Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ołeksandr Usyk — najlepszy bokser świata 2012 roku

Слово Просвіти, №43 за 2012 рік

Wyłoniono zwycięzców najbardziej prestiżowej ceremonii wręczenia nagród dla najlepszych bokserów roku, którą corocznie organizuje Międzynarodowe Stowarzyszenie Boksu Amatorskiego (AIBA). Zwycięzców wybierano w dziesięciu kategoriach. W kategorii „Najlepszy bokser elitarnej dywizji męskiej — 2012” zwycięstwo odniósł Ukrainiec Ołeksandr Usyk. Jeszcze w Kijowie, kiedy żegnano ukraińskich olimpijczyków do Londynu, Ołeksandr Usyk wyróżniał się spośród innych bokserów kozackim osełedcem. A jaki żywiołowy hopak odtańczył Ołeksandr po zwycięstwie w finale Olimpiady nad Włochem Clemente Russo! Prawdziwy kozak. Porozmawiajmy zatem ze zwycięzcą. — Dlaczego osełedec? — To hołd dla kozackiego ducha, siły, śmiałości i wytrwałości. Kozakom osełedce były potrzebne jeszcze po to, aby w walce odróżnić swojego pobratymca od obcych basurmańskich głów, które ścinały kozackie szable. — Ktoś panu doradził, żeby to zrobić? — Nie, tak samo, jak i założenie kozackich czapek na pożegnanie olimpijczyków w Kijowie, a potem także na otwarcie i zamknięcie Olimpiady w Londynie. Sami to wymyśliliśmy. — A gdzie je zdobyliście? — Kozackie czapki zamówiliśmy przez Internet, a odpowiedzialnym za ten proces wyznaczyliśmy Denysa Berinczyka. Początkowo chcieliśmy zrobić wierzch (tam, gdzie jest tkanina) czerwonym, ale potem zdecydowaliśmy, że znacznie efektowniej będzie, gdy będzie miał kolory naszej flagi narodowej — w końcu jesteśmy Ukraińcami! — Kiedy wróciłeś do domu, pierwszą frazą żony było: „Marsz do fryzjera!”? — Nie! Jej moja fryzura się podoba. Poza tym żona szanuje mój wybór. Chociaż, nie będę ukrywał, niektórzy rzeczywiście mówią: „Oj, jaka niedorzeczna fryzura”. A ja uważam: najważniejsze, żeby samemu sobie się podobać. W końcu nasi przodkowie tak chodzili. Nie mam się czego wstydzić. Niech każdy zastanowi się, jaka to była siła — kozacy. — Wielu ukraińskich sportowców, zwłaszcza piłkarzy, kibice oskarżają o brak patriotyzmu… — Zdrowy patriotyzm mam od dzieciństwa — odkąd pamiętam, zawsze taki byłem. Jestem dumny, że urodziłem się na ukraińskiej ziemi. I jeśli gdzieś reprezentujesz swój kraj — nieważne, w sporcie czy nie, to powinieneś robić to z dumą: tutaj się urodziłeś, wychowałeś, to twoja flaga, twój herb! I jest absolutnie obojętne, jaka jest teraz sytuacja polityczna w kraju i na ile ci się ona podoba lub nie podoba. Istnieje pojęcie Ojczyzna! To widać za każdym razem, gdy wracasz z zawodów. Nawet kiedy przyjechaliśmy z Londynu — tutaj łatwiej się oddycha, tutaj wszystko jest swoje — jestem blisko domu. Nieważne, gdzie jesteś — w Kijowie czy Symferopolu, Lwowie czy Doniecku — to wszystko jest moja Ojczyzna. Dlatego nie rozumiem innych… Na przykład, pamiętam, kiedy przylecieliśmy do Pekinu na Olimpiadę cztery lata temu, ktoś zaczął rozrzucać ukraińskie flagi. Co to w ogóle jest? Gdyby ktoś z innego kraju zrobił coś podobnego, to z hańbą wyrzucono by ich z Igrzysk. Ojciec Wasyla Łomaczenki, Anatolij Mykołajowycz, zbierał te flagi, żeby rozdać je Chińczykom. Albo, jak mówią czasami (był taki przypadek z jedną znajomą sportsmenką) — że niby wszystko, znudził mi się ten kraj, trzeba „zwiewać” stąd. Mam pytanie: a po co ty w takim razie tutaj do tej pory mieszkasz? Dawaj, „uciekaj” do Ameryki, albo gdzie ci się tam chce, ale nie śmiej tak mówić! Rodziców się nie wybiera. Tak samo jest z Ojczyzną. Trzeba nie „marudzić”, a żyć tutaj i dążyć do podnoszenia kraju, poprawy życia. — Sasza, ale przecież urodziłeś się i wychowałeś na Krymie… — Czy wy myślicie, że w moich żyłach nie płynie kozacka krew?! Moja mama jest z obwodu czernihowskiego, a tata — z sumskiego. Jestem Ukraińcem: tutaj się urodziłem, wychowałem na tej ziemi, kocham tę flagę, ten herb. Jak mogę nie być kozakiem, skoro jestem prawosławnym chrześcijaninem?! — W Londynie po zwycięstwie w finale zatańczyłeś hopaka. Zawsze tak świętujesz swoje zwycięstwa? Rok temu w Baku, po zwycięskich mistrzostwach świata, także odtańczyłeś coś podobnego? — W Baku „dałem” jakąś improwizację, a w Londynie celowo wykonałem hopaka. Dawno zauważyłem, że mogę łatwo improwizować w tańcu. Pewnie odbiło się to, że w dzieciństwie zajmowałem się tańcami ludowymi, a teraz dodałem do tej bazy opanowanie jakichś ruchów z tańców nowoczesnych, breakdance'u. Muzyka czasami robi z moim ciałem takie rzeczy, że gdybym mógł widzieć to z boku, to byłbym w szoku. Rytm włącza się w mojej głowie — i myślę: „Boże, skąd to wszystko?”. — Mówią, że mężczyźni po narodzinach dziecka stają się poważniejsi. Pomimo pojawienia się córki, pozostałeś głównym showmanem reprezentacji. — A po co mam się smucić? Wy, przy okazji, zapytalibyście moją żonę, jaki jestem w domu — poważny czy nie. W rodzinie właśnie stałem się bardziej odpowiedzialny, a ogólnie w życiu pozostałem tak samo wesoły. Jest taki slogan: „Uśmiechnij się! Uczyń życie lepszym!” Tak i ja: kiedy będę radosny, to i ludzie wokół będą stawali się weselsi. Co w tym złego? A ja jestem taki, jaki jestem — takim stworzył mnie Bóg. — Ciekawi mnie, jak uczyłeś się w szkole? Pewnie byłeś chuliganem i często dostawałeś „dwóje”? — Nic podobnego. Uczyłem się nie tak, żeby aż bardzo dobrze, ale i nie źle. Co prawda, uczyć się nie bardzo lubiłem, ale zmuszony byłem robić to normalnie. Ojciec powiedział mi, może i szorstko, ale życiowo: kiedy jesteś tępy — nikomu nie jesteś potrzebny. Za dwóje obrywałem od ojca aż miło. No to się uczyłem, dokąd było się podziać… — A jak ci teraz idzie nauka na studiach doktoranckich? Czy udaje ci się łączyć ją ze sportem? — Studia doktoranckie to nie szkoła, a nawet nie instytut. Na studiach doktoranckich zajmuję się praktycznie tym samym, co w sporcie. Piszę dysertację na temat przygotowania bokserów wyższej klasy. Faktycznie podsumowuję doświadczenie reprezentacji Ukrainy w ogóle i swoje osobiste w szczególności. Więc nauka na studiach doktoranckich mi nie przeszkadza, a wręcz przeciwnie, pomaga w sporcie, bo trzeba dużo myśleć, analizować. Chociaż nie będę ukrywał, w ostatnich miesiącach przed Olimpiadą nauką prawie się nie zajmowałem, bo wszystkie siły i czas zabierały przygotowania. Ale teraz będę nadrabiał, a wykładowcy z uniwersytetu kultury fizycznej mi w tym pomogą. Kierownictwo uczelni i kadra profesorsko-dydaktyczna odnoszą się do mnie bardzo dobrze, pomagają. Więc mam nadzieję, że i w nauce również nie będę ostatnią osobą. Bardzo chcę do tytułów mistrza Europy, świata i Olimpiady dodać jeszcze stopień kandydata nauk. — Zacząłeś zajmować się boksem w wieku 15 lat. Pewnie wcześniej były inne pasje? — Od dzieciństwa, odkąd sięgam pamięcią, grałem w piłkę nożną. Uczęszczałem też na sekcję karate. Ojciec stale pilnował, żebym się czymś zajmował, nie szwendał się po ulicach. Z czasem zacząłem grać w Tawrii — drużynie sformowanej z chłopaków z rocznika 1987. Wszystko niby szło normalnie, ale wiosną 2002 roku podczas gry jeden chłopak z przeciwników niecenzuralnie się o mnie wyraził. Nie powstrzymałem się i… zadałem mu cios boczny. Przy czym tak, że go znokautowałem. Czerwona kartka, wykluczenie nie tylko z boiska, ale i z drużyny… Trener powiedział, żebym przeprosił jego i całą drużynę za to, co narozrabiałem, — i przyjmą mnie z powrotem. Powiedziałem, że przed nikim nie będę przepraszał, bo w tamtej sytuacji racja była po mojej stronie. Z tamtym chłopakiem byłem gotów załagodzić wszystkie problemy, gdyby on również przeprosił. Ale nie wyszło — i odszedłem z piłki nożnej. Powłóczyłem się trochę, no i zająłem się boksem. Kolega jakoś mnie namówił. Mówi: „Idziemy na boks, pobijemy się!”. Poszedłem kilka razy, pobiłem się — i olałem. Myślałem: nie, to nie dla mnie. Ale kiedy minęło lato, od września 2002 roku wróciłem do boksu… — Opowiedz o rodzicach. — Mamusia moja ukochana, którą uwielbiam, była najstarsza z ośmiorga dzieci w swojej rodzinie. Więc wszystkich pilnowała i była główną pomocnicą. Urodziła się w obwodzie czernihowskim, ale jako 15-latka wyjechała na Krym do ciotki, gdzie została. Ojciec urodził się w obwodzie sumskim, wieś Terny. Był w Afganistanie, potem pracował jako ochroniarz, na budowie. Wszystko potrafi zrobić własnymi rękami. Teraz rodzice mieszkają u mamy na Czernihowszczyźnie. Pomogłem im kupić dom, a sam zostałem na Krymie. Dzwonię do nich codziennie. — Zostałeś mistrzem olimpijskim, otrzymałeś premię od państwa, samochód od federacji… Ale przecież nie zawsze wszystko było tak dobrze. Był pewnie i okres bezpieniężny. Myśli o tym, żeby rzucić boks, nie przychodziły do głowy? — Nie. Jestem taki, że do ostatka będę szedł do swojego celu. Teraz czytam książki z psychologii. Tam jest mniej więcej taka fraza: życie stawia silnego na kolana, wiedząc, że on i tak się podniesie. Bóg daje nam wyzwania, a my musimy je pokonać, czyniąc świat i siebie lepszymi. * * * — Problemy ze zdrowiem u mojego syna zaczęły się w wieku trzech lat — wspomina mama boksera, Nadija Petriwna. — Sasza przeziębił płuca. Właściwie była to pierwsza faza gruźlicy. Od trzeciego do szóstego roku życia męczyliśmy się — nijak nie mogliśmy go wyleczyć. Jeden z lekarzy poradził nam zmianę klimatu, wyjazd do środkowej lub północnej Ukrainy. I porzuciliśmy ciepły Krym — przenieśliśmy się na Czernihowszczyznę, do mojej rodzinnej wsi Rybotyn. Kiedy dzieci poszły do szkoły, Ołeksandr Usyk musiał położyć się do szpitala. W pierwszej klasie uczył się tylko dwa tygodnie — i trafił do szpitala, gdzie przeleżał cały rok. — Lekarze zabraniali mi uprawiać gimnastykę — wspomina sportowiec. — A ja ignorowałem reżim łóżkowy i biegałem nawet na terenie szpitala w Czernihowie. Niemożliwe było mnie zatrzymać. Kiedy wypisali mnie ze szpitala, również zabronili uprawiać sport. A ja codziennie biegałem, grałem w piłkę nożną, koszykówkę, siatkówkę, a nawet pływałem w Desnie. I już kiedy skończyłem 11 lat, choroba ode mnie odstąpiła. Zawsze wierzyłem, że będę zdrowy. Nie przerażały mnie nazwy moich dolegliwości. Nie bałem się zapaleń oskrzeli, płuc, a nawet gruźlicy! Przeżyłem dzięki sportowi i wierze w Boga. Według słów matki mistrza, syn od małego był pobożny. „Nauczył się „Ojcze nasz” wcześniej niż my, rodzice — mówi pani Nadija. — Do chorych regularnie zaglądali księża, nieśli wiarę w Boga. Mój syn przejął się słowami duszpasterzy. Pokochał Pana. Nieraz widziałam, jak synek pada na kolanka przed ikoną i wyprasza u Boga zdrowie. I Najwyższy odpłacił mu, darując życie”. Jak wspomina Nadija Usyk, przyszły mistrz miał wielką wolę życia. W wieku sześciu lat sam przyjmował leki, parzył herbaty, przykładał kompresy. Lekarze lubili małego. Był bardzo naiwny, ufny i ciekawy. „Do szpitala zaglądali mecenasi, robili dzieciom prezenty, wszak leżało tam niemało sierot, były dzieci z rodzin dysfunkcyjnych. Prosiłam Saszkę, żeby nie brał tych prezentów, aby trafiły do tych, którzy bardziej ich potrzebują. Sama wychowałam się w internacie i wiem, jak dziecko czeka na prezent — wspomina mama Saszki. — Przyjeżdżam do niego do szpitala, a Saszka mówi: „Mamo, ja niczego nie brałem. Oto wszyscy bawią się zabawkami, a ja swój prezent oddałem innym”. Po wyzdrowieniu Ołeksandr Usyk wrócił na Krym. Do 15 roku życia grał w piłkę nożną, bronił barw juniorskiego składu klubu „Tawrija” (Symferopol). Ale zamienił piłkę nożną na boks. „Słyszałem niemało sceptycznych słów, że za późno zacząłem zajmować się boksem — mówi Saszka. — Ale i tak marzyłem o zwycięstwie na Igrzyskach Olimpijskich. Nie zważałem na rozmowy sceptyków i po dziesięciu latach ciężkiej pracy jednak przebiłem się na złoty piedestał. Oczywiście, z Bożą pomocą”. — Ołeksandr Usyk — to jaskrawy przykład tego, jak z „brzydkiego kaczątka” można stać się sportowcem, zdrowym człowiekiem. I nie po prostu atletą, a mistrzem olimpijskim — mówi Serhij Łapin, pierwszy trener boksera. — Saszka przyszedł do nas jako 15-latek. Przedtem obił progi wszystkich sekcji bokserskich. Nikt nie chciał przyjąć do siebie chudego, wątłego chłopca. Wszyscy trenerzy mówili, że nie ma budowy ciała i że wyrósł z wieku odpowiedniego dla boksu. Nasza sala była jego ostatnią nadzieją. I ja uwierzyłem w możliwości Usyka. Nie odstraszyło mnie to, że w dzieciństwie chłopiec chorował i że fizycznie jest słabiutki. Dlaczego? Bo zobaczyłem w nim rozum. Boks — to przede wszystkim rozum, a nie siła. Często słyszymy: jeśli bokser, to znaczy głupi. Nonsens! W rzeczywistości w boksie pracują intelektualni ludzie, którzy potrafią myśleć, analizować. Właśnie takim zobaczyłem 15-letniego Usyka. Już na pierwszym treningu zauważyłem umiejętność chłopca do obrony. Nie dało się w niego trafić. 70% sukcesu boksera zależy od umiejętności obrony. I tylko 30% — od siły ciosów. Z jakiegoś powodu większość naszych trenerów wręcz przeciwnie ceni ciosy, a nie obronę. Zasłużony trener Ukrainy wspomina, że słyszał niemało zarzutów pod swoim adresem, że niby po co pokłada nadzieje w słabiutkim „przerośniętym chłopcu”. Jednak Ołeksandr Usyk utarł nosa sceptykom. „Pracował na sali po sześć-osiem godzin — dodaje Serhij Łapin. — Oprócz wszystkiego, chciał stać się krzepszy. Skonstruowaliśmy mu dwa ośmiokilogramowe młoty. Z niewielkimi przerwami przez 40 minut walił nimi w oponę od „Kamaz”. Pracował jak kowal. Taka ciężka praca i pomogła mu zostać mistrzem olimpijskim”. Czy Ołeksandr Usyk stał się inny po triumfie na Olimpiadzie? Czy zmieniła go sława i zarobione wielkie pieniądze? „Nie uwierzę, że pieniądze i sława go zmienią — stanowczo mówi matka Ołeksandra, Nadija Petriwna. — Był mistrzem świata i w takim statusie odwiedzał rodzinny Rybotyn, zbierał przyjaciół i ganiał z nimi w piłkę nożną”. Rozmawiał Iwan DUPNAK Przedruk z gazety „ZIK”, nr 36, 2012 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn