Strona · s. 11strona oryginału ↗
BRONI DUCHOWOŚCI I WOLNOŚCI
Слово Просвіти, №43 за 2007 рік
Wojciech Pestka (Polska): — Ukraina i Polska przez wiele stuleci są połączone nierozerwalną więzią twórczą. I obecnie jesteśmy gotowi włączyć się w nurt aktywnego życia twórczego. Jeszcze wraz z powstaniem ruchu „Solidarności” w naszym kraju dano impuls do zniszczenia cenzury, rozwoju wolności słowa, podniesienia godności ludzkiej. Ale sytuacja rzeczywistości bezcenzuralnej jest dość skomplikowana. Teraz łatwo wyemigrować, przekroczyć granicę, co jest ważne dla osobowości poety. A oto słowu artystycznemu wciąż trudno przekraczać granice. W czasie dewaluacji wartości duchowych trzeba mieć odwagę bronić i stać na straży języka, kultury, honoru. Wychowanie nowego pokolenia naszych obywateli za pomocą słowa artystycznego pozostaje aktualnym zadaniem. W Związku Literatów Polskich jest obecnie ponad dwa tysiące literatów. Aby do niego wstąpić, trzeba mieć dwie książki. Autorów, którzy mają dwie książki, mamy ponad 10 tysięcy. Jak dokonać wyboru najbardziej utalentowanych? U nas ukazuje się 183 czasopisma literackie w różnych regionach. Przywiozłem wam w prezencie dwa, poświęcone literaturze ukraińskiej. Jak w Polsce wygląda wydawanie książek? U nas na pół miliona czytelników ukazuje się 100 tysięcy książek. Nakład poezji — 1—2 tysiące, prozy — 10—50 tysięcy. Oczywiście chcielibyśmy mieć większe nakłady. Ale książki cieszą się dużym popytem. Ich sprzedaży sprzyjają różnorodne festiwale poetyckie, święta książki, targi książki, których wiele jest w naszym kraju. Motohiro Ono (Japonia): — We współczesnej Japonii siła słowa artystycznego, jego wpływ na człowieka odradza się. Po II wojnie światowej intensywnie rozwijała się gospodarka, ludzie zaczęli więcej zarabiać, wynaleźli różne cuda techniki, ale zmęczyli się tym wszystkim. I dlatego teraz Japończycy myślą o wartościach trwałych, w szczególności o rodzinie. Dlaczego istnieje takie wyobcowanie między ludźmi? Dlaczego w kraju dobrobytu z powodu samobójstw ginie trzy razy więcej ludzi niż w wypadkach samochodowych? Dlaczego rodziców pochłania strach przed utratą dzieci, przed pozostaniem sam na sam z samotnością? Wszystkie te problemy współczesnego społeczeństwa niepokoją pisarzy i dążą oni do głębszego poznania psychologii człowieka, tych tajemnic, które łączą mężczyznę i kobietę, oraz do pokazania w swoich utworach wszystkich głębi ludzkiego bytu. Jewgienij Niefiodow (Rosja): — Drodzy rodacy! Mam szczęście witać was w języku ukraińskim, który jest mi bliski od dzieciństwa. Trzydzieści lat temu wyjechałem z Doniecka do Moskwy, pracowałem w „Komsomolskiej Prawdzie”. Tłumaczyłem utwory W. Stusa, B. Olijnyka, M. Łukowa i innych poetów, których kocham całym sercem. W naszej organizacji pisarskiej jest niemało Ukraińców. Przewodniczący związku Walerij Ganiczew pochodzi z Mikołajowa. Jest jeszcze Mykoła Doroszenko, Mychajło Tkaczenko, prawie cały sekretariat pochodzi z Ukrainy. Wtedy, kiedy moskiewski mer Łużkow chciał zabrać pomieszczenie biblioteki literatury ukraińskiej, stanęliśmy w jej obronie. Zatem w Moskwie żyje i pracuje niemało prawdziwych przyjaciół Ukrainy. Trzeba nawiązywać dobrosąsiedzkie stosunki, częściej bywać u siebie nawzajem, tłumaczyć szczytowe dzieła bratnich literatur. Bo obecnie czytam literaturę ukraińską głównie w internecie. Iwan Jackanin (Słowacja): — Na Słowacji mieszka 5 milionów osób. To nieco więcej niż w Kijowie. Ale państwo robi wiele, aby kulturę, literaturę Słowacji znano na świecie. Istnieje informacyjne centrum literackie, różne wydziały ministerstw, agencje, które przeznaczają środki na wydawanie książek za granicą, wspieranie gazet i czasopism mniejszości narodowych. Tak, w ciągu ostatnich dziesięciu lat w Bratysławie ukazało się 196 książek przy wsparciu państwa, wśród nich także tych, którzy piszą w języku ukraińskim. Z radością zapraszam delegację Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy na Słowację. Iwan Dracz: — Patrzę na salę konferencyjną hotelu „Ukraina”, gdzie odbywa się nasze zebranie, i nie widzę wielu twarzy. Gdzie jest Borys Olijnyk? A dlaczego nie ma Liny Kostenko? Dlaczego nie ma Dmytra Pawłyczki? A gdzie jest Iwan Dziuba? Bardzo ciężko mi być samotnym wilkiem. Jeśli nie będziemy patrzeć, co dzieje się wokół, analizować i przewidywać, to wszyscy możemy runąć tam… Kiedy patrzę na tę piękną kobietę z Gruzji, widzę wszystkich gruzińskich pisarzy. Dlaczego tam jest tak tragiczna sytuacja, skoro w państwie jest demokratyczny prezydent M. Saakaszwili?! Przecież musi mieć narodową ideologię. Trzeba wszystkim w imieniu Międzynarodowego forum „Słowo bez granic” zwrócić się do Prezydenta Gruzji z prośbą o wsłuchanie się w głos pisarzy i zwrócenie się ku nim twarzą. Czyż może być inaczej w Gruzji, tak wielkiej imionami swoich duchowych światłych postaci? Ołeksandr Nawrocki (Polska): — Moja starsza córka ukończyła uniwersytet w Kijowie, a młodsza — w Iwano-Frankiwsku. Dlatego jesteśmy duchowo i rodzinnie połączeni. Wcześniej nie mieliśmy wolności słowa, a teraz wolność jest, a nie ma pieniędzy. Podczas posiedzenia forum pisarskiego Kiedy nie płacą pieniędzy, górnicy przyjeżdżają z dynamitem do Warszawy, biją kaskami o asfalt — i pieniądze się pojawiają. A co mamy robić my, pisarze? Przecież słowo to dynamit o opóźnionym zapłonie. Ale mimo wszystko w Polsce tętni życie twórcze. Mamy niemało nagród literackich, z których jedna wynosi 40 tys. dolarów. Jest nagroda UNESCO, którą wręczają z okazji Międzynarodowego Dnia Poezji już od dziewięciu lat. Międzynarodowy Dzień Poezji w Warszawie to nie jednorazowa akcja, a całe sto dni festiwali, konkursów, prezentacji, koncertów poezji śpiewanej, wydawanie miesięcznika „Poezja dzisiaj” nie tylko w języku polskim, ale i niemieckim, francuskim, angielskim. Trafia on do Biblioteki Kongresu USA, na uniwersytety Kanady, Anglii, Francji, wielu innych krajów. Różnorodne programy, spotkania twórcze obejmują nie tylko place, duże i małe sale stolicy, ale i cały kraj. Biorą udział w tych wydarzeniach poeci z wielu krajów świata, z Ukrainy również. Przywiozłem wam kilka numerów czasopisma „Poezja dzisiaj” w językach francuskim i rosyjskim. Moją propozycją jest wydanie wspólnego polsko-ukraińskiego wydania tego czasopisma, gdzie moglibyśmy przedstawić nie mniej niż 30 poetów. A w kwietniu pod patronatem UNESCO moglibyśmy zrobić prezentację w Warszawie. Następny Międzynarodowy Dzień Poezji mógłby być poświęcony Ukrainie, bo już były poświęcenia fran-
Uczestnicy forum po złożeniu kwiatów pod pomnikiem Tarasa Szewczenki czeskiej, węgierskiej, rosyjskiej poezji. Po co nam, Słowianom, komunikować się za pośrednictwem języka angielskiego? Mówmy w języku ojczystym. Tak łatwiej nam się porozumieć. Serhij Borszczewski, kierownik wydziału stosunków międzynarodowych NSPU: — W każdym kraju może być nadmiar prawników, ekonomistów, ale nie może być nadmiaru poetów. W galaktyce nie ma ani jednej zbędnej gwiazdy, choćby nie wiem jak świeciła. Kładziemy fundamenty nowej wspólnoty pisarskiej nie po to, by sprawować nad nią jakąś kontrolę. Po prostu przychodzi nam żyć w społeczeństwie ryzyka, gdzie postęp techniczny wyprzedza duchowość. A dlatego musimy zrobić wszystko, aby głos pisarski usłyszano nie tylko na świecie, ale i we własnym kraju. Stowarzyszenie związków pisarskich nie przewiduje tworzenia jakichkolwiek struktur biurokratycznych, państwowych nadbudów. W czasie mojej kariery dyplomatycznej przyszło mi prowadzić niemało negocjacji i wiem, że dyplomaci bronią interesów własnych krajów często wbrew interesom innych. U nas tego nie będzie. Tutaj nie ma przeciwników — są tylko współmyśliciele i bracia w piórze. Garcia Marquez, którego niemało tłumaczyłem, był piewcą samotności, ale pisał o tym, że zaprzeczyć samotności może tylko ludzka solidarność. Właśnie w imię tego zebraliśmy się w Kijowie. Wiktor Baraniw, przewodniczący Kijowskiej organizacji NSPU, redaktor naczelny czasopisma „Kyjiw”: — Na początku było Słowo, a Słowo było Bogiem. Tsunami, skutki efektu cieplarnianego — wszystko to owoce dehumanizacji ludzkości. Słowo powinno uratować ten okrutny świat. Bóg stworzył nas różnymi. Ale mamy wspólne wartości duchowe. I dlatego w każdym numerze w dziale „Okno na świat” w czasopiśmie „Kyjiw” drukujemy nowelę zagraniczną. Ale to za mało. Dawne wydawnictwo „Dnipro” co roku drukowało 250 książek, z których osiemdziesiąt procent było autorów zagranicznych. Musimy odnowić tę dobrą sprawę na współczesnym poziomie. Jestem gotowy do pracy zarówno jako tłumacz z języka mołdawskiego i rumuńskiego, jak i jako jeden z kierowników naszego związku. Podczas dwudniowej pracy Międzynarodowego forum pisarskiego „Słowo bez granic” wystąpili także przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki, laureat Narodowej nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Pawło Mowczan, tłumaczka z Wielkiej Brytanii, kawaler orderu Księżnej Olgi III st., laureatka nagrody im. I. Franki Vera Rich, poeta i tłumacz z Gruzji Wołodymyr Sariszwili, poeta i tłumacz z Bułgarii Dimitr Czerniajew-Chrystow, białoruski poeta Siarhiej Zakonnikau, poeci z Serbii Risto Vasilevski i Mićo Cvijetić, ukraińscy tłumacze Dmytro Czerednyczenko, Jurij Zawhorodnij, przewodnicząca Lwowskiej organizacji NSPU Marija Jakubowśka, redaktor naczelny czasopisma „Wseswit” Ołeh Mykytenko oraz inni ukraińscy pisarze i goście zagraniczni. Wołodymyr Jaworiwski wręczył honorowe odznaki NSPU za wieloletnią owocną pracę translatorską Verze Rich, Ono Motohiro oraz tłumaczowi Feliksowi Bachczynianowi (Armenia). Feliks Bachczynian, opowiadając o dawnych związkach literackich z Ukrainą, poinformował, że złotym medalem Nansena uhonorowano Iwana Dracza, Pawła Mowczana, profesor Ludmyłę Zadorożną, a także wielkiego przyjaciela literatury ormiańskiej, utalentowanego tłumacza Wiktora Koczewśkiego (pośmiertnie). Medal zostanie przekazany jego rodzinie. Uczestnicy forum jednogłośnie przyjęli apel do Prezydenta i rządu Gruzji w sprawie siłowego zajęcia pomieszczenia Związku Pisarzy w Tbilisi. Podpisano Porozumienie o utworzeniu Międzynarodowego stowarzyszenia związków pisarskich „Słowo bez granic”. Podpisy pod tym dokumentem złożyli pełnomocni przedstawiciele związków pisarzy Azerbejdżanu, Białorusi, Bułgarii, Armenii, Gruzji, Izraela, Łotwy, Słowenii i Ukrainy. Wkrótce dołączą do nich związki pisarskie niektórych innych krajów, o czym już istnieje porozumienie. Prezydentem stowarzyszenia na 2008 rok wybrano przewodniczącego NSPU Wołodymyra Jaworiwskiego. Uczestnicy forum przeprowadzili wieczór literacko-artystyczny w Narodowej Filharmonii Ukrainy, spotkali się ze studentami Kijowskiego narodowego uniwersytetu im. T. Szewczenki oraz NaUKMA, pracownikami Instytutu Literatury, odbyli wycieczkę po Kijowie. Wzięli udział w wieczorze literackim ku czci 100-lecia od dnia urodzin wybitnego ukraińskiego poety, tłumacza Wasyla Mysyka. Lecz chyba największym, najdonioślejszym rezultatem tego niezapomnianego spotkania było nie tyle przyjęcie tych ważnych dokumentów, co ciepło ludzkich spotkań, wymiana nowych książek, świeżych numerów czasopism, porozumienie o przyszłych dniach literatur, wspólne przeprowadzanie dekad, prezentacji, wydawanie antologii. Zatem na drodze twórczego jednoczenia pisarzy krajów Europy i Azji Kijów zrobił pierwsze kroki. Przed nami — wielka droga poszukiwań, odkryć, wzajemnego zrozumienia i tworzenia.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
