Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Od suwerenności językowej — do potworności. Czyż nie taką haniebną drogą „podąża” Ukraina jako państwo niepodległe?

Слово Просвіти, №42 за 2012 рік

Wasyl HEY, pisarz, zastępca przewodniczącego Wołyńskiej organizacji krajowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Zlegalizowane odstępstwo. Na zoranym przez rozmaitych przybłędów ukraińskim polu dość gęsto wyrasta chwast odstępstwa, wyparcia się własnej tożsamości, janczarstwa. A chodzić zgiętym, nie prostując zgiętego w niewoli kręgosłupa, a nawet kłaniając się zazdrosnemu sąsiadowi, wzięli za modę, niestety, niektórzy nasi państwowi włodarze. Jak nie wspomnieć obecnie, po oszukańczym uchwaleniu w parlamencie ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej”, sytuacji z niedalekiej przeszłości, kiedy pod szklaną kopułą Rady Najwyższej przewodniczył Iwan Płuszcz. Były działacz komunistyczny negatywnie zareagował na propozycję wniesienia do ustawy o wyborach deputowanych ludowych punktu o obowiązkowej znajomości przez nich języka państwowego. Swoje sprzeciwy, jak pamiętam, przewodniczący motywował tym, że do takiego poziomu suwerenności językowej my, rzekomo, jeszcze nie dorośliśmy. Ot tak. Władcy o małorosyjskiej mentalności jak ognia boją się słowa „ukrainizacja”. Podpisawszy pod koniec 1989 roku „Ustawę USRR o językach w Ukraińskiej SRR”, Przewodnicząca Prezydium Rady Najwyższej Wałentyna Szewczenko niedługo potem we Lwowie oświadczyła: „Ukrainizacji na Ukrainie nie będzie”. Z czasem ten „dewiz” niższości wzięli na uzbrojenie w swojej działalności także inni mężowie stanu. Podwójne standardy, podwójna moralność, obłuda i samoponiżenie stały się jakby normą w ukraińskiej polityce. W 1997 roku Prezydent Łeonid Kuczma potwierdził swoim podpisem zarządzenie o przeprowadzeniu akcji „Przekażmy potomnym nasz skarb — język ojczysty” i zaraz po tym wysyła oficjalne gratulacje z okazji pojawienia się jeszcze jednej rosyjskojęzycznej gazety na Ukrainie. I to przy tym, że obcojęzycznych mediów w naszym kraju jest niezwykle dużo. Obecnie można z pewnością stwierdzić, że do antykonstytucyjnej ustawy „O zasadach państwowej polityki językowej” doprowadziło powszechne niewykonywanie poprzedniej ustawy językowej, większość artykułów której potwierdzała ukraińską państwowość w różnych sferach życia społecznego. To właśnie miała być ta ukrainizacja, której tak niektórzy z naszych włodarzy się boją. A tak nabrał obrotów mechanizm rusyfikacji. Doszło do tego, że na tak zwanym Pierwszym Narodowym, jak i innych naszych kanałach telewizyjnych, przeważa język obcy. Niemało audycji jeśli nie jest rosyjskojęzycznych, to dwujęzycznych, tworząc nie wiadomo po co mieszankę i mętlik, ozdobione takimi „perłami”, jak „zostaje u steru”, „nie mają oporu”, „napięcie walki” itd. Jeszcze dziesięć lat temu naczelnik głównego zarządu prasy i informacji Kijowskiej administracji państwowej W. Kuźmenko w wywiadzie dla czasopisma „Witchyzna” (nr 3—4, 2002) powiedział: „...Państwo ukraińskie straciło, w istocie, kontrolę nad zmianą form własności w rodzimej sferze informacyjnej. W niej dzisiaj pewnie dominuje wielki kapitał prywatny... z kryminalnymi domieszkami... Rosyjskie struktury biznesowe, powiedzmy, uporczywie wykupują akcje ukraińskich spółek telewizyjnych...”. Oto dlaczego bardzo często naruszane jest prawo obywateli Ukrainy do otrzymywania informacji w języku ojczystym. Wygląda na to, że takie naruszenie jest absolutnie obojętne autorom i zatwierdzającym ową niesławną „kiwałowską” ustawę. Więc co i kogo ona chroni, ta ustawa, podpisana przez Prezydenta wbrew protestom społeczeństwa kraju? Jeśli ma ona chronić obywateli narodowości rosyjskiej, których na Ukrainie, zgodnie ze spisem, jest nieco ponad 17%, to dlaczego już faktycznie pół Ukrainy ogłoszono rzekomo dwujęzyczną, a w rzeczywistości jednojęzyczną, rosyjskojęzyczną? Odpowiedź jest oczywista: ta ustawa została uchwalona na korzyść tych włodarzy, którzy albo nie są w stanie nauczyć się języka ukraińskiego, albo po prostu go ignorują, a także utwierdza ona w obecnym małorosyjskim statusie tych naszych „rosyjskojęzycznych”, którzy z pewnych okoliczności zmuszeni byli zrezygnować z języka ojczystego. Takie zjawisko, oczywiście, nie jest normalne. Wybitny Ukrainiec-mecenas Petro Jacyk, inicjator przeprowadzenia Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego, tak wypowiedział się w sprawie językowego odstępstwa Ukraińców: „To nie brzmi naturalnie, z zewnątrz brzmi to tak, jakby psy miauczały”. Jeśli wyobrazić sobie, że psy miauczą, a koty szczekają, to jest to nie co innego, jak potworność. I taka potworność, rezygnacja znacznej części Ukraińców z języka ojczystego, choć jak to dziwne i nienaturalne, jest legalizowana i stabilizowana. Teraz ci, którzy woleliby zrzucić z siebie nie na nich szytą językową odzież i stać się samymi sobą, takiej możliwości nie mają. A w jakim położeniu znaleźli się kierownicy krajowych i lokalnych organów władzy w ukraińskojęzycznej części państwa? Oni przecież nie mogą powiedzieć, że nie kochają języka ojczystego, jednocześnie i „linię partii” zmuszeni są wspierać, tej partii, w imieniu której i rzucona została „w lud”, na społeczne rozbicie ustawa językowa. Czyż nie dziwna, nie potworna jest taka rozdwojenność? Już pierwsze dni „działania” tej ustawy ujawniły jej faktyczne zaprogramowanie na swoiste „babilońskie pomieszanie języków”, na rozłamy i pęknięcia w ciele państwowym Ukrainy. A to wyraźne zagrożenie dla jej niepodległości. Bohdan DIDYCZ, wieś Jaryniwka, rejon bereźniewski, obwód rówieński. Szanowna redakcjo „Słowa Proświty”! Przeczytałem wiele materiałów o Ogólnoukraińskim forum „W obronie języka ukraińskiego i państwowości”, wydrukowanych w naszej ulubionej gazecie. Ze wszystkich najbardziej spodobały mi się wystąpienia Wołodymyra Wasylenki oraz Patriarchy UCP KP Filareta. W innych — konstatacja faktów, ogólne frazy, cytaty znanych i nie bardzo ludzi. My znowu nie zdążyliśmy, pociąg odjechał i potrzebne są nadludzkie wysiłki, aby go zatrzymać. Chcę zapytać szanownych akademików, profesorów, pisarzy, deputowanych ludowych: „Kto jest nosicielem języka ukraińskiego?”. Odpowiedź jest niezaprzeczalna: „Ukrainiec”. Wtedy nasze... Nie bez powodu dokonano tak otwarcie bezczelnego ataku nie tylko na język, ale i na nasze dusze. Przecież przez długi czas nikt, zdaje się, nie myślał przestrzegać ani 10. artykułu Konstytucji Ukrainy, ani obowiązującego ustawodawstwa językowego. Wołyńska organizacja krajowa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wielokrotnie zwracała się w sprawie przestrzegania w obwodzie Ustawy o językach do czołowych przedstawicieli władzy, lecz zamiast rzeczowej reakcji otrzymywała biurokratyczne odpowiedzi wymijające, a bywało i tak, że ci, do których się zwracano, odgradzali się milczeniem, a co za tym idzie – jawną obojętnością wobec problemu. 24 lipca 2003 roku w gazecie „Wołyń” wydrukowano list otwarty do ówczesnego przewodniczącego obwodowej administracji państwowej A. Francuza oraz łuckiego mera A. Krywyckiego pt. „Rodzinnemu miastu — ukraińskie oblicze”, podpisany przez 16 kierowników obwodowych organizacji społecznych i partii. W liście wyrażano zaniepokojenie nieatrakcyjną sytuacją językową w obwodzie i Łucku, narzucaniem mieszkańcom regionu surogatów tak zwanej kultury masowej. Lecz rzeczowej reakcji, a tym bardziej jakiegokolwiek wpływu władz na sytuację, nie było. 29 września 2006 roku Związek Pisarzy oraz „Proświta” Wołynia wysłali do łuckiego mera B. Szyby artykuł, opublikowany w tej samej gazecie obwodowej „Wołyń”, o rażących naruszeniach obowiązującego ustawodawstwa językowego w sferze reklamy i informacji Łucka. Wkrótce temat ten został naświetlony w ogólnoukraińskiej gazecie „Słowo Proświty”. W odpowiedzi — odpowiedź wymijająca na całe… cztery linijki z informacją o tym, że dla rozwiązania tego problemu rada miejska utworzy specjalną komisję. Omówić problem komisja oczywiście może, ale nic więcej. A żeby ostrzec lub ukarać naruszających Ustawę, trzeba jednak „władzę użyć”. A jak tę władzę zastosować, kiedy naruszający to majętni ludzie interesu? W przededniu 20-lecia Ustawy o językach, 7 grudnia 2009 roku — pisemne zwrócenie się, podpisane przez 21 członków „Proświty” (pisarzy, artystów, naukowców) do trzech wołyńskich przywódców — przewodniczącego obwodowej administracji państwowej M. J. Romaniuka, przewodniczącego rady obwodowej A. P. Hryciuka oraz łuckiego mera B. P. Szyby. W piśmie na siedmiu stronach maszynopisu nie tylko przytoczono konkretne fakty, delikatnie mówiąc, braku szacunku do języka ojczystego i ustawodawstwa, ale także wniesiono konkretne propozycje dotyczące realnego wpływu na sytuację. Wygląda na to, że to pismo zaskoczyło szanownych przewodniczących i było skazane, najwyraźniej, na „zero uwagi”, ponieważ przez cztery miesiące nikt na nie nie reagował. I dopiero po odpowiednim piśmie do prokuratora obwodu „Proświta” otrzymała odpowiedzi, w których mowa była o tym, jakie programy dotyczące rozwoju języka ukraińskiego są przyjmowane w obwodzie, lecz ani jednego niegramatycznego szyldu w mieście nie zdjęto, nie mówiąc już o tych, które wykonano z naruszeniem Ustawy. Jeszcze jedną próbę poruszenia w duszach władzy struny nieobojętności wobec tego nie tylko językowego, ale ogólnopaństwowego, narodotwórczego problemu podjęto 18 lipca 2011 roku. List z konkretnymi faktami językowego nieładu w naszym kraju wysłano do przewodniczącego obwodowej administracji państwowej B. P. Kłymczuka. Ale z Kijowskiego Majdanu list przekierowano na ulicę Bohdana Chmielnickiego, do łuckiego mera. Stamtąd — kolejne dzieło sztuki biurokratycznej. Mimo że zastępca nowo wybranego mera M. J. Romaniuka — S. J. Krawczuk na posiedzeniu rady wołyńskiej „Proświty” obiecał wziąć tę kwestię pod osobistą uwagę. Nasze miasto nadal „zarasta językowym chwastem”, jak pisała 28 lipca 2009 roku gazeta „Wołyń”. Takie wrażenie, że te wszystkie „Jasminy”, „Wołyńtabaki”, „Zalogowa kasa”, „Tipografija” — to nie tylko przejaw niegramatyczności niektórych kierowników i handlowców, ale sposób poniżania nas, Ukraińców, na naszej ojczystej ziemi, w rodzinnym mieście. A i my z wami, drodzy wołyniacy, chyba jesteśmy zbyt nienaturalnie obojętni na niestrawną językową mieszankę, którą nas karmią, i od czasów hetmańszczyzny do pierwszego prezydenta Krawczuka oraz, z woli losu, prezydentów Juszczenki i Janukowycza panuje zdrada. Pierwszego i ostatniego można nazwać zdrajcami w połowie — bo prawie nie kryli się ze swoimi haniebnymi planami i nawet przed Konstytucją oraz Ewangelią Ostrogską nie ukrywali swojego antyukraińskiego wnętrza. Na ich tle zdrada Juszczenki jest „szczególnie ciężka”. Złamano obietnice dane w Forosie, nie dotrzymujemy słowa przed Europą, Ameryką, światową wspólnotą. Zdradzono Majdan — od Wschodu do Zachodu, zdradzono nas z wami. I myśmy na to pozwolili. Bardzo szybko zaczniemy tracić ziemię, już czas na jej sprzedaż. Co w domu, przez telewizję, i na ulicach miast. Język i naród — niezniszczalne „Daremnie pyta rada Cała zasmucona Ukraina święta, Umęczona. Zaniedbali synowie Rodną mowę, Nie tamtędy oni Gną głowę, Na zyski gęste Ziewając, I kieszenie tłuste Napychając”. To Pawło Hrabowski, rok 94. przedostatniego, XIX wieku. A jak współcześnie brzmią te wersy poety-bojownika o lepszy los narodu! Zaniedbali mowę „synowie”, lecz nie zaniedbał naród. Dlatego warto przypomnieć nam wszystkim, a przede wszystkim najwyższym obłudnikom-ukrainofobom, którzy drapieżnie zamachują się na Boży dar naszego języka, odważne wystąpienie w obronie ojczystego słowa wybitnego ukraińskiego poety Andrija Malyszki, który w 1965 roku, na pogrzebie pobratymca Wołodymyra Sosiury, oświadczył: „Niech ignoranci nie czekają na zniknięcie języka ukraińskiego i narodu ukraińskiego. Są one niezniszczalne”. U podstaw tego żarliwego przekonania, tej wiary — godna podziwu wytrwałość naszego narodu przeciwko twardym i okrutnym próbom jego asymilacji ze strony najeźdźców-zdobywców. Pomimo ponad trzystuletniej niewoli, zdołał on zachować swoją tożsamość narodową, wytrwać w niełatwej, ofiarnej walce o prawo do posiadania swojego słowa i wolnego, godnego życia. Ta walka o Ukrainę trwa i dzisiaj. Czyż to nie absurdalna, nie potworna rzeczywistość, gdy w dwudziestym drugim roku Niepodległości musimy bronić się przed tymi, których rzekomo demokratycznie wybrano jako elitarnych przedstawicieli do tworzenia podstaw ustawodawczych państwa? Naukowa, twórcza elita kraju powiedziała stanowcze „nie!” oszukańczym manipulacjom wokół języka państwowego, a władczy buldożer ukrainofobów nie zatrzymuje się, kontynuuje marsz, by zniekształcić ukraińską duszę. Dlatego wiarę swoją w niezniszczalność języka i narodu musimy wzmacniać, wspierać, po pierwsze, ciągłym oporem wobec antykonstytucyjnej, bezprawnej, coraz bardziej bezczelnej rusyfikacji ze strony pożeraczy narodowej przestrzeni informacyjnej, a po drugie — sami chronić swój język przed surżykizacją i wulgaryzacją. Przeciwwagą dla antynarodowej ustawy, „przepchniętej” publicznie w sposób manipulacyjny, u każdego z nas, Ukraińców, w naszych sercach i duszach jest prawo wierności ojczystemu słowu. Nie udało się go zniszczyć ani carskim satrapom, ani wodzom epoki sowieckiej. Nie uda się tego zrobić i wałujewczykom naszych czasów. zrobiono, aby jej efektywnym właścicielem stał się Ukrainiec? Jeśli znowu wszystko będzie puszczane płazem, to od połowy 2013 roku rozpocznie się masowe wykupywanie ziemi przez zagraniczne firmy i obywateli. Warto zainicjować referendum „W obronie ukraińskiej ziemi i państwowości”. Zatem dopóki nasi generałowie nie będą znali swoich żołnierzy z twarzy, będą odgradzać się od ich potrzeb i problemów murem parlamentarnym lub chińskim, nic z tego nie wyjdzie. Wymrzemy jak muchy i nie będzie komu rozmawiać w języku ukraińskim, nawet jeśli nasz język pomimo naszej bezczynności przetrwa. Zatem, troszcząc się o język, dbajmy i chrońmy przede wszystkim jego nosiciela. Broniąc państwa, myślmy o każdym obywatelu, który w tym państwie żyje.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn