Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Lilia Hrynewycz: „Niewykształconym społeczeństwem łatwiej zarządzać”

Слово Просвіти, №42 за 2012 рік

— Pani Lilio, obecnie wiele mówi się o stabilności, ale właśnie w edukacji jej brakuje: długo przygotowywano się do 12-letniego systemu nauczania — powrócono do 11 klas, ogłoszono priorytetowymi przy wstępie na uczelnie wyższe wyniki zewnętrznej niezależnej oceny absolwentów — znów zaczęto uwzględniać szereg innych czynników. Czy wychodzi to sprawie na dobre? — Sfera edukacji to dość znaczna liczba ludzi, dziś pracuje i uczy się w niej około dziesięciu milionów osób. Od tego, czy ta sfera jest priorytetowa dla władzy, w znacznym stopniu zależy rozwój kraju. Niestety, dziś edukacja znajduje się na marginesie zainteresowań władzy i wyraża się to zarówno w stosunku władzy do pracowników pedagogicznych, jak i w tym, jakie reformy przeprowadza obecne resortowe ministerstwo. Charakterystycznymi cechami tych reform stało się zaspokajanie interesów biznesowych wyższych urzędników poprzez różnorodne scentralizowane programy oraz oszczędzanie na edukacji na szczeblu lokalnym poprzez zamykanie placówek oświatowych. Według danych Państwowego Komitetu Statystyki w ciągu ostatnich dwóch lat zamknięto 700 placówek oświatowych! W tym samym czasie minister wciela własne przekonania ideologiczne w treść edukacji, pozwalając sobie na przepisywanie podręczników do historii, usuwanie pewnych faktów historycznych, nakłanianie do przejścia szkół z ukraińskiego na rosyjski język nauczania. Najwyraźniej dla tej władzy edukacja nie jest priorytetem, wręcz przeciwnie, jest ona zainteresowana jej upadkiem, bo niewykształconym społeczeństwem o wiele łatwiej zarządzać. Bardzo szkodzi edukacji brak ciągłości w polityce oświatowej podczas zmiany władzy w państwie. Branża znajduje się niemal w ciągłym stresie. Każda władza wdraża swoje reformy, bardzo często nieuzgodnione ze społeczeństwem. Szliśmy do 12-letniej szkoły, a nagle wysiłki dziewięciu lat pracy zniweczono i w celu oszczędności powrócono do 11-letniego systemu. Szkolnictwo wyższe jest nieustannie w gorączce: co roku zmieniają się warunki przyjęć, wprowadzane są nowe czynniki, które są zaliczane podczas wstępu obok wyników zewnętrznej niezależnej oceny. Nie sprzyja edukacji dążenie do centralizacji zarządzania nią, bezpośredniego wpływu na rektorów poprzez ręczny podział liczby miejsc zamówienia państwowego w zależności od poziomu lojalności wobec ministerstwa czy konkretnego ministra. Wszystko to nie jest charakterystyczne dla demokratycznego, wolnego społeczeństwa. Dlatego dla nas niezwykle ważne jest zaproponowanie realnych kroków, które poruszą sytuację w kierunku podniesienia jakości edukacji i rozszerzenia dostępu do niej. — Jakość edukacji to sprawa na tyle ważna, na ile skomplikowana. Jak można szybko wpłynąć na ten proces? — Jakość edukacji odbija się na jakości życia, wszak poziom wykształcenia jest związany z gotowością społeczeństwa do innowacji, a odpowiednio także ze wzrostem gospodarki. Świadczą o tym wszystkie międzynarodowe badania. Dziś system edukacji jest zorientowany na przekazanie dużej ilości wiedzy. Bardzo często ta wiedza nie jest wykorzystywana i szybko zapominana. Ale naprawdę jakościowa edukacja to taka, która rozwija człowieka i daje mu możliwość uczenia się przez całe życie, realizowania swoich zdolności, pomaga być konkurencyjnym na rynku pracy, a także pozwala stać się pełnowartościowym obywatelem swojego kraju, uświadamiając sobie własną tożsamość narodową i mając szacunek do godności innych ludzi. Zatem zadania jakościowej edukacji są bardziej wielopłaszczyznowe niż po prostu zbiór pewnych wiadomości i umiejętności, co dziś deklaruje resortowe ministerstwo. Właśnie na realizację tych zadań ukierunkowane są projekty ustaw w sprawach edukacji spośród osiemdziesięciu, które zaproponowała opozycja. Przygotowaliśmy projekty ustaw „O podstawach ustawodawstwa w sferze edukacji”, „O szkolnictwie wyższym”, „O polityce naukowej i naukowo-technicznej”, a także „O pierwszym miejscu pracy”. — Co jest zasadniczo nowe w tych projektach ustaw? — Wprowadzenie zewnętrznego systemu oceny jakości edukacji, a także odpowiedzialności za świadczenie niskiej jakości usług edukacyjnych może chronić konsumenta tych usług. Proponujemy stworzenie precedensu rozpatrzenia kwestii odpowiedzialności za świadczenie niskiej jakości edukacji. Ważne jest zrozumienie tego, że kluczową postacią w procesie edukacyjnym jest pracownik pedagogiczny. Bez zmiany w jego przygotowaniu, podnoszeniu kwalifikacji i statusie społecznym, realne zmiany w edukacji są niemożliwe do zrealizowania, niezależnie od tego, ile kupimy komputerów, autobusów szkolnych czy nowych ławek. Przez wszystkie lata, odkąd obowiązuje ustawa Ukrainy „O edukacji”, nie był w pełni wykonywany artykuł 57 w części dotyczącej wynagrodzenia pracowników pedagogicznych. Mało tego, władza usunęła stamtąd sformułowanie o tym, że średnie uposażenie zasadnicze pedagogów powinno być nie mniejsze niż średnie wynagrodzenie pracowników przemysłu. Uważamy, że trzeba przywrócić to sformułowanie i zapewnić takie wynagrodzenie pracowników pedagogicznych. Oprócz tego projekt ustawy proponuje pewne innowacje dotyczące podnoszenia kwalifikacji i ustalania kategorii kwalifikacyjnych nauczycielom. Wśród zasadniczo ważnych rzeczy jest zapis o realnym państwowo-społecznym zarządzaniu edukacją. Społeczność powinna mieć wpływ na to, co dzieje się w edukacji. Stąd wzmocniona odpowiedzialność i rola rad opiekuńczych i nadzorczych placówek oświatowych. Główne funkcje regulacyjne, które dziś ma Ministerstwo Edukacji i Nauki, Młodzieży i Sportu, a mianowicie — licencjonowanie, akredytacja, nadawanie stopni naukowych, proponujemy przekazać niezależnemu organowi kolegialnemu — Narodowej Komisji ds. Regulacji w Sferze Edukacji i Nauki. Ten organ powinien być zatwierdzany przez Radę Najwyższą i podlegać Prezydentowi Ukrainy. Wypisaliśmy jasną procedurę rotacji członków tego organu, aby byli to niezależni eksperci. Na Kirovohradszczyźnie przebywała doradczyni ds. edukacji przewodniczącego rady Zjednoczonej Opozycji „Batkiwszczyna”, kandydatka nauk pedagogicznych Lilia Hrynewycz.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn