Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Olga Ilkiw: „Uważam, że jesteśmy niezwykłym narodem”

Слово Просвіти, №43 за 2017 рік

To wywiad z 97-letnią łączniczką Głównodowodzącego UPA Romana Szuchewycza (Tarasa Czuprynki) Olgą Ilkiw. We wstępie do książki Olgi Ilkiw „W sidłach dwóch »zamknięć«” Jurij Szuchewycz konstatuje: „Chciałoby się, aby współczesny czytelnik nie tylko uważnie przeczytał ten zbiór, ale mógł choć częściowo poczuć to, co czuła, czym żyła, o czym marzyła i w co wierzyła autorka tego wydania. Bo przed tobą, czytelniku, stoi drobna starsza kobieta i swoim wciąż młodym, dźwięcznym, energicznym głosem zdaje relację w swoim imieniu i w imieniu tych niezłomnych, którzy dotarli i którzy nie dotarli, nie dopisali, nie dośpiewali swojej pieśni. Zdaje relację Ola Ilkiw — O. Zwirobij”. A zanim przeczytacie książkę Olgi Ilkiw „W sidłach dwóch »zamknięć«”, która ujrzała światło dzienne w wydawnictwie „Kameniar” w 2011 roku, przeczytajcie wywiad z niezwykłą osobą, która nawet dziś, w swoje 97 lat, przeżywa to, co dzieje się na Ukrainie i wokół niej. „Panuję nad sobą bardzo silnie...” — Pani Olgo! Co dla Pani znaczy termin życie? To długa droga, wąska ścieżka czy może walka? — Walka. Mam filozoficzne podejście do życia. Chociaż życie nie dało mi, być może, niczego dobrego ukończyć. Byłam zawsze zdolna od małego. Wyszłam za mąż za powstańca, byłam narzeczoną chłopaka z partii hetmańskiej. — W „Historii pisania moich pieśni” twierdzi Pani: „Dziś walka o Ukrainę rozgrywa się na polu informacyjnym. Teraz naszą bronią jest Słowo”. Jak dziś ta broń działa na polu informacyjnym? — Nie zawsze, ale trochę działa. Jestem twórczą osobą, nie mogę spokojnie żyć bez twórczości. Pierwszą książkę wydałam. Orest Cymbała (inicjator wydania więziennych wierszy i pieśni, autor projektu artystycznego „Powstańcze tango”. — B. Z.) uratował mnie od niepamięci. To z jego inicjatywy ujrzała światło dzienne moja książka „W sidłach dwóch »zamknięć«”. — Proszę sobie wyobrazić, że jest Pani Prezydentem Ukrainy. Co trzeba byłoby zrobić, aby Ukraina była jednak ekonomicznie rozwinięta, a społeczeństwo bardziej ukrainocentryczne? — Ja nad tym się nie zastanawiałam. Jestem wrodzoną dyplomatką, zatem zwolenniczką silnej władzy. — Jak Pani uczyła się w Gimnazjum Przemyskim w latach 1937—1938? Czy polskie koleżanki szanowały Ukraińców? — Tu nawet nie chodzi o Polaków. To był cud-instytut dla dziewcząt, który miał swoje gimnazjum. Podlegałyśmy surowemu reżimowi. Nawet przy przechodzeniu przez ulicę. — Co jest Pani bliższe — poezja czy muzyka? — Połączenie tych dwóch pierwiastków — najwyższe ziemskie osiągnięcie... Ale mam niespokojny charakter. — Wiadomo, że Ukraińcy bardziej myślą sercem niż rozumem. Może to nam szkodzi? Może przez to tak ciężko i późno zdobyliśmy się na niepodległą Ukrainę? — Uważam, że mamy wszystkie dane rozumowe, a serca nasze są czułe. Ale wrogowie próbują zaszczepić nam poczucie niższości, a ono działa na nas. Ukraińcy to naród niezwykły. Jesteśmy i Scytami, i Sarmatami, i Ariami, jak pisze Kanyhin. I my z synem o tym czytamy. — Globalizacja — to plus czy minus dla Ukrainy? — Gdybyśmy mieli prawdziwe Państwo Ukraińskie, to byłby plus. Ale my nie mamy go, prawdziwego. — W wierszu „Przywódca Roman Szuchewycz — geniusz narodu ukraińskiego” czytamy: „Tworzył nową epokę przez bezwyjściowość, Przez podłość, na przekór zagładzie”. Jak mu się to udawało? — Był silny. Nigdy nie podnosił głosu. Bardziej używał ironii. — Co zaproponowałaby Pani władzy, aby zachować ukraińską wieś, która ledwo przeżywa? — Wspierać stare tradycje, bo polityka, rząd czynią nas sierotami. — Co skłoniło Panią do wstąpienia do OUN(b) w 1941 roku? — Ja jeszcze w Stryju o tym nie myślałam. A w Przemyślu zdenerwowały mnie dziewczynki swoimi szmatami. Pytałam dziewczyny: czy jesteśmy Ukraińcami? Czy ma nas interesować sytuacja polityczna, czy szmaty? Córka generała Zmijenki jakoś podeszła — Halina. I wzięła potem mnie pod swoją opiekę. Tam całe gimnazjum żyło skautingiem. I spotykałyśmy się z chłopcami-nacjonalistami. W Krakowie, jeszcze w 1940 roku, zobaczyłam, jak zachowywali się chłopcy, chyba z Huculszczyzny. Szli i śpiewali heroiczne pieśni. I podeszłam do Gali Zmijenko: „Galu, no co, widzisz, co nasi chłopcy robią? Decydujmy — do banderowców czy do melnykowców?”. „Gdybym nie miała swojego syna, nie byłoby mnie na ziemi” — W Pani książce znajduje się „Pierwsze zdjęcie dzieci, otrzymane w więzieniu”. To było w 1954 roku. Do tego czasu swoich dzieci w ogóle Pani nie widziała. Jakie uczucie Panią ogarnęło wtedy, przy pojawieniu się tego zdjęcia? — Nie mogę wam nawet powiedzieć. Był strach, że ja ich nigdy nie zobaczę. — O czym marzyła Pani w młodości i o czym marzy teraz? — Ja bardzo chciałam pisać, być dziennikarką. Nie wiedziałam, czy się przebiję. Rozumiałam, że trzeba mieć

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn