I właśnie pod rozłożystą gruszą. I nie mimowolnym ustnym powtórzeniem, a twardo wyryte w metalu, starannie wmurowanym w dziuplę starego drzewa. Teraz każdy, kto przechodzi obok, wczytuje się w słowa, w których pulsuje nerw całego ukraińskiego ludu, a co za tym idzie, i garstki mieszkańców naszej, niegdyś wielkiej, wsi: Bo nie siła, a dola poruszyła powolutku jedną dla wszystkich. Usiądźmy sobie pod gruszą, Wspomnijmy wszystkich żywych. Przed „kachowskim rozlewiskiem” (przed stworzeniem tak zwanego Morza Kachowskiego) w Babynem mieszkało niemal trzy tysiące osób, a obecnie nie uzbiera się nawet półtorej setki… Okrutne i smutne realia najnowszego ukraińskiego wiejskiego bytu, boleśnie o tym mówić, wszak korzenie historii naszej wsi sięgają siwej starożytności, kiedy tutaj, na brzegu Dniepru, mieszkali ludzie, którzy nie tylko łowili ryby, zbierali jagody, wypasali bydło, ale i uprawiali zboże. W połowie ubiegłego wieku, właśnie przed „kachowskim rozlewiskiem”, kijowscy archeolodzy zdążyli zbadać unikalne osiedle epoki środkowego brązu, a zebrany materiał dał podstawy do wyodrębnienia w rodzimej historii całej kultury — „Babyne-3”. Dlaczego „3”? Dlatego, że w Babynem odkryto także osiedla kultury białozierskiej (późny brąz), okresu scytyjskiego i sarmackiego. Oczy na to otworzył swoim ziomkom były dyrektor generalny Narodowego Rezerwatu „Chortyca”, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureat nagrody imienia Iwana Franki, urodzony w Babynem Kostiantyn Suszko. Aby nie zapomniano, Kostiantyn Iwanowycz trzy lata temu doprowadził do wydzielenia przez miejscową radę wiejską dwuhektarowej działki na mini-rezerwat. Własnymi siłami oraz angażując niektórych mieszkańców wsi, oczyścił teren przylegający do zaginionego pod mętnymi wodami starożytnego osiedla. Na miejscu zburzonych chat, stajni i „letnich kuchni” usypano kurhany, zrekonstruowano dawne sanktuarium, a także zebrano wielką (być może największą na Ukrainie) kolekcję harmanów (kamieni młócących), kamiennych steli, stęp, koryt, żaren, które utworzyły muzeum pod gołym niebem. Dawne pustkowie nie tylko nabrało schludnego wyglądu, ale jakby zaczęło promieniować życiodajnymi impulsami, zapewne właśnie tymi, których tak brakuje obecnie dla wzmocnienia ukraińskiej istoty. Nieprzypadkowo do Babyna zaczęły ściągać wycieczki uczniów z okolicznych wsi, a mieszkańcy Babyna zapoczątkowali tradycję: przynajmniej trzy razy w roku — na Wielkanoc, 9 Maja oraz na Pokrowę — zbierać się pod starą gruszą, która stała się niezbędnym dodatkiem do rezerwatowego zakątka, a być może nawet jego talizmanem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępcy redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47, Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617, strona 63 w „Katalogu”

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Łesia KOWERZNIEWA 279-49-47 Dział pracy oświatowej Nadija KYRYJAN 270-55-57 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Olha MOSZKOWSKA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor dyżurny Nadija KYRYJAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301242 Nakład w październiku — 32 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 4,77 hrywny na 3 miesiące — 13,71 hrywny. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN 4 820095 780016

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn