Strona · s. 13strona oryginału ↗
Drogami Hryhorija Skoworody wędruje publicysta Wołodymyr Stadnyczenko
Слово Просвіти, №43 за 2012 рік
Mykoła MACHINCZUK, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Zrozumiał to już dawno publicysta — laureat Nagrody Szewczenkowskiej W. J. Stadnyczenko. Wydawszy książkę „Idę za Skoworodą” („Krynycia”, 2002), poczuł: poznawanie Skoworody dzisiaj, w XXI wieku, dopiero się zaczyna. I znów wyruszył ścieżkami wędrownego geniusza, aby uzupełnić wiedzę o nim z ust jego i naszych współczesnych, zagłębić się w archiwa, prywatne kolekcje, odnaleźć i opublikować oryginały dokumentów, czasem zupełnie nieznanych szerokiemu ogółowi. Minęło dziesięć lat i kijowskie wydawnictwo „Krynycia” przedstawiło czytelnikom elegancką, ilustrowaną, niemal 500-stronicową książkę Wołodymyra Jakowycza „Ogrodnik szczęścia. Skoworoda jako zwierciadło Ukrainy”. Zawarto w niej szkice, badania, wspomnienia, poezje i fotografie o Hryhoriju Sawyczu oraz z zakresu badań nad Skoworodą. Jak podkreślają wydawcy, ta książka to szczera i uczciwa autorska próba nakreślenia pełnego obrazu Hryhorija Skoworody — wybitnego filozofa, pisarza, moralisty. Postać myśliciela utkana jest stereoskopowo: z wędrownych dróg Skoworody po Ukrainie i świecie, z projekcji jego twórczego dziedzictwa na nasze czasy, z bezpośredniego dotyku jego nauki i nakazów moralnych z niepokojącymi wyzwaniami XXI wieku. Stąd rdzeń książki — organiczne połączenie skoworodyńskiej nauki o szczęściu człowieka, jego wrodzonej skłonności do pracy na ziemi z globalnym wymogiem współczesności — trwałym (harmonijnym) rozwojem społeczeństwa. Reliefowy obraz myśliciela udanie uzupełniają wspomnienia ludzi, którzy wybrali w życiu skoworodyńską ścieżkę. Wysoki obraz poety Skoworody wieńczy liryczna koronka wierszy poetów minionych i współczesnych. Książka skierowana jest do wnikliwego czytelnika, który czuje potrzebę przyłączenia się do współczesnego ruchu skoworodyńskiego, wniesienia swojego wkładu w duchową skoworodyzację Ukrainy jako test na przyszłość naszego narodu. Pióro badacza skrupulatnie odtwarza ścieżki-drogi Hryhorija Sawycza do następnych pokoleń i nasze do niego. Pierwsze — które wyprowadziły go z Czornuch przez stromą Horłową górę pod omofor Mohylanki, do kaplicy dworskiej w Sankt Petersburgu, pięcioletniej nauki w Europie (Sárospatak koło Tokaju, Preszpurk (Bratysława), Trnawa), podarowały nam jego Perejasławski prolog, Kawrajski błysk, bajki w Babajach i Charkowskim kolegium, filozoficzne rozmyślania ostatnich lat życia w Pan-Iwaniwce. Drugie, nasze — przez liczne legendy, które jeszcze za życia towarzyszyły wędrownemu filozofowi, oraz pierwsze opublikowane drukiem prace („Sionskij wiestnik”, 1806; „Ukrainskij wiestnik”, 1817). Iwan Wernet i Hess de Calve, Aleksander Hasdeu, Izmaił Sriezniewski, moskiewskie „Towarzystwo Miłośników Ludzi”. A dalej, jak podkreśla autor, swoi nie zrozumieli swojego (Pantełejmon Kulisz, Taras Szewczenko). Także „Russkoje słowo” drwiło ze Skoworody, czemu odpór dał Mykoła Kostomarow. W. Stadnyczenko wymienia wszystkie gruntowne na przełomie XIX i XX wieku rozprawy o życiu i twórczości Hryhorija Skoworody (I. Lisienkow (Łysenko), D. Bahalij, F. Zełenohorski, W. Boncz-Brujewicz) oraz innych, późniejszych autorów, z których prac wyłoniła się filozoficzna i poetycka wielkość myśliciela. Dwa równoważne ramiona w filozofii Skoworody, podkreśla autor, to wolność i szczęście. Na tak solidnym fundamencie wzywa Skoworoda do budowania współczesnego ukraińskiego domu, całego naszego życia. Swoją mądrością i proroctwem puka do XXI wieku, wprost i prosto zwraca się do nas — swoich dalekich potomków. Przez wieki myśliciel rozpoznał trudności naszego wzrostu i wskazał na naszą główną słabość — „moralny zastój”. Żyj zgodnie z prawdą, działaj zgodnie z sumieniem, znajdź siebie w „rodzimej” pracy. Jednocześnie weryfikuj z produktywnością rodzinnej ziemi swoje pragnienia i potrzeby, które nie mogą być nadmierne, muszą być rozsądnie ograniczone. „Żyj wstrzemięźliwie” — oto nakaz Skoworody. Tak oznacza się dzisiaj trwały (harmonijny) rozwój: żyj i pracuj, nie przejadając rezerw i zapasów następnych pokoleń. Właśnie na tym akcentuje autor, drukując w książce serię materiałów społecznego komitetu organizacyjnego wielkiego projektu „Hryhorij Skoworoda — 300”, któremu przewodniczy Bohater Ukrainy, przewodniczący Ukraińskiego Funduszu Kultury, akademik NAN Ukrainy Borys Olijnyk. Warto zaznaczyć, że Wołodymyr...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
