Strona · s. 15strona oryginału ↗
«Przy starym fortepianie»
Слово Просвіти, №42 за 2012 рік
Kurbasa: w utwierdzaniu nowości, eksperymentu, świeżego spojrzenia, wartości i prawdziwości teatralnego widowiska, w odrzucaniu wąsko zakrojonych idei sztuki narodowej. Przemyślenie poglądów artystycznych Łesia Kurbasa również wywołało niemałą dyskusję, co świadczyło o ogromnym zainteresowaniu ukraińskim dramaturgiem i oryginalnym teoretykiem teatru. Zresztą sama Łarysa Kadyrowa jest uczennicą B. Tiahna, ucznia i naśladowcy L. Kurbasa. Naukowcy-literaturoznawcy uzupełniali swoich kolegów teatralnych, ci drudzy zaś czasem wdawali się w polemikę ze swoimi kolegami-znawcami słowa artystycznego, dążąc do zrozumienia tego, co łączy naukowców i praktyków teatru, do znalezienia wspólnego fundamentu w sztuce, zwrócenia uwagi na palące problemy współczesności, których nie da się rozwiązać, oddalając się od sztuki. Kultura nie zdoła sama w sobie uratować świata, ale może pomóc dokładniej go odczuwać i reagować na niego, pomóc uświadomić sobie niebezpieczeństwa współczesnego świata, w którym panują mechanizmy obce sztuce. Teatr dzisiaj przekształca się w sztukę elitarną, która nie podporządkowuje się „formatowi” kultury masowej. Teatr skłania człowieka do stawiania życiowo ważnych pytań, do poszukiwań prawdy, pokazuje marność świata, który kieruje się technologiami biznesowymi, który żyje w świecie symulakrów, który produkuje wtórne zasoby estetyczne, puste schematy, które człowiek musi na siebie przywdziać. Te schematy dążą do unifikacji człowieka, wyznaczenia ram dla jego myślenia. Sztuka teatru natomiast pokazuje nieskończoność wewnętrznego świata człowieka, niewyczerpalność przeżyć emocjonalnych, siłę słowa artystycznego. Teatr skłania do rozmyślań. Te pytania nie raz wywoływały dyskusję na konferencji. Kiedyś klasyk światowego teatru XX wieku Peter Brook postanowił oblecieć wszystkie kontynenty. On, subtelny psycholog i twórca nowego, nowoczesnego teatru, szukał tego, co może połączyć ludzi różnych tradycji religijnych, różnych postaw światopoglądowych, różnych orientacji kulturowych. Brook rozumiał, że być może samej sztuki jest za mało, że kultura niepoparta praktykami instytucjonalnymi, bazującymi na prawie, moralności i etyce, nie zdoła pokonać otchłani zła, w którą w każdej nowej epoce na łeb na szyję spada ludzkość. Jednak reżyserowi zależało na znalezieniu tego, co istnieje poza kulturą, na znacznie głębszych poziomach, które współcześni psycholodzy nazywają „poziomem struktur amodalnych”. Brook chciał znaleźć to, co ukrywa się za wszystkimi formami sztuki, co istniało kiedyś w synkretyzmie artystycznym okresu archaicznego. Widział doświadczenie wojen światowych, rozumiał, że naród, który zrodził nadpotężne osiągnięcia kulturowe, może nagle wejść na drogę Zła, a sztuka Goethego czy Bacha nie może przed tym uchronić. Coś podobnego działo się i tym razem na konferencji, która w zasadzie stawia sobie za cel powrót do tego synkretyzmu sztuk, do połączenia emocji i rozumnej intencji, które w ideale powinny się wzajemnie uzupełniać. Tylko wtedy poznanie świata będzie pełne, tylko wtedy człowiek może powiedzieć: „Chwilo, trwaj!”. Inna NAHORNA, kierownik Muzeum Literackiego Ułasa Samczuka, m. Równe. Właśnie pod takim tytułem odbyło się kolejne wydarzenie w Muzeum Literackim Ułasa Samczuka w Równem. Był to wieczór autorski znanego śpiewaka, zasłużonego artysty Ukrainy Mykoły Szwydkiwa — jego aksamitny baryton przy akompaniamencie stuletniego fortepianu czarował słuchaczy pieśniami M. Łysenki do słów T. Szewczenki. Ten instrument muzyczny to jeden z najciekawszych eksponatów muzeum: pochodzi z dawnego rówieńskiego mieszkania Ułasa Samczuka. Przy nim kiedyś zbierał się kwiat ukraińskiej kultury i literatury — artysta Anatol Demo-Dowhopilski, malarz Nił Chasewycz, reżyser filmowy Iwan Kawaleridze, działacze społeczni i polityczni Stepan Skrypnyk, Charytia Kononenko. Na tym fortepianie lubiła grać poetka Ołena Teliha… Obecnie instrument, który do dziś nie stracił swojego dziwnego brzmienia, gromadzi wokół siebie współczesnych miłośników muzyki. Mykoła Szwydkiw swój program koncertowy połączył tytułem „Ta ne odnakowo meni…” („I nie jest mi wszystko jedno…”). Przygotowuje go na 200-lecie Wielkiego Kobziarza. W wieczorze, w którym uczestniczyli pisarze, dziennikarze, naukowcy, artyści, darczyńcy i pomocnicy muzeum, wzięli udział także zasłużony pracownik kultury Ukrainy, śpiewaczka Hałyna Szwydkiw oraz koncertmistrz Iryna Kozaczuk.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
