Strona · s. 9strona oryginału ↗
«ZADRŻAŁY STRUNY W DUSZY MOJEJ…»
Слово Просвіти, №43 за 2007 рік
Walentyna KUZYK
W Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela odbył się jubileuszowy wieczór-koncert znanej kompozytorki, zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy, uczonej muzykolożki, doktor filozofii sztuki, laureatki nagród im. M. Łysenki, W. Kosenki, Ogólnoukraińskiego konkursu „Pieśni psalmy”, wyróżniającej się pracownicy oświaty, stypendystki Fundacji Współpracy Intelektualnej „Ukraina—XXI wiek” Bohdany Mychajliwny Filc. W koncercie zabrzmiały chóry i utwory wokalne Bohdany Filc do wierszy T. Szewczenki, I. Franki, Łesi Ukrainki, O. Ołesia, W. Sosiury, L. Kostenko, M. Synhajiwskiego, O. Małandija, T. Sawczynśkiej oraz utwory instrumentalne. Bohdana Mychajliwna urodziła się w znanej we Lwowie inteligenckiej rodzinie: ojciec Mychajło Filc — adwokat, człowiek o demokratycznych poglądach, działacz społeczny, brał udział w kierownictwie towarzystwa „Proświta”, kierował miejscowym oddziałem „Ridnej Szkoły”, inicjował otwarcie jaworowskiego oddziału Lwowskiego Instytutu Muzycznego im. M. Łysenki; matka ukończyła wydział filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego (słuchała wykładów M. Hruszewskiego), uczęszczała na wykłady z historii i teorii muzyki, grała na fortepianie. W rodzinie było czworo dzieci. Najstarszy — Roman, siostry Chrystyna, Iwanna i najmłodsza Bohdana. Wychowywano je w atmosferze rodzinnego ciepła, ukraińskiego patriotyzmu, miłości do sztuki. Rok 1939, który oznaczał początek II wojny światowej oraz wprowadzenie wojsk radzieckich do Galicji, stał się tragiczny dla rodziny Filców: najpierw aresztowano ojca (skazany przez NKWD na karę śmierci, którą zamieniono na dożywotnie wywiezienie, zaginął bez wieści). Brata, któremu udało się uciec podczas obławy i dotrzeć do Lwowa, aresztowano już po 1941 r. w okupowanym przez faszystów mieście (rozstrzelany przez gestapo za kontakty z UPA). W 1939 r. matka z trzema córkami, jako rodzina „wroga ludu”, znalazła się w dalekim Kazachstanie, gdzie doświadczyła wiele cierpienia i niedoli. Tam z wycieńczenia i głodu zmarła matka (przez kilka dni zmarła leżała obok dziewczynek, ponieważ nie miały siły w mroźne zimno wykopać grobu w zamarzniętej ziemi). Siostry — jako całkowite sieroty — w 1945 r. wróciły do Lwowa, gdzie opiekowała się nimi rodzina. Wspierała je także ciotka, znana ukraińska malarka Jarosława Muzyka, dopóki jej nie represjonowano. Pomoc siostrom Iwanie i Bohdanie udzielili profesorowie Konserwatorium Lwowskiego Wasyl Barwiński (ówczesny dyrektor, którego po trzech latach represjonowano) oraz Stanisław Ludkewycz, wyznaczając dziewczętom drogę do profesjonalnej edukacji muzycznej. Bohdana najpierw wstąpiła do dziesięcioletniej szkoły muzycznej w klasie fortepianu, później — do konserwatorium, gdzie z powodzeniem ukończyła wydział historyczno-teoretyczny (1956), a także w klasie profesora Stanisława Pyłypowycza Ludkewycza wydział kompozycji (1958). Pod kierunkiem i duchowym wpływem Nauczyciela nie tylko opanowała zasady kunsztu kompozytorskiego, ale także wykrystalizowała swoją patriotyczną, obywatelską postawę ukraińskiej artystki. Dalej droga Bohdany Filc wiodła ku działalności twórczej i naukowej. W latach 1959—62 studiowała na aspiranturze Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii Akademii Nauk USRR (obecnie im. M. Rylskiego, który wtedy był dyrektorem instytutu), gdzie napisała dysertację pod kierunkiem akademika Łwa Mykołajowycza Rewuckiego, sławnego ukraińskiego kompozytora. Uzyskawszy stopień naukowy kandydata nauk o sztuce (1964 r.), owocnie pracuje w dziedzinie muzykologii, opublikowała kilka monografii naukowych. Spośród dorobku twórczego B. Filc szczególnie znane są utwory dla dzieci — pieśni i chóry (w szczególności chór „Kochamy ziemię swoją” do słów M. Synhajiwskiego uważany jest za swoisty hymn dzieci Ukrainy), utwory na fortepian, skrzypce. Szeroko znane są romanse i zespołowe utwory wokalne kompozytorki do wierszy T. Szewczenki, Łesi Ukrainki, I. Franki, O. Ołesia, L. Kostenko itd. Śpiewają je znani ukraińscy śpiewacy M. Bajko oraz trio sióstr Bajko, M. Kondratiuk, W. Bujmister, L. Wojnarowska, T. Kowal i inni. Piękne chóry a cappella B. Filc, wśród nich o Matce Boskiej Marii — to prawdziwe perły, wykonują je znane ukraińskie zespoły: chór „Chreszczatyk”, „Widrodżennia”, „Błahowist”, kapela chóralna im. P. Majborody Ukraińskiej Kompanii Radiowej itd. Muzyka kompozytorki jest pełna wysokiej duchowości, zawsze wyraźnie narodowo określona, obrazowo nasycona, ma niezwykle potężną energię, która promienieje ze szczerego melodyzmu i zachwyca sprężystą rytmiką. Twórczość kompozytorska i muzykologiczna B. Filc została wyróżniona tytułem zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy (1999), nagrodami im. M. Łysenki (1993) oraz im. W. Kosenki (2004), jest jedną ze zwyciężczyń Ogólnoukraińskiego konkursu kompozytorów „Duchowe psalmy” (2001), doktor filozofii sztuki (według systemu bolońskiego), dożywotnia stypendystka Fundacji Współpracy Intelektualnej „Ukraina—XXI wiek”. Bohdana Filc jest członkinią Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy. Często występuje z koncertami autorskimi w różnych miastach Ukrainy i za granicą — w Polsce, USA itd.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
