Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

UKRAINA — NASZE WSZYSTKO, A W UKRAINIE WSZYSTKO — NASZE?

Слово Просвіти, №43 за 2011 рік

Wiem, że ściągnę na siebie lawinę krytyki wielu, być może współmyślących, z którymi właściwie nie mam zasadniczych rozbieżności w poglądach, ale którzy nie zechcą lub nie będą potrafili przyjąć moich wątpliwości. Jednocześnie uważam jednak za konieczne podzielić się nimi, usłyszeć inne zdanie. Równie nieobojętne i zainteresowane. Inaczej rzecz się ma, gdy mowa o regionach, w których ta praca w ogóle nie jest prowadzona albo jest zbyt formalna. Tam oczywiście trzeba wspierać, z pomocą społeczeństwa, obecność ukraińskiego czynnika kulturowego w możliwie największym stopniu. Uważam, że osobno należy powiedzieć o takiej formie, jak tworzenie ukraińskich świetlic. Oczywiście nie budzą one zastrzeżeń jako element muzealny, etnograficzny. Ale kiedy koleżanka przysyła z sąsiedniego obwodu zdjęcie świetlicy zorganizowanej przez tamtejszy ośrodek, to oprócz zachwytu zrobioną pracą i świadomości wielkiego wspólnego trudu, nasuwa się jednak pytanie. Dlaczego takie ośrodki ukraińskości tworzymy my, Ukraińcy, którzy od wieków żyjemy na tej ziemi? Po co mamy je tworzyć, skoro tutaj — wszystko jest nasze? Logiczniej byłoby, gdyby podobne wysepki życia narodowego tworzyły dla swoich towarzystw mniejszości narodowe — na przykład rosyjska świetlica, ormiańska czy bułgarska. Moim zdaniem gra tu rolę czynnik psychologiczny: jesteśmy tak przyzwyczajeni do tego, że nie czujemy się gospodarzami na własnej ziemi, że podświadomie tworzymy sztuczne wysepki życia narodowego. Ten stereotyp warto zmieniać. Ukraina — to nasze wszystko, ale i w Ukrainie wszystko — jest nasze. A elementy etnograficzne powinny znajdować się tam, gdzie ich miejsce — w muzeach, skansenach. Na tym samym zdjęciu widzę wystawę obrazów. Znowu portret Szewczenki w niezmiennym kożuchu, kozak i dziewczyna, chatka pod strzechą… To jest nasze, ukraińskie, a prywatna galeria sztuki, otwarta niedawno w Kirowohradzie, która aktywnie propaguje sztuki plastyczne i gdzie zgromadzono obrazy przedstawicieli różnych szkół artystycznych, to co, nie nasze? Tak, właściciel galerii jest rosyjskojęzyczny, być może nawet nie wolny od imperialnych stereotypów, ale to nie powód, by odwrócić się od zjawiska, które tworzy, i ogłosić je poza kontekstem ukraińskim. Oczywiście należy dawać kategoryczną ocenę wystawom czy wszelkim antyukraińskim wybrykom, ale orientować się trzeba przede wszystkim na profesjonalizm, wysoki poziom kulturalny, a nie na prymitywny przejaw formalnego ukraińskiego patriotyzmu. Ще приклад. Proświtianie, szczególnie w regionach zachodnich, gdzie poparcie społeczności jest solidniejsze, uważają za swój obowiązek wydawanie lokalnej gazety proświtiańskiej. Dobrze, jeśli są do tego przygotowane kadry i odpowiednia baza materialna. Za wyjątkiem poważnego wysiłku Wasyla Czepurnego w Czernihowie, tego praktycznie NSPU: MAJĄTEK CZY TWÓRCZOŚĆ? 12–13

s. 4 · strona oryginału ↗

Zakończenie. Początek na str. 1. nigdzie, w żadnym obwodzie, nie ma. Tym bardziej, że mamy treściwy i profesjonalnie zrobiony ogólnoukraiński tygodnik, którego możliwości, zarówno pod względem nakładu, jak i rozszerzenia kręgu autorów, daleko nie są wyczerpane. I co z tego? Próbujemy lepić jakieś nieudolne gazetki, ubogie zarówno pod względem formy, jak i treści. Jeszcze uważamy, że robimy wielką sprawę w utwierdzaniu ukraińskości, z dumą rozsyłając te „arcydzieła” we wszystkie zakątki Ukrainy. Takie „wielkie dzieła” tylko szkodzą ukraińskiej sprawie i świadczą o jednym — o wygórowanych ambicjach działaczy, prymitywizmie i zaściankowości ich myślenia. To samo w wydawnictwach. Z niewiarygodnymi trudnościami znajdujemy pieniądze, organizujemy wydawnictwo i… jednoczymy wokół niego lokalnych grafomanów, wydając niskoprocentowe, słabe utwory, a nawet jawne literackie śmieci. A policzki nadęte — mało nie pękną. I komu to na korzyść? To tylko podstawa, by drwić i naśmiewać się z podobnych „ukraińskich” inicjatyw… Rozumiem, dyskusja o wysokim poziomie kulturalnym i profesjonalnym oraz o amatorszczyźnie i prymitywizmie w ukraińskiej sprawie nie jest nowa. Ale dzisiaj, kiedy mamy, choćby formalnie, państwo ukraińskie, musimy pozbyć się psychologii porażki, wszak młodzież jej już (i chwała Bogu!) nie przyjmuje, więc należy zmienić podejście do pracy w naszej organizacji tak, aby nie pozostać nie tylko najstarszą organizacją społeczną pod względem czasu powstania, ale i najstarszą pod względem składu. Wielu powie: czy ta dyskusja jest stosowna w warunkach, gdy po raz kolejny, pomimo naszych wcześniejszych dokonań i osiągnięć, państwo ignoruje i znieważa wszystko, co ukraińskie, gdy nie mamy nie tylko działającego, ale i opozycyjnego lidera narodowego oraz choćby jakiejkolwiek obiecującej perspektywy? Jak dla mnie, to właśnie w tych warunkach jest ona konieczna. Już wyraźnie przekonaliśmy się, że tworzenie wszelkiego rodzaju frontów, komitetów, ruchów w obecnych warunkach daje zerowy rezultat. Ukraina potrzebuje narodowego programu jej innowacyjnego rozwoju, napisanego nie przez deputowanych i urzędników, a przez zatroskanych profesjonalistów i naukowców. W wielu sferach mamy znaczne osiągnięcia, które w warunkach rozsądnego i dynamicznego zastosowania mogłyby dać kolosalny impuls krajowi, po prostu obecnej władzy jest to nieciekawe i niepotrzebne, ma ona inne priorytety. Czyżby nowość! Ile już było tych programów? Ale dotąd pisali je albo urzędnicy, albo partyjni funkcjonariusze, angażując czasem i naukowców. I zawsze celem tworzenia tych programów było albo zwycięstwo w wyborach, albo inny PR, i, oczywiście, nigdy — prawdziwa modernizacja kraju, tylko pod jej szyldem — kolejne rozgrabianie. Obecne środki łączności pozwalają to robić bez szczególnych wysiłków organizacyjnych — zatroskani profesjonaliści mogliby zorganizować się w wirtualnej przestrzeni. Jednym z głównych kierunków ich pracy powinno stać się opracowanie efektywnego nowoczesnego systemu zarządzania, którego, jak widzimy, władza potrzebuje już nie od roku i demonstruje stałą niezdolność do wewnętrznego oczyszczenia. Realizować taki program powinni profesjonaliści, jedną z najważniejszych cech których powinna być obecność sumienia. Skąd ich wziąć? Wyodrębnią się, ujawnią w procesie przygotowania takiego programu. Wszak będzie on tworzony nie dla PR-u, a stanie się dla jego współautorów krwawą sprawą ratowania Ojczyzny, swoich rodzin, samych siebie. Bo myślący, zatroskany, a do tego narodowo świadomy człowiek nie ma miejsca w autorytarnym społeczeństwie, do którego aktywnie zmierzamy. Tak, obraz jest dość irracjonalny. Ale już nie od jednej porządnej i profesjonalnej osoby słyszałam podobne myśli. „Pomimo chorobliwego stanu społeczeństwa, musimy poważnie zastanowić się, co mamy robić. My — to cały naród, a nie kilku tanich polityków, którzy za wszelką cenę starają się być u władzy, żeby gromadzić dla siebie i swoich dzieci dobra materialne. Więc kto i jak nauczy nas, czyli wszystkich obywateli i całe społeczeństwo prawdziwego pełnowartościowego porządku prawnego i systemu trwałych wartości? Jestem przekonany, że w naszym narodzie są ludzie, którzy mogą to zrobić. Właśnie tacy ludzie, których w naszym narodzie nie brakuje (pedagodzy, naukowcy, działacze kultury, mądrzy politycy, mężowie kościelni oraz specjaliści w różnych dziedzinach, zdolni widzieć potrzeby ukraińskiego społeczeństwa i środki, jak je zaspokoić), powinni poważnie zastanowić się nad budową godnego ładu społecznego. Pozostaje jedno pytanie: jak ich wszystkich zachęcić do tak wielkiej wspólnej sprawy? Nasz ukraiński naród czeka na odpowiedź na to pytanie. Pierwsze dwie dekady naszego niezależnego, samodzielnego istnienia minęły bez należytych planów. Nadszedł najwyższy czas działać”. To — arcybiskup Lubomyr (Huzar). Zrzucić bandycką władzę nie jest łatwo. Ale to — tylko początek sprawy. Kto i z czym przyjdzie w zamian? To pytanie stawiano, w szczególności u nas, w Kirowohradzie, przed zespołem Juszczenki. Niestety, nie miał on odpowiedzi. Rezultat — znany. Więc przygotowywać prawdziwe zwycięstwo należy zawczasu, i zrobić to mogą tylko profesjonaliści. Ukraina — nasze wszystko, ale i w Ukrainie powinno być wszystko — nasze. Nie w prymitywnie bolszewickim rozumieniu, a raczej, czysto psychologicznie. Realnie zaś — jakakolwiek własność, czyja by ona nie była, musi pracować na Ukrainę. I jest to możliwe, jeśli, skoncentrowawszy intelekt, zdobędziemy się na jakościowo nową ukraińską elitę władzy. Switłana OREŁ, m. Kirowohrad. Tetiana MOSIJCZUK, sekretarz odpowiedzialny Chmielnickiego miejskiego towarzystwa „Proświta”. Już dwadzieścia lat w samym sercu Chmielnicczyzny radośnie wita gości i szczerze dzieli się swoimi duchowymi skarbami Dom Ludowy Chmielnickiego miejskiego towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Swoją działalność rozpoczął na Pokrowę, 14 października 1991 roku, i stał się centrum przyciągania dla ukraińskości. Każda, choćby najmniejsza cegiełka, niezastąpiona i niepowtarzalna w Domu Ludowym — Świątyni Ukraińskiej Duszy. Nam udało się powoli, okruch do okrucha, z ogromną cierpliwością i miłością zebrać wśród ludzi ocalałe ziarna ukraińskości. Przez te dwie dekady wskroś zrusyfikowane miasto Chmielnicki nauczyło się rozmawiać po ukraińsku. A pierwsze kursy nauki języka państwowego zostały zorganizowane właśnie u nas. Na początku lat 90. książki, w których można było przeczytać prawdziwą, nie retuszowaną historię...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn