Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Miejsce spotkania można zmienić…

Слово Просвіти, №42 за 2012 рік

Lilija MAKSYMENKO, redaktor naczelna wydawnictwa „Ukraiński priorytet” Zdjęcie autorki. Mnie, jako wydawcy, zawsze niezręcznie słyszeć narzekania kolegów z powodu braku ulg na wydawanie książek czy patetyczne oświadczenia, że niby tylko pasjonaci zajmują się obecnie drukiem książek. W rzeczywistości ulg dla wydawców wystarcza, inna rzecz, że dotyczą one nie ukraińskiej książki. Drukować u nas opłaca się i Rosjanom, i Chińczykom. Co oni, nawiasem mówiąc, chętnie robią. Na drodze od pisarza do czytelnika stoją nieprzezwyciężone, jak na dziś, przeszkody: zrujnowana sieć dystrybucji i całkowity brak przemyślanej promocji. Oczywiście księgarnie w kraju są, ale ci, którzy je prowadzą, nie mają profesjonalnych punktów odniesienia w książkowej bezkresności, jak i możliwości dostarczenia książki do każdego czytelnika, tym bardziej mieszkańca głębokiej prowincji. W pewnym stopniu ratują spragnionych czytania (a jestem przekonana o tym, że takich na Ukrainie wystarcza) fora książkowe, festiwale, wystawy. Na rok ich, jeśli liczyć i regionalne wystawy-sprzedaże książek, uzbiera się ze dwadzieścia. I najbardziej znane do dziś — Lwowskie forum, które tradycyjnie odbywa się na początku września. Przez 19 lat to forum daje nie tylko możliwość nabycia wymarzonej książki, ale jest też swoistym miejscem spotkań i komunikacji pisarzy, wydawców, rzecz jasna, i czytelników, duchową oazą, swoistą świątynią, w której przy pachnącej lwowskiej kawie, jeśli chcecie, modlono się do książki. W tym roku potężnie konkurowała ze lwowianami wystawa-sprzedaż książek w Centrum Sztuki „Arsenał” (4—7 października 2012), które jest w Kijowie. Międzynarodowy festiwal „Książkowy Arsenał” odbywa się po raz drugi, chociaż zeszłoroczne wydarzenie, jak dla mnie, wyglądało co najwyżej na próbę tegorocznego. „Planów bez liku” w tym jakby specjalnie zbudowanym pod takie wydarzenia pomieszczeniu obecnie nie mogło nie zachwycić, czuło się, że organizatorzy festiwal wymarzyli i długo przygotowywali. W tym roku w wystawie brało udział niemało zagranicznych ambasad na Ukrainie. Oprócz tego, że przedstawiały własne, w tym także translatorskie, projekty na Ukrainie. Właśnie kosztem ambasad zaproszono niemało znanych na świecie pisarzy, artystów, tłumaczy. Trudno byłoby w formacie artykułu gazetowego wymienić wszystkich, ale bez wątpienia kijowska publiczność odkryła dla siebie niemało dotąd nieznanych nazwisk. Szkoda tylko, że usłyszawszy ich, nie mogła i książki w ukraińskim tłumaczeniu zobaczyć. Ucieszyło wydawnictwo „Krytyka”, które prezentowało i sprzedawało książkę „Wywieziona” austriackiego pisarza Josefa Winklera, laureata licznych prestiżowych nagród i wyróżnień (znamienne, że bohaterką tej powieści jest ukraińska kobieta, deportowana do Austrii w latach 30. ubiegłego wieku). A książki takich rozreklamowanych na festiwalu pisarzy i honorowych gości, jak Włoch Alessandro Baricco i Francuz Gérard de Cortanze, szukał, zdaje się, niemal co drugi. I nie znajdował. Patriarcha Anatolij Dimarow przy stoisku wydawnictwa „Ukraiński priorytet” wywołał poruszenie wśród czytelników. Nie to, żeby zachwycili, ale zdziwili mnie honorowi goście ze strony ukraińskiej. Z obecnym ministrem kultury, za rzadkim wyjątkiem, w dniu otwarcia mieli okazję przywitać się przedstawiciele młodszego pokolenia ukraińskich pisarzy. Laureatów Nagrody Szewczenkowskiej prawie wszystkich zobaczyłam rano następnego dnia. Właściwie czwartek to był taki sobie dzień komunikacji pisarzy między sobą. Nie bardzo ucieszył liczbą kupujących i piątek, a oto w sobotę ludzie szli jak na pielgrzymkę. Co u kogo kupowali? Nie wątpię nawet, że wkrótce pojawi się ranking sprzedaży, w którym każdy wydawca będzie chwalił swoją książkę. Na ile ten ranking będzie odpowiadał rzeczywistości, już można tylko się domyślać. Jak dla mnie, to czytelników zdecydowanie było więcej niż kupujących — pewna pani nawet dwa razy przychodziła, żeby poczytać przy naszym stoisku jedną i tę samą książkę. Trzeba było jednak „Krew świętą” Wołodymyra Szowkoszytnego wielbicielce podarować. A najczęstszą odpowiedzią na propozycję opowiedzenia o książkach wydawnictwa była: „Dziękuję, ja oglądam”. Ale oglądali niemało. Kolejka kupujących stabilnie stała chyba tylko przy wejściu do „Arsenału”. Oto kto korzystał z życia na wystawie — to dzieci, dla nich zbudowano miasteczko dziecięce, pracowały trzy place zabaw, bawiły maluchy klauny i postacie z bajek dziecięcych. Zresztą asortyment książki dziecięcej cieszył. Jak wiadomo, właśnie książka dziecięca jest najbardziej poszukiwana na Ukrainie. Czy zdarzało się na tym święcie ukraińskiej książki smucić? I niejednokrotnie… W szczególności dowiedziałam się od zagranicznych gości, że bardzo dziwi ich nasz system organizacji festiwali, bo właściwie i organizatorzy wydarzenia ponoszą odpowiedzialność za sprzedaż eksponowanej literatury, więc powinni być finansowo zainteresowani w reklamie. Powiedzmy, w Polsce organizatorzy festiwali książkowych nie wystawiają stałej ceny za wynajem wydawnictwom — tylko pobierają procent od sprzedanej literatury. Gubili się czytelnicy i wśród mnóstwa pomieszczeń przeznaczonych na prezentacje i liczne wydarzenia. Właściwie czysto prezentacyjnymi salami nazywano tylko trzy miejsca, ale najpierw szedł drugi, za nim pierwszy, a wtedy już trzeci. Nieład to czy kreatywność — nie mnie sądzić. Ale czy nie najwięcej smutku było na koniec wystawy, i nie tylko dlatego, że święto się skończyło — pozostawieni na pastwę losu menedżerowie wydawnictw bili się o jeden jedyny wózek, udostępniony dla wszystkich, na którym można było przewieźć do wyjścia z „Arsenału” niesprzedane książki. Nie to, żeby środków transportu, które kursowały po przestronnym pomieszczeniu, nie było wcale, ale na nich pracownicy spieszyli się wywieźć ogromne drewniane palety — na które książek kłaść nie można było, a stały one stosami „dla piękna”. „Oto dokąd poszły pieniądze za wynajem — powiedział mój kolega, który oczekiwał swojej kolejki na przewiezienie niesprzedanych książek do samochodu, który czekał przy wejściu — na to szalone designerskie szaleństwo, a nie na reklamę”… Tak oto święto książki dla wielu wydawców staraniami organizatorów było i po zamknięciu o parę godzin przedłużone… bez tradycyjnej zamykającej u nas kropki się nie obeszło. Z lekkiej ręki J. Jechanurowa, który jako pierwszy kupił świeżo wydrukowaną w „Ukraińskim priorytecie” książkę scenariuszy Marii Starorzyckiej „Maszkino”, autorowi nie zdarzało się podczas sesji autografów nudzić.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn