Strona · s. 15strona oryginału ↗
«IM WIĘCEJ W NAS UKRAIŃSKIEGO, TYM JESTEŚMY CIEKAWSI»
Слово Просвіти, №43 за 2007 рік
— Igorze, zacznijmy od spraw bieżących. Co drażni, co boli, co przeszkadza pracować i oddychać? — Mnie jako obywatelowi Ukrainy przeszkadzają niestabilność, ciągłe zagrożenie czymś strasznym, czym straszą nas politycy dzielący kolejny łakomy kąsek. Chciałoby się grać więcej koncertów stricte jazzowych, ponieważ na Ukrainie są muzycy, którzy się uformowali i mogą powiedzieć ważne słowo. Nie chcę mówić, że na Ukrainie narodził się nowy jazz i Ukraińcy czymś nadzwyczajnie się wyróżniają, nie, po prostu są już godni muzycy, którzy w tym gatunku się wyrobili, mogą zaprezentować ciekawe programy i reprezentować kraj na różnych międzynarodowych festiwalach. — A jakie rafy istnieją wokół środowiska jazzowego? — Ponieważ naród przeważnie słucha lekkiej i przystępnej muzyki, ukraińska muzyka pop już podporządkowała się tym prawom rynku, które istnieją na całym świecie, artyści zaczęli pracować cywilizowanie, czyli występują i zarabiają pieniądze. Jeśli chodzi o muzykę klasyczno-akademicką, to mamy teatry operowe, filharmonie, istnieją wyspecjalizowane miejsca koncertowe, zatem ten gatunek też żyje, państwo go, choć nieznacznie, wspiera. A oto sztuka jazzowa znajduje się póki co w bardzo niesprzyjających warunkach. Być może przeszkadza mentalność Ukraińców, którzy uważają, że to nie nasza muzyka (chociaż muzyka troista to czysty jazz), nie my ją wymyśliliśmy, to muzyka amerykańskich Murzynów, i choć cały świat ją przyjął, na Ukrainie ten proces zaczął się później. Nasze państwo, kanały telewizyjne, radio, prasa są zorientowane na pop, a jazz jest nadzwyczaj słabo reprezentowany, jest nieformatowy. Jazzmani, i ja również, zarabiają na chleb w innej płaszczyźnie. Współpracuję z wykonawcami estradowymi, ta praca też wymaga umiejętności, profesjonalizmu, odpowiedzialności, ona karmi moją rodzinę i daje możliwość zajmowania się ulubionym zajęciem. Nagrywam własne solowe albumy jazzowe, biorę udział w projektach ukraińskich jazzmanów. Są, rzecz jasna, pozytywne momenty w naszej sprawie: wielu dziennikarzy tę muzykę lubi, zna, pisze o niej, jest ona prezentowana w radiu „Renesans”, „Promiń”, „Era”, jest klub „Arena-City”, gdzie Ołeksij Kogan raz w tygodniu prowadzi koncerty jazzowe. Los zetknął mnie z Julią Olijnyk, dyrektorką wydawnictwa „Tempora”, które wydało mój drugi solowy album, dołączył do nas Roman Nedzelskyj (mąż i producent Oksany Biłozir — W.K.), kierownik firmy „Ukraina hastrolna”, i powstał pomysł prowadzenia koncertów jazzowych. W lutym 2007 roku rozpoczęliśmy serię występów ukraińskich wykonawców, którzy wydali solowe albumy. Z okazji ich osiągnięć odbyła się niewielka prezentacja i na tym wszystko, niestety, się skończyło, czyli dla szerokiego kręgu widzów na normalnych scenach koncertowych te programy nie były prezentowane. W Ukraińskim Domu na czterech koncertach zaprezentowano dwa moje projekty, programy Młady oraz grupy „Kaktus-fresh”, którą stworzyli pianistka Natalia Łebedewa i saksofonista Dmytro Ołeksandrow. Wszystkie występy nagraliśmy, sfilmowaliśmy, zmontowaliśmy wideo. Dla mnie to wielka radość i wielkie wydarzenie. Mam nadzieję, że wkrótce wyjdą trzy płyty CD z „żywymi” koncertami, które wyda firma „Komp”. To dwa moje projekty: „Tut buw Zakus” oraz „Kołomyjky”, i projekt „Kaktus-fresh”. Oprócz tego wydawnictwo „Tempora” wydaje dwa ukraińskie DVD jazzowe — w naszym kraju to nowość. Sądzę, że tego produktu nie wstyd pokazywać, jest on jakby „wskaźnikiem” tego, co jest na Ukrainie w muzyce jazzowej. Być może dzięki naszym wysiłkom trochę „przejaśnieje”, niech nie jutro czy pojutrze, ale kiedy ten materiał będzie leżał na półkach sklepów, będzie dostępny dla słuchaczy, to ludzie będą mogli zobaczyć, jak to wszystko dzieje się na scenie, ocenić poziom. Wtedy u nich być może pojawi się chęć nie tylko odwiedzania koncertów „Jazz-koła”, ale i prowadzenia ich w innych miastach, żeby ożyło życie koncertowe. Przecież w prowincji z jazzem jest całkowity zastój, a i w kijowskich klubach ta sztuka ledwo tli się. Na nielicznych ukraińskich festiwalach nasi muzycy z jakiegoś powodu są reprezentowani nie tak godnie, jak na to zasługują. Zapraszają głównie gości z innych krajów. To dobrze, ale o swoich nie trzeba zapominać. Oprócz tego teraz nagrywam trzeci studyjny solowy album „Kołomyjky”, który nieco będzie różnił się od tego, co graliśmy w Ukraińskim Domu. Moim zdaniem to bardzo ciekawy i kolorowy materiał. Nasycenie kompozycji ukraińską etniką może naprawdę wyróżniać naszych muzyków, pokazywać ich osobiste, oryginalne cechy — w harmonii, melodyce, rytmice. Ukraińska pieśń jest cudownie melodyjna, można ją zharmonizować nadzwyczaj ciekawie, to ten materiał, który dzisiaj coraz bardziej interesuje wielu muzyków. To zapewne ta droga, którą muszą iść nasi jazzmani, aby zarekomendować siebie, żeby na świecie mówiono: „Ten jazz ma swoje oblicze, jest ciekawy, bo ukraiński”. Zatem wzywam do zwracania się do naszych korzeni — do muzyki ludowej, czerpania z niej i na tej podstawie tworzenia czegoś własnego, naprawdę aktualnego. Oczywiście standardy jazzowe też trzeba znać. — Gra Pan na bezprogowej gitarze basowej. Na czym polega jej specyfika? Jak trudno jest na niej grać? — Zacznę od anegdoty. Przychodzi młodzieniec do mistrza i mówi: „Bardzo chcę u Pana uczyć się na basie. Czy mógłby Pan dać mi kilka lekcji?” — „No oczywiście. Oto ta struna — mi, oto ta — la, grasz: la-mi, la-mi… Na drugą lekcję przychodź w przyszłym tygodniu”. Ucznia nie ma tydzień, dwa, miesiąc, drugi… Jakoś mistrz spotyka go na ulicy, pyta: „Dlaczego nie przychodzisz na lekcje?” — „Czasu nie wystarcza. Koncerty, chałtury…” W rzeczywistości to instrument nieprosty, basista musi jednocześnie czuć melodię i harmonię, trzymać rytm. Jeśli chodzi o moje gitary… Rzecz w tym, że gitara basowa to wielki osobny temat, dzisiaj jest wiele odmian: progowe i bezprogowe czterostrunowe, pięciostrunowe, sześciostrunowe, siedmiostrunowe, a nawet ośmiostrunowe. Ten instrument obecnie jest bardzo popularny, i
Ihor Zakus ma barwne nazwisko, które od razu zapada w pamięć, oraz wygląd wyrafinowanego inteligenta, ale bez słodyczy, bo z charakteru jest szczerze otwarty i pryncypialny: zarówno w muzyce, jak i w życiu. Nie znosi najmniejszego fałszu, gdyż od Boga dano mu tak czysto intonować na gitarze basowej, że czasami jego gra wydaje się przejawem niezgłębionych możliwości człowieka-fenomenu. Basistę, kompozytora i aranżera Ihora Zakusa dobrze znają zarówno wykonawcy muzyki estradowej (współpracował z Taisiją Powalij, Oksaną Biłozir, Iryną Biłyk, obecnie gra w „VIA Gra”), jak i jazzmani: występuje praktycznie ze wszystkimi najlepszymi muzykami Ukrainy, często trafia do „towarzystwa” zachodnich gwiazd (15 listopada wystąpi na jednej scenie z megagwiazdą z USA Marcusem Millerem w Międzynarodowym Centrum Kultury i Sztuki). A oto co opowiedział o Ihorze propagator i popularyzator jazzu Ołeksij Kogan: „Jest zawsze skupiony i spokojny, wytrwały, a jednocześnie opętany różnymi pomysłami. Dużo występuje w klubach, jeździ na tournée, stale się uczy i tworzy muzykę. Pewnego razu dosłownie uratował koncert kwintetu brytyjskiego perkusisty Marka Gilmore’a. Kiedy na trzy godziny przed rozpoczęciem stało się jasne, że basista Guy Nsangué nie przyleci do Kijowa, Zakus „wstawił się za państwem” na sto procent! Gilmore i jego partnerzy pomagali Ihorowi jak mogli, a nasz rodak stanął na wysokości zadania. Następnego dnia Nsangué jednak przybył. Na drugim koncercie muzycy najpierw podziękowali Ihorowi, który siedział na sali, a potem wywołali go na scenę, aby zagrać z nim jeden z utworów. Przyjemnie!”. Dla tego „przyjemnie” Zakus coraz bardziej zanurza się w jazz, nie chcąc oddawać się dochodowej pop-muzyce, chociaż ona zawsze oczekuje go ze słodkimi objęciami. A do tego „zaprzęgnął się” do jednej trudnej pracy — projektu „Jazz-Koło”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
