Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Atena Paszko: siła i delikatność (z okazji 90-lecia)

Слово Просвіти, №42 за 2021 рік

Bohdan ZALIZNIAK, członek NSPU i NSJU, m. Lwów. 8 października we Lwowie w Auli głównego gmachu Uniwersytetu Narodowego „Politechnika Lwowska” odbyła się akcja upamiętnienia „Atena Paszko: siła i delikatność (z okazji 90-lecia)”. Moderatorką wydarzenia była dyrektorka Międzynarodowego Instytutu Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą UN „Politechnika Lwowska” Iryna Kluczkowska. „Czy wielu ludzi w Ukrainie ją zna? – pytała nas, obecnych na akcji, i, być może, samą siebie, pani Iryna. – Odchodzą od nas ludzie, którzy budowali Ukrainę. I czujemy się osieroceni. Ale jest pamięć, która czyni nas silniejszymi. Przywraca ona w zupełnie innym wymiarze takie postacie jak Andrzej Szeptycki, Klemens Szeptycki, Jewhen Swerstiuk, Wasyl Stus, Wiaczesław Czornowił. Taką samą postacią, która politycznie budowała Ukrainę, była i jest Atena Paszko, poetka, działaczka społeczna, żona Wiaczesława Czornowiła”. O silnej z charakteru Ukraince z przejęciem mówiły Oksana Bryzhun-Sokolyk, przewodnicząca SFUŻO (1992–2002), Zoria-Myrosława OLIJNYK (BUCZKIWSKA), obwód lwowski. Tak nazwała Omelana Wołodymyrowycza Leskiwa z Sambora na Lwowszczyźnie dziennikarka Oksana Storoż. W tym roku sławnemu ukraińskiemu patriocie, proświcianinowi, literatowi, kompozytorowi, krajoznawcy, członkowi Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, aktywnemu działaczowi społeczno-kulturalnemu – szlachetnemu człowiekowi o wybitnym talencie, mojemu krajanowi Omelanowi Leskiwowi stuknęłoby 80 lat... Spotkałam się z synem Jurijem, aby dowiedzieć się więcej o życiu jego ojca. Jurij Leskiw, który poszedł w ślady taty – to płastun, redaktor naczelny czasopisma „Płastowyj szliach”, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, aktywny działacz społeczny. – Proszę opowiedzieć o wsi ojca i jej wysiedleniu. – Ojciec urodził się we wsi Wijśko na Dobromylszczyźnie, którą nowa władza przemianowała na Nowi Sady. Wspominał, że mieli dom, stajnię, kuźnię, pole. Żyli niebiednie. Żywo pamiętał swoje dziecięce lata. Nikt nie spodziewał się, że wszystko dorobione latami trzeba było w jednym momencie porzucić – stało się to 18 maja 1948 roku – podczas tak zwanego „wyrównywania granic”. Posadzili wszystkich na wozy i zawieźli przez las w nieznanym kierunku. Oczywiście wszyscy wierzyli, że wkrótce wrócą do swoich domów… „...Ledwie skończyłem siedem lat, gdy moskal dokonał jeszcze jednej zbrodni na naszej ziemi – brutalnego wygnania ludzi z zamieszkanych terenów, z rodzinnych domów. Tej wiosny 1948 roku czerwone skrzydło drapieżnika zajęło Wijśko, Serakizci, Paporotno i Kwaseninę. Jak dziś słyszę lament, który roznosił się po wsi, widzę nieubłaganych „wyzwolicieli” z bronią w rękach, czuję strach przed upadkiem z wozu w hubickim lesie...”. Tak Omelan Leskiw opisuje „wyzwolenie” z rodzinnej wsi Wijśko w swojej pierwszej książce „Długa droga do Wijśka” (1996). O historii wsi ojciec napisał: „Zgodnie z ludowymi przekazami, historyczne korzenie wsi Wijśko sięgają czasów książęcych... Za swoją ba-na Biłyk, zastępczyni dyrektora Lwowskiego Muzeum Historii Religii, Oryslawa Chomyk, przewodnicząca Związku Ukrainek, Myrosław Marynowycz, dysydent, działacz społeczny i religijny, prorektor UKU (dołączył przez wideo) oraz córka Ateny Paszko – Iryna Wolyćka, teatrolog, reżyserka „Teatru w koszyku”. Na wideo zobaczyliśmy ich razem – Atenę Paszko i Wiaczesława Czornowiła. O czym mówiono? Myrosław Marynowycz: „Czym zapadła w pamięć? Siłą charakteru. Szczególnie piękną delikatnością. Swój delikatny poetycki świat chroniła i uzewnętrzniła. Brakuje nam takich Aten. Była prawdziwie wolna. Stała się swoja we wszystkich kijowskich domach dysydenckich. Atena z Wiaczesławem Czornowiłem idą razem”; Iryna Kluczkowska: „Przeanalizowałam całą tę kolosalną pracę i zrozumiałam, że ona widzi jeszcze strategię rozwoju Związku Ukrainek. Wyprowadziła Związek Ukrainek na poziom międzynarodowy. Była wielką miłośniczką życia. Wierzyła w nas wszystkich. Pamiętamy i szanujemy”; Zoria-na Biłyk: „Pod koniec lat 80. poznałam ją. Rozwalał się Związek. Trzeszczał w szwach traktat związkowy. Atena należała do tej kategorii towarzystwa kobiecego, któremu udało się uniknąć radzieckich więzień i które kontynuowało ukraińską sprawę, drukowało samizdat. Najjaśniejszą wśród nich była Atena Paszko. Wybraliśmy ją w Kijowie na przewodniczącą Związku Ukrainek... Dziękuję, pani Ateno, za tę mądrość, której uczyłam się od Pani. Dziękuję, pani Ateno, za wiarę”; Oryslawa Chomyk: „W grudniu – 100 lat od utworzenia Zjednoczonego Związku Ukrainek, 30 lat od Pierwszego Zjazdu odnowionego Związku Ukrainek. I 90 lat – Ateny. Miałam szczęście rozmawiać z tą kobietą... Jej wierszami Czornowił się inspirował”. Kiedy zginął W. Czornowił, Atena prosiła o znalezienie jej pracy w Kijowie. Na koniec – córka Iryna Wolyćka: „Chcę podziękować Irynie Kluczkowskiej i swojej bliskiej przyjaciółce za inicjatywę przeprowadzenia dzisiejszego spotkania, podziękować jej zespołowi, który tak wiele zrobił. Dziękuję, bardzo dziękuję Myrosławowi Marynowy-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn