Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №42 за 2023 рік

16 s. · 36 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 36 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 42 (1227), 19–25 października 2023 Ludzie z ideologią Ukrainy HALINA DACIUK

Ihor ZOC W ubiegłą sobotę, 14 października, w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbyła się ceremonia wręczenia Ludowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Nagroda przyznawana jest za znaczący wkład w rozwój ukraińskiej kultury, odrodzenie pamięci historycznej, kształtowanie świadomości narodowej i utwierdzanie języka ukraińskiego. Jak już informowano, laureatami za 2023 rok zostali poeta Borys Humeniuk, malarz Lew Skop, artysta Kyryło Stecenko oraz reżyser teatralny Dmytro Czyrypiuk. Honorowe wyróżnienie corocznie wręcza Komitet ds. Nagradzania Ludową Nagrodą Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, w którego skład wchodzi ośmiu laureatów Nagrody Szewczenki pod kierownictwem wybitnego ukraińskiego poety, działacza państwowego i społecznego, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki Pawła Mowczana. Tak było i tym razem. Przewodniczący komitetu, za zgodą członków jury, powitał obecnych z okazji wydarzenia i drugiej Pokrowy. Według słów Pawła Mowczana Ludowa Nagroda jest szczególnie ważna w czasach, gdy postać Tarasa Szewczenki jest wymazywana z naszej świadomości, podobnie jak ukraińskie symbole. Skrytykował on władze, które w ostatnich latach nie oddają należytej czci pamięci Proroka na Czernechiej Horze w Kaniwie, a w tym roku Narodowa Nagroda im. T. Szewczenki była wręczana w Buczy i po raz pierwszy nie przez głowę państwa. Dziwi również brak w składzie Komitetu Szewczenkowskiego laureatów Narodowej Nagrody... Z kolei Ludowa Nagroda ma charakter istotnie społeczny, gdyż środki na jej wręczenie przekazują nieobojętni Ukraińcy. Przedstawiając twórczość pierwszego z laureatów – poety i żołnierza Borysa Humeniuka, Paweł Mowczan przypomniał, że to właśnie Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” dwukrotnie zgłaszało tego twórcę do Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, jednak jego twórczości nie zauważono. P. Mowczan zaznaczył, że Borys Humeniuk pisze o najbardziej bolesnych sprawach: „czym jest życie i czym jest śmierć...”. Przypomnijmy, że w 2014 roku poeta zgłosił się jako ochotnik na wojnę, a w tym samym roku ukazał się jego zbiór „Wiersze z wojny”. Potem powstały „Blokpost” i „100 nowel o wojnie”. Podczas spotkań z czytelnikami i wywiadów dla mediów Borys Humeniuk zdumiewał swoją szczerością. „Nie spodziewam się powrotu z tej wojny. Jeśli to się stanie – będzie to cud”, powiedział on „Gazecie po-ukraińsku” 1 lutego 2023 roku. – Mamy nadzieję, że on żyje – powiedział Paweł Mowczan. Nagrodę za nieobecnego laureata B. Humeniuka odebrał jego bojowy i literacki towarzysz, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy Serhij Pantiuk. Ciepło o żołnierzu UWO im. Jewhena Konowalca wypowiedział się przewodniczący Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Bohdan Czerwak. Zaznaczył, że B. Humeniuk jako pierwszy stwierdził, iż rosyjsko-ukraińska wojna będzie nie na życie, lecz na śmierć. Żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy o pseudonimie „Topola” w swoim wystąpieniu powiedział, że książka „Wiersze z wojny” B. Humeniuka powinna być u każdego żołnierza... Przedstawiając skrzypka i kompozytora Kyryła Stecenkę – laureata w dziedzinie muzyki, akademik NAPN Heorhij Filipczuk podtrzymał wojenny dyskurs uroczystego zgromadzenia. Jego zdaniem właśnie ci, którzy przejdą tę wojnę, powinni być pierwsi w ukraińskiej polityce, gospodarce, edukacji... H. Filipczuk mówił nie tylko o osobistych zasługach nowego laureata w sztuce muzycznej, ale wspomniał także o jego dziadku Kyryle Hryhorowyczu Stecence, który założył Republikański Chór UNR, był jednym z działaczy „Proświty” w Kijowie. „Ciążymy ku swojej pamięci, mowie, tradycjom – na tych kamieniach stoi nasz ukraiński dom”, powiedział Heorhij Filipczuk. – Wszystko da się odzyskać, jeśli nie stracimy swojej ukraińskiej duszy – zaznaczył mówca. Otrzymawszy zaszczytną nagrodę, Kyryło Stecenko podzielił się swoimi wrażeniami z podróży do Stanów Zjednoczonych, gdzie wziął udział w zdjęciach do filmu o Kwitce Cisyk i wystąpił z kilkoma koncertami. „Wszędzie mówiłem, że reprezentuję „Proświtę”, a mój program nosił tytuł „Duch Ukrainy”, powiedział artysta. – Poczułem, że Ukraina stała się podmiotem i stoi w centrum sceny... Nie można odmawiać tej odpowiedzialności wobec świata, do której zostaliśmy wybrani – oświadczył Kyryło Stecenko. Reżyser filmowy Leonid Mużuk o Dmytrze Czyrypiuku, nowym laureacie w dziedzinie sztuki teatralnej, wypowiedział się bardzo ciepło, nazywając twórczość tego artysty prawdziwie ukraińską. Z kolei, odbierając nagrodę, reżyser-realizator Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki Dmytro Czyrypiuk potwierdził, że ponad 90% jego spektakli to dzieła ukraińskich dramaturgów. „Jestem szczęśliwy, że jestem ukraińskim reżyserem”, szczerze wyznał. Warto zaznaczyć, że w latach 2019–2022 Ludową Nagrodą Ukrainy im. Tarasa Szewczenki zostały uhonorowane osoby znaczące dla ukraińskiej kultury i edukacji: poeta, Narodowy Artysta Ukrainy, akademik Andrij Demydenko – za wiersze do kantaty „Pole mojej pamięci” oraz głębokie ujęcie tematu Hołodomoru 1933 roku; Narodowy Artysta Ukrainy, kierownik artystyczny i główny dyrygent kapeli „Poczajna” Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Ołeksandr Żyhun – za duchowe, muzyczne i patriotyczne wychowanie Ukraińców oraz wysoką sprawność wykonawczą; ukraińska pisarka Natalija Dziubenko-Mejs – za poetycki zbiór „Skoworoda”; kompozytor Ołeksandr Jakowczuk – za autorskie opracowania ukraińskich pieśni ludowych; poeta Wasyl Riabyj – za książkę „SologoloS. Sto wieńców sonetów” oraz reżyser filmowy Dmytro Łomaczuk – za dokumentalny wieloodcinkowy film „Heroiczna przeszłość od Światosława do Niebiańskiej Sotni”; pisarz i publicysta, profesor Mykoła Tymoszyk, Narodowy Artysta Ukrainy, bandurzysta, lider zespołu „Chorea Kozacka” Taras Kompaniczenko, malarze Maryna Sochenko, Ołeksandr Melnyk, akademik NAPN Heorhij Filipczuk, poeta Bohdan Tomenczuk. Jesteśmy głęboko przekonani, że wszyscy uhonorowani Ludową Nagrodą im. T. H. Szewczenki, znani w przestrzeni kulturalnej, są ludźmi, którzy – zaraz za Siłami Zbrojnymi Ukrainy – kształtują współczesną historię naszego państwa. Podczas uroczystości Paweł Mowczan wręczył także najwyższe odznaczenie „Proświty” – medal „Budowniczy Ukrainy” – Jurijowi Mosenkisowi, doktorowi nauk filologicznych, profesorowi Instytutu Filologii KNU im. T. H. Szewczenki. Laureatów i wszystkich obecnych powitali też artyści: Tetiana Niegrij, Andrij Micaj, Ołeksij Pałamarenko, Larysa Kadyrowa, Kyryło Stecenko, reżyser Dmytro Łomaczuk i inni. Opowieść o laureacie Lewie Skopie – na stronie 2. Podziękowania dla wszystkich, a w szczególności dla pracowników Narodowego Muzeum Literatury Ukrainy. Zdjęcia z otwartych źródeł OLESIA STASIUK BOHDANA PIWNENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Nasz dzień — 27 października

Zgodnie z Dekretem Prezydenta Ukrainy nr 455/2023 wprowadzono zmiany do niektórych dekretów, a mianowicie: w tekście Dekretu Prezydenta Ukrainy z 6 listopada 1997 roku nr 1241/97 „O Dniu piśmienności i języka ukraińskiego” cyfrę i słowo „9 listopada” zastąpiono cyframi i słowem „27 października”. Zatem jedno z najważniejszych swoich świąt Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki wraz z całym narodem ukraińskim będzie obchodzić 27 października (w tym roku — w piątek).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Lew SKOP: „Żeby malować ikony, trzeba, żeby przyleciały anioły”

Halyna DACIUK, dziennikarka W 2014 roku, podczas niepokojących dni Majdanu, w Ukraińskim Domu działała wystawa artysty Lwa Skopa. I kiedy zapłonęły Związki Zawodowe, a ogień mógł dotrzeć do Ukraińskiego Domu, ludzie zaczęli ratować ikony. A najpierw ratowali ikonę świętego Tarasjusza, który też stał wtedy z nami na Majdanie, tak jak autor ikony Lew Andrijowycz Skop. Naród, który w czasach strasznego niebezpieczeństwa ratuje obrazy jak własne życie, ma przyszłość. Naród, który ma artystów wychodzących z narodem i własnymi ikonami na Majdan, jest nieśmiertelny. W ubiegłym roku Narodową Nagrodę imienia Tarasa Szewczenki otrzymał artysta Ołeksandr Melnyk, uczestnik Rewolucji Godności, który zapadł w pamięć tysiącom protestujących obrazem „Widzę czyny twoje, Człowieku!”. Na Majdanie tworzyła wielusetosobową galerię Bohaterów laureatka Narodowej Nagrody Szewczenkowskiej artystka Maryna Soczenko, która dzisiaj tworzy galerię Bohaterów Wielkiej wojny. Lew Skop, Maryna Soczenko, Ołeksandr Melnyk – to różni artyści. Jednak łączy ich jedno pole siłowe – ukraińskie, w którym zdolność odczuwania czasu swojej ziemi i nieobojętność na to, co się z nią dzieje. W tym polu siłowym jest pragnienie przebudzenia zniewolonego umysłu, aby budować życie z wolnymi ludźmi. A jeśli trzeba – stanąć z nimi w obronie wolności! Oczy Chrystusa patrzyły na ludzi Majdanu – „Widzę czyny twoje…”, oczy świętych patrzą dzisiaj z obrazów artysty Lwa Skopa, przykazując nam miłość. Misja Artysty uwydatnia się w tragicznych czasach. Sztuka przetapia się z bólem, ofiarami, krwią i staje się Czynem. Ci powołani ludzie stają się dla nas duchową tarczą i dłonią Boga, nawet kiedy tego nie pragną. Sztuka nabiera innego brzmienia i sensów. Obrazy Marii Prymaczenko i Poliny Rajko z Oleszek w Ukraińskim Domu stają się świadectwami walki Światła i Mroku i staną się dokumentami w przyszłym sprawiedliwym sądzie w Hadze nad rosją, która pragnie nas zniszczyć. Dokumentami czasu stają się też ikony Lwa Skopa, w których oczy i pytają, i bronią. Jednak jestem pewna, że Lew Andrijowycz może myśleć zupełnie inaczej. Mnie zaś może usprawiedliwić teza pana Lewka: „Ja na sztuce nie bardzo się znam i wszystkim o tym mówię. Zresztą nikt nie zna się na sztuce. Czas definiuje dzieło sztuki”. Jego czas – to czas mojego pokolenia – od młodości w latach 70. do obecnej Wielkiej wojny. W tym przekroju czasu wyrastała jego wielowymiarowa osobowość. Ukraiński historyk sztuki, artysta-konserwator, ikonograf, wykładowca przez 15 lat we Lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych (do 2013 roku), który uczył studentów, by nie byli tłumem, uczestnik Rewolucji Godności, poeta i muzyk, wieloletni badacz drohobyckiej drewnianej cerkwi świętego Jura. Urodzony we Lwowie. Ukończył Lwowski Państwowy Instytut Sztuki Stosowanej i Dekoracyjnej. Mieszka w Drohobyczu, pracuje jako artysta-konserwator w dziale architektury drewnianej muzeum „Drohobyczczyzna”. W 2002 roku założył stowarzyszenie twórcze „Kaktus”, którego celem jest kontynuacja ukraińskiej narodowej tradycji malarskiej we współczesnej sztuce. Autor bezprecedensowego projektu artystycznego: namalował 365 ikon Bogurodzicy na każdy dzień roku. Po jego wystawie tego lata w Łuckim Muzeum Współczesnej Sztuki Ukraińskiej imienia Korsaków scharakteryzowano go jako „egzotycznego ptaka”, którego prace przypominają dzieła Hieronima Boscha czy Salvadora Dalego. „Artysta-intelektualista, który prowadzi niekończącą się rozmowę z Jungiem, Freudem, Brunonem Schulzem, a tymczasem wkłada w ikony melodię dawnego ukraińskiego ikonopisarstwa”. A jeszcze – „Człowiek-Żywioł”. Jednak, będąc nieoswojonym ptakiem i nieuchwytnym wiatrem, jest on przede wszystkim i głównie Ukraińcem, który żyje według ukraińskiego czasu. „Jestem Ukraińcem i tym wszystko powiedziane”. Jednak uważa, że „mało być Ukraińcem, który mieszka na Ukrainie i ma ukraiński paszport, trzeba być gospodarzem na swojej ziemi i godnie wykonywać swoją pracę, aby zachować kod narodu”. Skąd takie korzenie? Miał szczęście żyć w niesowieckiej części Lwowa – Zniesieniu – w czasie, gdy nałożone było tabu na zagraniczną muzykę, modę, byli zakazani pisarze rozstrzelanego odrodzenia i artyści-bojczukiści, po mieście toczyły się aresztowania wolnej myśli… Ale on słuchał mszy świętej z Watykanu i „Beatlesów”, czytał „Rozrytą mogiłę” Tarasa Szewczenki. Do dzisiaj jego miłością są stare lwowskie knajpy, „Ormiańska kawa”, tajemnica starego Lwowa, boli go zniszczony Lwów… Uważa, że malować może każdy człowiek. Obudzić się o 5.00 i malować. W porze obiadowej jeszcze raz usiąść i pomalować. Idee przychodzą żywiołowo. Ale żeby malować, trzeba stać się sługą sztuki. Przykuć się do galery, jak niewolnik. „Ja to zrobiłem w 1978 roku i do dziś jestem przykuty”. Każdy obraz maluje, spalając siebie. Namalował, spłonął, odrodził się. Maluje swoje ikony na gontach ze starej cerkwi świętego Jura i na skrzyniach po pociskach. Ikony jego nie są kanoniczne, takie nazywano kiedyś domowymi. Największa kolekcja ich (5,5 tysiąca) znajduje się w Zamku Radomyskim, w Muzeum Ikony Domowej „Dusza Ukrainy”, które założyła Olha Bohomołeć. Takie ikony „żyją” na odległość serca, cichej modlitwy i wyznań. Artysta uważa takie ikony za prawdziwe i żywe. Jego ikony stają się dzisiaj domowymi w ziemiankach, w plecakach naszych żołnierzy. Kiedy daruje ikony na froncie, to każdy wybiera swojego niebiańskiego obrońcę. A obraz – swojego obrońcę na ziemi. I to jest poruszająca, nieśmiertelna wymiana. Najczęściej maluje Bogurodzicę, która zatrzymuje kule, tak jak kiedyś przed kozakami zatrzymywała tureckie strzały Poczajowska Matka Boża. Ponad cztery tysiące ikon podarował naszym żołnierzom i pisze nowe. Pan Lewko rozumie, że wojna to straty. Co to są straty, wie z własnego życia. Pochował młodą żonę, wspaniałą artystkę Tetianę Duman-Skop… Ale nie stracił wiary, a „kontynuował rozmowę ze swoim Bogiem”. Na pamiątkę niezapomnianego spotkania Nigdy nie opuszcza go żarliwe pragnienie tworzenia. I to pragnienie napełnia siłą. Robi, co chce. Maluje, co czuje. Ale pracuje dużo, bo tylko tak można stworzyć coś własnego. „Od dzieciństwa mam fatalną miłość do cerkwi…” Zafascynował się obrazami i poezją Tarasa Szewczenki. „Żeby malować, trzeba, żeby przyleciały anioły”… Lew Andrijowycz uważa, że na świecie ważna i prawdziwa jest tylko kultura narodowa. Kultura międzynarodowa to przeżute śmieci, nikomu niepotrzebne. „Kultura bizantyjska jest martwa, a ja chcę sztuki”. Dlatego jest lokomotywą odrodzenia ukraińskiego ikonopisarstwa, kiedy biblijne wątki są stylizowane na ukraińską współczesność – w ubiorze i codzienności. I to wcale nie jest grzeszna, a Boża sprawa. „Jesteśmy narodem, musimy go pokazać światu”. Uważa, że na początku XX wieku na Ukrainie tworzyli najsilniejsi artyści świata. Trzeba ich znać. Trzeba brać przykład z takich jak Ołeksandra Ekster, która, według własnych słów, w Paryżu wszystkim uszy przetrąciła malarstwem petrykiwskim. I niedawno malarstwo petrykiwskie zostało włączone do światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Dziś potrzebne są międzynarodowe konferencje z prezentacjami naszej sztuki. Andy Warhol – to Ukraina. P. Żołtowśkyj, który uratował unikalne dzieła sztuki – to Ukraina. Jeśli studiujesz i znasz ukraińską sztukę narodową, masz szansę stworzyć arcydzieło. Jako wybitny historyk sztuki Lew Skop napisał kilka wspaniałych monografii: „Datowanie galicyjskich ikon XIV–XVI wieku”, „Ukraińskie malarstwo cerkiewne w Galicji. Technika i technologia XV–XVIII wieku”. To pierwsze na Ukrainie badania naukowe na ten temat – swoisty klucz do datowania starodawnych ikon. Imponująca monografia „Mistrz miniatury Ewangelii Peresopnickiej Fedusko, malarz z Sambora”, gdzie Lew Skop analizuje miniatury Ewangelii. Sztuka – to dialog między przeszłością a narodowym. Sklejkowa sztuka bizantyjska – jest martwa. To Moskale wymyślili kanony. Ukraiński barok – jest żywy. Ikona – to modlitwa. Mój Bóg kocha silnych i pięknych. Moje ukrzyżowanie nie cierpi, a raduje się. Cierpienie – to zło. Radość zwycięża cierpienie. Matka Boska u mnie jest młoda i piękna. Światem rządzi dobro! To normalne – cieszyć się radością! Ikonopisarz pisze sercem. Kiedy malujesz Bogurodzicę, dochodzisz do stanu modlitwy. Malowanie – to stan! Kiedy malował na desce na Majdanie, ludzie mówili: tutaj jak w cerkwi! Dziś maluje ikony na skrzynkach po nabojach, bo trwa wojna, to symbole czasu. „Ja teraz robię taki ołtarz ze skrzynek po nabojach. Robimy cerkiew pamięci poległych…” Obecnie wolni ludzie Ukrainy walczą z zombie, mówi pan Lewko. Ukraina – to miłość do wolności, Rosja – to zombie. Linia frontu musi przebiegać przez nasze serca. I każdy na swoim posterunku musi stać niezawodnie. Jest militarystą, chociaż był pacyfistą i w radzieckiej armii nie służył. „Jesteśmy wolnymi ludźmi, Europa Środkowa, nasze miasta miały prawo magdeburskie”. Kiedyś w świeżo wyzwolonej Stanicy Ługańskiej namalował w klubie 8-metrowy obraz Przenajświętszej Bogurodzicy. Tam jeszcze rozbrzmiewały strzały, więc zakładał kamizelkę kuloodporną, jednak wyjść i stać w niej na rusztowaniu było ciężko, trzeba było ją zdejmować. …Majdan stał się punktem wyjścia nowego kraju, gdzie spotkał setki wspaniałych ludzi i poczuł się tysiąc razy szczęśliwszy. Majdan dał mu wielką rodzinę. Na Majdanie stworzył Majdańską Ikonę Matki Boskiej. Język rosyjski dla niego – to język śmierci i język okupanta. „I jeszcze. Państwo powinno kupować przynajmniej 200-300 prac współczesnych artystów. Jak to robił, powiedzmy, Andrzej Szeptycki. Nie można ignorować współczesnych artystów”. Więc twórczość unikalnego Lwa Skopa – to osobne zjawisko w dłoni Boga czy potężny wybuch, zdolny rodzić miłość, produkować potężne sensy i zmieniać świat? I jedno, i drugie. W jakieś określone ramy zmieścić świat Lwa Skopa jest niemożliwe! „Jestem Ukraińcem – oto moja ideologia”. Przez jego pole siłowe przechodzą Ukraińskie Majdany, wojna rosyjsko-ukraińska, linia frontu w Bachmucie, własny posterunek, który trzyma sercem, sumieniem i życiem. Jego ikony i skrzynki po pociskach, Czcigodny Tarasij i Bogurodzica Majdanu – to dokumenty Ukraińskiego Czasu. Wiecznego. Kiedy są tacy Artyści.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

absolut obowiązku narodowego”. Badacz historii walki narodu ukraińskiego w dobie Jewhena Konowalca, Wasyl Sztokało, zapoznał obecnych z dokumentami archiwalnymi, które wyjaśniają okoliczności przygotowania aktu terrorystycznego, w szczególności haniebną rolę zdrajców. Znany historyk, publicysta, wykładowca Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” Iwan Choma zatrzymał się na okresie udziału J. Konowalca w I wojnie światowej, niewoli oraz aktywnym udziale w czasach pierwszej ukraińskiej rewolucji, formowaniu sił zbrojnych Ukraińskiej Republiki Ludowej – Strzelców Siczowych, tworzeniu Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO) oraz Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Dyrektor Muzeum Godności Wołodymyr Murawski zapoznał obecnych z ciekawymi, mało znanymi faktami z życia J. Konowalca. O przygotowaniu aktu terrorystycznego na osobiste polecenie Stalina oraz dokonaniu tego okrutnego morderstwa Jewhena Konowalca w Rotterdamie 23 maja 1938 roku opowiedziała starsza pracownica naukowa Muzeum Jewhena Konowalca Oksana Jackowycz. Podczas wydarzenia prezentowano fotografie. Na zakończenie okrągłego stołu Jarosław Pitko zaznaczył, że postać Jewhena Konowalca wymaga głębokiego poznania i należytej oceny. Lwowska „Proświta”. godności’’, to przejaw najszczerszych ludzkich, miłosiernych cech Polaków oraz innych narodów. Jednocześnie dyplomacja ludowa już się naczekała, kiedy to w ciało Ukrainy przestaną wbijać szpilki – w większości sprawiedliwe zarzuty o korupcję we władzach. Działacze Międzynarodowego Stowarzyszenia Społecznego ‘’Wołyńskie Bractwo’’, którzy mają doświadczenie w budowaniu państwa, są gotowi dołączyć ze swoim kapitałem wiedzy i umiejętności do dialogu ukraińsko-polskiego w imię przyszłości naszych narodów. Z upoważnienia Zarządu MSS ‘’Wołyńskie Bractwo’’: Serhij Szewczuk – deputowany ludowy Ukrainy III-VI kadencji; Ołeksandr Skypalski – generał porucznik, deputowany ludowy Ukrainy II kadencji; Wiktor Nabrusko – zasłużony dziennikarz Ukrainy, prezes Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy (1999–2010)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Upamiętniono męża stanu

W minionych dniach we Lwowie, w Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego, w ramach Forum Wydawców odbył się okrągły stół na temat: „Jewhen Konowalec – 85. rocznica śmierci”, zorganizowany przez Lwowskie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Jarosław Pitko, przewodniczący lwowskiej „Proświty”, kandydat nauk z zakresu administracji publicznej (prowadzący okrągły stół), podkreślił unikalną rolę Jewhena Konowalca w walce narodu ukraińskiego o swoją państwowość. Przedstawiając interesujące fakty biograficzne z jego wychowania rodzinnego, nauki w Gimnazjum Akademickim oraz na Uniwersytecie Lwowskim, zaakcentował unikalną rolę „Proświty” w kształtowaniu ukraińskich elit, a w szczególności Jewhena. Międzynarodowe zrzeszenie społeczne „Wołyńskie Bractwo” solidaryzuje się z apelem uczestników Forum Ukraińsko-Polskiego, wspieranego przez Międzynarodową Fundację „Odrodzenie” (Ukraina) oraz Fundację im. Stefana Batorego (Polska), dotyczącym ocen i perspektyw relacji Ukrainy i Polski. Nasza organizacja społeczna zrzesza osoby pochodzące z Wołynia, które mieszkają poza granicami historycznej Ojczyzny. W okresie powojennym w Polsce nazwa Wołyń bywa niekiedy niesłusznie kojarzona z tragedią wołyńską. Jednocześnie wołyniacy, których rodziny przeżyły nieszczęścia lat 40. ubiegłego wieku, jak nikt inny uświadamiają sobie potrzebę zgody narodowej i wzajemnego zrozumienia. Po masowych morderstwach dokonywanych przez rosyjskich barbarzyńców na mieszkańcach tymczasowo okupowanych terytoriów Ukrainy pojawiło się. Konowalca. Dla Konowalca „Proświta” była „organizacją absolutną... zarówno w zamiarze wzmocnienia oświecenia, jak i z punktu widzenia umacniania ekonomiczno-gospodarczych podstaw naszego życia”. Biorąc aktywny udział w życiu studenckim, w szczególności w staraniach o ukraiński uniwersytet, zanurza się w pracę oświatową. Tworzy w rodzinnej wsi Zaszków czytelnię „Proświty”, a także aktywne oddziały „Proświty” w całej okolicy, przeprowadza zakrojone na szeroką skalę działania oświatowe. Od 1912 do 1914 roku aktywnie pracuje jako sekretarz filii im. Markijana Szaszkewycza powiatu lwowskiego. Razem z Romanem Daszkewyczem tworzy studenckie koło edukacyjne, którego członkowie w każdą niedzielę jeździli po wsiach, by wygłaszać wykłady. Będąc w rosyjskiej niewoli podczas I wojny światowej, Konowalec prowadził pracę oświatową wśród ukraińskich jeńców. Po powrocie do Lwowa w 1921 roku, rozbudowując Ukraińską Organizację Wojskową (UWO), pracuje jeszcze przez kilka miesięcy jako sekretarz lwowskiej filii „Proświty”. O pracy oświatowej Jewhen Konowalec mówi jako o „ab-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Requiem w uroczysku Wydumka

15 października Rówieńskie obwodowe i miejskie zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Rówieńska obwodowa wspólnota Kongresu Ukraińskiej Inteligencji oraz Cerkiew 40 Świętych Męczenników z Sebasty zorganizowały wiec-requiem dla uczczenia pamięci osób rozstrzelanych przez nazistów w uroczysku Wydumka w latach II wojny światowej. W ciągu lat 1943-44 stracono tam ponad trzy i pół tysiąca więźniów rówieńskiego więzienia, przedstawicieli miejscowej inteligencji: księży, lekarzy, nauczycieli, dziennikarzy. Tylko 15 października 1943 roku w uroczysku najpierw rozstrzelano, a następnie spalono półtorej setki osób. Część tematyczną wiecu przeprowadzili uczniowie pod kierownictwem dyrektor Rówieńskiego Liceum nr 1, członkini zarządu „Proświty” Ludmyły Hrekul. Przed zebranymi wystąpili: zastępca przewodniczącego Rówieńskiej Rady Obwodowej Serhij Swystałuk, przewodniczący Rówieńskiej obwodowej wspólnoty Kongresu Ukraińskiej Inteligencji Iwan Kurjaniak, przewodniczący Rówieńskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Iwan Wietrow oraz przewodnicząca miejskiego zjednoczenia „Proświty” Kateryna Syczyk. Iwan Wietrow przypomniał, że w ubiegłym roku ogłoszono konkurs wśród studentów specjalności „architektura” Narodowego Uniwersytetu Gospodarki Wodnej i Zarządzania Środowiskiem na najlepszy projekt Ściany Smutku, która będzie usytuowana przy wejściu do cerkwi. Konkurs się odbył, zwycięzca wkrótce zostanie ogłoszony. Symbolicznym było wykonanie przez Wałentynę Lulicz, przewodniczącą obwodowej organizacji Narodowego Związku Pisarzy, pieśni do wiersza „Skazanym” (1939 rok) Ołeny Telihy, którą naziści rozstrzelali w Babim Jarze 22 lutego 1942 roku. Wiec-requiem zakończono litią, której obrzęd przeprowadził ojciec Stepan, proboszcz Cerkwi 40 Świętych Męczenników z Sebasty. Rówieńskie obwodowe zjednoczenie OT „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Gotowi przyłączyć się do ukraińsko-polskiego dialogu dla przyszłości naszych narodów. Oświadczenie Międzynarodowego Stowarzyszenia Społecznego «Wołyńskie Braterstwo»

znacznie głębsze zrozumienie tragizmu znęcania się nad ludnością cywilną. Takie zbrodnie nie mogą mieć ani przedawnienia, ani zapomnienia, dlatego wymagają nowych podejść w potępianiu przemocy wobec pokojowych mieszkańców, w tym w wzajemnym konflikcie po obu stronach Bugu w czasach II wojny światowej. Tragedia w Buczy, podobnie jak tragedia w Katyniu, mają wspólne korzenie w imperialnej, nienawiszczącej ludzi ideologii, obecnie w postaci raszyzmu. Dlatego powstrzymać rosyjskiego zwierza, który zamierzył się na obalenie demokratycznego świata, można jedynie wspólnym wysiłkiem. Niestety, obecna kryzysowa sytuacja we wzajemnych stosunkach Ukrainy i Polski szkodzi duchowi naszego strategicznego partnerstwa, stawia wyzwania przed historyczną perspektywą wspólnego Domu Europejskiego. Nieporozumienia w sferze handlowo-gospodarczej przeszły na inną płaszczyznę. Próby niektórych oficjalnych przedstawicieli państwowych z obu krajów, by użyć najbardziej dotkliwych sformułowań wobec drugiej strony, wywołały prawdziwy szok w opinii publicznej zarówno Ukrainy, jak i, śmiemy przewidywać, w Polsce. Kierownicy rządów, którzy mogliby naprawić to zakłopotanie, przeciwnie – jeszcze je zaostrzyli. Zaś resorty spraw zagranicznych w okresie kryzysu zajęły wyczekującą pozycję, choć powinny były zapobiec takim zjawiskom. Wiadomo bowiem, że natura polskiego rolnika, stanowiącego podstawę narodowej mentalności sąsiedniego państwa, oraz realia ukraińskiego oligarchatu agrarnego to różne historie. Te czynniki muszą uwzględniać nasi politycy we wzajemnych stosunkach ukraińsko-polskich, szczególnie na etapie integracji Ukrainy z UE. Priorytetowym algorytmem na tej drodze powinno być kształtowanie u zagranicznych polityków świadomości, że z powodu zagrożeń ze strony Rosji bez naszej obecności europejskie struktury wojskowe i międzypaństwowe są konstrukcjami niepełnowartościowymi. W tym kontekście nie warto odrzucać doświadczenia dyplomacji ludowej. Mieszkańcy obwodów przygranicznych, przedsiębiorcy, inteligencja twórcza mają swoją udaną historię nieformalnych relacji, które już dziś napełniają sensem przyszłe instytucje odnowionej Europy. Milion uchodźców, którzy po rosyjskim najeździe znaleźli schronienie w sąsiedniej Polsce, to unikalny fenomen społeczny dyplomacji ludowej. To nie jest «polityczny teatr solidar-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Podróż do piekła Hołodomoru: 10 brzemiennych w skutki dni Garetha Jonesa

Piekielna podróż walijskiego dziennikarza Garetha Jonesa do wymorzonych Hołodomorem ukraińskich wsi, która trwała od 7 do 17 marca 1933 r., została utrwalona w jego dzienniku, artykułach, współczesnych filmach naukowo-dokumentalnych i fabularnych oraz pracach historyków. Pamiętają o nim w ojczyźnie, czczą go na Ukrainie (pośmiertnie odznaczony orderem „Za zasługi” III stopnia, jego imieniem nazwano ulicę w Kijowie, ustanowiono pamiątkowe wyróżnienie „Medal Garetha Jonesa”). Wasyl MAROCZKO, honorowy przewodniczący Narodowego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru-Ludobójstwa Ukraińców, doktor nauk historycznych, profesor 10 dni wśród ofiar Hołodomoru odmieniło jego światopogląd, postrzeganie dobra i zła, nienawiści oraz chrześcijańskiego miłosierdzia. Czekała go wspaniała kariera, gdyż był sekretarzem prasowym premiera Wielkiej Brytanii Lloyda George’a, spotykał się z ministrami rządu B. Mussoliniego, radzieckimi dyplomatami M. Litwinowem, I. Majskim, N. Krupską, osobiście przebywał w samolocie z Hitlerem, Goebbelsem, Göringiem, znał wielu światowych polityków. Należał do rodu długowiecznych, a przeżył zaledwie 30 lat, zginął za prawdę, którą wyjawił światu. Droga Gareta na Golgotę okazała się doprawdy cierniowa. Trzykrotnie odwiedzał ZSRR, chciał osobiście przekonać się o istnieniu „bolszewickiego raju”. Wiosną 1930 r. przyjechał do Donbasu, gdyż jego matka przez trzy lata (1889–1892) była wychowawczynią dzieci Arthura Hughesa – syna założyciela Juzowki (obecnie ukraiński Donieck) Johna Hughesa. W sierpniu 1930 r. napisał do rodziców o strasznym stanie w regionie przemysłowym: nędzy 90% robotników, wspomniał o głodzie, masowym niezadowoleniu chłopów z komunistów, o okrucieństwie reżimu, deportacjach na Syberię i na Sołowki. W sierpniu 1931 r. przebywał na Dnieprogesie, dowiedział się od chłopów o strasznym głodzie na Ukrainie. Wrażenia z podróży zostały wyłożone w książce „Doświadczenia w Rosji – 1931: Dziennik” (1932) / Experiences in Russia – 1931. A Diary. – The Alton Press, Inc: Pittsburgh, 1932, przedmowę do niej napisał Garet. Wiedział o głodzie z własnych obserwacji, a nie z brytyjskich gazet, które w czerwcu-lipcu 1932 r. informowały świat o strasznych wydarzeniach, nawet londyński „Times” pisał o niezadowoleniu chłopów na Ukrainie. 9 lipca 1932 r. lwowska gazeta „Diło” poinformowała o wizycie L. George’a w Moskwie w towarzystwie G. Jonesa. Właśnie wtedy otrzymał zaproszenie od osobistego przedstawiciela B. Mussoliniego w Londynie, by przyjechać do Rzymu. Doradcę L. George’a witano w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Włoch, w urzędzie statystycznym, Ministerstwie Gospodarki i Melioracji. Jednak osobistego spotkania z włoskim duce nie miał. Za każdym razem informował oficjalny Londyn o negocjacjach, czasami zachodził do redakcji „Timesa”, jadał obiady w agencji „Reuters”. Pozytywnie ocenił elektryfikację kolei, budowę dróg i mostów, które realizował rząd Mussoliniego. Stara europejska demokracja wybierała dyktatorów w sposób legalny, a bolszewicka „demokracja proletariacka” wysuwała własnych despotów – Lenina, Stalina. Na konferencji w Lozannie, która rozpatrywała kwestie międzynarodowe, doradca L. George’a spotykał się z politykami, kolegami. Po jej zakończeniu otrzymał zaproszenie od Ernsta Hanfstaengla (osobisty sekretarz Hitlera), by być obserwatorem wyścigu wyborczego führera pod koniec lipca 1932 r. Dziwna propozycja – stać się naocznym świadkiem kształtowania się europejskiego dyktatora, przebywać na pokładzie samolotu wśród elity partii nazistowskiej. Do połowy września Garet przebywał w USA, pracował na zaproszenie kręgów biznesowych Nowego Jorku. 14 września 1932 r., powróciwszy z Ameryki, napisał do swoich zamorskich przyjaciół o dojrzewaniu strasznego głodu na Ukrainie, który zimą może zniszczyć miliony ludzi. Wspomniał o własnych wrażeniach z wyjazdu na Dnieproges. Jesienią 1932 r. – w styczniu 1933 r. G. Jones pomagał L. George’owi porządkować jego wspomnienia wojenne. W styczniu 1933 r. rozmawiał z ambasadorem ZSRR w Anglii Majskim. Dyplomata poradził mu zakup ciepłej odzieży do podróży do Rosji. W styczniu 1933 r. Garet wyruszył do Bremy, spotykał się z przyjaciółmi i kolegami, a 30 stycznia przebywał w Lipsku, gdzie dowiedział się o zwycięstwie Hitlera w wyborach. Demokratycznie wybrany kanclerz stał się legalnym dyktatorem, chociaż był obywatelem Austrii, ale prezydent Hindenburg nadał mu niemieckie obywatelstwo na „prośbę” nazistów. 23 lutego 1933 r. Garet znalazł się na pokładzie głównego samolotu sztabu wyborczego A. Hitlera. Zanotował odważną frazę: „Jeśli ten samolot się rozbije – cała historia Europy zostanie zmieniona”. Na wysokości 6 tysięcy stóp z prędkością 142 mil na godzinę poruszało się wcielenie zła i nienawiści, uosobienie wyrafinowanej ideologicznej manipulacji świadomością milionów Niemców i części Europejczyków: A. Hitler, J. Goebbels, H. Göring, cały aparat jego partii. Garet siedział obok führera, który uważnie oglądał mapę geograficzną, czytał raporty sztabu wyborczego, wyglądał na zmęczonego. Pilot wojskowy kapitan Braun skierował samolot na lotnisko we Frankfurcie nad Menem. Znalazłszy się wśród tłumu ludzi, wygląd zewnętrzny Hitlera radykalnie się zmienił. Za nim utykał doktor J. Goebbels – „mózg partii narodowosocjalistycznej” (wyrażenie Gareta), który poświęcił walijskiemu dziennikarzowi kilka godzin rozmowy. Antropologiczne portrety nazistowskiej wierchuszki Garet wyłożył w artykule „Prymitywne uwielbienie Hitlera”. Próba kolejnej podróży do ZSRR rozpoczęła się 1 marca 1933 r. Opuszczając Londyn, Garet przybył do Berlina 3 marca. Odwiedził niemieckiego kolegę Erika Schullera, a już dwa dni później przekroczył próg hotelu „Metropol” w Moskwie. Tam spotkał się z kolegami-dziennikarzami – M. Muggeridge’em, M. King-Hallem. Od nich usłyszał o horrorze na wsiach – masowym głodzie. Jednak postanowił przekonać się osobiście, zobaczyć na własne oczy głodujących ludzi, porozmawiać z nimi. Do Charkowa wyjechał 7-go, a wrócił do Moskwy 17 marca, przepełniony rozpaczą, bólem i gniewem. Jeśli dla Amerykanina Deana Reeda 10 dni przewrotu październikowego „wywróciło świat”, to dla brytyjskiego dziennikarza piekielna podróż przez głodujące wsie obwodu charkowskiego rozwiała mit o „bolszewickim raju”. Osobiście przebywał w chatach głodujących chłopów, razem z nimi czerpał „jedzenie” z brudnych glinianych naczyń. Widział bezdomne dzieci na charkowskim dworcu, ogromne kolejki przed sklepami Torgsinu, w których głodujący chłopi wymieniali złote obrączki na chleb, słyszał jęki konających ludzi, zapisywał w notatniku ich rozmowy. Osobiście widział się z niemieckim konsulem w Charkowie K. Walterem, wymienili się wrażeniami. Do Moskwy Garet wrócił 17 marca. Dziwne, ale oprócz spotkania z brytyjskim dyplomatą Esmondem Owenem, miał rozmowę z ambasadorem Niemiec H. Dirksenem. 19 marca wysłał wiadomość do Anglii, a 23 marca przeprowadził wywiad z M. Litwinowem. Rozmawiali o stosunkach międzynarodowych, o aresztowaniu brytyjskich inżynierów w Moskwie, których Garet znał osobiście. A 25 marca opuścił Moskwę. Tym razem na zawsze. W przeddzień wysłał raport do przedstawicielstwa Brytanii w Gdańsku, w którym wyłożył straszne obrazy głodu, który miał miejsce „prawie wszędzie”, od którego „miliony umierają”, przekazał okoliczności aresztowania angielskich inżynierów, fakty terroru. List Walijczyka wysłano do L. George’a 27 marca, ale żadnej reakcji ze strony polityka. A 29 marca korespondent „New York Evening Post” H. Knickerbocker (laureat Nagrody Pulitzera z 1931 r.) opublikował wywiad z G. Jonesem. Rozpowszechnił go „Manchester Guardian”, później inne brytyjskie gazety. W ciągu miesiąca Garet napisał ponad 20 artykułów, w których wyłożył osobiste wrażenia z tego, co zobaczył i przeżył w głodujących wsiach i 12 kołchozach Ukrainy, które potajemnie odwiedził, ryzykując życie. 11 kwietnia 1933 r. w artykule „Żegnaj, Rosjo!”, który opublikował „Daily Express”, Garet pokazał milionom młodych Brytyjczyków, ogarniętych społeczną rozpaczą kryzysu ekonomicznego 1929–1933, iluzoryczność i błędność ich nadziei na sprawiedliwość w ZSRR. Kraj „zwycięskiego socjalizmu” pochłonął masowy głód, a „wojna klasowa doprowadziła do bezlitosnego zniszczenia milionów ludzi”, likwidacji cerkwi, utwierdzenia „wszechwładzy OGPU”, do codziennego terroru. Uderzała go hipokryzja komunistów, którzy wiedzieli o głodzie, ale milczeli. Wzywał Brytyjczyków, jakby żegnając się z nimi: by strzegli i szanowali wolność osobistą, prawa każdego człowieka, by ich bronili. Na Walijczyka urządzono otwarte polowanie, zorganizowane przez Moskwę. Jeśli lwowska gazeta „Diło” na wszelkie sposoby broniła G. Jonesa, drukując tłumaczenia jego materiałów w ciągu kwietnia – września 1933 r., to promoskiewskie wydania i korespondenci rzucili się na burzyciela spokoju, autora „oszczerstw na ZSRR”. Kampanię oszczerczą osobiście kierował szef wydziału prasy i informacji NKIS ZSRR K. Umański, zapraszając do współudziału zachodnich „specjalnych korespondentów” w Moskwie – W. Duranty’ego, L. Fischera, D. Bitchan, P. Sloana. Ale szczególną podłością wyróżniał się W. Duranty. On pierwszy obnażył trujące żądło kłamstwa, pisząc 31 marca 1933 r. dla „New York Timesa” obszerny artykuł. Uderzał on faryzejską dwuznacznością: „Rosjanie są głodni, ale nie głodują”. Czymś przypomina to wypowiedź Putina o „zielonych ludzikach”. Garet, dowiedziawszy się o wystąpieniu W. Duranty’ego przeciwko niemu, był oszołomiony podstępnością tego dziennikarza, gdyż podzielił się z nim wrażeniami po powrocie z Charkowa o głodzie. Hipokryzja stalinowskiego agenta, który podło zdradził kolegę, nie znała granic. Dopiero 1 maja wysłał list-odpowiedź do redakcji „New York Timesa”, który wydrukowano 13 maja. Garet potwierdził fakt „ciężkiego głodu”, ale nie poniżał się do obelg przeciwko samemu W. Duranty’emu. Historia wystawiła ocenę obu: jednego dożywotnio zniesławiła, drugiego – uwieczniła na Ukrainie. Pojedynek Gareta z grupą K. Umańskiego okazał się nierówny. Nikt z kolegów nie stanął w jego obronie: ani M. Muggeridge, ani W. Chamberlin, chociaż potępiali stanowisko Duranty’ego, ale nie wspominali samego Gareta. Dobrym słowem wspomnieli go jedynie niemiecki dyplomata O. Schiller, kardynał T. Innitzer, niektórzy niemieccy dziennikarze, zachodnia prasa. Gniewnie rzucił się na zachodnich dziennikarzy, którzy prawdziwie naświetlali głód, kremlowski gospodarz Stalin. W lutym 1933 r. osobiście zabronił zagranicznym korespondentom „jeździć po ZSRR”, a pod koniec września kategorycznie dodał: „Jeśli im się nie podoba ustalony porządek, mogą pojechać do innych krajów”. Inna sprawa z Duranty’m: 25 grudnia 1933 r. miał kolejny wywiad ze Stalinem, nawet zaproponował mu przekazanie „przesłania do narodu amerykańskiego” przez gazetę. W 1934 r. Garet odwiedził USA, ale nie brał udziału w bankiecie z okazji uznania ZSRR i przyjęcia go do Ligi Narodów. Kraj-terrorysta, biorąc pod uwagę terror-głód przeciwko własnemu narodowi, stał się członkiem Ligi Narodów. Zadziwiająca historia, ale nie jedyna, gdyż putinowska Rosja jest członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. W lutym 1935 r. Garet reprezentował czasopismo „Western Mail” w Japonii, odwiedzał różne konferencje prasowe, pisał reportaże do Londynu, spotykał się z korespondentami „Reutersa”. Do Japonii przyjechał także W. Chamberlin, którego Gareth znał z Moskwy. A 24 lutego Duranty wysłał do redakcji „New York Timesa” artykuł o zaostrzeniu stosunków japońsko-radzieckich w Mandżurii. Zbyt wiele przypadkowych kontaktów z Durantym w tak brzemiennym w skutki czasie. Gareth rozmawiał wtedy z poszczególnymi pracownikami Kolei Południowomandżurskiej. Widziano go wśród wpływowych polityków Japonii, trafił nawet na zdjęcie z ambasadorem Japonii w ZSRR Tokichi Tanaką. 16 sierpnia 1935 r. Gareth wysłał swój ostatni reportaż o starciach w Mandżurii, a rano telefon obudził jego ojca Edgara. Koledzy z agencji „Reuters” poinformowali o śmierci jego syna Garetha 12 sierpnia, czyli dzień przed datą urodzin. A 17 sierpnia P. Scheffer zamieścił w „Berliner Tageblatt” nekrolog. Okoliczności zagadkowej śmierci, a w rzeczywistości morderstwa G. Jonesa, zbadał jego krewny Philip Colley w 1987 r. Pamięciowy wyczyn stał się udziałem siostrzenicy Margaret Siriol Colley wraz z synem Nigelem, którzy w 1990 r. odkryli dzienniki legendarnego dziennikarza, a w 2005 r. opublikowali książkę „Więcej niż ziarno prawdy” („More Than a Grain of Truth”). Podarowali mi ją z dedykacją 5 czerwca 2005 r. w Doniecku. Smutne, ale Margaret i Nigel odeszli już na tamten świat. Podróż Garetha Jonesa do piekła Hołodomoru zakończyła się w 1933 r., ale jego humanistyczna sprawa żyje. Dobro zwycięża zło, ponieważ stoi za nim prawda. Gareth pozostawił po sobie jasną pamięć, demonstrując wzorzec ludzkiej moralności wysokiej próby, etyki dziennikarskiej i profesjonalizmu. Ożywa w filmie S. Bukowskiego „Żywi”, pojawia się w obrazie filmowym reżyserki Agnieszki Holland „Obywatel Jones”. Dziennikarz Iwan Łozowy ogłosił konkurs na najlepszą publikację, a kanadyjski uczony Lubomyr Luciuk napisał artykuły i książkę o legendarnym dziennikarzu. Grupa ukraińskich dziennikarzy na Ukrainie uporządkowała i wydała artykuły G. Jonesa w językach ukraińskim i angielskim. Elektroniczne archiwum dziennikarza przekazano do Narodowej Biblioteki Naukowej imienia W. Wernadskiego. 3 października 2023 r. w jednym z jej budynków odsłonięto tablicę pamiątkową na cześć walijskiego dziennikarza. Mam nadzieję, że książka Margaret i Nigela „More Than a Grain of Truth” zostanie przetłumaczona i wydana w języku ukraińskim. Promień światła, który zapalił Gareth Jones w 1933 r., przebił się przez ciemność przemilczania straszliwej zbrodni Hołodomoru-ludobójstwa. Królestwo kłamstwa szalało od ujawnienia prawdy, która paliła wampiry terroryzmu, przyzwyczajone do nocnych orgii satanizmu. Nocne ataki Rosji na ukraińskie miasta, szkoły, przedszkola, cmentarze jedynie potwierdzają zbrodniczą istotę raszyzmu, który niszczy elektrownie, aby w ciemnościach popełniać zbrodnie przeciwko ludzkości. Świat zna prawdę, ponieważ zawsze są ludzie, którzy są gotowi poświęcić siebie dla jej zachowania.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

захиснику, фундатору Національної асоціації дослідників Голодомору-геноциду в Україні Левку Лук’яненку. Володимир В’ятрович, народний депутат України, науковець, історик, публi- цист, полiтик, громадський дiяч, презентував присутнім свою нову книгу V. Viat- rovych, L. Luciuk. Enemy Archives. Soviet Counterinsurgency Operations and the Ukrai- nian Nationalist Movement – Selections from the Secret Police Archives, 2023 (Ворожі архіви. Радянські протиповстанські операції та Український націоналістичний рух, 2023). Видання англомовне, співавтором Володимира В’ятровича є професор кафедри політичних наук Королівського військового коледжу Канади, доктор філософії Любомир Луцюк. Далі захід тривав у форматі круглого столу на тему “Гарет Джонс: постать журналіста у дослідженні теми Голодомору”. Обговорення було ґрунтовним і дискусійним. З великим інтересом вислухали присутні доповіді дослідниці історичного факультету Вільнюського університету (Литва), кандидатки історичних наук, доцентки Тетяни Боряк “Документування голоду Ґаретом Джонсом: нотатки про чекістський нагляд”, головного наукового співробітника відділу історії України другої половини ХХ століття Інституту історії України, Національної академії наук України, доктора історичних наук, професора Василя Марочка “Ґарет Джонс: подорож у пекло Голодомору”, етнологині, дослідниці Голодомору-геноциду 1932–1933 років, голови Національної асоціації дослідників Голодомору-геноциду українців, докторки історичних наук Олесі Стасюк “Ґарет Джонс: життя заради правди”. Вона, зокрема, також презентувала книгу “Диктатори ХХ-ХХІ століть: тоталітарні режими та наслідки для суспільства”, у якій тему злочинів проти людства і зокрема Голодомору розкриває велика група науковців, письменників, журналістів. Серед них були і ті, хто виступили далі під час обговорення. Підсумовуючи роботу, співмодератор круглого столу, журналіст, ініціатор медійних заходів та радіопередач про Голодомори в Україні, президент Національної радіокомпанії України (1999–2010 рр.) Віктор Набруско наголосив, що ми живемо в інформаційному світі, інформаційний світ – це технології, які впливають на розвиток суспільства, але вони теж мають сприяти збереженню знань людства від початків цивілізації до сьогодення. Підготував Ігор ЗОЦ
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Żył dla prawdy

W Narodowej Bibliotece Ukrainy im. W. Wernadskiego odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci brytyjskiego dziennikarza Gareth'a Jonesa. „Postać Gareth'a Jonesa ma wielkie znaczenie, ponieważ jest pouczająca dla przyszłych dziennikarzy. Na jego przykładzie media powinny uczyć się odpowiedzialnej społecznie dziennikarskiej pracy, a także tego, że trzeba relacjonować wydarzenia ważne dla społeczeństwa. A nasi studenci co roku słyszą o Jonesie, który wiele zrobił, by nagłośnić Hołodomor”, – zaznaczył dyrektor Instytutu Dziennikarstwa Naukowo-Dydaktycznego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Wołodymyr Rizun podczas odsłonięcia tablicy. Generalna dyrektorka Narodowej Biblioteki Ukrainy im. Wernadskiego Ljubow Dubrowina zauważyła, że pamiątkową tablicę Jonesowi umieszczono w drugim budynku biblioteki, ponieważ ten obiekt został otwarty właśnie w tych tragicznych latach. Również podczas uroczystości odbyła się ceremonia wręczenia nagród laureatom 2023 roku wyróżnieniem „Medal Gareth'a Jonesa. Prawda i honor”, ustanowionym przez Instytut Dziennikarstwa KNU im. T. Szewczenki w 2019 roku. Tegoroczną nagrodę za prace w dziedzinie badania Hołodomoru otrzymali dziennikarz i badacz Oleksandr Panczenko, dziennikarz i literat Mychajło Sydorżewski, trzeci prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko. Jedną z nagród pośmiertnie przyznano prawo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Pamięci Wołodymyra Wasylenka

Wybitny ukraiński prawnik-międzynarodowiec, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Wołodymyr Wasylenko odszedł w wieczność w wieku 87 lat. Jest autorem pierwszego projektu Deklaracji o suwerenności państwowej Ukrainy (1990), współtwórcą ustaw o państwowym języku i dekomunizacji. Na niwie dyplomatycznej – ambasador Ukrainy w krajach Beneluksu, Wielkiej Brytanii, Irlandii, przedstawiciel Ukrainy przy Unii Europejskiej, NATO, Radzie ONZ do spraw praw człowieka, członek ukraińskiej delegacji na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. Ponadto – sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego (2001–2005), pełnomocnik Ukrainy w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości ONZ (2008), konsultant Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy do spraw prawnych, członek Krajowej komisji ds. umacniania demokracji i ustanawiania zasady praworządności przy Prezydencie Ukrainy. Naprawdę nieoceniony jest wkład Wołodymyra Wasylenka w odrodzenie pamięci o Hołodomorze-ludobójstwie Ukraińców w latach 1932–1933 oraz w nadanie temu zbrodniczemu czynowi komunistycznego reżimu totalitarnego należytej oceny prawnej. Ta sprawa miała dla wybitnego ukraińskiego prawnika zasadnicze znaczenie i w pewnym stopniu stała się sprawą życia. Jego doświadczenie i wiedza pozwoliły ruszyć z martwego punktu kwestię uznania Hołodomoru-ludobójstwa. Tak, to właśnie praca naukowa Wołodymyra Wasylenka stała się podstawą uchwalonej 28 listopada 2006 roku Ustawy Ukrainy „O Hołodomorze 1932–1933 w Ukrainie”, którą państwo po raz pierwszy uznało tę zbrodnię. Uczony proponował wprowadzić do dokumentu odpowiedzialność karną za zaprzeczanie Hołodomorowi jako ludobójstwu, a także zapisać prawidłową definicję zbrodni zgodnie z Konwencją o zapobieganiu zbrodni ludobójstwa i karaniu za nią – „ludobójstwo narodu ukraińskiego”. Takiej redakcji dokumentu parlament wówczas nie mógł uchwalić z powodu wpływów w nim antyukraińskich sił. Lecz także dziś kara karna za zaprzeczanie zbrodni nie jest przewidziana w ukraińskim ustawodawstwie. Tematowi Hołodomoru-ludobójstwa Wołodymyr Wasylenko poświęcił liczne publikacje naukowe, wystąpienia na konferencjach naukowych i okrągłych stołach. W 2009 roku ukazały się jego książki „Hołodomor 1932–1933 w Ukrainie jako zbrodnia ludobójstwa. Ocena prawna”, „Hołodomor jako zbrodnia ludobójstwa zgodnie z prawem międzynarodowym”. Wnioski naukowe prawnika-międzynarodowca zostały wykorzystane w sprawie karnej przeciwko organizatorom Hołodomoru-ludobójstwa, zakończonej w styczniu 2010 roku wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Kijowie. W latach 2019–2022 Wołodymyr Wasylenko aktywnie uczestniczył w przeprowadzaniu kompleksowych ekspertyz sądowych, którymi ustalono, że komunistyczny reżim w latach 1932–1933 zagłodził 10,5 miliona Ukraińców, w tym 4 miliony dzieci. Wołodymyr Wasylenko aktywnie angażował się w działania Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, zwłaszcza w okrągłe stoły poświęcone kwestiom bezpieczeństwa. Wraz z innymi obywatelami i działaczami złożył podpis pod Apelem przedstawicieli organizacji pozarządowych i innych instytucji społeczeństwa obywatelskiego do Sekretarza Generalnego ONZ z żądaniem wykluczenia Federacji Rosyjskiej z Rady Bezpieczeństwa ONZ („Słowo Proświty”, 24 sierpnia 2023 r.). Kondolencje dla najbliższych z powodu ciężkiej straty wyrazili Narodowe Stowarzyszenie Badaczy Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców, Fundacja Ukraińskiego Hołodomoru-ludobójstwa (Chicago, USA), Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Hołodomoru-ludobójstwa. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” łączy się w żałobie z najbliższymi zmarłego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Sąd uchylił „polityczną” decyzję: w rozprawie doktorskiej O. Stasiuk o ludobójstwie Ukraińców nie ma fałszerstw ani plagiatu

Dziennikarskie śledztwo dotyczące działalności „piątej kolumny” na Ukrainie oraz dyskredytacji najnowszych badań nad Hołodomorem-ludobójstwem Ukraińców w latach 1932–1933 trwa… Na Ukrainie, podczas upamiętniania 10,5 mln Ukraińców zgładzonych przez reżim komunistyczny w latach 1932–1933, trwa prześladowanie naukowców i badaczy, którzy ujawniają prawdę o Hołodomorze-ludobójstwie. Pierwsza na Ukrainie rozprawa doktorska o ludobójstwie Ukraińców, obroniona w grudniu 2021 roku przez Olesię Stasiuk, wywołała sprzeciw „piątej kolumny” na Ukrainie oraz „wycie” kremlowskich propagandystów. Właśnie ta praca zaczęła niszczyć rosyjskie narracje, które przez 90 lat Kreml narzucał Ukrainie i światu. Ukraińcy pamiętają o zniszczeniu w latach 1932–1933 przez reżim komunistyczny 184 naukowców Ogólnoukraińskiej Akademii Nauk, spośród których 170 to ukraińscy historycy, więc nadszedł czas, by odbudować ukraińską szkołę historyczną. Prawda o zbrodniach Kremla była ukrywana nie tylko w czasach rosyjskiej okupacji, ale także w latach niepodległości, co jest jednym z czynników, które doprowadziły do kolejnej rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie. W celu zniszczenia najnowszych badań nad tematem Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców, pod kierownictwem przewodniczącego UINP A. Drobowycza, byłego ministra O. Tkaczenki, zastępcy dyrektora Instytutu Historii Ukrainy H. Boriaka oraz dziekana Wydziału Historycznego KNU im. T. Szewczenki I. Patryla, rozpoczęto kampanię dyskredytacji rozprawy doktorskiej „Instytut pełnomocników w przeprowadzaniu Hołodomoru-ludobójstwa 1932–1933 w USRR” Olesi Stasiuk. Narodowa Agencja ds. Zapewnienia Jakości Szkolnictwa Wyższego (NAZJSW), która powinna przestrzegać wymogów Konstytucji Ukrainy, ustaw Ukrainy oraz zasad uczciwości akademickiej, sprawiedliwości i obiektywizmu, bezprawnie przyjęła i rozpatrzyła sfałszowaną skargę, złożoną przez H. Boriaka, L. Jakubową, H. Jefimenka, O. Jurkową, dotyczącą rzekomo istniejących w tej pracy naukowej „fałszerstw i plagiatu”. NAZJSW, wszedłszy w zmowę ze skarżącymi, nie tylko próbowało sfałszować dowody, ale także podjęło bezprawne decyzje, powołując się na art. 42 ustawy Ukrainy „O edukacji” oraz art. 19 ustawy Ukrainy „O szkolnictwie wyższym”. Absurdalność powołania się na wskazane normy ustaw w ich decyzji jest sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem, ponieważ art. 42 ustawy Ukrainy „O edukacji” dotyczy wyboru, powoływania i odwoływania kierownika placówki szkolnictwa wyższego, a art. 19 ustawy Ukrainy „O szkolnictwie wyższym” dotyczy składu NAZJSW. Doktorka, w celu ochrony swoich konstytucyjnych praw i broniąc interesów narodowych Ukrainy, zwróciła się do sądu. W swoim odzewie na pozew Stasiuk NAZJSW wskazała, że spór ma charakter prywatnoprawny, a ocena rozprawy doktorskiej jest ich prywatną sprawą, wpływa jedynie na reputację naukowca i nie podlega rozpatrzeniu przez sąd. Sąd odrzucił ten z punktu widzenia prawnego nieważny wniosek. Ponadto NAZJSW wskazała, że nie wykonuje publiczno-władczych funkcji zarządczych i nie świadczy usług administracyjnych. Rzeczywiście, w pkt 4 Statutu wskazano, że NAZJSW jest organizacją non-profit. Jednocześnie NAZJSW zajmuje się akredytacją uniwersytetów, katedr, programów i in., bezprawnie otrzymując za to znaczne środki. Nasuwa się kilka pytań: — na podstawie jakich aktów normatywno-prawnych NAZJSW pod kierownictwem A. Butenki faktycznie grabi instytucje naukowe i uniwersytety? — dlaczego system organów ścigania nie reaguje na korupcyjną działalność NAZJSW? — kto osłania nielegalną działalność NAZJSW, która niszczy naukę i edukację na Ukrainie? 9 października 2023 roku Iwano-Frankiwski Okręgowy Sąd Administracyjny wydał orzeczenie i uznał za bezprawne oraz uchylił decyzję Komitetu ds. Etyki NAZJSW z 24.05.2023 r. oraz decyzję NAZJSW z 27.06.2023 r., wskazując na niedochowanie przez Komitet ds. Etyki Narodowej Agencji formy realizacji przyznanych mu uprawnień oraz rażące naruszenie przepisów Trybu rozpatrywania skargi, które zawierają ograniczenia dotyczące czasu przeprowadzenia takiej kontroli. Sąd stwierdził również, że: „Narodowa Agencja i jej Komitet ds. Etyki, twierdząc o faktach akademickiego plagiatu w rozprawie doktorskiej Stasiuk O. O. (bez przytaczania obiektywnych danych), nie uzasadnili i nie potwierdzili odpowiednimi, dopuszczalnymi dowodami, że w wyniku rozpatrzenia skargi oryginalność tekstu pracy naukowej wynosi mniej niż 80%... Sąd uważa, że w rozpatrywanym stosunku prawnym Narodowa Agencja wraz ze swoim Komitetem ds. Etyki nie zachowały zasady praworządności. Zdaniem sądu, po przeprowadzeniu kontroli rozprawy doktorskiej O. O. Stasiuk na temat „Instytucja upełnomocnionych w realizacji Hołodomoru-ludobójstwa w latach 1932–1933 w USRR” pod kątem plagiatu akademickiego i niewykryciu go podczas nadawania przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy stopnia naukowego doktora nauk historycznych, Narodowa Agencja ds. Zapewnienia Jakości Szkolnictwa Wyższego, wbrew wymienionym zasadom, bezprawnie rozpatrzyła skargę H. Boriaka i innych i podjęła sporne decyzje”. Znany profesor, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy Pawło Hrycenko stwierdził w tej sprawie: „Próby w jakikolwiek sposób zniwelowania wyników badań O. O. Stasiuk, zniechęcenia autorki do dalszych poszukiwań naukowych, zasiewania zwątpienia wśród naukowców w potrzebę poszukiwania nowych źródeł informacji i ich starannego opracowywania – to wszystko są przemyślane zabiegi celowego hamowania ważnego procesu budowy państwa – ustalania historycznej prawdy, kształtowania kultury myślenia historycznego Ukraińców”. Sprawa O. Stasiuk jest niezwykle wymowna: ujawnia nie tylko mechanizm nagonki, ofiarą której może stać się każdy naukowiec, który z tej czy innej przyczyny stał się „niewygodny” dla urzędników od nauki czy działaczy zasiadających w fotelach rządowych, lecz także oświetla procesy walki o tożsamość narodu ukraińskiego w sferze humanistycznej. Adwokaci doktor poinformowali o przygotowaniu materiałów dotyczących pociągnięcia do odpowiedzialności osób, które prowadzą prześladowania naukowców za ujawnianie zbrodni totalitaryzmu. Uważają, że działalność „piątej kolumny” jest dywersją ideologiczną w sferze humanistycznej, która zagraża bezpieczeństwu Ukrainy podczas rosyjsko-ukraińskiej wojny. „Ukraina Młoda”, 12.10.2023 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

O atamanie Hułym-Huleńce i jego potomkach

W latach odzyskania niepodległości naszego państwa znacznie wzrosło zainteresowanie historią Ukrainy, zwłaszcza okresem „walk wyzwoleńczych”. Współcześni historycy odkryli całą kohortę ukraińskich bohaterów, których nazwiska w czasach komunistycznej okupacji były przemilczane. Wśród takich osobistości jasną gwiazdą zajaśniała postać generała-chorążego wojsk URL Andrija Hułego-Hulenki, którego życie i działalność, a także jego potomków, są ściśle związane z walką o niepodległość Ukrainy. Wasyl WEŁMOŻKO, członek Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, m. Odessa Hulyj-Hulenko i dzisiaj pozostaje jedną z zagadkowych postaci ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego z powodu zamknięcia archiwów KGB-FSB w Moskwie. Do tej pory nieznana jest data jego urodzenia. Dopiero na początku lat 20. XXI wieku historyk z Kropywnyckiego Jurij Mytrofanenko odnalazł księgę metrykalną, w której zaznaczono, że Andrij Hulenko został ochrzczony 2 października 1886 roku. Ojciec przyszłego atamana Ołeksij Hulenko pochodził z południowej Kijowszczyzny, z miasteczka Horodyszcze (obecnie obwód czerkaski). Sam przydomek Hulyj, Hułak – jest pochodzenia kozackiego i brzmi jak włóczęga. Jednak rodzina była zamożna, sprawnie prowadziła gospodarstwo, cieszyła się szacunkiem wśród obywateli, starała się zapewnić dzieciom dobre wykształcenie. W 1896 roku rodzice oddali Andrija do nauki w Odessie, do gimnazjum Richelieu. Podczas nauki z wielkim zainteresowaniem poznawał ukraińską literaturę i historię, co doprowadziło młodzieńca do Ukraińskiej Hromady, która działała wtedy w Odessie i dała później szereg wybitnych działaczy. Po ukończeniu gimnazjum w 1907 roku Hulenko wstąpił do Nowoaleksandryjskiego Instytutu Rolnictwa i Leśnictwa w Nowej Aleksandrii (współczesne miasto Puławy w Polsce). Tutaj również brał udział w działalności ukraińskiej hromady. Po ukończeniu instytutu Andrija zmobilizowano do armii rosyjskiej, trafił do 11. batalionu saperów, który stacjonował w Odessie. W składzie batalionu chorąży Hulenko trafił na front I wojny światowej, brał udział w walkach, został ranny i na początku 1917 roku był już sztabskapitanem, odznaczonym Orderem św. Jerzego IV klasy – najwyższym odznaczeniem bojowym dla młodszych oficerów. Na froncie dodał do nazwiska rodowy przydomek Hulyj. Podczas rewolucji lutowej Andrij Hulyj był jednym z organizatorów ukraińskiego ruchu na froncie rumuńskim, delegatem RUMCZERO-u oraz Pierwszego Wszechukraińskiego Zjazdu Wojskowego. Od listopada 1917 r. – naczelnik wydziału gospodarczego zarządu wojsk technicznych Ukraińskiego Sztabu Generalnego. Brał udział w walkach ulicznych przeciwko buntownikom w styczniu 1918 r. w Kijowie. W kwietniu 1918 r. został mianowany dowódcą pułku inżynieryjnego 3. Korpusu Chersońskiego Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Latem 1918 r. dzięki nieudanej polityce kadrowej ministra wojny Państwa Ukraińskiego Mychajła Rohozy z sił zbrojnych zwalniano oficerów bez odpowiedniego wykształcenia. Wśród nich znalazł się Hulyj-Hulenko, który musiał opuścić Ukrainę i udać się na Kubań. W tym czasie został nawet aresztowany przez kontrwywiad „białogwardzistów”. Jednak Hulenko znalazł sobie miejsce w szeregach uczestników powstania antyhetmańskiego. W grudniu 1918 r. został mianowany naczelnikiem Katerynosławskiego Kosza Armii Czynnej URL. W styczniu następnego roku udało się stworzyć fronty Chersoń – Ołeksandriwśk (Zaporoże) przeciwko „białym” oraz Ołeksandriwśk – Nowomoskowśk – przeciwko „czerwonym” i oddziałom Machny. W lutym pod naciskiem bolszewików wojsko ukraińskie zmuszone było wycofać się na zachód. Latem 1919 r. Andrij Hulyj-Hulenko pełnił obowiązki sztab-starszyny do zleceń przy ministrze wojny URL, a jesienią wszedł w skład Centralnego Komitetu Powstańczego, zorganizował oddział wojskowy z kilkuset bojowników i przeprowadził rajd na tyłach białych i czerwonych okupantów. W grudniu, rozgromiwszy wojsko generała Denikina pod Znamianką, oddział Hulego wyzwolił również Jelizawetgrad od moskiewskich okupantów. Do końca roku jego jednostki kontrolowały terytorium Czerkasy-Jelizawetgrad-Katerynosław. Liczebność powstańców, którzy w tym czasie mu podlegali, sięgała 20 tysięcy ludzi. Pod koniec stycznia 1920 r. we wsi Wołodymyriwka oddziały Hulego-Hulenki spotkały się z południową kolumną armii URL pod dowództwem atamana Mychajła Omelianowicza-Pawłenki, która w tym czasie prowadziła Pierwszy pochód zimowy, podjęto decyzję o wejściu oddziałów atamana do armii URL. 12 lutego 1920 r. powstańcy włączyli się w skład Dywizji Zaporoskiej (później – 1. Dywizja Zaporoska), którą dowodził Hulyj-Hulenko. 16 kwietnia 1920 r. dywizja Hulego odznaczyła się podczas zdobycia Wozniesieńska, gdzie znajdowały się ogromne składy armijne z bronią i wyposażeniem. Podczas wojny polsko-bolszewickiej (maj-listopad 1920) Hulyj-Hulenko nadal dowodził 1. Dywizją Zaporoską. W listopadzie armia ukraińska zmuszona była przejść przez Zbrucz i tam złożyć broń. Hulyj-Hulenko, nie chcąc trafić do obozów dla internowanych, 10 listopada zdał dywizję generałowi H. Bazylskiemu. Według innej wersji, został skierowany na Ukrainę rozkazem Symona Petlury. Na czele 365 jeźdźców z 50 karabinami maszynowymi ataman przedziera się 23 listopada przez linię frontu na bolszewickie tyły. Na początku grudnia 1920 roku Hulyj łączy się z kozakami atamanów Hryzły, Cwitkiwskiego i Dereszczuka i prowadzi walkę w rejonie Humań, Talne, rodzinny Nowoarchanhelśk. W przeddzień Nowego Roku w walce pod Chrystyniwką ataman Hulyj-Hulenko został ranny i w połowie stycznia 1921 r. przedostał się z oddziałem przez zamarznięty Dniestr do Rumunii, gdzie został internowany. Tym razem Symon Petlura nadał Andriju Ołeksijowyczowi stopień generała-chorążego armii URL. A 30 czerwca 1921 r. mianowano go dowódcą 1. Grupy Południowej (Besarabskiej) powstania antybolszewickiego, które miało odbyć się w 1921 roku. Hulyj-Hulenko zobowiązał się stworzyć na południowym Prawobrzeżu sieć ośrodków podziemnych, które stałyby się oparciem przy zbrojnym wystąpieniu. Jedna z takich grup zaczęła działać w Jelizawetgradzie, jednak Czeka niemal od razu zdołała wprowadzić do składu podziemnych działaczy zdrajcę. Całe lato i wczesną jesień generał Hulyj poświęcił na odbudowę sieci ukraińskiego podziemia, rozumiał, że cenny czas został stracony, ale miał nadzieję na sukces, tak jak zimą 1919–1920 roku. W połowie października Hulyj-Hulenko otrzymał rozkaz wyjazdu do strefy koncentracji Grupy Południowej (Besarabskiej). W noc na 17 października z pół tuzinem starszyn przechodzi przez przygraniczny Dniestr. Po drodze oddział uzupełniał się ludźmi, ale kiedy „hulyjowcy” dowiedzieli się o katastrofie głównych sił pod Bazarem, musieli wrócić do Rumunii. Na początku czerwca 1922 roku Hulyj-Hulenko pod postacią zwykłego chłopa jeździł na dziadowskim wozie po jarmarkach, sprzedając kosy. Prawdziwym celem podróży było zbieranie informacji o stanie bolszewickiego zaplecza. Jeszcze jedna myśl gnała go w ojczyste strony, pragnął wywieźć za granicę syna Wołodymyra, który mieszkał w rodzinie siostry Natalki w Nowoarchanhelśku. Czekiści domyślali się, że Hulyj jest na Ukrainie, ale zastawione pułapki nie działały. Dopiero przypadkowe spotkanie na początku czerwca w Odessie z dawnym znajomym Dickiem, za którym Czeka również prowadziła obserwację, doprowadziło do tego, że 12 lipca Hulyja-Hulenka aresztowano. Po aresztowaniu od razu dostarczono go do Charkowa. Prawie trzy lata trwało śledztwo i 27 maja 1925 roku Charkowski Sąd Gubernialny skazał Andrija Ołeksijowycza Hulyja-Hulenka na dziesięć lat więzienia. Po tym przez długi czas biografia atamana kończyła się frazą „dalsze losy nieznane”. ale dzięki Jurijowi Mytrofanence dzisiaj znamy więcej szczegółów na temat dalszych losów Hułego-Hułenki. W 1927 roku bolszewicy ogłosili amnestię dla atamana, pozwalając mu wyjechać do Donbasu i pracować jako agronom, ponieważ posiadał odpowiednie wykształcenie. Jednak były ataman cudem znalazł się w Polsce, o czym dowiadujemy się z listu byłego szefa kontrwywiadu URL Mykoły Czobotariwa do sotnika Wołodymyra Szewczenki: „Tylko dla Pana: Hułyj-Hułenko, generał, uciekł z bolszewii. Obecnie znajduje się u mnie. Wkrótce wypuszczę go w świat dla informacji szerszych kręgów. A. M. (A. M. Łewycki, prezydent URL na uchodźstwie) jeszcze go nie widział, ale wie, że on tu jest”. O pobycie Hułego-Hułenki w Polsce Czeka dowiedziała się w lutym 1928 roku, a po pewnym czasie udało im się ponownie aresztować byłego atamana. 30 kwietnia 1929 r. kolegium OGPU skazało Andrija Hułenkę na karę śmierci przez rozstrzelanie na podstawie art. 58-6 (szczególnie niebezpieczne szpiegostwo), wyrok wykonano 10 maja 1929 r. Ciało atamana pochowano w Moskwie na cmentarzu Wagańkowskim. Sprawę wyzwolenia Ukrainy po śmierci ojca kontynuowali syn Wołodymyr i wnuk Wasyl. Wołodymyr pozostał na Ukrainie i wykształcił się na lekarza. Po przysposobieniu otrzymał nazwisko Barładianu-Byrładnyk. W 1944 roku, kiedy Smiersz dowiedział się o prawdziwym nazwisku ojca Wołodymyra, został on aresztowany i skazany na 10 lat więzienia, pracował w obozie jako lekarz i zmarł w 1946 roku. Wnuk – Wasyl Barładianu-Byrładnyk urodził się w 1942 roku w Mołdawii, był wykładowcą Odeskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Miecznikowa, brał udział w ruchu dysydenckim, w latach 1977–1983 przebywał w więzieniu, zmarł w Odessie 3 grudnia 2010 roku. Oto taki sławny ród Ukraińców przez ponad wiek przebywał w Odessie, ojciec i syn oddali za Ukrainę to, co najcenniejsze – własne życie. Wnukowi udało się przeżyć w niepodległej Ukrainie prawie 20 lat, ale z honorem przetrwał ciężkie próby losu. Dlatego musimy pielęgnować pamięć o wszystkich bohaterach – i o tych, którzy ponad sto lat temu walczyli z odwiecznym wrogiem, i o dzisiejszych bohaterach. ta 1921 roku. Ukraińska rewolucja zakończyła się Drugim pochodem zimowym lub Rajdem Listopadowym – operacją wojskową Armii URL przeciwko RSFRR w październiku-listopadzie 1921 roku. Rosjanie zagarnęli terytorium URL, ale walka trwała przez cały XX wiek i trwa obecnie. Autorzy wystawy: Wołodymyr Wiatrowycz, Jarosław Fajzulin, Wiktorija Jaremenko, Witalij Ohijenko, Anatolij Chromow, Bohdan Korolenko, Zoja Bojczenko, Natalija Byk. Obok wystawy Wiktor Litus zaprezentował także ważne materiały lokalne o ministrze poczt i telegrafów URL, współpracowniku Symona Petlury, dziennikarzu, administratorze tygodnika „Tryzub” (1925–1940), przewodniczącym Rady Dyrektoriatu Iłarionie Kosenku, atamanach Łewku Rysiu, Maksymie i innych. Połtawski oddział UINP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Jak zaczynała się stuletnia wojna

Komitet Wykonawczy Rady Miejskiej w Zińkowie, Połtawskie Muzeum Krajoznawcze imienia Wasyla Kryczewskiego, Zińkowskie Komunalne Muzeum Historyczne oraz Połtawskie Biuro Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej prezentują wszystkim chętnym wystawę „100 lat walki: Ukraińska rewolucja 1917–1921”. Ekspozycję urządzono w pomieszczeniach Zińkowskiego Komunalnego Muzeum Historycznego. Wycieczki po wystawie ciekawie i merytorycznie prowadzi kierownik muzeum Wiktor Lytus. Ostatnio wystawę obejrzeli wykładowcy i uczniowie miejscowej szkoły muzycznej oraz słuchacze wydziału kulturalno-oświatowego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Oto ich opinia: „Poznajemy prawdziwą historię Ukrainy, aby na zawsze pozbyć się obcych wpływów”. Wystawa poświęcona jest wydarzeniom ukraińskiej państwowości lat 1917–1921. Wystawa składa się z 20 banerów, w projekcie wykorzystano ponad 250 unikalnych dokumentów i fotografii. W tym projekcie wystawienniczym mowa jest o tym, że Ukraińska rewolucja lat 1917–1921 przywróciła naszą ojczyznę na mapę świata. Wystawa ta powstała jeszcze 7 lat temu, a dziś została zaktualizowana, ponieważ obecnie, w czasie pełnoskalowej rosyjskiej inwazji, coraz częściej wybrzmiewa narracja o stuletniej wojnie. W listopadzie 1917 roku Centralna Rada proklamowała Ukraińską Republikę Ludową. W grudniu 1917 roku Rada Komisarzy bolszewickiej Rosji przekazała Centralnej Radzie żądania pomocy bolszewikom. Centralna Rada z podpisem Symona Petlury odrzuciła ultimatum Lenina i Trockiego. 22 grudnia rosyjskie oddziały zajęły Charków, gdzie dla zamaskowania agresji stworzono marionetkowe quasi-państwo, przeprowadzając tak zwany „Wszechukraiński zjazd rad”. Na nim ogłoszono Ukrainę republiką radziecką i federacyjną częścią radzieckiej Rosji. W styczniu 1918 roku czerwonogwardziści wypowiedzieli wojnę Ukraińskiej Republice Ludowej. Wtedy wojna z Rosjanami trwała do koń-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

konieczności, odzyskać Tajwan siłą oręża, ani Xi Jinping, ani żaden inny mąż stanu tego nie zrobi. I nie chodzi tu o „lekcje z wyspy Damanskij”. (Nawiasem mówiąc, jest ona znów chińska, drogą pokojową). Dlaczego kontynentalna i wyspiarska część kraju się zjednoczą? Ponieważ mają już wspólny model gospodarczy (bazę), ale różną ideologię (nadbudowę). Wódz Mao Zedong i generalissimus Czang Kaj-szek wywodzili się z nacjonalistycznej partii Sun Jat-sena – powrócą do domu swojego narodu. Nie bez powodu Marks z Engelsem jako internacjonaliści nie byli w stanie przewidzieć „chińskiej drogi”. Jednak w Waszyngton niedawno nalegają, że będą bronić Tajwanu. Ale nie będzie to potrzebne, jeśli nikt go nie zaatakuje. Wojownicza retoryka służy jako przykrywka dla nieznalezienia sposobu na uniknięcie gospodarczego triumfu Chin. Chiny lada moment staną się pierwsze w świecie biznesu. Jednak dzięki swojej deklarowanej pozycji nie dążą do światowego przywództwa. Już są... Ukraińskie zwycięstwo wzmocni pokój na świecie i prawo międzynarodowe. Choćby dlatego, że wojna nie może zakończyć się stworzeniem jeszcze większego napięcia między państwami, niż istniało przez cały 2023 rok. Począwszy od połowy lat 80. pisałem o agonii i upadku moskiewskiego imperium. Jednocześnie twierdząc, że ten konglomerat etnosów zdolni są uratować przed katastrofą właśnie Ukraińcy. Bo przecież myśmy ich stworzyli! Nie zrodziliśmy, jak Taras Bulba syna Andrzeja, ale wykarmiiliśmy, jak Gogol ich literaturę. Mistrzowie mistyfikacji straszą świat chaosem na obszarach tego olbrzymiego potwora. Bush w Kijowie i nas straszył, i świat ostrzegał, nie gorzej niż Niedopałek (Niedokurek, przydomek po ichniemu), przed rozpadem ZSRR. Nic podobnego się nie stało. Narody nabrały wigoru, przywódców kupiono. I teraz w regionach narodowych będą patriotyczne i osobiste interesy, i już są. Niestety, nie mówię o dyplomacji. Gdzie wieczorem 23 lutego 2022 roku Pawło Klimkin, Wołodymyr Ohryzko, Wałerij Czałyj oraz Roman Bezsmertnyj zapewniali, że „Rosja nie zaatakuje”. Ja sam mam nadzieję, że liderzy USA i Chin zrozumieją nieuchronność starcia, jeśli nie zmieni się starych (stalinowskich!) międzynarodowych zasad. Bez Ukrainy, bez jej generałów, którzy jako pierwsi w Europie stawili opór agresorowi, zrobić to będzie niemożliwe. Z naszym narodem – sprawiedliwie i zgodnie z prawem. wojskami królewicza Władysława 11 października 1618 roku stał się jednym z wyrazistych epizodów ukraińsko-polsko-litewskiej współpracy wojskowej, która jest tak aktualna również dziś podczas już współczesnej wojny z Rosją. O uznaniu talentu wojskowego Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego świadczy to, że postać hetmana znalazła swoje odzwierciedlenie w późniejszych ukraińskich tradycjach wojskowych. W 8. Dywizji Grupy Zaporoskiej Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej istniał 24. Pułk imienia hetmana Piotra Sahajdacznego. Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości Siły Zbrojne Ukrainy również nie zapomniały o zdobywcy Moskwy. Imię sławnego hetmana nosi Narodowa Akademia Wojsk Lądowych we Lwowie. Na podstawie materiałów Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

“...І нема на те ради”

Wiktor TIUTIUN Ostatnie wrześniowe dni w Chersoniu odbierano boleśnie. Nieustanny suchowiej, ciągłe artyleryjskie, bombowe i rakietowe grzmoty zmuszały do myślenia o życiu na krawędzi, do niepokoju o los dzieci, do przejmowania się losem innych krewnych i bliskich przyjaciół. Cały kraj znalazł się na granicy bytu. Każdego dnia moje miasto osypuje się. Nie jak drzewa, wypalone wojną i słońcem. Ulice i budynki niszczone są pociskami, ludzi zabijają odłamki. Jedne bomby spłaszczają przestrzeń i z żywego zostaje mokre miejsce, inne – błyskawicznie rozrywają powietrze i ciała jakby wyparowują. Człowieka można zabić. Naród – jest nieśmiertelny! Nasza bezgraniczna historia dzisiaj przewraca zakrwawioną stronę, napisaną nie przez Turków czy Arabów, Niemców czy Moskali – w ojczystym języku dzisiaj po raz pierwszy opowiadamy o przeszłym i obecnym życiu Ukraińców. Świat narodów tak jest urządzony, że narodowi trudno przetrwać kilka tysięcy lat. Człowiekowi przeżyć swój wiek zawsze nie jest łatwo. Rozmawiam z dziesiątkami przyjaciół, którzy pozostają w Ukrainie, utrzymuję kontakt z tymi, których tymczasowo przyjęła obczyzna. Nikt nie cieszy się z takich okoliczności. Wszyscy chcieliby pokoju i dobra swoim bliskim oraz Ojczyźnie. Po Zwycięstwie. Ukraińcy znów cierpią z powodu ordyńskiej nawały. Od plemion, które nie zdołały stać się narodem, nie stworzyły ludu, a domagają się cudzego. Tej sytuacji jeszcze nie wszyscy rozumieją w naszym państwie. Politycy pozostają w sidłach historii przeszłości. Ci, którzy tworzą dzień dzisiejszy – to tylko oddział przedni, któremu jeszcze przyjdzie zebrać pobratymców i wyznaczyć lidera narodu i ludu. Cytat w tytule zaczynał się od słów: “Nas wyzwolili...” Sytuacja przypomina początek II wojny światowej. Znowu “sowiety” przyszły “wyzwalać” nas, Ukraińców. Ale w lutym 2022 ro- rok 1618. Na Wschodzie Europy trwa wojna między Rzecząpospolitą a Carstwem Moskiewskim. W tamtym momencie kozaczyzna stanowiła znaczącą siłę wojskową w regionie i dla Rzeczypospolitej pozyskanie wsparcia takiego sojusznika było jedną z gwarancji sukcesu w przyszłej kampanii przeciwko mosko- ku, a nie we wrześniu 1939-go. Aneksja i okupacja Krymu wydarzyła się pod koniec lutego 2014 roku. “Wojna hybrydowa” rozwinęła się w obwodach donieckim i ługańskim – wtedy też, ale w kwietniu. Zapamiętajmy następujący fakt na “jazikie”: “Zemskij sobor 1653 g. był sobran dla priniatija rieszenija o wkliuczenii Ukrainy w sostaw Moskowskogo gosudarstwa”. Ten “sobór” okazał się ostatnim w jego istnieniu. Zauważcie, dokąd nas przyłączyli. Do moskowii, rok przed tym… Dlatego “Rada Perejasławska” to taka sama fikcja, jak hu@łowe referenda. “Złoty wrzesień” teraz. Obecnie słowa Stanisława Ludkiewicza należy rozumieć jeszcze głębiej. (Usłyszałem je wcześniej, niż aforyzm wyświechtali politolodzy. Kompozytor Wołodymyr Zahorcew pod koniec lat 70. powiedział mi, że tak opowiadał mu lwowski epizod wykładowca Konserwatorium Kijowskiego). Zatem, pod koniec tego września raszyści bukietów już nie oczekiwali, chociaż nadmiernie żwawo piszczeli o “końcu nastuplenija ZSU”, “rozwalie Jewropy” oraz “otriezwlenii Ameriki”. Kłamali, jak zawsze! W retrospektywie oczekiwałem potępienia putinoidów jeszcze po inwazji na Gruzję w 2008 roku. Deklarowaną wierność “ogólnoludzkim wartościom” przeważyło historyczne partnerstwo USA i sese-ser. Wychowankowie szkoły rebego Kissingera błędnie określili rolę rosji w regionie azjatycko-pacyficznym. Wyczerpała się ona pragnieniem Żyrynowskiego, by “umyć buty w Oceanie Spokojnym”. A także mylą się (możliwe, że celowo), oceniając przyszłość Chin i ich części – Tajwanu. Na każde moje przypuszczenie są dokumentalne podstawy. Jednak mnie i przyjaciół interesuje nasz osobisty los w życiu naszego państwa. Tutaj jest także kilka wstępnych uwag. Na przykład, obserwujemy zamieszanie w przyczynach tego, dlaczego nazywamy się “Ukraińcami” i “ruskimi”. Jak to tak: byli “russkije” i nagle – “ukraińcy”? To – ulubiona kwestia moskwofilów i absolwentów wyższych szkół komunistyczno-partyjnych. Podła i kłamliwa. Po pierwsze, należy pamiętać Fryderyka Engelsa, jego klasyczną pracę “Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa”. Po drugie, nie “russkije”, a ruskie. Jeszcze mój dziadek Iwan, z czteroletnim wykształceniem parafialnej szkoły, tłumaczył ciekawskiemu wnukowi-przedszkolakowi, kim jesteśmy. Ruscy! Ta nazwa dotyczyła części licznych plemion słowiańskich, zjednoczonych przez kijowskich książąt. Oni też nazwali się “Ukraińcami”. Nie przez “rosję”, nie wbrew wymysłowi złego Piotra Pierwszego, nie z kaprysu, a w procesie historycznego, językowego, gospodarczego i społecznego rozwoju. Spójrzmy u Wasyla Kobyliucha w książce “Praukraina i sanskryt” (nie spojrzymy – nie ma na półce, komuś dałem poczytać…). Jednak pamiętam, że i 7 tysięcy lat temu słowo z rdzeniem “ukr-” żyło i rozwijało się – tak do dzisiaj… Natomiast mogę powołać się na Jarosława Hrycaka. Ten uczony gwałtownie się odwrócił. Od wątpliwych interpretacji mglistych i wątpliwych wydarzeń naszej historii wyszedł na widnokrąg razem z takimi historykami, jak Timothy Snyder i Anne Applebaum. Żeby narodem nie podcierano się, jak Gargantua gąsięciem, pisklęciu (“czajęciątku” u Iwana Mazepy) należy nabrać sił. Ukraińska nacja z przyczyn historycznych (podział między imperiami) rodziła się i krzepła w średniowieczu, hartuje się obecnie i zajmie wybitne miejsce obok innych nacji i narodów. Nasza pieśniarska rodzina spotkała “wiosnę ludów” podzieloną cudzymi granicami. Mogę się mylić, jednak próbuje powstać jako nacja naród żydowski. Do tego ma swoje państwo, język i kulturę, ale brakuje mu terytorium. Skąd wywodzę to przypuszczenie? Z licznych (i daremnych!) zamachów na życie tego narodu. Nie chodzi o islamskich terrorystów. O ostatnią w czasie prowokację z wykorzystaniem “Priorytetu Syjonu” według szablonów żandarmskiej fałszywki – “Protokołów mędrców Syjonu”. Kiedy wróciłem z emigracji do wyzwolonego Chersonia, to z podziwem wysłuchałem od znajomego wersji przyczyn wojny. On gdzieś usłyszał, jakoby “kaszę zaparzyli” Żydzi, żeby stworzyć na południu Ukrainy “Nową Jerozolimę”. Straciłem czas “przy kawie”, aby rozczarować przyjaciela. Długo nie mogłem przypomnieć sobie nazwiska fantasty-założyciela “światowego rządu”. Tutaj mam taką przeszkodę, jak pan, który silił się nazwać mężczyznę z “końskim nazwiskiem”. Bo to nie Ławrow, a jedynie “Owsov”. Tak i w moim przypadku: pamiętam, co na „R” – ryczę, ryczę, wychodzi... „Plantard”. Pierre Plantard pod koniec lat 50. XX wieku założył rzekomo „tajne stowarzyszenie”. (To również interesujące, bo dotyczy walki międzynarodowej, ale... innym razem). W ostatnich biuletynach „przeoratu” informowano o zamiarze Żydów, by zabrać ukraińską ziemię. Te broszurki dawał mi mój chersoński przyjaciel Stanisław Mohyłowski – komentator polityczny lokalnego kanału telewizyjnego „WTV+”. Domyślałem się, kto dostarcza mu fałszywki. Zatem Plantard ma naśladowców ze służb specjalnych. Nie Mossadu, a żandarmsko-czekistowsko-esbecko-fsbowskich. Jerozolima pozostanie na miejscu – wieczna i nowa. Te same siły próbują stworzyć iluzję, w której podstępni „amerykańce” napadają na prostodusznych „ruskich”. Najpierw napadły „eszelony banderowców”. Potem znów pojawili się „czystej krwi czarnoskórzy Amerykanie”. I jesteśmy już bliżej odpowiedzi: czy jest na to rada? Jest! Obiecałem powiedzieć o Chińczykach. Mimo wymysłów i operacji informacyjno-psychologicznych, które towarzyszą tej kolejnej inwazji Moskwy na Ukrainę, na bliskim horyzoncie widać olbrzymią figurę Chin. Ona przeraża. Dlatego o strasznym milczą. W tym roku opublikowałem notatki, nazwane „Dla jednych Chin za dużo Chińczyków”. Nikt nie mruknął: „Dlaczego »dla jednych«, skoro Chin jest dwoje?”. Zuchy moi przyjaciele! Chiny są jedne i na wieki. Chociaż formalnie istnieje Chińska Republika Ludowa (kontynentalna) i Republika Chińska (wyspiarska). Do 1971 roku wyspiarski Tajwan reprezentował w ONZ całe Chiny. Od tego czasu prawo to przyznano ChRL, ale niektóre kraje uznają także suwerenność Tajwanu. Nasze państwo w tej kwestii stoi w rozkroku. USRR wierciła się pod ogonem sssr. Przypominam sobie, jak jeden popularny w Kijowie łajdak Sieroża Kiczigin oczernił „komunistyczne” maoistowskie Chiny, a jakieś dwa lata później wychwalał Chiny Denga Xiaopinga. W obu książkach prawdy znalazłoby się na dwie strony. Sytuację wokół Chin podgrzewają moskiewscy manipulatorzy wojskowi i ich agenci wpływu na świecie. Wcześniej pisałem, że Chiny pokojowo odzyskały swój Hongkong i Makau. Chociaż formalnie w decyzjach Komunistycznej Partii Chin jest zapis, na południe od Moskwy – zaporoskim kozakom udało się opanować Kaługę i Sierpuchow. Kampania zakończyła się zawarciem rozejmu w Dywilinie 11 grudnia 1618 roku, na mocy którego ziemie czernihowska, nowogrodzko-siewierska oraz smoleńska, które wcześniej zostały zagarnięte przez Moskwę, wracały do Rzeczypospolitej. Szturm Moskwy przez kozaków Sahajdacznego wraz z polsko-li-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Jak ruszano na Moskwę

405 lat temu, 11 października 1618 roku, ukraińscy Kozacy odbyli wyprawę na Moskwę. Wojska sojusznicze – Kozacy hetmana Piotra Sahajdacznego oraz Rzeczpospolita pod wodzą królewicza Władysława – ruszyły na Państwo Moskiewskie. Podczas wyprawy hetman Piotr Sahajdaczny ukazał się jako utalentowany, zdecydowany i samodzielny wódz. Nawiasem mówiąc, na jego cześć w Połtawie w 2016 roku, w ramach dekomunizacji, przemianowano ulicę i przystanek komunikacji miejskiej Furmanowa. Kozactwo zbliżyło się do wsi Tuszyno, gdzie doszło do połączenia z sojuszniczym polsko-litewskim wojskiem. 11 października Kozacy pod wodzą Sahajdacznego oraz wojsko królewicza Władysława rozpoczęli szturm Moskwy. Moskwianie, przerażeni takim przebiegiem wydarzeń, zaczęli skłaniać się ku negocjacjom. Dodatkowym czynnikiem tego były również skuteczne działania Kozaków na

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Digitalizacja kolekcji muzealnej

Straszna wojna rosyjsko-ukraińska prowadzi do niszczenia dóbr kultury Ukrainy. Niezawodnym sposobem na ochronę zabytków kultury przed ostatecznym zniszczeniem jest zachowanie ich w formie zdigitalizowanej. Dmytro PALIJ, zastępca dyrektora muzeum. W Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy trwa intensywna praca twórcza nad stworzeniem wirtualnego portalu. Główną częścią tej innowacji będą zdigitalizowane najważniejsze zabytki z kolekcji funduszowej. Projekt realizowany jest przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury. Do końca października na stronie muzeum w sekcji „Kolekcja online” pojawią się w wolnym dostępie pełne wersje elektroniczne 120 ukraińskich książek, wydrukowanych w XVI–XVIII wieku, czterech rękopisów i 1000 dzieł książkowo-graficznych najsłynniejszych ukraińskich artystów XIX–XX wieku. Powstanie również elektroniczny katalog zdigitalizowanych zabytków oraz wirtualna wystawa. Użytkownicy portalu będą mogli zapoznać się z dorobkiem dawnych drukarni, które działały w Kijowie przy Ławrze Pieczerskiej, Lwowie, Ostrogu, Czernihowie, Poczajowie, Kryłosie oraz przejrzeć i przeczytać prace sławnych ukraińskich działaczy cerkiewnych i pisarzy: Piotra Mohyły, Joannicjusza Galatowskiego, Łazarza Baranowicza, Dymitra Rostowskiego (Danyła Tuptała), Pamwy Beryndy, Mychajła Slezki, Cyryla (Trankwiliona) Stawrowieckiego. Ponadto, staraina-2015” w nominacji „Tarasowymi szlakami”. Ludmyła Wasyliwna szczerze i z natchnieniem opowiadała o swoich osiągnięciach twórczych, dzieliła się sekretami warsztatu, opowiadała o żmudnej pracy nad projektami, rozmawiała ze studentami II roku katedry dziennikarstwa wydziału filologicznego CzNU im. J. Fedkowycza. Przyszli dziennikarze z zainteresowaniem słuchali skrytych myśli naszej gościni, oglądali fragmenty autorskich filmów „Słońce rutę znalazło” (śladami muzycznego filmu telewizyjnego „Czerwona ruta” z 1970 roku), „Dalekie-bliskie” (o założycielu prywatnego muzeum ukraińskich starożytności na Krymie Mychajle Kuzmeniuku), „Ja – wrócę” (o żonach, których mężowie od 2014 roku bronią niepodległości Ukrainy na wschodzie). P.o. dyrektora Czerniowieckiego Obwodowego Muzeum Pamięci Wołodymyra Iwasiuka Natalia Moroz podziękowała naszej gościni za treściwą i przyjemną rozmowę. A o wizycie u nas Ludmyle Melnyk przypominać będą wzruszające fotografie i fotoalbum „Historia muzeum w osobach i wydarzeniach”. Ołena ŁOHINOWA, pracownica Czerniowieckiego Obwodowego Muzeum Pamięci Wołodymyra Iwasiuka nie dostępnym grawerstwo starodruków, rodzaje czcionek – wszystko, co przyciąga badaczy dawnych ukraińskich zabytków książkowych. Zdigitalizowany wybór grafiki książkowej zachowa twórczość wielu artystów, którzy ilustrowali i zdobili ukraińską książkę oraz zapewni dostęp do oryginałów Wasyla Kryczewskiego, Sofii Nałypinśkiej-Bojczuk, Ochryma Sudomory, Mychajła Derehusa, Ołeksandra Danczenki, Heorhija i Pierwsze wydanie poematu dramatycznego Łesi Ukrainki „Bojarynia”, 1918 r.; Pierwsza antologia ukraińskiej literatury pięknej „Wik”. Pierwszy zbiór utworów H. Skoworody, 1861 r.; Pierwsze wydanie poematu „Eneida” I. Kotlarewskiego, 1798 r. Serhija Jakutowyczów, Wasyla Łopaty, Ołeny Sachnowśkiej, Kateryny Sztanko i innych. Wirtualna wystawa poświęcona 50-leciu muzeum mieści 50 eksponatów w pięciu salach i nosi nazwę „Muzealna magia liczb”. Część eksponatów wystawy pojawi się w formacie 3D, a niektóre z nich będą miały udźwiękowienie głosem artysty ludowego Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, śpiewaka i bandurzysty Tarasa Kompaniczenki. Prace nad digitalizacją kolekcji muzealnej prowadzi firma „Systemy Informacyjne”, a opisy naukowe przygotowują pracownicy muzeum. Już kończy się digitalizacja w formacie 3D budynku muzeum – zabytku architektury o znaczeniu narodowym, znajdującego się pod opieką UNESCO. Budynek jest pamiętny tym, że przez ponad trzysta lat działała w nim drukarnia Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego. Prace nad digitalizacją budynku wykonuje firma „Skeiron”. Lwów w „Zachid-haz” i ledwo wyprosił. A żeby budowlańcy nie porzucili pracy i dokończyli szkołę, świętej pamięci Stefania Antoniwna Tesłyćka corocznie dawała im premie produktami rolnymi. B. S. Dacko, która była wtedy zastępcą dyrektora ds. dydaktyczno-wychowawczych, opowiedziała, że najbardziej napięte było lato 1993 roku. M. M. Krawczenko pogratulowała wszystkim jubileuszu i powiedziała, że jest mile zaskoczona ładnym i estetycznym wystrojem szkoły, bogactwem pomocy naukowych i życzyła wszystkim sukcesów. My – ci, którzy budowali nową szkołę – jesteśmy szczęśliwi, że włożyliśmy część energii swojego serca i rozumu, pracy rąk w ten budynek, w którym stworzono należyte warunki do nauki, wychowania i wypoczynku dzieci. Dyrektor liceum O. K. Kożuszko pogratulowała obecnym trzydziestoletniego jubileuszu i powiedziała, że nauczyciele i uczniowie nadal będą wytrwale pracować, aby osiągnąć jeszcze lepsze sukcesy w procesie dydaktyczno-wychowawczym. Uczniowie powitali ciepłymi i czułymi słowami, wykonali pieśni, uczcili minutą ciszy nauczycieli i uczniów, którzy odeszli do wieczności, oraz poległych za wolność Ukrainy żołnierzy ZSU, którzy bronią Ukrainy przed moskiewskimi okupantami, wyrazili pewność, że Ukraina zwycięży, pieśnią „Wrogów pokonamy” i słowami wiersza: Do walki z wrogiem strasznym Cały kraj zjednoczył się dziś. Lecz wierzymy: my zachowamy dom – I ojczystą ziemię, i matkę Ukrainę! Kazymyr JAREMA, dyrektor Szkoły Ogólnokształcącej I–III st. w Ostriwce (1982–1994), proświcianin, obwód tarnopolski.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Program rozwoju

Przed Dniem Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej przedstawi Państwowy celowy program rozwoju i upowszechniania języka ukraińskiego, oświadczył Rostysław Karandejew. 6 października odbyło się spotkanie p.o. ministra kultury i polityki informacyjnej Ukrainy Rostysława Karandejewa z Pełnomocnikiem ds. ochrony języka państwowego Tarasem Kreminiem. Mowa była o współpracy w ramach przygotowania projektu Państwowego celowego programu rozwoju i upowszechniania języka ukraińskiego. Zostanie on przedstawiony przed Dniem Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego. Program państwowy wzmocni status języka ukraińskiego, a także da możliwość stworzenia skutecznych mechanizmów jego ochrony i rozwoju. Dotyczy to m.in. otwarcia sieci kursów nauki języka ukraińskiego oraz wielu innych działań. MKIP prowadzi stały dialog i konstruktywną współpracę z Pełnomocnikiem ds. ochrony języka państwowego w sprawie dróg i instrumentów popularyzacji oraz ochrony języka ukraińskiego. Podczas spotkania mowa była również o wspólnych działaniach przed Dniem Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego, który w tym roku będzie obchodzony 27 października. Przed tym świętem na Ukrainie i poza jej granicami odbywa się wiele wydarzeń popularyzujących język ukraiński, wśród których jest także tradycyjny Ogólnoukraiński radiodyktand jedności narodowej. Przypomnijmy, że wcześniej Gabinet Ministrów zatwierdził Koncepcję Państwowego celowego narodowo-kulturalnego programu zapewnienia wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego na okres do 2030 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Jubileusz liceum

6 października w Ostrowskim Liceum obchodzono jego 30-lecie. Uroczystość rozpoczęło wystąpienie księdza Ihora Drapaka, który podzielił się wspomnieniami ze swojej nauki w liceum, pozdrowił wszystkich i pobłogosławił Słowem Bożym i modlitwą. Przewodniczący Wielkoberezowickiej Rady Osiedlowej A. W. Halajko, który pracował w tej placówce w czasie jej otwarcia, podzielił się wspomnieniami o tym wydarzeniu i pierwszych krokach pracy nauczycielskiej, pozdrowił wszystkich z okazji jubileuszu, zaznaczył, że kolektyw pedagogiczny liceum osiągnął najlepsze wyniki w pracy dydaktyczno-wychowawczej wśród placówek oświatowych gminy, i zapewnił, że również w przyszłości będzie wspierał liceum. Naczelnik Wydziału Oświaty Wielkoberezowickiej Rady Osiedlowej W. Z. Cal także serdecznie pozdrowił wszystkich obecnych z okazji święta, podziękował nauczycielom za owocną pracę, życzył sukcesów w pracy dydaktyczno-wychowawczej i powiedział, że w przyszłości liceum będzie się rozwijać, a jego baza dydaktyczno-materialna będzie doskonalona; pomieszczenia basenu pływackiego zostaną wyremontowane i będzie w nich szkoła sportowa. Swoimi wspomnieniami o budowie tej placówki, jej otwarciu i początkach działalności podzielili się weterani pracy pedagogicznej K. P. Jarema, B. S. Dacko i M. M. Dacko. K. P. Jarema, który w latach 1982–1994 był dyrektorem szkoły w Ostrowie, był inicjatorem i organizatorem budowy tej placówki; opowiedział, że szkołę budowano w trudnym czasie, na granicy rozpadu państwa totalitarnego i ustanawiania niepodległej Ukrainy w latach 1989–1991. Szkoła powstała dzięki ścisłej współpracy Ostrowskiej szkoły z agrofirmą „Podole”, za sprawą jej przewodniczącej, świętej pamięci S. A. Teslickiej. Szkołę budowało przedsiębiorstwo „Ternopilbud”, a odpowiedzialnym za budowę był W. J. Lylo. Trudność polegała na tym, że agrofirma „Podole” nie miała pieniędzy i zapłaciła za budowę szkoły dopiero pod koniec 1994 roku. Za te 1 milion 50 tysięcy kuponów można było wtedy kupić małą beczkę benzyny. Tak więc szkoła wyszła prawie za darmo. Trudno było uzyskać zezwolenie na limit gazu dla szkoły, po który K. P. Jarema jeździł w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Akcenty twórczych horyzontów

W Czerniowieckim Obwodowym Muzeum Memorialnym im. Wołodymyra Iwasiuka odbywa się wiele ciekawych wydarzeń i imprez. Tak więc 4 października, z okazji Dnia Miasta Czerniowce, zaprezentowano projekt „Akcenty” o znanych ukraińskich dziennikarzach. Bohaterką pierwszego spotkania została Ludmiła Melnyk, utalentowana osobowość, zasłużona dziennikarka Ukrainy, aktywna uczestniczka procesów budowy państwa, rozwoju i umacniania przestrzeni telewizyjnej i radiowej Bukowiny, działaczka społeczno-kulturalna, która dobrze włada językiem literackim i technologią tworzenia artystyczno-muzycznych programów telewizyjnych, potrafi dobrze organizować pracę w zespole, autorka i scenarzystka licznych programów, filmów, audycji, które zachwycają wyważeniem, wysokim przesłaniem ideowym, głębią myśli i twórczą fantazją. W swoich programach przedstawia uniwersalne problemy ludzkie, broni interesów społeczeństwa, umacnia ojczysty język i kulturę, porusza aktualne problemy współczesności krainy bukowińskiej, a także kreśli bogatą paletę życia kulturalno-artystycznego regionu. Dziennikarka Ludmiła Melnyk jest autorką programów „Akcenty”, „Dzień dobry, Bukowino”, „Paleta”, materiałów wideo projektu artystycznego „Kulturalny afisz zdrowego człowieka”. Przeprowadziła wiele koncertów charytatywnych na rzecz Sił Zbrojnych Ukrainy „Wierzymy, mamy nadzieję, kochamy”, cykl audycji „Ja wrócę” o żonach poległych bohaterów, jest autorką filmu „Czerwona ruta po latach”. Przygotowała duże kulturalno-artystyczne projekty telewizyjne: „Noworoczne podróże”, „Koronacja piękna”, „Talenty twoje, Bukowino” z udziałem zespołów artystycznych i młodych wykonawców. Dziennikarka przeprowadziła mnóstwo wywiadów z ciekawymi osobowościami właśnie tutaj, w murach Muzeum Wołodymyra Iwasiuka, była uczestniczką projektu „Prości ludzie o nieprostej historii”. Potwierdzeniem wysokiego profesjonalizmu L. W. Melnyk są nagrody na międzynarodowych i ogólnoukraińskich festiwalach: laureatka „Ogólnoukraińskiego Festiwalu Programów Telewizyjnych i Radiowych „Kalinowe Wyspy-98”; dyplomantka I Międzynarodowego Konkursu Telewizyjnego „Na falach Switiazia” (2006); „Kryształowe źródła” (2007), „Złote kurczątko” (2009), srebrna laureatka Ogólnoukraińskiego Festiwalu Programów Telewizyjnych i Radiowych „Kobzar łączy Ukr-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pocztówka, z którą trudno było się rozstać, ponieważ podpisano ją „drogiej Lubie i naszym ukraińskim przyjaciołom”, dodając „Sława Ukrainie – Bohaterom sława!” oraz „Zwycięstwa Ukrainie!”. Przedstawia ona białe żurawie, które niosą w swoich dziobach kwiaty, przelatując nad górami pod błękitnym, spokojnym niebem. Na pocztówce znajdują się życzenia w języku angielskim: „Uczyńcie z nas wojowników-bohaterów, którymi pragniemy się stać. Z powodzeniem przeprowadźcie wielką bitwę dla przyszłości, która musi się narodzić, przeciwko przeszłości, która pragnie przetrwać. Aby nowe mogło się objawić, a my bylibyśmy gotowi je przyjąć”. Pisarka przekazała również dla muzeum małe ukraińskie flagi, które wykonały indyjskie dzieci, oraz egzemplarz wydrukowanej w Indiach broszury z angielskim tłumaczeniem artykułu „Ukraina vs Rosja: jeszcze raz o historycznych przesłankach wojny” ze strony ArmiaInform. Obecnie w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej trwa proces redefinicji placówki, formowane są nowe kolekcje i ekspozycje. Odnowione Muzeum będzie obejmować wydarzenia ukraińskiego państwowotwórstwa XX–XXI w., które miały miejsce na tle największych wojennych katastrof w historii ludzkości. II wojna światowa 1939–1945 będzie rozpatrywana przez pryzmat wyników i skutków Wielkiej wojny 1914–1918, a obecna wojna Rosji przeciwko Ukrainie, trwająca od 2014 r., jako bezpośredni skutek wydarzeń historycznych i logiki obu wojen światowych. Występuje Amal Szahin ramię, za co jestem im bardzo wdzięczny. Ani jedna kopiejka z budżetu przez te miesiące nie została wydana. Planowaliśmy rozpocząć merytoryczne wypełnianie muzeum w porządku chronologicznym, ale ostatnie pół roku okazało się tragiczne dla naszej wsi. Jednego po drugim pochowaliśmy trzech naszych bohaterów: Ołeksija Kisiliszyna, Ołeksandra Bołobana, Romana Łowejka i rozpoczęliśmy tworzenie od Ściany pamięci narodowej „Bohaterom sława!”. W tym momencie z pomocą przyszli moi koledzy z klasy, z którymi równo 50 lat temu skończyłem szkołę. Ściana rzeczywiście wyszła sławna i niezwykle oryginalna, gdzie obok opowieści o

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Indyjskie dzieci z Ukrainą

Jewhen BUKET. Narodowe Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej otrzymało nowe eksponaty. Są to rysunki uczniów Centrum Edukacyjnego „Sri Aurobindo” z Indii, wspierające Ukrainę. Przekazała je ukraińska pisarka i działaczka Proświty z obwodu chersońskiego Lubow Jeremiczewa, która niedawno wróciła na Ukrainę. To pierwsze eksponaty z Indii w kolekcji muzeum, które dotyczą obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej. – Pojechałam do indyjskiego aszramu zimą ubiegłego roku, mniej więcej miesiąc po wyzwoleniu prawobrzeżnej części obwodu chersońskiego, odwiedziwszy rodzinne strony po deokupacji. Właśnie wtedy w Kijowie trwały ostre blackouty – opowiada Lubow Jeremiczewa. – Ponieważ placówka ma wyraźnie proukraińskie nastawienie, przyjęto mnie z radością jako Ukrainkę, traktując to jako jedną z możliwości pomocy Ukrainie. Zostałam tam na pewien czas, gdyż kierownictwo i uczniowie centrum edukacyjnego niezwykle wspierają nasz kraj, regularnie modlą się za Ukrainę i życzą jej Zwycięstwa. Wojnę między Ukrainą a Rosją postrzegają jako walkę światła z ciemnością. Mówią, że Ukraina walczy za całą ludzkość, aby ludzkość miała nadzieję. Dlatego cały świat powinien wspierać Ukrainę, być po jej stronie. Ja natomiast miałam możliwość rozmawiać z ludźmi w Indiach i opowiadać im o wojnie na Ukrainie oraz o najnowszych wiadomościach. Ale brakowało mi Ukrainy i możliwości bycia wśród Ukraińców w takim czasie, dlatego wróciłam. Kiedy opuszczałam aszram, proszono mnie, bym przekazała wszystkim Ukraińcom i naszym obrońcom: jesteśmy z wami całym sercem! Według słów Lubow, zwykli ludzie w Indiach wspierają Ukrainę wszędzie. Współczucie i zrozumienie poczuła jeszcze na lotnisku, gdzie pracownicy pytali o sprawy w naszym kraju. Dla indyjskich dzieci i młodzieży z aszramu Lubow Jeremiczewa prowadziła zajęcia z języka ukraińskiego. – Ci młodzi ludzie nauczyli się, że na „Sława Ukrainie!” należy odpowiadać „Bohaterom Sława!”, kibicują ukraińskiemu Zwycięstwu. Wśród rysunków znajduje się portret Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego autorstwa chłopca o imieniu Ram. Starszy pracownik naukowy muzeum Roman Kabaczij opowiedział, że eksponaty na temat wsparcia Ukrainy z różnych krajów napływają stale. Na przykład artefakty z USA były prezentowane na wystawie „Lend-lease. Restart”. Oficjalne Delhi stara się zachować neutralną pozycję w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, jednak nie przeszkadza w akcjach wspierających Ukrainę, które regularnie przeprowadzają przedstawiciele naszej ambasady i ukraińskiej społeczności. Przekazane z Indii dziecięce rysunki przekonująco świadczą o tym, że wsparcie dla Ukrainy na świecie jest znacznie większe, niż deklaruje się to oficjalnie. Wszak wszyscy na planecie doskonale rozumieją, że Ukraińcy walczą z absolutnym złem, któremu na imię Moskwa. Amal SZAHIN, obwód czernihowski. 1 października, w święto Opieki Najświętszej Bogurodzicy, w Dniu Ukraińskiego Kozactwa i Obrońców Ukrainy, Ołeniwski Muzeum Historyczno-Krajoznawcze otworzyło drzwi dla pierwszych zwiedzających. O idei założenia muzeum, a także o problemach i wyzwaniach, które napotkano na drodze do jego powstania, rozmawialiśmy z głównym inicjatorem, mieszkańcem wsi Ołeniwka Mykołą Ruczką. – Panie Mykoło, co łączy pana z Ołeniwką w rejonie borzniańskim obwodu czernihowskiego? – Urodziłem się tutaj, jak to kiedyś pisano, „w rodzinie kołchoźników”. Z rodzinnego domu wyjechałem do stolicy na studia, potem poznałem przyszłą żonę i tak znalazłem się w Doniecku. Pracowałem jako nauczyciel języka francuskiego w liceum przy Donieckim Uniwersytecie Narodowym. W 2014 roku, wraz z wybuchem wojny, musiałem wyjechać razem z rodziną. Kilka lat tułaczki, aż w końcu wróciłem do rodzinnej wsi i zacząłem odradzać lokalne tradycje. – Jak zrodził się pomysł stworzenia muzeum historyczno-krajoznawczego w rodzinnej wsi? – Od małego interesowałem się swoim rodowodem, życiem moich dziadów i pradziadów. Kluczową rolę w tej pasji do historii rodzinnej odegrał mój ojciec Iwan, który wiedział wiele o naszych dalekich przodkach i chętnie dzielił się tym ze mną, czasem na głos, ale częściej szeptem. Dopiero później poznałem całą głębię tajemniczości tamtych życiowych historii. Ojciec wystrzegał się obcych uszu nie dlatego, że bał się o siebie. Bał się o moją przyszłość, przede wszystkim o moje życie. Pięć lat temu wróciłem do swojej młodzieńczej pasji badania rodowodu. Poznałem nazwy przyszłego muzeum. W końcu zatrzymaliśmy się na nazwie „Muzeum Historyczno-Krajoznawcze”. Nie jest to dziwne, bo nasz kraj, nasza wieś ma chwalebną historię i mamy z czego być dumni. Rada miejska przyznała nam pomieszczenie w wiejskim klubie, prawda, że w bardzo zaniedbanym stanie. Własnymi siłami udało nam się przeprowadzić porządny remont. Pomagali głównie moi przyjaciele oraz ci, którzy urodzili się i wychowali w Ołeniwce, ale mieszkają w różnych zakątkach świata. Moi wdzięczni uczniowie, którzy nie stracili kontaktu z nauczycielem, również podłożyli swoje ramię. Obok nowożytnych bohaterów z powodzeniem umieściliśmy zwięzłe informacje o naszych rodakach – uczestnikach II, a nawet I wojny światowej. Swoją drogą, Ołena Witalijiwna Dżuryk – prawdziwa strażniczka muzeum – obecnie z powodzeniem pracuje nad badaniem udziału współmieszkańców w wojnie radziecko-fińskiej i mamy już pierwsze informacje. – Dlaczego wybrano właśnie taką datę otwarcia muzeum? – Otwarcie muzeum w Dniu Ukraińskiego Kozactwa jest symboliczne dla kozackiej wsi Ołeniwka, gdzie ściśle splotła się chwalebna historia kilku stuleci, wielu pokoleń naszych współmieszkańców. Na tym praca w muzeum się nie zakończy, lecz będzie kontynuowana przez entuzjastów. Pokładam ogromną nadzieję w młodzieży, w szczególności w małżeństwie Mykoły i Marii Hałaktionowych, którzy uwierzyli w projekt stworzenia Muzeum Historyczno-Krajoznawczego, z wielkim entuzjazmem włączyli się do pracy i włożyli wiele wysiłku, aby muzeum powstało już dziś. W naszych planach jest stworzenie małego archiwum dokumentów, tematycznych albumów fotograficznych i wideoteki. Muzeum ma stać się centrum wychowania narodowo-patriotycznego młodzieży, centrum pracy oświatowej. Dziś położyliśmy dopiero pierwsze cegiełki fundamentu muzeum, z którego będą dumne przyszłe pokolenia. Od redakcji. Autorka tego materiału straciła już dwa domy przez rosyjskich barbarzyńców – w obwodzie donieckim i zaporoskim, ale zachowała miłość do Ukrainy i ojczystego słowa. Ze swojego tymczasowego miejsca zamieszkania przejechała kilkaset kilometrów, aby napisać o ludziach prawdziwie niezłomnych. Na Czernihowszczyznę przywiozła w darze książkę „Donbasia” Ihora Zoca oraz swoje książki „Mój Donbas” i „Amal”. Swoją drogą, Amal z arabskiego oznacza Nadzieję. Niech więc nadzieja nigdy nas nie opuszcza!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Muzeum w Oleniwce

z rodziną Dżuryków, która obecnie mieszka w Kijowie. Okazało się, że ojciec Ołeksandra Fedorowycza pochodzi z naszej pięknej wsi. Olena i Ołeksandr poważnie zajmowali się genealogią i kontynuują to także dziś. O kozakach Dżurykach opowiadano kiedyś nawet w jednym z zagranicznych wydawnictw. W ten sposób, dzięki moim nowym przyjaciołom, udało mi się zebrać bogaty archiwum dokumentów z dawnych czasów, począwszy od 1654 roku aż do dziś. Oczywiście praca nad badaniem rodowodu może trwać jeszcze długo, jednak mając w rękach rejestry kozackie, metryki kościelne, spisy ludności i inne dokumenty z nazwiskami i imionami moich ziomków z Oleniwki, podjąłem decyzję, by podzielić się tym dziedzictwem z mieszkańcami wsi i stworzyć to muzeum. – Czy wszyscy mieszkańcy wsi poparli wasz pomysł? – Nie wszyscy. Byli i tacy, którzy mówili: „Po co ci to? Kto będzie chodził do tego muzeum?” Ktoś mówił, że muzeum wsi jest „nie na czasie”, bo w Ukrainie trwa wojna i trzeba pomagać naszym obrońcom. Ale wiedziałem, że ci, którzy nic nie zrobili dla naszej armii, również nie pomogą muzeum. Niestety, mamy też takich. Nie zasiało to jednak ani jednego ziarenka zwątpienia w zamierzone dzieło. Niewielki zespół zwolenników rozpoczął żmudną pracę nad utworzeniem muzeum… – Jeśli ktoś wyrazi chęć stworzenia muzeum w swojej wsi, jakie rady mu Pan da, od czego zacząć, na co przede wszystkim zwrócić uwagę? – Istotnie w naszych początkach pomogła grupa na Facebooku, do której w niecałe trzy miesiące dołączyło ponad czterystu uczestników dyskusji. Do powszechnej dyskusji zaproponowano kilka warian-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

…torii, Kateryna poprosiła, by zapisać mamine. Kiedy rozmawiałyśmy, obiecałam przyjechać. Teraz rozumiem, że ona sama mogła wypytać mamę o życie, ale ważne było dla niej, żeby przyjechała z Kijowa dziennikarka, jej przyjaciółka. To nadałoby wydarzeniu niezwykłości, a mamie – barw życia. Bo takie było podejście Kateryny do każdego dnia – tworzyć wydarzenie! Miałam nadzieję, że zdążę, jednak mama odleciała za Czajką… „Bez pudła strzela tylko radikulit!” – dodawała otuchy moja przyjaciółka, kiedy ktoś się mylił. Rozważając o współczesnym dziennikarstwie w jednym z wywiadów, Kateryna powiedziała, że „dziś w książkach jest więcej prawdy niż w środkach masowego przekazu, choć literatura to wyobraźnia, a dziennikarstwo to prawda życia”… W zaprezentowanej książce Kateryny Taran „Pomiędzy realiami a iluzjami” – prawda życia wielkiej dziennikarki, jak o niej powiedział Witalij Moskalenko. Prawda o naszej wyjątkowej koleżance z roku, obdarzonej Talentem miłości do Człowieka, optymizmem, który dodawał wiary, radością odczuwania piękna i dzielenia się nim ze światem. Mogła być szczęśliwa tylko z dziennikarstwem, bo miała z nim jedną grupę krwi i wspólną na dwoje kardiogramę. A kiedy ich rozłączą, kardiogram stanie się jedną ciągłą linią w niebo… Dlatego jej książka przede wszystkim o realiach. Książkę Kateryny Taran trzeba studiować na uczelniach wyższych, które są powołane do kształcenia dziennikarstwa o ludzkim obliczu i nieobojętnym sercu – przekonany jest profesor Mykoła Tymoszyk. A dziennikarz i pisarz Jurij Pławksiuk w swoim ciepłym słowie o koleżance przytoczył jej ulubionego poetę Wasyla Symonenka: Bo ty na ziemi – Człowiek. I chcesz tego czy nie – Uśmiech twój – jedyny, Męka twoja – jedyna, Oczy twoje – jedne. Dziennikarka Kateryna Taran wiedziała o tym, dlatego żyła według praw niepowtarzalności. roku Matwijenko pozostawała solistką kameralnej orkiestry „Kijowska Camerata”. Życie obdarzyło piosenkarkę nie tylko bogatą drogą twórczą, lecz także małżeństwem z malarzem Petrem Honczarem, które trwało niemal 50 lat. W czasie małżeństwa para doczekała się troje dzieci: synów Iwana i Andrija, który został malarzem, oraz córkę Tonię, która poszła w ślady matki i została znaną piosenkarką. Większość swojego życia Nina MytrofanIwna spędziła w samym sercu stolicy – rodzina posiada prywatny dom w pobliżu Ławry Kijowsko-Peczerskiej. Wielotysięczne pożegnanie z legendą ukraińskiej muzyki odbyło się w Narodowej Filharmonii Ukrainy. Piosenkarkę pochowano na Cmentarzu Zwierynieckim w stolicy. Przygotował Georgij ŁUKIANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Mewa nad Rosią Kateryna Taran

6 października w Czerkaskim Uniwersytecie Narodowym imienia Bohdana Chmielnickiego zaprezentowano unikalną książkę zasłużonej dziennikarki Ukrainy Kateryny Taran „Pomiędzy realiami a iluzjami”, 2020. Halyna DACIUK, dziennikarka. Książkę, o której marzyła nasza utalentowana i niepowtarzalna koleżanka z roku Kat, ale której nie zobaczyła za życia. Liczne grono uczestników wydarzenia połączyło kierownictwo uczelni, wykładowców, studentów, dziennikarzy, jej byłych uczniów, stając się wzorem godnego uhonorowania osobowości, która tworzyła uczciwe, intelektualne i autorskie dziennikarstwo. Niechby i spóźnionego uhonorowania. Nieprzeciętnej Kateryny nie oswoiła władza i nie schwytał świat, nie wsparli, a po prostu zdradzili ci, którym wierzyła, którym pomogła w swoim czasie wejść do zawodu. „Żałuję, że upiększałam ich w swoich materiałach…”. Izolacja od zawodu uwięziła jej błyskotliwy talent, podcięła skrzydła zamierzeniom, zagnała w wrażliwe serce smutek i ból oraz przerwała życie. 8 stycznia 2019 r., w dniu pożegnania, nasz brat dziennikarz Mykoła Tymoszyk podchwycił marzenie Kateryny, obiecując, że stanie się ono realią, a nie iluzją. I po roku książka ujrzała światło dzienne. Dziękuję, profesorze, że zostałaś współredaktorką, emocjonalnie przeżywając jeszcze raz osobiste historie i przemyśliwując nasze dziennikarstwo. To, które ma szczere ludzkie oblicze, o którym marzyliśmy, do którego dążyliśmy, którego staraliśmy się nie zdradzać i któremu służymy dzisiaj. W prezentacji wzięli udział koledzy z roku Kateryny Taran z rocznika 1978: profesor Mykoła Tymoszyk, były przewodniczący Państwowego Komitetu Telewizji i Radia Ukrainy Jurij Plaksiuk, wieloletni ambasador Ukrainy na Bałkanach Witalij Moskalenko. Wspominali naszą wyrazistą koleżankę i mówili o problemach współczesnego dziennikarstwa, które, niestety, traci zdolność myślenia i rozumienia. Kiedyś ścieżką od naszego akademika – przez sad, wzdłuż pola – podchodziliśmy do lotniska „Żuliany” i obserwowaliśmy, jak wznoszą się w niebo srebrne ogony samolotów. Pewnego razu Kateryna wyraziła kramolną pewność, że kiedyś przeleci Atlantyk. Moje marzenia nie sięgały takiej wysokości. Po wielu latach, kiedy Kateryna Taran jako najlepsza czerkaska dziennikarka poleci do Ameryki, wspomnimy nasze wyprawy do Żulian. „Trzeba marzyć o wysokich lotach!” – powiedziała Katia. Tak, ona zawsze miała ambitny cel i szła do niego, nie szczędząc sił. W 1991 roku Kateryna Taran zostanie organizatorką, a następnie główną redaktorką studia telewizyjnego „Ros” Czerkaskiej Kompanii Telewizyjno-Radiowej, nazywając ją imieniem rodzinnej rzeki. „Jeszcze jeden szczebel w zawodzie!”. Wierzyła, że z utalentowanym zespołem z punktem oparcia w rodzinnych Czerkasach będzie mogła przewrócić jeśli nie cały świat, to ukraińskie dziennikarstwo. Jej efiryzmy – optymistyczne. „Sądząc po rozjaśnionych twarzach – najgorsze już za nami”. Jednak życie będzie wystawiać na próbę, i z czasem twórczość, humanizm i fachowość zespołu rosiczów nie wszystkim się spodobają. W prowincji „ciemność jest gęstsza”. Katerynę po prostu wyciśnięto z zawodu, odcinając tlen. „Dokąd uciec z łodzi podwodnej?..”. I Kateryna Taran – „najjaśniejsza gwiazda wśród rosiczów” – zostanie wykładowczynią Czerkaskiego Uniwersytetu. Będzie wlewać wiarę w najlepszy zawód, stanie się dla przyszłych dziennikarzy niepodważalnym autorytetem, jej przykład będzie inspirować. „Skromność zdobi, ale po co skromnemu ozdoby”, – dodawała otuchy Kateryna nieśmiałym i opowiadała o studentach z zachwytem: „Prawdziwe talenty!”. Wykładać będzie, niestety, niedługi czas. Leonid Riabiszczuk, główny redaktor obwodowego Radia Czerkaskiego, powiedział Katerynie, że żyć będzie długo, bo przy niej „zawsze radość i dzikie powietrze wolności”. W każdym człowieku Katiusza widziała przyjaciela, bohaterowie stawali się jej bliskimi. Uważała, że między kolegami nie może być gabinetowych barier, pychy czy zarozumiałości – tylko ciepło. Kochała wolność, a nie stadność, nasycony kolor, a nie szarość, zabarwione wybrykami życie, a nie mdły jego smak. Taką nie-mdłą – wyrazistą była jej dziennikarstwo. Niestety, najlepszy kolega Leonid Riabiszczuk bardzo szybko opuścił ten świat, a specjaliści, którzy przyszli później, mieli inne kubki smakowe i wyobrażenie o jakości naszego zawodu. Przyznawała: „Jestem gotowa robić jakiekolwiek małe materiały”… I pod koniec rozmowy – nieodłączny optymistyczny śmiech jako znak wykrzyknika Katiniej godności – „żeby nie płakać”. Czasem odzywałam się do niej: „Katerynę przez radio nadają!”, – jak kiedyś mówili sachniwcy do jej mamy. „A, to dawno zrobione”… Dzwoniła i opowiadała ciekawe historie, szukała bohaterów, tematów, materiałów, którymi była przepełniona. Zamysłami dzieliła się z bliskimi ludźmi, a chciała wcielić je i podzielić się z całym światem! Codziennie pokonywała grawitację, jak zdumiewająca kobieta Paraska Plytka-Horycvit z Huculszczyzny. Tylko zamiast Karpat wznosiła się do lotu ponad Dnieprem. Pisała, ile mogła, bo żyła według Ołeszy: ani jednego dnia – bez wiersza! „Niech na ciebie wszystkie psy wieszają, a ty je strząsaj i biegnij dalej!”. I mimo wszystko na imieninach „Rosi”, dokąd ją zaproszono razem ze „starymi” kolegami, zrozumiała, że „świątynia uczciwego dziennikarstwa nie jest zburzona”, że każda osobowość, z którą pracowała Kateryna Pyłypiwna 15 lat, jest jej wdzięczna. Cieszyła się, że „Ros” nie jest zamulona, i oni mogą patrzeć sobie w oczy. „Ja to poczułam, pokonawszy wszystkie płoty, płotki i parkany, cierniowe chaszcze i zarośla turzycy, po piętnastu latach telewizyjnego życia!”. Radość uskrzydli Katerynę, kiedy zostanie współredaktorką książki „Historia jednego dziennikarskiego kursu” (M. Tymoszyk, H. Daciuk, K. Taran, 2008). Będzie przesyłać do książki materiały, które dawno czekały na opublikowanie. Tak narodził się specjalny rozdział książki z jej błyskotliwymi efiryzmami. W 2011 roku zaprosiłam Katerynę Taran na audycję „Znacząca postać” w Radio Kultura. Przyjechała rano razem z bratem (i twórczym bratem w wierze) Ołeksandrem Taranem, podniosła i szczęśliwa, i zrozumiałam, jak ważne jest dla niej powiedzieć swoje słowo, poczuć mikrofon, studio i wielotysięczną publiczność przed sobą! Audycja wyszła wspaniale, na żywo wielu dzwoniło. Kateryna chodziła korytarzami Ukraińskiego Radia na Chreszczatyku, 26, rozpoznawano ją, witano się z nią, ona promieniała! Jej przyjaciółka, która przyszła na prezentację książki „Pomiędzy realiami a iluzjami”, przyznając mi, że podała Katiuszy ostatnią szklankę wody, przypomniała, jaka szczęśliwa ona była po wyjeździe do Ukraińskiego Radia! Niestety, w archiwach nie mogłam znaleźć naszej audycji radiowej, chociaż nadziei nie tracę. Kiedy zaczęłam zapisywać Ustne kobiece his- Pierwszy prorektor Uniwersytetu W. M. Mojsijenko i profesor M. S. Tymoszyk

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Odleciała „kwiatuszek-dusza”

8 października odeszła z tego świata legendarna ukraińska śpiewaczka Nina Matwijenko. W ciągu lat swojej twórczej drogi artystka wniosła znaczny wkład w rozwój kultury ukraińskiej, a jej głos stał się szczególnym symbolem epoki i Ukrainy. Ludowa artystka Ukrainy nie dożyła swoich 76 urodzin zaledwie o dwa dni. Przez prawie 57 lat kariery na koncie śpiewaczki zgromadziło się wiele piosenek-przebojów. Niektóre z nich, jak na przykład „Kwiatuszek-dusza”, stały się prawdziwymi symbolami kultury ukraińskiej. W wykonaniu śpiewaczki słuchacze na zawsze zapamiętali takie przeboje, jak „Ój letiły dyki huśy...”, „Czarowna skrypka” („Siła ptacha”), „Śmijutsja, płaczut sołowji”, „ Oj, u wyszniewomu sadu”, „Szczo to za predywo”, „Pisnia pro matir”, „Malwy” i inne. Za swoje osiągnięcia dla państwa legendarna śpiewaczka została odznaczona Orderem św. Mikołaja Cudotwórcy, Orderami Księżnej Olgi III i II stopnia, a także w 2006 roku otrzymała tytuł „Bohatera Ukrainy”. W 2016 roku Nina Matwijenko otrzymała tytuł „Honorowego Obywatela Kijowa”. Ponadto ludowa artystka była laureatką wielu nagród muzycznych. Nina Mytrofanivna aktywnie występowała aż do ostatnich dni. W swoje 75 lat artystka nadal pojawiała się w telewizji i śpiewała. W ciągu 2021

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Kim on jest – Otko Ruteniec? Jak Rusini-Ukraińcy w V wieku położyli kres niewolnictwu w Europie Zachodniej i jak ona dopiero teraz zaczęła dziękować Ukrainie

Jurij RUDENKO, doktor nauk pedagogicznych, profesor Andrij RUDENKO, historyk, sotnik Ukraińskiego Kozactwa. Kimże jest Rusin-Ukrainiec Otko (imię to zapewne pochodzi od dawnego słowa ojciec)? W V wieku imiona były typu Radko, Jarko i inne, obecnie zachowały się imiona Waśko, Sasza, Jurko, Iwanko itp. O nim od dawna wiedzą w Europie i prawie nikt, nawet z inteligencji, z wyjątkiem jej nielicznych najlepszych przedstawicieli, nie wie na Ukrainie – Ojczyźnie sławnego wielkiego Ukraińca. Otko (Odoaker) Ruteniec – książę Rusinów, który w V wieku żył w Rusi Dunajskiej, w szczególności w Panonii, był wielokrotnym zwycięzcą tak zwanych „niezwyciężonych armii” niewolniczego Starożytnego Rzymu, któremu podlegała większa część terytorium (krajów i narodów) Europy. O Otku (Odoakerze), działaczu państwowym i politycznym, „właśnie jako o Rusinie z ogromnym zachwytem, czy przynajmniej z szacunkiem pisali starożytni historycy Europy Eugippiusz, Krantz, Marcin z Opawy, Orbini, Długosz, Bielski, a nawet historyk samych Gotów Jordanes, który ostatecznie uznał, że ten książę nie był Gotem czy Germaninem, a Rugiem (jeden z wariantów Rusinów). Chociaż Długosz pisał swoją kronikę wyłącznie dla Polaków, rozumiejąc, jakie ogromne miejsce zajmuje nasz książę w historii całej Europy, nie mógł przejść obok tej postaci i poświęcił Odoakerowi cały rozdział swojej pracy” [Semeniuk S. „Prawdziwa historia Ukrainy-Rusi”, Lwów, 2021, s. 50]. Tak, w Europie, w szczególności Zachodniej i Środkowej, od zamierzchłych czasów dobrze wiedziano (wyższa hierarchia społeczna, szlachta, możni, władcy itp.) o aktywnej, energicznej, dalekowzrocznej działalności politycznej i państwowej Rusina Otka (Odoakra), która całkowicie obala wszelkie etykiety, bajki, bezpośrednie oszczerstwa, pseudoteorie dotyczące nas, Rusinów-Ukraińców, że rzekomo od dawna nie jesteśmy zdolni do własnej państwowotwórczości, że język nasz to znacznie późniejszy dialekt języka polskiego czy moskiewsko-rosyjskiego. Stało się tak, że wokół naszego kraju nieustannie istniały autorytarne, despotyczne, zaborcze reżimy polityczne, surowe imperia, które łakomym i drapieżnym wzrokiem zerkały na nasze ziemie, pracowity wololubny naród, pragnęły trzymać w zależności Ruś-Ukrainę, wysysając z niej soki jak wampiry, niszczyły liczne próby heroicznego czynu zbudowania własnego państwa narodowego. We wszystkich poprzednich wiekach w Europie, a nawet na terytorium Księstwa Moskiewskiego, później carstwa, imperium, w szczególności do czasów wielkiej falsyfikacji historii czasów Piotra I i Katarzyny II, wiedziano o wielkości i heroicznej historii Rusi-Ukrainy. W okresie Wielkiej Chmielniczyzny, wzlotu ducha bojowego Ukraińców, imię sławnego przodka Otka (Odoakra) było na ustach wielu, w szczególności kozackiej starszyzny, profesorów Akademii Ostrogskiej, Kijowsko-Mohylańskiej i in. O Otku (Odoakerze) jako ostatnim cesarzu Zachodniego Rzymu, królu w Europie, jako królu-założycielu rusińsko-ukraińskiego państwa Rutenia wiedzieli i mówili hetman Bohdan Chmielnicki, pisarz generalny Wojska Zaporoskiego Samijło Zorka, kozaccy kronikarze i in. Badacze uważają, że Otko urodził się orientacyjnie w 433 r. w Panonii na terenach Rusi Dunajskiej. Należał do Rusinów, których nazywano po łacinie Rutencami i do których należały plemiona Rugów, Skirów itp. W tamtych czasach rosło zagrożenie atakiem Gotów. Ojciec Otka, miejscowy książę Edikon (imię zlatynizowane), aby uniknąć wielkich zniszczeń i rozlewu krwi, zajął dyplomatyczną pozycję wojskowo-polityczną. Otko od małego zgłębiał doświadczenie wojenne własnego narodu, Hunów, Gotów i innych plemion, samej Cesarstwa Rzymskiego. Z czasem wciągnięto go, by został legionistą na służbie w armii Rzymu. Nie znosząc nieuczciwości, podstępu i okrucieństwa w polityce, strukturach władzy Cesarstwa Rzymskiego, oburzony intrygami i niemoralnością z powodu zaostrzenia sytuacji politycznej, Otko zmuszony był udać się w rodzinne strony, do Rugiów, Skirów, Rutenów. Ze swoim zjednoczonym wojskiem rozbił wrogą armię pod włoskim miastem Piacenza. Następnie 4 września 476 r., jak zaznacza badacz S. Semeniuk, w bitwie pod Rawenną „doszczętnie rozgromił armię rzymskiego cesarza Romulusa Augustulusa. Nowym cesarzem, a była to swoista rzymska tradycja, wojsko ogłosiło Odoakra” [s. 56]. Tak zaczynała się nowa wielka epoka w historii nie tylko niewolniczego Starożytnego Rzymu, ale i w historii naszego rodzimego ludu rusińsko-ukraińskiego, całej Europy, a nawet świata. Promienie prawdziwej historii, które wraz z odrodzeniem niepodległej Ukrainy przebijają wreszcie ciemność nieprawdy, nieprzeniknionego, trwającego wiele stuleci mroku, zaczynają oświetlać historyczne aspekty życia, zasługi ludu rusińsko-ukraińskiego przed Europą i, bez przesady, przed całym światem. Wszystkie narody, ich inteligencja, elity polityczne i wojskowe, naukowe i artystyczne przekonują się, że współczesna Ukraina, tak jak nasi sławni w zwycięskich bitwach przodkowie-rycerze (kilka słów o tym jeszcze powiemy), zbliża się do zwycięstwa obecnie, przy ważnym wsparciu naszych sojuszników, nad oszalałym ksenofobicznym raszyzmem, wielkomocarstwowym szowinizmem i krwawym imperializmem putinowskiego „imperium zła”. Tak i w przeszłości nasi wojownicy na czele z wielkimi Ukraińcami położyli głęboko humanistyczne, demokratyczne fundamenty nowego życia nowych ludzkich wartości. Przytoczymy na potwierdzenie tak wzniosłych idei niektóre fakty-fenomeny z polityki państwowej, działalności Otka (Odoakra). Znany badacz S. Semeniuk zaznacza: „Zatem nie nieśpiewani przez zachodnich historyków Hermanaryk, Teodoryk czy Attyla, nie koczownicy-Irańczycy i nie germańskie plemiona Gotów położyli kres istnieniu Cesarstwa Rzymskiego, a właśnie Rusin Odoaker, który z czasem zajął nie tylko wszystkie miasta Północnych Włoch włącznie z Rzymem, czego nie potrafił zrobić nawet potężny Attyla, ale i włoskie południe wraz z Sycylią, terytorium współczesnej Austrii, Chorwacji, nie mówiąc już o bliskiej mu Panonii, czyli Rusi Dunajskiej” [s. 58]. Otko (Odoaker) u władzy był 17 lat: 3 lata na stanowisku ostatniego cesarza Rzymu, przekształciwszy go w państwo zupełnie nowego typu, i 14 lat był pierwszym królem nowo utworzonego królestwa Rutenia. Stał się wielkim reformatorem, swoimi monumentalnymi zmianami w sferach państwowotwórczej, politycznej, gospodarczej i innych dziedzinach życia zapoczątkował prawdziwie nową epokę cywilizacji europejskiej. Rzecz w tym, że jako cesarz Starożytnego Rzymu Odoaker w nie najlepszy sposób rozprawił się z nim – zmorą wszystkich podbitych narodów i krajów, potężnym imperium haniebnego niewolnictwa w antycznej Europie. W rezultacie zdecydowanych, śmiałych, gruntownych reform, nieustępliwego ich przeprowadzania, niewolniczemu ustrojowi Europy położono kres. Odoaker głęboko ucieleśniał w sobie istotne cechy humanizmu, demokratyzmu rodzimego narodu ukraińskiego, jego ówczesne zwyczaje i tradycje (przeprowadzanie wiecu ludowego jako najwyższego organu władzy, zarządzanie życiem, uwzględnianie opinii obywateli co do zasad wolnego życia, praw naturalnych itp., dążenie do życia w harmonii z pięknem, naturą). Odoaker wraz z Rusinami-wojownikami wygrywał bitwy z Gotami, wojskami Bizancjum, które pragnęło pomścić się i obalić władzę Odoakra, fizycznie zniszczyć, zlikwidować jego postępowe wolnościowe reformy. Swoimi monumentalnymi reformami, których pierwociny, pierwsze elementy dostrzegał w demokratycznym, ludzkim doświadczeniu życia swojego etnosu – Rusinów, Odoaker położył kamień węgielny pod fundamenty państwa nowego typu: królestwa wolnych ludzi pracy i, szerzej, innych narodów i krajów Europy. Odoaker zreformował senat, nadając mu cechy wiecu ludowego, senatorami zaczęli być także przedstawiciele chłopów i wojowników. Ziemię zaczęli otrzymywać ludzie pracy i obrońcy Ojczyzny. Senat stał się wzorem dla przyszłego parlamentu Anglii. Za Odoakra zaczęto bić własną monetę, jego system pieniężny przejęło nawet wrogie wobec władzy Odoakra Bizancjum. W tych latach ustanowiono urząd Papieża Rzymskiego. Okres rządów Odoakra był, jak świadczy historia, latami wzrostu gospodarczego, duchowego uniesienia. Nawiasem mówiąc, Włosi, niektóre inne etnosy nie uważali Rusinów za okupantów, ponieważ w Królestwie Rutenia było ich ponad połowa, ustanawiano sprawiedliwe porządki. Otko Ruteniec jako wierny syn ludu rusińskiego w tamtych okrutnych, krwawych czasach odznaczał się przyzwoitością, dobrocią i ludzkością, „niezwykle cenił ludzkie życie”, „nie pragnął przelewać morza krwi” (S. Semeniuk). Humanitarna moralność była motorem jego działań, spraw. Burzył stare niewolnicze państwo-imperium i budował nowe państwo rusińsko-ukraińskie Rutenia. Badacz S. Semeniuk słusznie pisze, że epoka Renesansu (Odrodzenia) nastałaby „tysiąc lat wcześniej”, gdyby Odoaker w pełni zrealizował ogólnoludzkie tradycje swojego ludu i swoje własne idee, gdyby podstępni wrogowie Goci w zmowie nie zaprosili Odoakera w 493 r. „na pokojowe rokowania”, ucztę i fizycznie nie zgładzili go wraz z najbliższymi współpracownikami. Nadmierne zaufanie do niepewnych ludzi, nieprzyjaciół, chwilowa utrata czujności, błędne pseudo-poczucie bezpieczeństwa – to dawna choroba wielu Ukraińców. Po krwawej rozprawie król Gotów Teodoryk nakazał fizycznie zlikwidować całą rodzinę, bliskich krewnych Odoakera, a także wszystkich, którzy mężnie wspierali wielkie sprawy króla Rusinów. Nawet po śmierci Odoakera jego imię w krajach kontynentu nabrało szczególnie wysokiej treści historycznej, sensu i symbolu. Samo imię wsławionego Otka (Odoakera) i jakikolwiek związek z jego rodziną oraz późniejszymi potomkami stały się w Europie swoistą trwałą przepustką (wizytówką) do najwyższej władzy, w szczególności królewskiej. Z całej rodziny Odoakera ocalał jego młodszy brat Wigulf (po rusińsku, zapewne, było Win-sław). W czasie podstępnego zabójstwa króla Odoakera (493 r.) przebywał on na terenach współczesnej Austrii, przy życiu pozostali także dzieci syna Odoakera, którego wywieziono do Francji. On również został zabity, ale później. Wiadomo, że potomkowie Odoakera długo zachowywali swoje tradycje etnonarodowe, zwyczaje Rusinów. Zgodnie z trwałymi tradycjami średniowiecza, dynastii królewskiej Karolingów skrajnie potrzebny był ślub z potomkami pierwszego króla Europy Zachodniej. I taką drogą szli nie tylko Karolingowie. Winsław otrzymał majątek w Welfie. Od tego czasu potomków Odoakera zaczęto nazywać Welfami. Jego córki zostały królowymi wiodących krajów europejskich. W okresie oczyszczania historiografii z licznych fałszerstw, „etykiet”, celowych przekręceń faktów i wydarzeń, zwłaszcza z czasów formowania się imperium rosyjskiego, oczywistym jest, że Reryk (Ruryk), Askold i Dir nie byli Waregami, a Rusinami (w Rusi Pomorskiej-Ukrainie były plemiona Wargów, Warnów i in.). Ruryk był jednym z potomków Otka (Odoakera), dlatego dynastia Rurykowiczów była wysoko szanowana i cieszyła się faworem. Dlatego wielcy książęta Rusi Kijowskiej-Ukrainy są genetycznie powiązani z dynastią Rurykowiczów i byli wielce szanowani w średniowiecznej Europie. Na dzień dzisiejszy fałszywa normańska teoria pochodzenia państwowości Rusi Kijowskiej-Ukrainy została obalona, poniosła całkowitą klęskę. Nowe, ujawnione przez naukę fakty historyczne przekonująco świadczą, że Ruś Dunajska, Ruś Pomorska i Ruś Kijowska-Ukraina w wielu aspektach humanizowały, demokratyzowały i estetyzowały ówczesne życie europejskie, wniosły ogromny wkład w jego postęp, w najbardziej zaawansowaną cywilizację na świecie. Biorąc pod uwagę przedstawione fakty, jesteśmy zobowiązani na nowo oceniać historię własnego narodu. Uwzględniając wiele nowych przemilczeń i zakazanych wcześniej faktów o prawdziwej historii Rusi-Ukrainy, konieczne jest walka o znaczne podniesienie roli i statusu niepodległej Ukrainy we współczesnej Europie i świecie. To wezwanie, imperatyw historii, które musimy zrealizować na podstawie naukowej. O najwybitniejszych synach narodu mówi się, że tacy ludzie z ogromnymi zasługami, życiem-wyczynem rodzą się raz na 100 lat. O Rusinie-Ukraińcu Otku (nazywano go Otko, Otok, Odoaker, Odoacer – ostatnie dwa warianty imienia są zlatynizowane), nazwanym później Ruteniec, można powiedzieć, że tacy synowie rodzą się raz na kilka stuleci. A nawet raz na pół tysiąclecia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

„Ławra Poczajowska musi być ukraińska!”

Pod takim hasłem 90 lat temu w Poczajowie odbyła się głośna antyrosyjska akcja. Zgromadziła ona ponad 20 tysięcy nieobojętnych mieszkańców miasteczka i jego okolic. Temu znaczącemu w historii ukraińskiego odrodzenia wydarzeniu poświęcona była Ogólnoukraińska konferencja naukowa, która odbyła się w Krzemieńcu na Tarnopolszczyźnie. Inicjatorem wystąpiło kierownictwo Prawosławnego Kościoła Ukrainy oraz szereg instytucji naukowych i placówek oświatowych państwa. O lekcjach płynących z tej konferencji warto pomyśleć osobno, a w niniejszej publikacji autor, główny prelegent na posiedzeniu plenarnym, postawił sobie za cel zrozumienie znaczenia dla teraźniejszości tego zaiste narodowego zrywu, który miał miejsce w Poczajowie we wrześniu 1933 roku i był skierowany przeciwko Moskowii oraz dominacji na ukraińskich ziemiach moskiewskiego kościoła. Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor Mówimy o wydarzeniu doniosłym, o faktach sensacyjnych. Niestety, są one faktycznie zapomniane obecnie przez potomnych. Co więcej, prawdziwość i wielkość ich została sfałszowana przez nowoczesnych interpretatorów ukraińskiej historii ze strony kraju-agresora oraz niektórych jej wpływowych zwolenników z naszej strony. Historię potężnego ukraińskiego zrywu 90 lat temu w Poczajowie starannie opisał Iwan Ohijenko (metropolita Iłarion). W 1924 roku, po wymuszonym odejściu z rządu emigracyjnego Ukraińskiej Republiki Ludowej z powodu niezgody na przekazanie Galicji Polsce, postanawia on odbyć pielgrzymkę do Poczajowa i opracowuje wtedy jeszcze nieprzebadane archiwum Poczajowskiej wspólnoty. To archiwum, jak wiadomo, tworzyło niejedno pokolenie najlepszych duchowych i oświatowych przywódców narodu. Po raz pierwszy książka tego autora, nosząca tytuł „Twierdza prawosławia na Wołyniu Święta Ławra Poczajowska”, ujrzała światło dzienne w Kanadzie w 1961 roku. Treść jej dobrze znali za oceanem. Książkę czytano z zapartym tchem, pod jej wpływem mentalnie wzmacniali się rozproszeni po świecie Ukraińcy. Ale o tym dziele Ukraina w domu milczała. Co więcej, świadomie ignorowała, ukrywała, a nawet niszczyła rękami promoskiewskich popleczników poszczególne jej egzemplarze, które mimo wszystko przedostawały się przez żelazne radzieckie granice na ukraińskie ziemie. Jak prawdziwa książka z „wrogiego zachodu” trafiała do Poczajowa. Pierwsze egzemplarze „Świętej Ławry Poczajowskiej” Ohijenki trafiają do radzieckiej Ukrainy pod koniec lat 80. ubiegłego wieku. Symboliczne jest to, że w ich pojawieniu się u nas ma swój udział była współpracownica metropolity Iłariona w Konsystorzu Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego w Kanadzie (pracowała z anglojęzyczną korespondencją władyki w jego rezydencji w Winnipeg), znana w ukraińskiej diasporze, a także na Ukrainie działaczka społeczna Anna Fihus-Rałko. Urodzona w Kanadzie z przesiedleńców z Sapohowa na tej samej Tarnopolszczyźnie, pani Anna do końca swojego życia pozostawała wierna Ojczyźnie jej rodziców i jako dziennikarka, wydawczyni (była prezeską związku wydawniczego „Tryzub” w Winnipeg) oraz działaczka społeczna niemało zrobiła dla zdobycia przez Ukrainę niepodległości. W 1988 roku zorganizowana światowa ukraińska społeczność szeroko obchodziła 1000-lecie chrztu Ukrainy-Rusi. Jednocześnie kremlowska wierchuszka czysto z ideologicznych przyczyn podjęła decyzję o szerokim uczczeniu tej daty. Ale nie w Kijowie, a w Moskwie. Pod to wydarzenie właśnie Anna Fihus-Rałko uzyskała pozwolenie wyższego kierownictwa ZSRR na przesłanie kosztem Ukraińców z Kanady kilkuset egzemplarzy wydrukowanych tam książek na temat tysiąclecia chrystianizacji Rusi Kijowskiej. W tym wykazie były dwa tytuły: Biblia w ukraińskim przekładzie metropolity Iłariona oraz wydana przez towarzystwo „Wołyń” jego własna „Święta Ławra Poczajowska”. Według dziennikowych zapisów samej pani Anny, do Poczajowa w 1989 roku dotarło od niej sześć egzemplarzy tej książki na kilka adresów, w szczególności do dziekana archimandryty Pityryma, hierodiakona Meletija, hieromnicha Petra, biblioteki Ławry Poczajowskiej. Ta „akcja książkowa” trwała już po 1991 roku, kiedy zniknęły polityczne i biurokratyczne przeszkody dla tej szlachetnej sprawy. Poprzez stworzony z własnej inicjatywy przy redakcji ogólnokanadyjskiej gazety „Ukraiński Głos” komitet „Pomoc Ukrainie” Anna Fihus-Rałko przesłała na Ukrainę około stu tysięcy książek na ponad siedemset adresów. Najwięcej egzemplarzy „Świętej Ławry Poczajowskiej” tym razem trafiło, oczywiście, na Tarnopolszczyznę, skąd pochodzili rodzice inicjatorki akcji – do Krzemieńca i Poczajowa. Ludzie z zachwytem czytali to dzieło, jakby na nowo poznając historię swojego kraju, swojego państwa, i mimowolnie „nakładali” niektóre strony tej historii na współczesne realia poczajowskiej wspólnoty. Realia te stawały się coraz smutniejsze. W uogólnionej formie utrwaliła je sama Anna Fihus-Rałko, która przez cały czas edukacyjnej „opieki” nad Ławrą Poczajowską trzykrotnie ją odwiedziła jako kanadyjska turystka. Oto co pisała w swojej książce „Ukraińska Kanada”: „Po raz pierwszy odwiedziłam Poczajów 9 lipca 1968 roku. Historyk Poczajowa Andrij Wasyłewycz Andijuk podarował mi album wszystkich tamtejszych cerkwi i kaplic. W tamtym czasie w Ławrze panował język ukraiński. Drugi raz byłam tam 3 sierpnia 1989 roku. Dziekan ihumen Pityrym choć rozmawiał z nami, kanadyjskimi Ukraińcami, po ukraińsku, do swoich podwładnych zwracał się po rosyjsku. Kiedy zaczęłam opowiadać o Ukraińskim Kościele Prawosławnym w Kanadzie oraz o naszym metropolicie Iłarionie (w świecie – profesorze Ohijence), mój rozmówca, usłyszawszy to nazwisko, od razu oświadczył, że nie zna ani takiego kościoła, ani takiego metropolity. Od razu powiało od niego chłodnym wiatrem. Po przybyciu do Kanady wysłałam mu jednak osobnym pakietem „Świętą Ławrę Poczajowską”. Trzeci raz – w maju 1994 – jechałam do Poczajowa w towarzystwie ks. Jakowa z Tarnopola, który dobrze znał życie Ławry. Tym razem w Ławrze nie słychać było języka ukraińskiego. Mnisi już bali się do nas podchodzić. Zewsząd z jakiegoś powodu wiało wrogością i niechęcią do Ukraińców...” Jakkolwiek paradoksalnie by to nie wyglądało, to właśnie wraz z uzyskaniem przez Ukrainę niepodległości państwowej prorosyjskie stanowiska mieszkańców tego klasztoru zaczęły się wyraźnie wzmacniać. Odpowiedź na taką, wydawałoby się, alogiczną sytuację odnajdujemy w książce współczesnego badacza Ławry Poczajowskiej, duchownego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego W. Zielińskiego „Objatija Otcza…: Oczerki po istorii Poczajewskoj ławry”. Zacytujmy niewielki fragment tego opracowania w tłumaczeniu na język ukraiński: „Jeszcze w połowie lat 80. w życiu Poczajowa doszło do zbliżenia z innym największym centrum życia duchowego i monastycznego dawnej i obecnej Rusi – Ławrą Troicko-Siergijewską. Liczebność braci poczajowskiej wówczas nieco się powiększyła kosztem mnichów z klasztoru Siergijewskiego. W tamtym czasie część mnichów poczajowskich odeszła do innych klasztorów, gdzie wzięła udział w ich odrodzeniu”. Wychodzi na to, że jeszcze od połowy lat 80. XX wieku, w samym rozkwicie tak zwanej pieriestrojki Gorbaczowa, zaniepokojone możliwością szybkiej utraty znacznej części swojego tak zwanego kanonicznego terytorium kierownictwo Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego decyduje się wzmocnić twierdzę prawosławia w zachodniej części Ukrainy... mnichami z okolic Moskwy. Przyczyn takiego zaniepokojenia moskiewskich duchownych przyszłością Ławry Poczajowskiej w przededniu rozpadu ZSRR było kilka: - narastanie fali odrodzenia narodowego na narodowych obrzeżach radzieckiego imperium; - rozprzestrzenianie się w środowisku ukraińskich duchownych idei uzyskania długo oczekiwanej niepodległości od synodu moskiewskiego i utworzenia własnego patriarchatu; - nabieranie realnych kształtów dawnego marzenia rozproszonych po świecie Ukraińców o zjednoczeniu Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z Kościołem macierzystym z centrum w Kijowie. Pomimo tak silnego nacisku Moskwy, mnisi Święto-Uspieńskiej Ławry Poczajowskiej, których zdecydowana większość była jednak pochodzenia ukraińskiego, na początku lat 90. zaczynają odprawiać nabożeństwa w języku ukraińskim. Ideę powrotu mieszkańców klasztoru do ukraińskich korzeni gorąco poparł wówczas sam namiestnik ławry Jakow (Panczuk). Za co też zapłacił przed tą samą Moskwą. Oto jak ocenia próbę powrotu Ławry Poczajowskiej po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości do ukraińskiej tradycji wspomniany już historyk rosyjskiego Kościoła, duchowny W. Zieliński: „Przez kilka miesięcy Jakow prowadził zakulisową pracę nad wyrabianiem braci, z których absolutna większość była Ukraińcami (wyróżnienie moje – M. T.), wzywał ich do uczuć nacjonalistycznych (my, powiada, żyjemy ani w Rzymie, ani w Rosji, będziemy śpiewać i czytać po ukraińsku)… Wkrótce Panczuk został pozbawiony godności i potem popadł pod anatemę. Nowym namiestnikiem Ławry wybrano hieromnicha Fiodora (Hajuna) – 1992”. Akt spalenia ukraińskich książek przez pro-moskiewskich mnichów na świętej Górze Poczajowskiej Latem 2001 roku na świętej Górze Poczajowskiej dochodzi do wydarzenia, które splamiło uświęcone przez Boga najlepsze tradycje ukraińskiego monastycyzmu, wysoką duchową i oświatową misję tego klasztoru, postawiło administracyjne kierownictwo tej wspólnoty w rzędzie zaślepionych złością i nietolerancją wobec odmiennych poglądów inkwizytorów. Po anatemie i wygnaniu z klasztoru patriotycznie nastawionego namiestnika hieromnicha Jakowa nowe kierownictwo ze szczególną gorliwością wobec Moskwy zorganizowało atak na wszystko, co ukraińskie – język, tradycje, książki. Najpierw znikają z półek księgarni dosłownie wszystkie ukraińskojęzyczne wydania liturgiczne (co dopiero mówić o drukach poświęconych obiektywnemu naświetleniu, powiedzmy, ukraińskiej historii, kultury tego narodu, wśród którego klasztor istnieje). Kolejnym krokiem stało się czyszczenie zbiorów bibliotecznych. Przesłane przez Annę Figus-Rałko z Kanady wydania ukraińskie, w szczególności Ohijenkowa „Swiata Poczajiwśka ławra”, trafiają do rzędu „heretyckich” jako pierwsze. Lecz tego okazało się za mało. Poszczególni mnisi zwracają się do wiernych poczajan z prośbą o przynoszenie książek Ohijenki o historii Ławry Poczajowskiej rzekomo dla tworzonej przy klasztorze „szkoły niedzielnej”. W rzeczywistości jednak te książki zbierano na... ognisko, które wkrótce zapłonęło pewnego letniego świtu na świętej Górze Poczajowskiej. W tym strasznym płomieniu płonęła nie tylko „Swiata Poczajiwśka ławra” metropolity Iłariona, ale i wiele innych ukraińskich druków. Wśród nich – książka pochodzącego z okolic Krzemieńca S. Antonowycza (Semena Antonowycza Żuka) „Korotkyj istorycznyj narys Poczajiwśkoji Uspenśkoji ławry”. Po raz pierwszy ta książka ujrzała światło dzienne z emblematem wydawnictwa „Cerkwa i narid” w Krzemieńcu w 1938 roku. Z czasem, staraniem pochodzącego z Poczajowa Iwana Dubylki, w przerobionym wariancie ukazuje się drukiem w Kanadzie (1986). A pod koniec lat 80., powielone na kserokopiarce, opracowanie Semena Żuka żywo sprzedaje się nawet w księgarni klasztoru Poczajowskiego. Znany na Galicji działacz-proświcianin Semen Antonowycz-Żuk zainteresował się historią wspólnoty poczajowskiej nieprzypadkowo. Jego wuj był swego czasu archimandrytą klasztoru i niemało wysiłku oraz starań poświęcił temu, aby przekształcić Ławrę Poczajowską w ośrodek ukraińskiej kultury duchowej. Jak i Iwan Ohijenko, Semen Antonowycz miał możliwość w latach 30. pracować także z rzadkimi dokumentami archiwalnymi, wypytać żywych świadków tamtej zaciętej walki o klasztor Poczajowski i jego ideologię w latach i po I wojnie światowej. O przyczynach spalenia przez mnichów ławry właśnie tej książki mowa w zbiorze utworów znanego badacza-krajoznawcy z Krzemieńca Hawryła Czerniakowskiego „Portrety perom”: „W jarze koło skitu poczjanie znaleźli wśród spalonych książek w języku ukraińskim z historii ławry i szkic S. Antonowycza-Żuka. Komuś nie spodobało się to, że autor podkreślał następujące: Ławra Poczajowska – duchowa skarbnica narodu ukraińskiego. Widać, tradycje inkwizycji nie minęły i w naszych czasach”. Nawiasem mówiąc, uratowana z płomieni na Górze Poczajowskiej na wpół spalona książka S. Żuka „Korotkyj istorycznyj narys Poczajiwśkoji Uspenśkoji ławry” jest obecnie prezentowana w muzeum wsi Żukiw, gdzie stworzono ekspozycję z okazji stulecia od dnia urodzin autora. Spalone zaś strony kanadyjskiego wydania Ohijenkowej „Swiatoji Poczajiwśkoji ławry” pozostały na terenie tej ławry w popiele... Jak ówczesne SBU „zatuszowało” sprawę antypaństwowego czynu wandalów w szatach mnichów. Rozgłos o spalonych przez moskiewskich mnichów ukraińskich książkach szybko rozszedł się po Poczajowie i jego okolicach. Mowa o tym była zarówno w notatce lokalnej gazety „Dialog”, jak i w wystąpieniu H. Czernychiwskiego w lokalnym radiu. Mieszkańcy Poczajowa dzwonili także do lokalnego rejonowego oddziału Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Jednakże odpowiedniej oceny tego doprawdy antypaństwowego aktu organy władzy lokalnej tak i nie wydały. Co więcej, sprawę próbowano zatuszować. Wandalski czyn moskiewskich mnichów przyciągnął uwagę także światowej prasy. Materiały na ten temat zostały zamieszczone między innymi w amerykańskiej „Swobodzie” oraz kanadyjskim „Homoni Ukrainy”. Kiedy wieść o książkowym stosie na Świętej Górze Poczajowskiej dotarła także do Kijowa, autor tych słów, jako przewodniczący Fundacji imienia metropolity Iłariona (Ohijenki), której staraniem realizowane jest pierwsze wydanie spuścizny twórczej tego działacza na Ukrainie, oficjalnie zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie do szefa zarządu SBU w obwodzie tarnopolskim. Warto przytoczyć fragmenty tego listu: „Podczas niedawnej podróży wykładowców Instytutu Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki do Krzemieńca i Poczajowa przyszło mi usłyszeć od lokalnych mieszkańców o pewnym przykrym incydencie, który wydarzył się na terenie Ławry na początku lat 90. Na polecenie kierownictwa moskiewskiej cerkwi, do której obecnie należy ławra, obok Soboru Zaśnięcia Matki Bożej publicznie spalono książki wybitnego działacza ukraińskiego odrodzenia Iwana Ohijenki (metropolity Iłariona), w szczególności jego pracę naukową „Święta Ławra Poczajowska”, która ukazała się drukiem w Kanadzie pod koniec lat 50. Fakt wysłania w tamtym czasie znacznej liczby książek metropolity Iłariona rodakom na Tarnopolszczyznę, w tym także do Ławry Poczajowskiej, potwierdza w liście do mnie była Państwa krajanka Anna Fihus-Rałko (pochodząca z Sapohowa), która mieszka obecnie w Winnipeg... W imieniu współprzewodniczącej Fundacji Anny Fihus-Rałko oraz własnym prosiłbym o Państwa wsparcie”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

dać mi możliwość zapoznania się z dostępnymi dokumentami w tej sprawie... Liczę na zrozumienie i wsparcie. Z poważaniem – Przewodniczący Fundacji, dr filologii, prof. M. S. Tymoszyk”. Odpowiedź z Tarnopola nie kazała długo czekać. Jej treść, podpisana przez p.o. naczelnika Zarządu SBU w obwodzie tarnopolskim B. M. Bezrutczenka, warto przytoczyć w całości: „Szanowny Profesorze! Nasz Zarząd uważnie rozpatrzył Pana pismo, w sprawie którego przeprowadzono gruntowne sprawdzenie. Zbadanie archiwalnych zbiorów Zarządu SBU w obwodzie tarnopolskim dotyczących materiałów o spaleniu na terenie Poczajowskiej Ławry książek Iwana Ohijenki, skarg kierowanych do Zarządu w tej kwestii przez osoby prawne i fizyczne, a także przygotowanych i wysłanych w wyniku ich rozpatrzenia odpowiedzi nie wykazało”. Komentarza ta odpowiedź nie wymaga. Czytelnik artykułu, zapoznawszy się wyżej z opartym na dokumentach krótkim przedstawieniem istoty sprawy, ma możliwość samodzielnego wyrobienia sobie opinii o rzetelności tego sprawdzenia. Przykre, że prowadzono je wyłącznie w poszukiwaniu skarg od osób prawnych czy fizycznych, a nie ukierunkowano na wykrycie bezpośrednich wykonawców tego antypaństwowego czynu i ich ukaranie. Rusyfikacja Ławry w nowszych czasach: skutki, wnioski Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem sprawdzenia przez urzędników państwowych Tarnopolszczyzny powinien stać się nie tylko fakt spalenia ukraińskich książek, ale także cały zbiór druków, które od lat rozchodziły się z Świętej Góry Poczajowskiej po całej Ukrainie i na każdym egzemplarzu których widnieje logo „Wydawnictwo Poczajowskiej Ławry”. O jednej z nich – „Очерки по истории Почаевской лавры” księdza W. Zelińskiego – była mowa wyżej. Problem nie w tym, że ta książka napisana jest z wielkomocarstwowych, szowinistycznych pozycji, pełna pogardy dla ukraińskiej historii i języka Państwa Ukraińskiego, lecz w tym, że rozpowszechnia się ją nie tylko w cerkwiach patriarchatu moskiewskiego, ale także w bibliotekach szkół, wyższych uczelni, a nawet sanatoriów. (Dla przykładu, autorowi tych wierszy zaproponowano to czytadło w sanatorium „Zbrucz” w Husiatynie). Nawiasem mówiąc, jej pięciotysięczny nakład drukowano nie w Rosji, lecz w… Czerniowcach. Nie mniej brudu na Ukraińców i ukraińskość zebrano w broszurce protoprezbitera Ołeksija Dobosza „Rozkoł: patriotyzm czy zbrodnia?”, która również ukazała się z logo drukarni Poczajowskiej Ławry. Oto prymitywne sentencje tego, za przeproszeniem, teologa, dotyczące zaprzeczenia przez niego prawa Ukraińców do zwracania się do Boga w ojczystym języku, którymi roją się strony broszurki: „Przekład z cerkiewnosłowiańskiego na ukraiński jest faktycznie niemożliwy” (s. 19); „przedstawione przeze mnie główne problemy dadzą możliwość trzeźwo myślącemu człowiekowi odrzucić marzycielsko-polityczny patetyzm i z uszanowaniem zatrzymać się przed barierą niemożliwości przekładu nabożeństwa na język ukraiński” (s. 20); „ontologiczny status języka ukraińskiego nie pozwala mu na dzień dzisiejszy pełnić funkcji języka liturgicznego” (s. 24). Ten jawnie upolityczniony kandydat rosyjskiej teologii nawet ośmiela się grozić Ukraińcom, którzy odważą się „zmieniać semiotyczną słowną otoczkę wiary”, tym, że z tego, rzekomo, „straty będą katastrofalne, a pożytku żadnego” (s. 24). Gdzież już tłumaczyć temu nieudolnemu naukowcowi, że kanoniczność pełnego przekładu Biblii na język ukraiński, dokonanego przez metropolitę Ilariona (Ohijenka) pod koniec lat 50. ubiegłego stulecia, rzetelnie oceniła autorytatywna komisja Londyńskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego. I nie tylko wysoko ją oceniła, lecz także sfinansowała druk tej najważniejszej księgi dla Ukraińców w ogromnych nakładach do tych krajów, dokąd rzucił ich los. Przekład ukraiński należy do 740 przekładów Biblii, dokonanych w całej historii istnienia ksiąg Pisma Świętego w językach narodów świata i w pojedynczych dialektach... Niemało jadu słownego wylewa się na czytelnika ukraińskiego także z wielotysięcznych wydań każdego numeru „Poczajowskiego Listka”, który przy obojętnym przyglądaniu się władz rozdawany jest bezpłatnie po całej Ukrainie. Takie fakty prowadzą do gorzkiej konstatacji: jak dalecy od prawdziwego rozumienia honoru, przyzwoitości, inteligencji i bogobojności wydają się dzisiejsi redaktorzy i twórcy tekstów współczesnego wydawnictwa Poczajowskiej Ławry od swoich poprzedników – znakomitych poczajowskich drukarzy XVI–XVIII wieków, którzy zasłynęli zarówno sobą, jak i Świętą Górą Poczajowską dzięki zdumiewającym pod względem treści i oprawy artystycznej dziełom książkowym. Agresywność szowinistycznie nastawionej części mnichów Poczajowskiej Ławry stała się wyraźniejsza po ogłoszeniu zarządzenia Gabinetu Ministrów Ukrainy z 17 lipca 2003 roku, na mocy którego z budowli Poczajowskiej Ławry zdjęto status „rezerwatu”, nadany przez Państwo Ukraińskie w 2001 roku. Oczywiście, że takie rażące naruszenie prawodawstwa nastąpiło za sprawą ówczesnego premiera Ukrainy Janukowycza. Zaraz po wydaniu tego zarządzenia wydarzenia wokół Poczajowskiej Ławry się zaostrzyły. W Tarnopolu powołano grupę inicjatywną pod nazwą „Poczajowskiej Ławrze – status narodowej świętyni duchowej”. Członkowie tej grupy wystosowali apel do rządu Ukrainy, w którym, między innymi, zaznaczono: „Zarządzenie Gabinetu Ministrów Ukrainy z 17 lipca 2003 roku stworzyło warunki do prywatyzacji budynków Ławry przez Patriarchat Moskiewski. Jest to faktycznie oficjalne uznanie zwierzchnictwa duchowego Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej nad Ławrą, co sprzeciwia się cywilizowanym wartościom i wyborowi absolutnej większości ludności Ukrainy...”. Wyraźnie i jednoznacznie wypowiedział się w sprawie tego ostrego problemu także Pomiestny Sobór Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego, który odbył się w lipcu 2004 roku: „Wszyscy Ukraińcy, którzy odwiedzają świętynie ławrzane, oświadczają, że odczuwają w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej, tak samo jak w Ławrze Poczajowskiej, wrogie nastawienie do wszystkiego, co ukraińskie. Jest to niebezpieczne nie tylko dla ukraińskiego narodu, ale i dla Państwa Ukraińskiego, bo słusznie się mówi: kto posiada Ławrę Kijowsko-Peczerską, ten posiada duszę narodu ukraińskiego”. Przyczyny manifestacji Ukraińców w Poczajowie w 1933 roku. W tym kontekście znaczącym dla dzisiejszości wydaje się wydarzenie w Poczajowie sprzed 90 lat. Warto podkreślić, że na nie, jak i na szereg mało znanych szerokiej publiczności dat naszej narodowej historii, nie zareagowały ani sztucznie zjednoczone „jedynie słuszne” ogólnonarodowe kanały telewizyjne, ani postoligarchiczna prasa, ani podobne sieciowe portale informacyjno-analityczne. Natomiast o tym wydarzeniu wtedy szeroko pisała zarówno polska, jak i rosyjska publicystyka. Oczywiście pod kątem widzenia własnej wizji „kwestii ukraińskiej”. 9 września (28 sierpnia) 1933 roku. Tego dnia, według kalendarza cerkiewnego, Ukraińcy Wołynia tradycyjnie obchodzili pamięć świętego Joba Poczajowskiego. Wokół Poczajowskiego monastyru od rana zebrało się ponad 20 tysięcy ludzi. Najbardziej z tej okoliczności, zapewne, cieszył się ówczesny metropolita Prawosławnego Kościoła w Polsce Dionizy wraz ze swoim licznym kierownictwem, które zjechało się z różnych stron na to święto. Postawiony na to stanowisko nie bez udziału Moskwy, rodowity Rosjanin z Murom, w przeddzień przyłożył wiele wysiłków, aby pozbyć się wpływów patriotycznie nastawionego wołyńskiego duchowieństwa. W czym tkwiło niebezpieczeństwo tego wpływu dla promoskiewskiego kierownictwa polskiego prawosławia? Pierwsze niepokojące sygnały dla tego kierownictwa zabrzmiały już 3 października 1921 roku podczas zjazdu duchowieństwa prawosławnego Wołynia, który odbył się w Poczajowie. Duchowieństwo wtedy głośno zaczęło mówić o potrzebie odmoskiewszczenia Poczajowskiej Ławry, o konieczności przywrócenia jej obrzędów, zwyczajów i języka dawnego Kościoła ukraińskiego. Moskwa zareagowała na ten antyrosyjski wystąpienie ostro: inicjator zjazdu, metropolita Jerzy Jaroszewicz, został zamordowany w lutym 1923 roku, wielu kapłanów zdjęto z urzędu i wysłano na wygnanie. Po tym nagłym i tajemniczym zabójstwie nowo mianowanemu metropolicie Dionizemu wydawało się, że proukraińskie wzburzenie w monastyrze udało się uspokoić. Jednak na arenę narodowego odrodzenia w tym czasie aktywnie wkraczała młoda ukraińska inteligencja, która do tego dnia przygotowała się dość starannie. Tuż przed uderzeniem dzwonów głównego monastyru, które oznajmiały zakończenie uroczystego nabożeństwa, stało się coś, czego nikt z oficjalnych władz cerkiewnych i świeckich się nie spodziewał: z wysokiej głównej dzwonnicy ławry nagle opuszczono długie płótno ukraińskiego sztandaru narodowego. Natychmiast cała ławra stała się żółto-niebieska, bo setki ukraińskich chorągwi i transparentów nagle zafalowały na całym przestronnym, wypełnionym po brzegi tłumem, klasztornym placu. Oszołomieni promoskiewscy popi byli jeszcze bardziej zaskoczeni napisami na tych plakatach, hasła z których Ukraińcy zaczęli jednomyślnie skandować: „Dionizy, precz do Moskwy!”, „Chcemy Ukraińskiego Kościoła!”, „Chcemy ukraińskiego nabożeństwa!”. Dalej na tym samym placu rozpoczęło się ludowe wiece. Posłowie wołyńscy do sejmu polskiego (a wśród nich był i przyszły pierwszy hierarcha UAPW w USA, a potem całej Ukrainy Mstysław (Skrypnyk), profesorowie, studenci, przedstawiciele parafii – wszyscy mówili o konieczności odmoskiewszczenia Cerkwi, o potrzebie posiadania w Poczajowie biskupa-Ukraińca, o bezwzględnej potrzebie przeprowadzania nabożeństw w tym zamieszkanym przez Ukraińców kraju w jego ojczystym języku. Na samych przemówieniach się nie skończyło. Jeden z posłów odczytuje przygotowaną wcześniej petycję do metropolity z żądaniami wiecu. Zostaje ona jednogłośnie przyjęta pod gromkie oklaski. Grupa młodzieży przy dźwiękach orkiestry kieruje pochód z tekstem tej petycji do domu metropolity. Metropolita do manifestantów nie wyszedł. Przysłał swojego pomocnika… Szczegółowo opisując tę wyjątkową wydarzenie z historii ukraińskiej i jego echa, Iwan Ohijenko tak je ocenia: „To rzeczywiście był poważny protest przeciwko moskiewszczyźnie na Wołyniu, a jej rozplenilo się tu aż nadto wiele. Manifestacja natychmiast ogarnęła całe Wołyń i powtórzyła się potem w kilku okolicznych miastach, ale w mniejszej skali. Stało się jasne: nie chcemy przymusowego moskwofilstwa w Cerkwi! I było to stanowcze żądanie całego Wołynia”. Skutki wydarzenia i jego dzisiejsza ostra aktualność Antymoskiewska ludowa manifestacja w Poczajowie w 1933 roku, opisana przez Ohijenka, ma bezwzględnie znaczenie ogólnoukraińskie także dziś. Ona bowiem przekonująco rozwiewała cień moskwofilstwa, niesławnej pamięci, którym metodycznie, przez wieki, owiana była świadomość znacznej części Ukraińców. Zdaniem autora, tym śmiałym wystąpieniem zorganizowanego ukraińства wyrażona została wola ludzi, by widzieć tę swoją świętość i cały swój Kościół wyłącznie po ukraińsku. Ciekawe, jakie były skutki tego zrywu ukraińskiej organizacji? Było ich kilka i wszystkie pozytywne dla Ukraińców. Po pierwsze, metropolita Dionizy został zmuszony opuścić Wołyń. Kierować wołyńską katedrą prawosławną został wysłany z Warszawy Ołeksij Hromadski, Ukrainiec, rodem z Chełma. Po drugie, od lata 1933 roku w Ławrze Poczajowskiej przestano wygłaszać kazania po rosyjsku; od tego czasu wygłaszano je po ukraińsku. Po trzecie, na terenie Ławry zniknęły wszystkie napisy w języku rosyjskim. Językiem urzędowym stał się tu ukraiński; dla Wołynia założono czasopismo ukraińskojęzyczne „Cerkiew i Naród”. Ukraiński duch pod osłoną Świętej Opieki Matki Bożej znów powrócił na Poczajowską Górę. Tak trwało do września 1939 roku, dopóki na Galicję nie wkroczyli moskiewscy „wyzwoliciele”… Walka o ukraińską Poczajowską Ławrę trwa. Pozostaje jedynie żałować, że lekcje akcji z 1933 roku, zorganizowanej przez świadomych poczajowian, nie zostały przyswojone. Ani na poziomie państwowców, ani nawet na poziomie inteligencji. Z władzą wszystko jasne – od dawna była ona w Ukrainie i w dużej mierze pozostaje do dziś chronicznie niepatriotyczna, intelektualnie zaściankowa. A co z inteligencją? Dlaczego tak długo milczy? Dlaczego tak długo historycznie nie trzeźwieje? Dlaczego, jako sumienie narodu, nie bije w dzwony pamięci, nie oświeca, nie prowadzi mas za sobą, nie skłania do przypomnienia sobie swojej wiekowej przeszłości i do zjednoczenia się w jedną niepodzielną całość? Właśnie o tym z osobistym naciskiem, nie kryjąc bólu duszy i emocji, mówi pod koniec swojego studium Iwan Ohijenko. Jasna, przekonująca, wiarygodna historia. Jednak niepoznana, godnie nieoceniona, lekceważona – zarówno przez władzę, jak i przez inteligencję. A przecież jakże zbieżna, aktualna wobec dzisiejszych ukraińskich realiów! I mogłaby już dawno stać się wzorcowa, godna naśladowania, skuteczna. Mimo spóźnionego powrotu przypomina nam wszystkim, istniejącym w Ukrainie: bądźmy w swoim domu gospodarzami, z własną wolą i sumieniem potwierdzajmy Prawdę Ukraińską. I Cerkiew ukraińską z ducha i istoty! Sumienie uczciwego i patriotycznie nastawionego badacza oraz teologa metropolity Ilariona (Iwana Ohijenki) stworzyło dzieło obszerne objętościowo i głębokie pod względem argumentacji, którego główną ideą stała się niezłomność ducha narodu ukraińskiego, wierność wierze swoich ojców, gotowość i umiejętność najlepszych przedstawicieli tego narodu do obrony swoich narodowych świętości. Taką narodową duchową świętością Ukraińców stała się Święta Poczajowska Ława. Mieszkańcy tego klasztoru wiele uczynili dla ocalenia Cerkwi Ukraińskiej i ukraińskiej duszy. Dlatego dzieło, wycierpiane w głębi serca przez wiele lat tułaczki na obczyźnie, metropolita Ilarion kończy na tej wysokiej nucie publicystycznej: „Pięćset lat istnieje Poczajowski monastyr jako twierdza prawosławia na Wołyniu, pięćset lat jest on duszą narodu ukraińskiego. Pięćset lat jest on główną świętością Wołynia, którą kocha i czci nie tylko lud ziemi wołyńskiej, ale także lud całej Ukrainy. To wszystko nakłada na nas wielkie obowiązki wobec swojej wiekowej świętości. Takie same obowiązki ma Święta Poczajowska Ława wobec swojego rodzimego narodu ukraińskiego”. Właśnie z poczucia obowiązku wobec tej świętości i swojego narodu metropolita Ilarion pisał przez wiele lat swoje dzieło. Właśnie z takiego obowiązku Fundacja im. metropolity Ilariona (Ohijenki) wspólnie z Synodalnym Wydawniczo-Oświatowym Zarządem UAOK oraz z błogosławieństwem jej Predstojatela metropolity Epifanija przekazała książkę czytelnikowi ukraińskiemu w ten dramatyczny i przełomowy czas umacniania ukraińskości w Ukrainie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Bohdana PIWNENKO: „Naszą główną misją jest popularyzacja muzyki ukraińskiej”

W Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy Narodowy Zespół Solistów „Kijowska Kamerata” przedstawił niedawno nowy program „Astor Piazzolla. Forever”. Wśród solistów koncertu znalazła się artystka ludowa Ukrainy Bohdana Piwnenko, która niedawno stanęła na czele tego zespołu artystycznego. Dziś pani Bohdana jest gościem „Słowa Proświty”. – Najwyraźniej nieprzypadkowo na ten koncert wybraliście twórczość znanego argentyńskiego kompozytora. – Ludzie kochają muzykę Piazzolli. Swego czasu dla naszego zespołu opracowania utworów tego kompozytora wykonali Jewhen Stankowycz i Ołeh Marinczenko. A w tym roku zamówiłam u Andrija Rachmanina wersję „Pór roku” Piazzolli na skrzypce, fortepian i orkiestrę, co stało się wizytówką koncertu. Wydaje mi się, że ta wersja jest konkurencyjna na świecie. Dodaliśmy także oryginalny utwór ukraińskiego kompozytora Wołodymyra Zubyckiego „Dedykacja Piazzolli”, który autor wykonał na bajanie. Zubycki zawsze odnosi sukces na scenie, jest bardzo charyzmatyczny. Niedawno byliśmy na tournée w Niemczech. Wykonywaliśmy „Pory roku” Vivaldiego i „Pory roku” ukraińskiego kompozytora Zołtana Almasziego. Logiczne, że tym razem zaprezentowaliśmy ukraińską wersję Astora Piazzolli. – Jak powstają programy waszych koncertów? – Zajmuję stanowisko dyrektora artystycznego zespołu i odpowiadam za to, co gramy, jak to wygląda. Zajmuję się polityką repertuarową. Bez wątpienia główną misją naszego zespołu jest popularyzacja muzyki ukraińskiej. Staramy się układać program tak, aby w każdym naszym koncercie były utwory ukraińskich kompozytorów. W tym roku zamykaliśmy festiwal „Bukiet”. Nasz koncert był poświęcony trzydziestoleciu „Kijowskiej Kameraty” oraz Wałerijowi Matiuchinowi, który stworzył ten zespół. Zamawiał on utwory u ukraińskich kompozytorów. Prawdopodobnie połowa muzyki kameralnej napisanej przez naszych kompozytorów, która dziś brzmi, powstała właśnie na jego zamówienie. – Urodziła się pani w twórczej rodzinie. Najwyraźniej to właśnie najbliżsi wpłynęli na wybór przyszłego zawodu. – W rzeczywistości wszystko stało się przypadkiem. Mama nawet namawiała mnie, żebym rzuciła skrzypce. Myślę, że skrzypce same przyszły do mojego życia. Moja droga twórcza nie była usłana różami. Nieustannie udowadniałam swoje prawo do zajmowania się muzyką. Początkowo uczyłam się w Charkowie, a kiedy kończyłam dziewiątą klasę, przyjechał do nas Bohodar Kotorowycz, który prowadził u nas kursy mistrzowskie. Zaprosił mnie do swojej klasy. Po dziewiątej klasie przeniosłam się do Kijowskiej Specjalistycznej Szkoły Muzycznej. Miałam wielkie szczęście do wykładowców. Tak naprawdę ważne jest nie to, gdzie się uczysz, ale u kogo. W Charkowie moją pedagogiem była Julia Fedotowa, w Kijowie – Bohodar Kotorowycz. A także Mychajło Kuznecow i Ihor Pyłatiuk. Obecnie Ihor Pyłatiuk jest rektorem Lwowskiej Narodowej Akademii Muzycznej, a wtedy miałam szczęście u niego studiować. Także wiele dał mi Jewhen Hromow. Nie wykładał, był wolnym artystą, ale wiele się od niego nauczyłam. A horyzonty poszerzały kursy mistrzowskie, na które często jeździłam. – A jak los zetknął panią z „Kijowską Kameratą”? – Zaproponowano mi zilustrowanie jednego z koncertów tego zespołu. Przyjeżdżał ukraiński skrzypek Arkadij Wynokurow, który mieszka w Austrii. Miał wraz z „Kijowską Kameratą” nagrać płytę z utworami Piotra Czajkowskiego. Przyszłam, zagrałam. Moja gra bardzo spodobała się Wałerijowi Matiuchinowi i zaproponował mi granie z zespołem na „Kijów Music Fest”. To był 2001 rok. W sierpniu ilustrowałam koncert, a już we wrześniu grałam na festiwalu premierę „Elegii smutku” Ołeksandra Łewkowycza. To ukraiński kompozytor, który obecnie mieszka w Kanadzie. Najpierw była premiera tego utworu, a później nagranie. Od tego zaczęła się moja współpraca z „Kijowską Kameratą” i Wałerijem Matiuchinem, która trwa już 22 lata. Początkowo równolegle pracowałam w „Kijowskich Solistach”, ale z czasem „Kamerata” zwyciężyła. Zostałam solistką „Kijowskiej Kameraty”, grałam premiery z zespołem. W istocie Matiuchin stworzył dla mnie stanowisko, którego nie było. – Co może pani powiedzieć o Wałeriju Matiuchinie jako człowieku i artyście? – Dopóki jest w pełni niedoceniony, musimy robić wszystko, aby jego imię brzmiało. W 1977 roku Matiuchin stworzył zespół przy Związku Kompozytorów Ukrainy. Pracował na zasadzie antrepryzy w celu wykonywania na festiwalach muzyki współczesnych ukraińskich kompozytorów. W 1993 roku zespół ten otrzymał status państwowego i stał się odrębną jednostką, a później, w 2000 roku, otrzymał status Narodowego. Obecnie świętujemy 30-lecie orkiestry, a wcześniej był to zespół przy Związku Kompozytorów. Przez cały ten czas Wałerij Matiuchin był jego niezmiennym kierownikiem. Zespół nieustannie się rozwijał. W latach 90. XX wieku nagrał wiele muzyki ukraińskiej. A w latach 2006–2008 już ja brałam udział w nagrywaniu płyt audio „Antologii współczesnej muzyki ukraińskiej”. Wałerij Ołeksandrowycz sam był wspaniałym pianistą. Lepiej niż on Walentyna Sylwestrowa nie grał nikt. Przyjaźnili się, Sylwestrow zadedykował mu swoją trzecią sonatę. Matiuchin subtelnie czuł tę muzykę, wiedział, co trzeba zmienić, poprawić w utworach. Wałerij Matiuchin dał życie wielkiej liczbie utworów ukraińskich kompozytorów. Wiele z nich zamawiał sam lub robił to poprzez zamówienia państwowe. Przyjaźnił się z wieloma naszymi kompozytorami, a oni przychodzili do niego i przynosili swoje nuty. To właśnie jemu zawdzięczamy to, że mamy co grać, że powstała ogromna liczba arcydzieł z myślą o naszym składzie. – Jakie są pani własne osiągnięcia w czasie pracy w „Kijowskiej Kameracie”? – Zrodził się pomysł nagrań muzyki ukraińskiej. W tamtym czasie niewiele było jeszcze nagranych. Chyba że w funduszach Ukraińskiego Radia, które są niedostępne dla szerokiego kręgu słuchaczy. Powiedziałam: „Dlaczego czekamy, zacznijmy coś robić”. Ten projekt sfinansował i pomógł technicznie mój pierwszy mąż Wołodymyr Szulha. Zrobiliśmy to, co prezentuje nie tylko nas, ale i kulturę ukraińską, muzykę ukraińską w ogóle. Stworzone przez nas płyty już rozeszły się wśród naszych wielbicieli, teraz pracujemy nad tym, aby te nagrania były na różnorodnych platformach internetowych, zasobach medialnych. Otwieraliśmy wiele dni kultury Ukrainy w różnych krajach. Nasze występy brzmiały podczas „Euro 2012”. Mój drugi mąż Ołeh Pawluczenkow jest reżyserem filmowym. Filmuje nasze koncerty, mamy wiele wysokiej jakości wideo. Nie wszystkie zespoły mają tak wspaniałe nagrania wideo sprzed dziesięciu lat. Już niedługo ma zacząć działać nasza odnowiona strona internetowa. Niedawno nasz zespół wrócił z tournée w Niemczech. A były jeszcze Łuck, Lwów. Mamy jechać do Równego, potem jeszcze raz do Lwowa. Ogólnie mamy wielkie plany. – Współpracowała pani z Myrosławem Skorykiem. – Wielkie szczęście, że miałam taką możliwość. Myrosław Mychajłowycz lubił, jak grałam. Często zapraszał mnie na koncerty, gdzie graliśmy razem. On dyrygował, a ja grałam na skrzypcach. Albo on grał na fortepianie. Bez wątpienia był to wybitny człowiek, wybitny kompozytor – jeden z najlepszych na Ukrainie, który ma ogromną liczbę wielbicieli, rozpoznawalny daleko poza granicami Ukrainy. Był bardzo mądry, a także lubił żartować, grał jazz. Mówił, że trzeba płynąć z prądem, ale trochę podgarniać (uśmiecha się). – Prawdopodobnie może pani opowiedzieć także o innych kompozytorach. – Mieliśmy wiele tournée z Wałerijem Matiuchinem i Wałentynem Sylwestrowem. Początkowo grałam część koncertu z Matiuchinem, potem wychodził Sylwestrow i ja grałam z nim. Po tym zostawał Sylwestrow grał też sam, taka była koncepcja. Muzykę Sylwestrowa grałam razem z autorem i to pomagało mi ją rozumieć. Na przykład Skorikowi podobało się, że grają jego muzykę, i dawał wykonawcom swobodę. A Sylwestrow chce słyszeć własne odczucie swojej muzyki. Pewnego razu Matiuchin dał mi nuty, abyśmy nagrali melodię Sylwestrowa „Chwile”. Ta praca nie przyszła mi łatwo. Przez półtora miesiąca codziennie słuchałam, jak gra sam kompozytor, co chce poczuć. Rezultat się udał, Sylwestrow pozostał zadowolony. Kiedy nagraliśmy płytę, przyznał, że przesłuchał ją 86 razy. Ogólnie cennym doświadczeniem jest kontakt z naszymi wybitnymi współczesnymi twórcami. Jewhen Stankowycz również bardzo się cieszy, gdy wykonują jego utwory. Wcześniej często przychodził na próby, na nagrania swojej muzyki. Swego czasu Jewhen Fedorowycz powierzył mi nagranie swojej płyty. Z Jurijem Szewczenkiem umówiliśmy się na koncert autorski. Dedykował mi jeden ze swoich utworów. Jeśli chodzi o koncert, to myśleliśmy, że odbędzie się z udziałem moich studentów. Najpierw zaplanowaliśmy go na luty ubiegłego roku. Ale Jurij Wałentynowycz zachorował, zaczęła się pełnoskalowa wojna, a w marcu zmarł. Na początku rozmowy wspomnieliśmy o Wołodymyrze Zubyckim. Przez dziesięć lat mieszkał we Włoszech, a w 2010 roku wrócił na Ukrainę. Zrobiliśmy jego wielki koncert autorski w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. To bardzo charyzmatyczna osobowość, jest łatwy do namówienia, zgadza się na awantury w dobrym tego słowa znaczeniu. Jeszcze w 1977 roku Wołodymyr nagrał koncert, którego poza „Kijowską Kameratą” i poza mną nikt nie gra. Aby go wyuczyć, potrzebowałam kilku tygodni. Po raz pierwszy wykonałam go w 2005 roku. Zubycki powiedział, że skoro nikt poza mną tego koncertu nie gra, to dedykował ten utwór mnie. Trzeba poszerzać swoje horyzonty. Teraz jest nowe pokolenie kompozytorów. Wśród nich – Zoltan Almaszi. Na moje zamówienie jeszcze dziesięć lat temu napisał „Pory roku”. W ostatnim czasie ludzie zaczęli lepiej ten utwór odczuwać. Ma sukces na Ukrainie i w Niemczech. Pewnie musiało się coś stać, aby wzrosło zainteresowanie Ukrainą, ukraińską muzyką. Przez wojnę pojawiła się możliwość, aby dowiedziano się o nas na świecie i abyśmy mogli przekazać, że mamy z czego być dumni. – Często bywa Pani na występach gościnnych. W różnych krajach publiczność przyjmuje różnie? – Wszędzie były owacje. Nie przypominam sobie żadnego koncertu, który pozostawiłby słuchaczy obojętnymi. – Jak dla Pani zaczęła się pełnoskalowa wojna? – Jak dla większości – bardzo niespodziewanie. Niezwykle trudno było pojąć, jak w ogóle coś takiego może być. Do tego czasu dużo pracowaliśmy, mieliśmy mnóstwo projektów. Dziesięć dni przed inwazją przeprowadziliśmy międzynarodowy konkurs. Wśród członków jury i konkursowiczów byli przedstawiciele Belgii i Portugalii. Los rzucił dwie moje przyjaciółki do Berlina. Zaprosiły mnie do siebie, abyśmy razem dawały koncerty charytatywne dla Ukrainy. Najpierw odkładałam wyjazd, było trochę strasznie. W końcu odważyłam się i pojechałam z synem… Do tej pory nie mieści się w głowie wszystko to, co się z nami dzieje. Wydaje się, że to sen i w końcu wszyscy się obudzimy. Ale nie ma już tego strachu przed nieznanym, który był na początku. Pomogły występy. Kiedy są koncerty, to czujesz, że życie toczy się dalej. – Propozycja objęcia „Kijowskiej Kameraty” stała się dla Pani zaskoczeniem?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Anioł szczęścia Iwana i Mariczki

– Jeśli mam być szczera, wcześniej nigdy o tym nie myślałam. Ale kiedy zmarł Wałerij Matiuchin, pojawiło się pytanie, kto zajmie jego miejsce. Właśnie w tym czasie zakończył się mój kontrakt jako kierownika katedry w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy. Byłam bardziej nastawiona na koncerty solowe, nawiązały się dobre kontakty. Spotkała mnie wiceminister kultury Ukrainy Hałyna Hryhorenko. Zapytała, czym będę się teraz zajmować, jak widzę przyszłość zespołu. Zaproponowała, bym wszystko to przedstawiła w formie pisemnej. Wkrótce zaproszono mnie na rozmowę kwalifikacyjną do ministerstwa. Trwała ona około 10-15 minut. – Przez wiele lat zajmowała się Pani działalnością pedagogiczną. – Interesowało mnie tworzenie jakościowego produktu, miałam wspaniałe, utalentowane dzieci. Najbardziej boję się słowa „nudno”. Dlatego, czymkolwiek bym się nie zajmowała, nigdy nie będzie nudno. Jestem zawzięta w pracy, najbardziej interesuje mnie końcowy rezultat. Kiedy wiesz, czego chcesz i jak to osiągnąć, wszystko ci się uda. Oprócz wspomnianej już Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy wykładałam w liceum imienia Mykoły Łysenki. Wielu moich uczniów osiągnęło sukcesy, obecnie kontynuują naukę za granicą. To tragedia dla Ukrainy, że utalentowana młodzież, która powinna być naszym złotym funduszem, rozjechała się. Będziemy mieć nadzieję, że część jednak wróci do domu. – Nowym szefem Narodowej Filharmonii Ukrainy pod koniec ubiegłego roku został Mychajło Szwed. Czy odczuwa Pani zmiany? – Filharmonia ożyła, pojawił się nowy oddech. Zaczęliśmy więcej komunikować się przez media społecznościowe. Dzięki temu lepiej sprzedają się bilety na koncerty. Chcę życzyć nowemu kierownictwu, aby nie zatrzymywało się na osiągniętym, by czyniło Narodową Filharmonię bardziej nowoczesną przestrzenią. – Ma Pani jakieś pasje? – Na to po prostu nie ma czasu. Jest on potrzebny tym, którzy pracują od 10:00 do 18:00. A ja jestem ciągle w pracy, to moje życie. Lubię dobre kino, ale lubią je prawie wszyscy. Jeszcze lubię podróżować, jednak teraz nie ma takiej możliwości. – Pisze Pani muzykę? – Nie, chociaż w dzieciństwie były próby. – Pani syn nie kontynuuje drogi mamy? – Jest utalentowany, ale ma matematyczny umysł. Próbuje odnaleźć siebie w tym. Co prawda grał na fortepianie i perkusji. – Wspominała już Pani o planach twórczych. Co może Pani dodać? – Wśród najbliższych – koncert w Równem z programem „Camerata – 30”, poświęcony Wałerijowi Matiuchinowi. Będziemy grać utwory ukraińskich kompozytorów. Dalej – 27 października koncert charytatywny na wsparcie muzyków, którzy poszli bronić nas w Siłach Zbrojnych Ukrainy, oraz muzyków, którzy ucierpieli w wyniku wojny. Na przykład nasze utalentowane studentki — laureatka konkursu im. B. Kotorowycza Ola Rukawisznikowa, Anastasija Połudenna i inne. Dyrygować będzie Iwan Czerednyczenko, którego rodzice zostali zabici w Irpieniu podczas okupacji. Koncert odbędzie się w Narodowym Rezerwacie „Sofia Kijowska” w partnerstwie z Majster-klasem i Festiwalem „Bukiet”. Razem z nami wystąpi amerykański gwiazdorski wiolonczelista Colin Carr. 29 października w partnerstwie z wydawnictwem „Duch i Litera” odbędzie się koncert w Narodowej Filharmonii Ukrainy, gdzie zabrzmią utwory legendarnych awangardzistów Hrabowskiego, Sylwestrowa, Karabycia, a także na znak solidarności z Izraelem utwory Blocha i Mahlera. Planujemy tournée do Niemiec. A także jeszcze jeden projekt – koncert w ramach festiwalu „Charków Music Fest”, który odbędzie się w Kijowie 9 listopada. Pracujemy nad tym, aby znaleźć jakieś perełki, żeby ludzi interesowały nasze programy. Śledźcie afisze i przychodźcie na koncerty „Kijowskiej Cameraty”. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcia Eduarda MEŻUŁA oraz z mediów społecznościowych Eduard OWCHARENKO Zdjęcie Andrija MINTENKA O tej inscenizacji i innych projektach opowiada dyrektorka – kierowniczka artystyczna teatru Iljina Hensyćka-Semencowa: „Iwan Mykołajczuk był genialnym literatem, miał wspaniałe scenariusze filmowe. Na 80-lecie urodzin aktora i reżysera planowaliśmy wystawić spektakl „Wyspa łez” na podstawie jego scenariusza. Ale niestety nie wyszło. Zabroniła nam tego współautorka Mykołajczuka. Jednak chcieliśmy stworzyć jakąś dedykację dla wybitnego artysty. Przypomnieliśmy sobie, że do książki z jego scenariuszami włączono fragment sztuki. Postanowiliśmy wykonać niestandardowy ruch – przedstawić Mykołajczuka jako dramaturga. Dość ciekawa fabuła. Jest tam wiele takiego, co zapewne bolało Mykołajczuka i boli nas dzisiaj. To kwestia wyboru między pieniędzmi a wolnością, kwestia uczciwości. Reżyserka spektaklu Natalija Łynnyk ma duże doświadczenie w pracy z dziećmi, studentami, początkującymi aktorami. A naszym aktorom, którzy wcześniej występowali głównie w programach koncertowych, wciąż brakuje doświadczenia dramatycznego, chociaż w ciągu ostatnich 5 lat wykonano kolosalną pracę w tym kierunku, za co trzeba dodatkowo podziękować etatowej reżyserce teatru Tetjanie Awramenko. Ponadto Natalija sprawnie pracuje z montażem literackim. Trzeba było stworzyć początek, finał spektaklu, dobrać dodatkowy materiał. Świetnie sobie z tym poradziła. Jestem zadowolona z prac aktorskich. Niektórzy z wykonawców po prostu mnie zachwycili. Pracują zupełnie inaczej. To dlatego, że inna jest przestrzeń, inny reżyser, inne podejście do pracy. Szczególnie zachwycili mnie Roman Skoryk i Ołeksandr Serdiuk. Myślę, że dla nich też było to ciekawe doświadczenie. Wielkim wydarzeniem dla naszego teatru były tournée do Hiszpanii, którymi opiekował się departament kultury Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej. Festiwal La Mercè w Barcelonie to jeden z najstarszych festiwali w Hiszpanii, ma ponad 100 lat. Ma bogate tradycje. Składa się z programów muzycznych, cyrkowych i innych. A program folklorystyczny jest największy. Przez trzy dni cała Barcelona zamienia się w wielkie festiwalowe widowisko. Co roku na ten festiwal zapraszani są goście. Tym razem był to Kijów. Ukraińska stolica była reprezentowana przez program cyrkowy Kijowskiej Akademii Estradowo-Cyrkowej oraz mistrzów, którzy prowadzili warsztaty z wyrobu lalek-motanek. Z naszego teatru pojechał zespół baletowy, który miał po dwa występy dziennie. Występowali głównie na ulicy pod gołym niebem. Prowadzili również warsztaty z tańca ukraińskiego. Po raz pierwszy na festiwalu zaprezentowano czterometrowe ukraińskie lalki – byli to książę Wołodymyr i księżna Olha. Cała nasza komunikacja z Barceloną odbywała się przez Zoom. I nie do końca wyobrażaliśmy sobie, jaki będzie końcowy rezultat. To niesamowite, kiedy widzisz to wszystko na własne oczy. Wielka odpowiedzialność, kiedy występuje się przed widzami, których jest ponad dziesięć tysięcy. Był też wielki pokaz fajerwerków z salutami. Oczywiście saluty robią na nas dzisiaj zupełnie inne wrażenie niż na Hiszpanach. Nieprzyjemnie było słyszeć od niektórych blogerów, że przywieźliśmy szarowarszczyznę. W rzeczywistości program folklorystyczny jest tutaj najbardziej lubiany. Barcelończycy cenią swój folklor i folklor innych narodów. Na nasze warsztaty zawsze przychodziło wielu ludzi. I byli to nie tylko przedstawiciele ukraińskiej diaspory, ale także Hiszpanie. Ci, którzy dopiero nauczyli się chodzić, i osoby w podeszłym wieku starali się zrozumieć, poczuć energię ukraińskiego tańca. Jeszcze jednym ciekawym projektem, który odbył się w murach naszego teatru, było pojawienie się spektaklu antrepryzowego „Dekorator”. Zaproponowały go aktorki Kijowskiego Akademickiego Teatru „Kołeso” Wałentyna Bojko i Olha Wasyniuk. Zapragnęły wyjść w inną przestrzeń, popracować na innych scenach. Zaczęły pracować jeszcze wiosną ubiegłego roku, kiedy życie teatralne stolicy dopiero zaczynało się odradzać. Zaproponowały aktorowi naszego teatru Ołeksijowi Czerniakowi wspólną pracę. Dla niego była to szansa spróbowania swoich sił w innym gatunku, pracy z innymi aktorami, innym materiałem artystycznym. Wcześniej Ołeksij grał głównie klasykę ukraińską lub folklor ukraiński, a tutaj angielska sztuka. Dla niego była to zupełnie nowa historia. Dla Wałentyny i Olhi to też zapewne było ciekawe – zobaczyć nową scenę, na której można inaczej zaistnieć. Na przyszłość planujemy kolaborację z agencjami producenckimi. Połączymy folklor z teatrem lalek, pomogą nam w tym artyści z Czernihowa. A w widowisku noworocznym spróbujemy połączyć folk i motywy współczesne. Kontynuujemy rozmowę o spektaklu „Anioł szczęścia”. Mówi reżyserka-inscenizatorka Natalija Łynnyk: „Wcześniej pracowałam głównie ze studentami i tworzyłam z dziećmi kompozycje literacko-muzyczne, spektakle dziecięce. Już dawno znam Iljinę Hensyćką. W czerwcu pokazała mi sztukę Iwana Mykołajczuka. Bardzo szkoda, że zachowała się tylko część utworu. Chciałabym poznać wersję autora, jak to wszystko się skończy. To pierwsza i jedyna sztuka Iwana Mykołajczuka. Potem pisał scenariusze do filmów. W tamtym czasie miał zaledwie siedemnaście lat. Pomimo młodego wieku autor zdołał dobrze napisać tę sztukę, wyraźnie opisać interakcje postaci. Zaproponowałam uzupełnienie tej historii, połączyłam ją z Iwanem i Mariczką Mykołajczukami. Potem dowiedziałam się, że kiedy Gdy Iwan zaczął pisać sztukę, usłyszał historię z sąsiedniej wsi o dziewczynie, która pokochała chłopaka, ale jego rodzice byli przeciwni. Wtedy dziewczyna namówiła chłopaka, aby ją zastrzelił, a potem zastrzelił się sam. Miejsce, gdzie ich pochowano, nazwano „żywym krzyżem w martwej dąbrowie”. Żywym, dlatego że byli młodzi. A martwa dąbrowa, bo obok stoją dwa drzewa, które przypominają krzyż. Starałam się przeprowadzić przez całe przedstawienie główną myśl o miłości, która żyje wiecznie. Jest i tutaj miłość Mariczki i Iwana. Myślę, że Iwan widział siebie w roli Dionizego, a Mariczkę w roli Sawety. A potem ta miłość przeszła na Klementa i Myrosławę. Próby rozpoczęły się na początku lipca. Początkowo Iwana Mykołajczuka miał grać inny aktor, ale musiał jechać na występy gościnne i po prostu fizycznie nie mógł być na premierze. Trzeba było dokonać zmiany i praktycznie wszystko zaczynać od początku. Wykonawców dobierałam razem z dyrektorką teatru. Nasze gusta się pokryły. Niektórzy aktorzy mnie zachwycili. W szczególności Roman Skoryk. Iryna Priadun jest bardzo barwna, potrafi improwizować i wychodzi jej to całkiem naturalnie. Ogólnie jestem zadowolona ze współpracy ze wszystkimi aktorami. Niektórzy z nich pracowali w domu samodzielnie. Wielu z nich przynosiło swoje pomysły do spektaklu. Jestem zadowolona także ze scenografii i kostiumów, którymi zajmowała się Switłana Zaikina. Staraliśmy się pokazać różne czasy – to koniec lat 20., koniec lat 30., lata 50., połowa lat 80. ubiegłego wieku. Trzeba było, aby widz zrozumiał, że epoki się zmieniają. Najtrudniej było zrobić kostiumy dla żandarmów. Jestem również wdzięczna choreografce Switłanie Diadiun, która w stu procentach wykonała wszystkie moje życzenia. A autorka oprawy muzycznej Iryna Bonkowska zaproponowała wykorzystanie w spektaklu dwóch płyt z piosenkami w wykonaniu Iwana Mykołajczuka. Praca nad stworzeniem spektaklu rozpoczęła się cztery miesiące temu. Od pierwszego przeczytania materiału. Ten proces trwa i teraz”. Na premierowym pokazie spektaklu była ludowa artystka Ukrainy Wałentyna Korotia-Kowalska, która podzieliła się wspomnieniami o Iwanie i Mariczce Mykołajczukach: „Aktorzy śpiewali dzisiaj tak przejmująco, że ich występów nie można było słuchać bez łez. Przyznam, że kiedy zmarła Mariczka Mykołajczuk, jakbym straciła jedno skrzydło… Podczas oglądania spektaklu przypomniała się taka historia. To było jeszcze w Czerniowcach. Niedługo po poznaniu Iwan odprowadzał Mariczkę i ona zaprosiła go do siebie do domu. Ojciec Mariczki był przewodniczącym obwodowego komitetu wykonawczego i ich rodzina mieszkała w pięciopokojowym mieszkaniu, w którym kiedyś mieszkał Jurij Fedkowycz. Na stole stały pomarańcze. Matka Mariczki zaproponowała Iwanowi, żeby się poczęstował. On do tej pory nigdy nie widział pomarańczy, bierze ją i gryzie. Zaczęli wyjaśniać, że trzeba obierać, na co Iwan odpowiedział, że tak je je. Mariczka przeżyła swojego męża o 36 lat. Przez te lata nigdy nie mówiła, że jest wdową, a zawsze mówiła: „Jestem żoną Iwana Mykołajczuka”. I teraz oni oboje są w niebie. Myślę, że dzisiaj byli tutaj obok nas. I Mariczka jest zadowolona z tego, że brzmiał jej głos, że śpiewano wspaniałe piosenki”. Pani Wałentyna podarowała zespołowi teatru książkę „Pieśniarskie drzewo Iwana Mykołajczuka”, w której zawarto teksty i nuty piosenek, które Iwan śpiewał w filmach. Na małej scenie Kijowskiego Akademickiego Teatru Ukraińskiego Folkloru „Berehynia” odbywała się premiera lirycznej historii „Anioł szczęścia” na motywach sztuki Iwana Mykołajczuka. Dla aktorów teatru Anny Bubenszczikowej, Anastasiji Poturnak, Iryny Priadun, Hałyny Taturewycz, Romana Skoryka, Wołodymyra Sinelnikowa, Ołeksandra Serdiuka, Andrija Nepyjwody, Ołeksandra Doroszenki, Oksany Demjaniw oraz Olhy Pil ten spektakl stał się nowym doświadczeniem twórczym, ponieważ po raz pierwszy grali na tej scenie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wydawnictwo Petra Beleya, 1988). Obecnie Ukraińskie Centrum Prawosławne w Canberze kierowane jest przez protojereja Mychajła Sołomkę – znanego ukraińskiego działacza kościelnego, kulturalnego i społecznego w Australii, przewodniczącego Konsystorza Australijsko-Nowozelandzkiej Eparchii UKP w diasporze, proboszcza ukraińskiej parafii prawosławnej św. Mikołaja Cudotwórcy w Canberze oraz ukraińskiej parafii św. Atanazego w Granville (przedmieściu Sydney). Jest on dyrektorem Ukraińskiego Centrum Prawosławnego oraz Muzeum Tysiąclecia Chrześcijaństwa na Ukrainie-Rusi. Urodził się 7 czerwca 1962 roku w rodzinie ukraińskich emigrantów. Wyższe wykształcenie zdobył na Uniwersytecie w Newcastle, posiada stopień licencjata. Przez wiele lat pracował jako nauczyciel w High School w Canberze. Ożenił się w 1988 r. z Kateryną Zacharczuk. Wykształcenie teologiczne zdobył na wydziale teologicznym Kolegium św. Andrzeja przy Uniwersytecie Manitoby w mieście Winnipeg (Kanada). Wyświęcony na diakona 16 listopada w cerkwi św. Opieki w Strathfield West, a na kapłana – 23 listopada 2003 r. w parafii św. Mikołaja w Canberze. Od czasu święceń służył jako kapłan w ukraińskiej parafii w Canberze, a także opiekował się innymi ukraińskimi parafiami prawosławnymi w Australii. Jednocześnie z posługą kapłańską kontynuował pracę jako nauczyciel w szkole. W 2016 r. został wybrany przewodniczącym Konsystorza Australijsko-Nowozelandzkiej Eparchii UAPC w diasporze.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ukraińska społeczność – jubileusze!

Serhij Szumyło W 1948 r. w Canberze utworzono pierwszą gminę UAOC ku czci św. Mikołaja. Z czasem właśnie ta parafia UAOC stała się centrum założenia Australijskiej i Nowozelandzkiej diecezji UAOC w diasporze. Z okazji tej znamiennej daty 24 września 2023 r. prawosławni Ukraińcy w Australii uroczyście obchodzili 75-lecie działalności misyjnej UAOC na kontynencie. Uroczystościom przewodniczył przewodniczący Konsystorza Australijsko-Nowozelandzkiej diecezji UAOC protojerej Mychajło Sołomko wraz z soborem duchowieństwa UAOC. W Australijsko-Nowozelandzkiej diecezji UAOC obchodzą także 35-lecie od czasu założenia Ukraińskiego centrum prawosławnego. To Centrum-Pomnik znajduje się niemal w centrum stolicy Australii. Zbudowane w 1988 roku na 1000-lecie chrztu Ukrainy-Rusi wysiłkiem ukraińskiej społeczności Australii przy udziale wielu instytucji społecznych i organizacji. Składa się ono z kompleksu budowli w stylu architektonicznym „kozackiego baroku” z elementami współczesnego budownictwa. Do kompleksu wchodzą ukraińska cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy, budynki pomnika oraz korpus administracyjno-mieszkalny, w którym rozmieszczone są pomieszczenia mieszkalne, pokoje muzealne i archiwalne. Kompleks obejmuje także pomnik ofiar Hołodomoru na Ukrainie w latach 1932–1933 oraz rzeźbę „Szewczenkowe Dumy”. Ale centrum uwagi jest ośmiokątny budynek w formie dzwonnicy z pięknymi barwnymi mozaikami na ścianach zewnętrznych. W tym budynku mieści się główny oddział Muzeum tysiąclecia chrześcijaństwa na Ukrainie. Reszta muzeum znajduje się w pokojach korpusu administracyjno-mieszkalnego. Idea budowy Centrum ukraińskiego prawosławia powstała w wyniku postanowienia X Soboru Diecezjalnego i decyzji Rady Diecezjalnej UAOC w Australii w 1985 roku. Przez trzy lata prowadzono ogromną pracę, która obejmowała wykonanie szczegółowych planów projektu. Główną pracę nad ich wykonaniem wykonał J. Denysenko, a szczegółowe opracowanie, aby umożliwić wykonanie prac budowlanych, przeprowadził J. Sołowij. W tym czasie prowadzono także negocjacje z instytucjami rządowymi w celu uzyskania wszystkich niezbędnych pozwoleń na budowę Centrum. We wrześniu 1988 roku w ściany Centrum-Pomnika wmurowano wszystkie mozaiki wykonane we Włoszech oraz granitowe płyty, które w dwóch językach opisują znaczenie kompleksu i podają dane o jego poświęceniu oraz oficjalnym otwarciu. Projekt mozaik wykonał artysta-grafik Leonid Denysenko. Uroczyste poświęcenie i otwarcie Ukraińskiego centrum prawosławnego odbyło się 23 października 1988 roku, przy wielkim zgromadzeniu prawosławnych Ukraińców i gości, którzy zjechali się ze wszystkich zakątków Australii. Od tego czasu przy Centrum regularnie przeprowadzane są różnorodne wydarzenia, włącznie z Soborami Diecezjalnymi, sesjami Rady Diecezjalnej, spotkaniami i konferencjami. Centrum i muzeum przy nim niejednokrotnie wykorzystywało Ambasadę Ukrainy w Australii do swoich potrzeb reprezentacyjnych. A przy pomniku Hołodomoru 1932–1933 lat, znajdującym się na terenie Centrum, co roku odbywają się liczne zgromadzenia ukraińskiej społeczności, niezależnie od wyznania, dla uczczenia niewinnych ofiar tego strasznego ludobójstwa narodu ukraińskiego. Wśród ważnych projektów naukowo-kulturalnych Ukraińskiego centrum prawosławnego w Canberze – wydanie w trzech tomach „Trebnyka” kijowskiego metropolity Piotra Mohyły. To przedruk z oryginału, który wyszedł w drukarni Ławry Kijowsko-Pieczerskiej w 1646 roku. Opracowaniem wydania reprintowego zajął się prof. Arkadij Żukowski przy wsparciu Australijsko-Nowozelandzkiej diecezji UAOC oraz osobiście arcybiskupa Wołodymyra (Didowycza), który przez długi czas pracował jako sekretarz naukowy Ukraińskiego wolnego uniwersytetu w Monachium. Wydanie ukazało się drukiem w roku tysiąclecia Chrztu Ukrainy-Rusi (Canberra; Monachium; Paryż: UAOC w Australii i Nowej Zelandii; Towarzystwo Naukowe imienia Szewczenki w Europie; Akademickie wy- W 2023 r. mija 75 lat misji UAOC w Australii oraz 35 lat od czasu założenia Ukraińskiego centrum prawosławnego w m. Canberra, poświęconego 1000-leciu chrześcijaństwa na Ukrainie-Rusi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu obecnie istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Sens Bank”, r/r UA 30300346000002600 2016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn