Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

«Franko naszego kraju»…

Слово Просвіти, №42 за 2021 рік

W ciągu wielowiekowej historii Wojsko doświadczyło wielu wrogich napadów… Podania ludowe głoszą, że w 1648 roku oddziały kozackie Bohdana Chmielnickiego, które szły do Zamościa, uzupełniały się chłopami z Wojska. W składzie hetmańskich oddziałów nasi współmieszkańcy walczyli z Polakami, zdobywając Dobromil i Nowe Miasto… W 1943 roku duża grupa młodzieży ze wsi Wojsko wstąpiła w szeregi UPA. Po wojnie bolszewicki reżim oskarżył trzydzieści osób o współpracę z powstańcami. W rezultacie ktoś „poszedł pod kulę”, ktoś – „w zorzę polarną”… Doświadczyła cierpień w więzieniach także moja ciotka Anna Malicka. Na zesłanie na Sybir w latach 1945–1947 z naszej wsi wywieziono siedemnaście rodzin. Wieś miała las gminny, był młyn, działały szkoła, czytelnia, sklep, mleczarnia, cztery kuźnie. Mieszkali tu i pracowali specjaliści różnych wiejskich zawodów… Przed rozpoczęciem II wojny światowej nasza wieś osiągnęła jakościowo nowy poziom rozwoju – jest to uwarunkowane bliskością Kalwarii. Rosła ilościowo także wiejska inteligencja, dzięki której kształtowała się narodowo świadoma wieś…”. Przeglądamy z panem Jurijem kolejne rozdziały: „Nasza świętość”, „Z plejady duszpasterzy”, w których mowa o ważnej roli cerkwi w dawnych czasach. Im więcej było prześladowań przeciwko religii, tym silniejsza stawała się świadomość narodowa. Działająca w Wojsku cerkiew została zbudowana w 1839 roku, służył tam ojciec Pawło Biżyński. Cerkiew miała swój chór, którym dyrygował Osyp Mencyński. Należyte wspomnienia poświęcono ojcu Josyfowi Marynowyczowi, który oddał dwadzieścia pięć lat duszpasterstwu w Wojsku. Ludzie pamiętają, że kiedy znana Kalwaria przeszła do Polski i z cerkwi pozostały dzwony, to on je zakopał w Wojsku. Później jeden dzwon został zainstalowany przez niego na dzwonnicy cerkwi w Stebniku. Ojciec był nie tylko oddanym duszpasterzem, ale i działaczem społeczno-kulturalnym. Nawiasem mówiąc, wnuk o. Marynowycza Myrosław Marynowycz – to znany dzisiaj obrońca praw człowieka, publicysta, działacz społeczny, członek-założyciel Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, wice-rektor Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie. Ta bojkowska ziemia dała światu Stanisława Ludkewycza, Ołenę Kulczycką, Ulianę Krawczenko, Anatola Wachnianyna, Iwana Sinkewycza, Jarosława Malickiego, Milię Łuczak i innych znanych ludzi… – Kiedy po raz pierwszy pan Omelan odwiedził małą ojczyznę? – Czternastego sierpnia 1993 roku w Dobromilu odbył się wieczór wspomnień „Do rodzinnych progów”, a już piętnastego sierpnia mieszkańcy Wojska wyruszyli do swojej wsi. Tata tak opisywał w swojej książce: „Równo czterdzieści pięć lat pamięć przybliżała nas do niej. W myślach i we śnie niejedno pokolenie moich współmieszkańców widziało siebie w rodzinnej, przytulnej wsi… Droga do domu zawsze długa, a nasza – jeszcze i cierniowa. Na zawsze pozostał w zimnej ziemi Zapolaria Anton Marynowycz, zaginął ślad Stefana Tysowskiego. Złożyli głowy wojownicy UPA Stefan Hawanio i Mychajło Procak, nie powrócili z drugiej wojny światowej Stefan Łeśkiw, Mychajło Szczitio… A ilu rodaków odeszło przedwcześnie z życia, doświadczywszy nieszczęść i cierpień już po obcych kątach…”. W tych słowach – ból serca i mojego ojca, który właściwie był organizatorem odwiedzin i przewodniczącym organizacji społecznej „Ojcowski próg”. Wspominał on również, jak ludzie padali na kolana, całowali ziemię, płakali z radości, przypadając do studni… Nasz dom zachował się i obecnie mieszka tam polska rodzina. Ciekawy moment i ja pamiętam: podczas odwiedzin ojcowskiej ziemi mój wujek Wasyłeczko, który chyba jako jedyny pozostał w rodzinnej wsi, pokazał to miejsce, gdzie zakopane są dzwony z miejscowej cerkwi. Tam leżą w ziemi do dzisiaj. – Kim był ojciec dla Pana? – Dobrym doradcą i wzorem przez całe życie. W najtrudniejszych sytuacjach dla mnie zdanie taty było decydujące. Ale nie tylko dla mnie – był on, można powiedzieć, duszą każdego towarzystwa. Zawsze celowy i jasno zorganizowany, mógł jednocześnie pracować nad kilkoma projektami. A projektów było bardzo dużo, gdyż martwiły go różne sfery działalności. Teraz bardzo mi go brakuje… Tata pracował na różnych stanowiskach kierowniczych w dziedzinie kultury i oświaty, bardzo przejmował się rozwojem twórczości artystycznej, wspierał tworzenie różnych zespołów i udzielał im pomocy. Ponad trzydzieści pięć lat był niezmiennym sędzią-spikerem meczów piłkarskich na miejscowym stadionie. A jeszcze był starostą na weselach. Tata kierował „Płastpryjatem” stanicy Sambor i szczerze pomagał organizacji. „Płastem” przejąłem się i ja. Kiedy porządkowałem płastowski śpiewnik „Dżereło”, zwróciłem się do ojca o oprawę graficzną książki – i on doskonale wykonał tę pracę. – Jakie jeszcze książki napisał Pana tata? – Tata napisał czternaście książek na różną tematykę. Dla niego czynnik ludzki był głównym tematem szkiców, artykułów, książek. Umiał szczerze cieszyć się z cudzych sukcesów, pomagał młodzieży w jej kształtowaniu, założył dwa chóry dziecięce. Oksana Storoż nazwała go „Frankiem naszego kraju”. Pierwsza praca – już wspomniana „Długa droga do Wojska”. Następna – szkic artystyczno-publicystyczny o księdzu, pisarzu, literaturoznawcy, etnografie, bojkoznawcy Juriju Kmicie „Pieśniarz bojkowskiego losu”. Nawiasem mówiąc, tata dołożył niemało starań do ustawienia popiersia sławnego Bojka w jego rodzinnej wsi. O skomplikowanym losie Iwana Stebelskiego, Ukraińca z pochodzenia, obywatela kontynentu amerykańskiego, członka OUN – w książce „Powrót”. Swoistym kronikarstwem w „Pamięć ofiar enkawudowskiego terroru 1941 roku w Samborze” stała się książka „Od więzienia – do kolonii wychowawczej”. Pracując w kolonii wychowawczej, chłopcy, którzy przebywali za kratami, postrzegali

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn