Strona · s. 11strona oryginału ↗
SŁOWO DO PANA JURIJA BURIAKA Odpowiedź na publikację w „Słowie Proświty”, nr 42 z 2011 roku
Слово Просвіти, №43 за 2011 рік
— Czy właśnie w tym roku, kiedy ujrzała światło dzienne Pańska książka „Wybieram Chortycię”? — Namiętności wokół Chortycy nie ustawały, niemal fizycznie odczuwałem stałe zagrożenie, które zawisło nad wyspą, i śpieszyłem się, by o tym opowiedzieć, o jej historii, o moim udziale w rozwiązywaniu problemów szeroko, szczegółowo, więc w kwietniu 2004 roku wydałem książkę. Prezentacja odbyła się w Domu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy i miała pewien rezonans. Przynajmniej książka przyciągnęła niemałą uwagę do Chortycy. — Nie pojawiały się myśli o odrodzeniu Komitetu? — W obecnym stanie społeczeństwa nie uda się podnieść choćby jakiejś jego części w obronie Chortycy, a bez wsparcia milionów ludzi o zwycięstwie nie ma co marzyć. Zresztą jestem przekonany, że na naszych poradzieckich terenach osiągnięcie pełnego i ostatecznego zwycięstwa, udowadniając coś ignorantom, jest niemożliwe, więc należy utrwalać choćby to, co udało się osiągnąć. W naszym przypadku — uratowano łęgi Chortyckie i jest to niemałe osiągnięcie. Zachowano nie tylko jedno z najważniejszych tarlisk w dolnym biegu Dniepru, ale uratowano jeden z nielicznych zakątków, gdzie zwierzęta, ptaki i owady, drzewa i trawy mogą czuć się chronione (łęgi Chortycy otrzymały status strefy absolutnego rezerwatu, do której szeroki ogół ludzi nie ma dostępu). A te mosty, które są budowane… Niestety, są smutne realia, które są silniejsze od naszych pragnień. Oczywiście, mosty obecnie budują właśnie przez Chortycię, co wcale nie sprzyja odtwarzaniu jej bogactw naturalnych, a jednak nową trasę wytyczają obok istniejącej, gdzie wszystko już dawno jest kopane-przekopane, orane-przeorane, więc uznamy, że szkody wyrządzane wyspie są minimalne. — W kwietniu 2005 roku objął Pan obowiązki dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu „Chortyca”… — Ówczesna minister kultury i turystyki Oksana Biłozir, zapewne przez zawrót głowy od pomarańczowych „sukcesów”, oświadczyła, że „żadnych mostów przez Chortycię nigdy nie dopuści”. Brzmiało to dziarsko, jednocześnie śmiesznie i absolutnie bezperspektywicznie, co wkrótce błyskotliwie się potwierdziło. Nie inaczej, jak w niewoli tego samego zawrotu głowy, Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko latem 2005 roku wstrzymał budowę mostów, ale wkrótce prace na obiekcie zostały wznowione, do tego z większym rozmachem. Dlatego, zostawszy kierownikiem rezerwatu Chortyca, nie goniłem za żurawiem w niebie, a mocno ściskałem w pięści maleńką sikorkę. Od pierwszych dni swojego dyrektorowania zabrałem się za wzmacnianie pozycji łęgów, ponieważ na kwiecień 2005 roku kłusownictwo kwitło tam w najlepsze. Setki samochodów, jeden „fajniejszy” od drugiego, przybywały do łęgów lądem; dziesiątki motorówek, jedna bardziej luksusowa od drugiej, docierały tam wodą. W ciągu trzech miesięcy na granicy łęgów, obok odkrytej i częściowo zbadanej kronikarskiej osady „Protowcze” (X—XIV w.), w stylu zbliżonym do kozackiego zimownika, zbudowaliśmy forpocztę, która jednocześnie jest kompleksem memorialno-turystycznym, gdzie całodobowo przebywała specjalna ochrona, i już na wrzesień 2005 roku z kłusownictwem w łęgach Chortycy było skończone. Należyty porządek jest tam utrzymywany i dzisiaj. Swoją drogą, tylko łęgi Chortycy są tą częścią wyspy, która w pełni odpowiada statusowi rezerwatu, i bez nich Dnieprowego lądu nie tylko trudno sobie wyobrazić, on w ogóle traci swoją integralność. Łęgi żyją i to rozgrzewa moją duszę, pomimo wszystkich perturbacji, których doświadczyłem z woli władców pod koniec swojego dyrektorowania, a także zaraz po brutalnym usunięciu mnie ze stanowiska. Powiem tylko, że niedługo przed zwolnieniem otrzymałem Dyplom Rady Najwyższej Ukrainy, gdzie napisano: „Za zasługi dla narodu ukraińskiego”. Wszystko Pan zrozumiał? — Absolutnie. — Dziękuję za przenikliwość. Tak właśnie żyjemy. Rozmowę prowadził Mykoła PASZCZENKO, Zaporoże—Kijów Łewko LUKIANENKO, przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej
Dziękuję panu Wołodymyrowi Koskinowi za to, że przedstawił czytelnikom „Słowa Proświty” pana Jurija Buriaka i pozwolił mu opowiedzieć o niezwykle ważnej pracy na rzecz przywrócenia Ukraińcom wielkiego narodowego dziedzictwa duchowego. Szanowny panie Buriak, wykonuje Pan pracę, która przygotowuje Ukraińców do zwycięstwa nad wszystkimi przeszkodami na drodze do odrodzenia narodowego. Imperium rosyjskie, zarówno w czasach carskich, jak i komunistycznych, poprzez represje i cenzurę usuwało duchowych ojców narodu ukraińskiego z ukraińskiego środowiska, a ich dzieła niszczyło lub chowało w żandarmskich i czekistowskich archiwach, wychowując z Ukraińców bezrodnych iwanów-chochołów-małorosjan. W niepodległej Ukrainie po raz pierwszy od kilku stuleci nastały warunki do formowania patriotycznej inteligencji, która podjęła się przyswajania i przekazywania ideowo zdezorientowanym Ukraińcom duchowego dziedzictwa naszych dziadów i pradziadów. Po raz pierwszy pojawiła się możliwość dialogu inteligencji z narodem, a ona, wsłuchując się w niego, przyniosła mu nowe informacje o twórcach ukraińskich wartości duchowych, zakazanych przez żandarmów i czekistów. Tak oto Rostysław Docenko, były więzień polityczny, pracowity jak pszczoła literaturoznawca, wydobywa i zbiera ukraińskie dzieła, głównie poezję tych Ukraińców, których los rzucił na Daleki Wschód i inne kontynenty. Byli oni oderwani od rodzinnych stron, lecz w duszy zachowali Ukrainę i pisali wartościowe utwory, co wprowadza je do skarbca poezji narodowej. Być może nie są to geniusze, ale jako nosiciele ducha narodowego i bojownicy o utwierdzenie ukraińskości zasługują na publikację swoich dzieł i pamięć żyjących pokoleń. Twórcza działalność pana Jurija Buriaka obejmuje szerokie horyzonty dziedzictwa literackiego, które tematycznie sięga od dawnej historii po jej zrozumienie oraz zrozumienie historycznej drogi naszego narodu. Ta literatura jest Ukraińcom niezwykle potrzebna, aby wywołać w nich poczucie więzi z ukraińską ziemią, zaszczepić w nich potrzebę poznawania swojego rodowodu. Nie ma lepszego sposobu na zaszczepienie miłości do rodzinnego kraju niż pokazanie heroicznych czynów przodków. Mamy do tego sławną kozaczyznę. Jednak naród nie tylko walczył. Rodził rozumnych, mądrych synów i córki, którzy myśleli o losie Ojczyzny i bronili jej na poziomie intelektualnym. Przyswojenie tego dziedzictwa jest dziś szczególnie ważne, ponieważ wzmocnienie państwowości zależy od powrotu Ukraińców do ukraińskości (języka, kultury, duchowości), a ten, niestety, odbywa się w ostrej walce z rosyjskim imperializmem i kosmopolitycznym globalizmem. „Tak więc — pisze J. Buriak — z jednej strony otworzyły się kolosalne możliwości, a z drugiej — zaczęło się, jak pisze Iwan Mychajłowycz Dziuba, narastanie mroku, dzika aktywizacja antyukraińskiego mroczniactwa i sił, które praktycznie zniszczyły pamięć o wielu geniuszach, bezcennych dla naszego duchowego narodowego kształtowania się — widzimy to w ofensywie kultury masowej poprzez telewizję, radio. I z przerażeniem stwierdzam, że mając przebogaty folklor (takiego fenomenu chyba nigdzie na świecie nie ma), nasza młodzież słucha radia „Szanson” i innych kanałów FM, które serwują uproszczoną, czasem brutalną, mało wartościową w sensie artystycznym muzykę, niepowiązaną z naszą kulturą. …Eter jest zapchany prymitywną, niemoralną popem. Mamy straszne zachwiania w polu informacyjnym. Temu muszą przeciwdziałać Ministerstwa Kultury i Oświaty… Powtórzę, z jednej strony otworzyły się kolosalne możliwości, z drugiej — staliśmy się społeczeństwem depresyjnym”. Jak głęboko rozumiem ból pana Buriaka o Ukrainę! Twórzcie, wielce szanowny panie, twórzcie i zwracajcie dawną ukraińską mądrość naszej młodzieży. Niech imiona tych autorów przykładami swojej pełnej poświęcenia służby Ukrainie nawracają małorosjan (niektórzy z nich zaczęli nazywać siebie Słowianami) do ukraińskości. Bez znajomości historii niemożliwe jest myślenie historyczne, bez myślenia historycznego niemożliwa jest konsolidacja narodowa, albo, jak powiedział M. Rylski, kto nie zna przeszłości, ten nie jest wart przyszłości. A co do przestrzeni informacyjnej, która nigdy jeszcze nie była ukraińska, to instynkt narodowego samozachowania skłania do wyłączania telewizora i rozszerzania komunikacji przez internet, który działa poza kontrolą tabaczników i innych rusyfikatorów. A chcę jeszcze przypomnieć, że przez lata niepodległości stworzono całą bibliotekę literatury, której w przeszłości albo nie było, albo była przedstawiona rzadkimi wyjątkami, a mianowicie: literatura o walce przeciwko najeźdźcom, o represjach z powodów politycznych, narodowych, społecznych i religijnych, o wielkich głodach oraz wspomnienia więźniarskie. Ta literatura odzwierciedla realną historię narodu ukraińskiego XVIII—XX wieku. Jest nasycona obrazami niewiarygodnych tragedii i cierpień oraz bezgranicznym poświęceniem i heroizmem. Naród, który przez siedem stuleci walczył o odzyskanie swojej państwowości i zwyciężył, ma z czego być dumny. A skoro telewizja w cudzych rękach ignoruje walkę Ukraińców o wolność narodową, to musi to podrywać młodzież do walki o ukrainizację przestrzeni informacyjnej Ukrainy. Pamiętajmy: pod leżący kamień woda nie płynie. Dość czekania na łaskę od tych, dla których Ukraina to obcy kraj! Oni mają wielkie pieniądze, jednak największa siła jest w narodzie. Setki miliardów dolarów nie przedłużyły władzy libijskiego dyktatora Muammara Kaddafiego i nie uratowały go przed zemstą ludu, bo sprawiedliwość jest po stronie narodu, a ona niechybnie zwycięża! 23 października 2011 roku
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
