Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

SŁOWO PRZEKRACZA GRANICE,

Слово Просвіти, №43 за 2007 рік

Występuje Pawło Mowczan Narodowej Komisji Ukrainy ds. UNESCO. Wzruszające było złożenie kwiatów pod pomnikiem genialnego ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki w Kijowie. Jego twórczość jest bliska i zrozumiała większości zagranicznych gości, gdyż prawie wszyscy oni tłumaczyli wiersze i poematy Wielkiego Kobziarza na swoje języki ojczyste. I dlatego pod pomnikiem słowo Tarasa brzmiało po ukraińsku, białorusku, ormiańsku, gruzińsku, japońsku… Słowo, które wspiera, inspiruje, wywyższa, wlewa wiarę w człowieka i naród, wzywa nie tylko do walki, ale i do „bratomiłości”, „jednomyślności”. A co dziś może być ważniejsze na świecie, tak poszarpanym, zniszczonym wojnami, wielkimi głodami, katastrofami atomowymi i terrorystycznym szaleństwem, imperialną zachłannością i obojętnością struktur władzy wobec interesów narodowych? Lecz chyba sednem całego forum, najciekawszą stroną jego różnorodnego programu były wystąpienia tych 25 zagranicznych gości, którzy reprezentowali 14 krajów Europy i Azji. Mam nadzieję, że z fragmentami niektórych wystąpień będzie ciekawie zapoznać się również naszym czytelnikom. Anar Rzajew (Azerbejdżan): — W tej sali widzę wiele znajomych twarzy, gdyż i moje utwory, i utwory wielu azerbejdżańskich poetów tłumaczyli Iwan Dracz, Pawło Mowczan, Mykoła Mirosznyczenko oraz inni znani ukraińscy działacze literatury. Mam nadzieję, że obecne forum przyczyni się nie tylko do wzmocnienia dawnych kontaktów twórczych, ale i do budowania nowych mostów porozumienia między naszymi narodami, wydania nowych antologii poezji, prozy. 14 marca 2008 roku będę obchodził swoje 70-lecie. Byłbym szczęśliwy, gdyby Azerbejdżan w przyszłym roku, tak jak Kijów w obecnym, stał się stolicą światowej literatury i przyjmował u siebie was wszystkich, a także nowych członków naszej twórczej wspólnoty, którzy, mam nadzieję, dołączą do Stowarzyszenia w najbliższym czasie. Życzę sukcesu temu wspaniałemu przedsięwzięciu, natchnienia i zdrowia nam wszystkim. Leonid Finkel (Izrael): — Mam zaszczyt występować w imieniu kraju, w którym nie ma ani jesieni, ani zimy, a przez cały rok trwa lato. U nas działa federacja związków twórczych, która zrzesza literatów piszących w trzynastu językach, w tym także po ukraińsku. Pamiętam, że pierwsze składki pisarze, którzy przeprowadzili się do nas z Odessy, Charkowa i innych ukraińskich miast, płacili jeszcze kuponami. Dom Pisarzy w Izraelu został nazwany imieniem Szaula Czernichowskiego i to świadczy o szacunku do ukraińskich korzeni w naszej literaturze. Historia Ukrainy, tak jak naszego państwa, jest trudna, dramatyczna. To zbliża inteligencję obu krajów, szczególnie dziś, kiedy wielu musi wybierać nie po prostu między dobrem a złem, ale złem a horrorem. Niestety, nasza młodzież jeszcze mało wie o literaturze, sztuce waszego kraju. Kiedy zapytałem swojego wnuka, jak nazywa się stolica Ukrainy, powiedział: „Dynamo-Kijów”. Ukraina ma bogatą, wysoce utalentowaną literaturę. Gdyby wiersze Liny Kostenko lepiej znano na świecie, gdyby były przetłumaczone na wiele języków i ukazały się w znanych wydawnictwach, Lina Kostenko dawno zostałaby uhonorowana Nagrodą Nobla. Zatem nasze forum ma na celu przyczynienie się do usunięcia tych duchowych i finansowych barier, które przeszkadzają narodom świata głębiej poznać literaturę ukraińską, a czytelnikom waszego wielkiego kraju — literaturę naszych narodów. Życzmy więc sobie nawzajem zwycięstw na tej niełatwej drodze. Historia żydowska uczy kochać życie i każdy jego dzień przyjmować jako prezent. Łewko Łukjanenko (Ukraina): — Surowa cenzura czasów radzieckich zmieniała ludzi w niewolników, a związek pisarzy — w propagandowy zakład KPZR. Większość pisarzy była sługami partii. To powodowało męki duchowe. Jedni stawali do walki (jak Wasyl Stus), inni odbierali sobie życie (jak Hryhir Tiutiunnyk), albo też popadali w alkoholizm, bo nie mogli współistnieć z własnym sumieniem w różnych płaszczyznach. Znajdujemy się w stanie stopniowego uwalniania się od wewnętrznego cenzora. Obserwuję, jak od komunistycznego otumanienia ludzka dusza zbliża się do prawdy. I dlatego chciałbym, aby ukraińscy pisarze byli psychicznie odważniejsi. Przecież świadomość narodowa zaczyna się od miłości do rodzinnego kraju, od maminej kołysanki i od tego, jak słońce pielęgnuje kwiat. Niestety, Ukraina przez 16 lat niepodległości jeszcze nie zdobyła swojej przestrzeni informacyjnej. Nasza władza jest tylko częściowo ukraińska. Pokładam wielkie nadzieje w tym, że po niedawnych wyborach sprawy pójdą ku lepszemu. Makwala Gonaszwili (Gruzja): — Do związku pisarzy Gruzji, który mam zaszczyt kierować, nie tak dawno wtargnęło 100 policjantów, wyrzucili książki, a wraz z nimi i nas na ulicę. Co było robić? Zwróciliśmy się do światowej opinii publicznej o wsparcie. Jak można w demokratycznym kraju walczyć ze słowem, nie wspierać pisarzy, którzy byli w pierwszych szeregach walki o niepodległość? Zwróciliśmy się do Sądu Najwyższego i wygraliśmy proces. Ale to jeszcze nie oznacza, że zwrócono nam pomieszczenia i dano możliwość spokojnie pracować. Minister gospodarki oświadczył, że w XII wieku w Gruzji nie było związku pisarzy, lecz to nie przeszkodziło Szocie Rustaweli stworzyć poemat „Witeź w tygrysiej skórze”. Ale przedstawiciel władzy zapomniał, że w XII wieku nie było też ministerstwa gospodarki. Duszy poety nie zabić, wolności słowa nie rozdeptać, póki świeci słońce, rośnie winogrono i żyje na świecie choćby jeden marzyciel. Hirosi Kataoka (Japonia): — Nauczyłem się języka ukraińskiego i już pięć lat mieszkam na Ukrainie. Studiuję ukraińską kulturę i literaturę — jest tu wiele wybitnych nazwisk, ciekawych utworów. Czy literatura ukraińska jest znana w Japonii? Prawie 40 lat temu w moim kraju przetłumaczono utwory T. Szewczenki, ale, niestety, nie z oryginału, a z wydań rosyjskich. Znane jest u nas tłumaczenie „Eneidy” I. Kotlarewskiego. Czasopisma publikowały także wiersze Liny Kostenko. Na Uniwersytecie Tokijskim pracuje Ołena Chomienko, przetłumaczyła i przygotowała Chrestomatię współczesnej literatury ukraińskiej. Przetłumaczyłem niemało utworów ukraińskich pisarzy, ale w Japonii trudno coś wydrukować — problemy finansowe mamy i tu, i tam. Spodobał mi się pomysł Wołodymyra Jaworiwskiego, by tworzyć grupy studentów do nauki języków — to pomoże kształcić fachowych tłumaczy. Bardzo lubię prozę Mychajła Kociubynskiego i marzę o przetłumaczeniu jego utworów na mój język ojczysty. Jestem wdzięczny za zaproszenie i wzywam wszystkich do owocnej współpracy. Aleś Paszkiewicz (Białoruś): — Na świecie chyba nie ma bardziej bliskich językowo i duchowo narodów niż ukraiński i białoruski. Wspólnie smuciliśmy się w pieśniach i wierszach, kołysaliśmy w słowie swoją wolność i marzenie, przezwyciężaliśmy biedy i ciężkie czasy. I dzisiaj nie jest nam łatwo pokonywać te pozostałości przeszłości, które wciąż są w naszych społeczeństwach. Nie będzie przesadą, jeśli powiem, że w te dwa dni Kijów stał się centrum światowej literatury. Nasze forum musi wypracować kilka brzemiennych w skutki decyzji, które pomogą nawiązać kontakty między pisarzami różnych krajów, związkami twórczymi, podstawią ramię w naszej walce o wolność słowa, prawo do pisania, drukowania i nauczania swoich dzieci na ojczystej ziemi w ojczystym języku. Dla nas, białoruskich pisarzy, jest to szczególnie aktualne. Idea stworzenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Związków Pisarzy „Słowo bez granic” powstała wtedy, gdy na zaproszenie ukraińskich kolegów przyjechaliśmy do Kijowa. Grupa robocza przeprowadziła całą pracę przygotowawczą, przygotowała niezbędne dokumenty. Pokładamy wielkie nadzieje w pracy tego stowarzyszenia. Sasza Jovanović (Słowenia): — Cieszę się, że mogę być w dawnym Kijowie i przekazać pozdrowienia od słoweńskich pisarzy. My w Słowenii prowadzimy niemało wydarzeń literackich, w szczególności wielki festiwal poetycki we wrześniu. Jeszcze mało wiemy o naszych literaturach, dlatego mam nadzieję, że po tym kijowskim forum wymiana delegacji stanie się stała, pojawią się wybory utworów w gazetach i czasopismach, zostanie nawiązane stałe informowanie o nowościach życia literackiego, wymiana idei. Musimy zaangażować do stowarzyszenia także wydawców. To bardzo ważne. Knuts Skujenieks (Łotwa): — Mam szczęśliwą okazję witać was w języku ukraińskim, ponieważ zacząłem porozumiewać się nim jeszcze w mordowskich łagrach, gdzie było wielu moich ukraińskich współtowarzyszy — obrońców praw człowieka i pisarzy. Już wielu moich ukraińskich przyjaciół nie ma na tym świecie. I to smuci. Nie byłem w Kijowie przez dziesięć lat. I kiedy przeszedłem jego ulicami, przyjemnie było słyszeć język ukraiński. A kiedyś brzmiał on w jedynym miejscu — w Związku Pisarzy. Popieram propozycję przedstawiciela Słowenii — trzeba zjednoczyć nie tylko pisarzy, ale i wydawców, żeby nasze książki łatwiej pokonywały granice. Mamy centrum literatury łotewskiej, którego zadaniem jest propagowanie naszego piśmiennictwa, jego osiągnięć za granicą. Możemy podzielić się doświadczeniem w tej ważnej sprawie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn