Strona · s. 9strona oryginału ↗
Petro Dineć, obecnie 88-letni wolontariusz z Dniepru, trzykrotnie uciekał z domu na front…
Слово Просвіти, №43 за 2017 рік
Najstarszy brat młodego Petra — pilot wojskowy Fedir Dineć — walczył jeszcze w wojnie fińskiej. A Petruś rwał się do niego „na pomoc”. Pawło KOZYNYJ Po raz pierwszy zwinny i bystry chłopak z wioski Cwitky, w rejonie mahdalińskim, uciekł na front zimą 1943 roku, kiedy wojska radzieckie niemal przebiły się do Dniepru. Właśnie wtedy, w połowie lutego, grupa pancerna generała Popowa prowadziła zmasowaną ofensywę w kierunku Zaporoża. A na Dniepropietrowszczyźnie wojska radzieckie dotarły wówczas aż do dzisiejszego osiedla Słobożanśke, wielka bitwa pancerna rozegrała się pod wsią Spasśke. Zdesperowany Petruś dotarł w tamtych dniach aż do Hołubiwki, znalazł tam jednostkę wojskową i już dogadał się z jednym starszyną. Skłamał wujkowi, że jest sierotą, a ten zgodził się wziąć go jako „syna pułku”. Ale sytuacja na froncie gwałtownie się zmieniła — Niemcy przeszli do niespodziewanej kontrofensywy, rozbijając ponad pół setki wykrwawionych dywizji radzieckich, na krótko zajmując Pawłohrad, Łozową, Charków… — Uciekaj stąd, chłopcze! Przeczekasz tę zawieruchę tam, skąd przyszedłeś. A my... Któż wie, czy w ogóle przeżyjemy — powiedział starszyna nowo upieczonemu „synowi pułku” i odesłał go do domu. * * * We wrześniu tego samego 1943 roku, kiedy Niemcy się wycofywali, w Cwitkach rozegrała się straszna tragedia. Można by ją nazwać „ukraińskim Chatyniem”. Wszystkich mężczyzn, którzy mogliby trzymać w rękach broń (a w Cwitkach ukrywało się kilku radzieckich żołnierzy, którzy uciekli z niewoli) — starszych i nastolatków — kaci i policjanci wyprowadzili za wieś i rozstrzelali z karabinu maszynowego. Rannych i zabitych wrzucano od razu do płonącego stogu słomy. Łącznie w tej rzezi zginęło około 40 osób, wśród ofiar był jeszcze jeden brat Petra, średni — młody Iwan Dineć… Mógłby znaleźć się razem z nim i Petro. SS-mani podnieśli go w tę straszną noc z pieca, świecili latarką w zaspane oczy, przyglądali się. Uratowało chłopaka, być może, to, że był niskiego wzrostu. * * * Po tej tragedii nastolatek po raz drugi postanowił uciec na wojnę — mścić się za brata. Dogodna okazja nadarzyła się latem 1944 roku w Dnieprodzierżyńsku, gdzie uczył się wraz z ziomkami w szkole zawodowej. Pewnego razu, przechodząc obok dworca kolejowego, chłopcy zauważyli na jednym z torów pociąg jadący na front. Petro wraz z przyjaciółmi według już wypróbowanego „schematu” przykleił się do wojskowych. Mówiąc: weźcie ze sobą, bo jesteśmy sierotami. Plan towarzystwa niemal się udał, ale zawiódł patologicznie uczciwy sąsiad Petra — Iwan Hawrysz, który powiedział oficerom: — Nie wierzcie im — oni nie są sierotami, mają rodziców. — A, tak wy! A nu marsz stąd! — rozzłościli się oficerowie. * * * Była jeszcze jedna próba młodego Petrusia, by dostać się na front — kiedy rodzina Dineciów otrzymała wstrząsającą wiadomość: 3 marca 1945 roku na niebie nad Królewcem zginął Fedir… Ale już nie zdążył — starsi mężczyźni zawrócili chłopaka, mówiąc, że zanim „na przesiadkach” dotrze na front, wojna już się skończy… * * * Ale było z kogo brać przykład Petrowi Dineciowi w ich rodzie. Według przekazów rodzinnych, praktycznie w każdym pokoleniu Dineciów — jeszcze od wybitnego przodka, charkowskiego i iziumskiego pułkownika w XVII wieku Hryhorija Doncia-Zacharżewskiego — było pełno wojskowych. Walczył w I wojnie światowej także tata Petra — Semen Dineć — razem ze swoimi czterema rodzonymi braćmi. Jeden z tych wujków Petra — Omelian Doneć — był dowódcą legendarnych 35. i 30. baterii w Sewastopolu. W 42. roku Omelian Petrowycz wysadził się w powietrze razem ze składem amunicji 30-tki, aby nie dostały się w ręce Niemców. Za takie czyny wtedy dawano Bohatera lub jeszcze jakieś nagrody, ale wujkowi — nie. Bo w 37. roku Omeliana Petrowycza na podstawie fałszywego donosu represjonowano, a jego imię niemal wszędzie zostało wykreślone zarówno przed wojną, jak i długo po niej... Nie było wyjątkiem pokolenie synów Petra Dinecia. Tak, wczesną wiosną 2014 roku, kiedy bataliony ochotnicze dopiero się formowały, starszy syn i wnuk Petra Semenowycza już stali na punktach kontrolnych Dniepropietrowszczyzny. Dobrowolnie poszedł do komisji wojskowej prosić się „na wojnę” także młodszy syn Pawło, odsłużywszy w strefie ATO 9 miesięcy… * * * …Kiedy Petro Dineć wreszcie doczekał się poboru do armii, poprosił, aby skierowano go do szkoły lotniczej — postanowił pójść w ślady Fedira. I był jednym z najlepszych kadetów w Aczyńsku. Latał na ciężkich bombowcach Tu-4, aż do momentu, gdy trafił pod chruszczowowską redukcję armii. W 1959 roku Petro Semenowycz wstąpił na Dniepropietrowski Uniwersytet Państwowy. Myślał o składaniu dokumentów na filologię, bo jeszcze od małego pisał wiersze, występował ze swoimi utworami na koncertach amatorskich w szkole, technikum, w armii. Były też publikacje i na te jego pierwsze próby literackie płynęły pochlebne opinie. Więc chciał doskonalić swój warsztat dalej, ale… W komisji rekrutacyjnej przystojnego nawigatora przekonali do przejścia na nowo otwarty wydział geograficzny. Być może do takiego niespodziewanego wyboru popchnął chłopaka także pewien „oddźwięk” wojny. Chodzi o to, że kiedy w 1943 roku w wyzwolonych wsiach Lewobrzeża wznowiono pracę szkół, uczeń-przerośnięty Dineć kategorycznie odmówił nauki niemieckiego (chociaż przed wojną mówił najlepiej w klasie!). — Nie będę! Oni brata zabili, chatę spalili… — i chłopak zalał się łzami. I jak już wstąpił na uniwersytet, musiał Petro opanowywać niemiecki praktycznie od zera. Ale czyż w krótkim czasie nauczysz się go do poziomu wymaganego na filologii… Jednak ostatecznie swojemu marzeniu „galopowania na Pegazie” Petro Dineć nie zdradził, pisać wiersze kontynuował zawsze. A teraz, kiedy synowie i wnuk spojrzeli w oczy śmierci na wojnie rosyjsko-ukraińskiej, Petro Dineć pisze dużo i szczerze, z całego serca. Petro DINEĆ, 88 l., wolontariusz, m. Dniepr Moje myśli Moje myśli, moje marzenia, Spokoju nie znacie, Na Donbas do syna Codziennie odlatujcie! Znajdźcie go, gdziekolwiek by był, Pozdrowienia przekażcie, Potem, drogie, jego duszę I serce rozweselajcie. Wspierajcie jego siły W ciężkie chwile, Kołysankę zaśpiewajcie, Jak małemu dziecku. Ciepłem serc Mamy i Taty W chłód ogrzewajcie, Na pastwę złym ludziom Go nie oddawajcie. Niech niewoli czy ran Synuś nie zazna, Niech Anioł-stróż Wszędzie go chroni. Przekażcie: modlą się do Boga Jego Tata i Mama, Żeby żywy powracał Do rodzinnego domu! W dniu zwycięstwa i żałoby W ten dzień nie będę długo leżał, Choć może trzech godzin nie dośpię, Pójdę do Świątyni Bożej zabitych wspominać, Świece postawię i prosfory kupię… Wspomnę najmilszymi słowami, Jakimi wspaniałymi ludźmi byli, Jaka krzepła przyjaźń między nami, Jak wesoło i radośnie żyliśmy! Na froncie chłopcy uczciwie walczyli — W Brześciu, na Dnieprze, w Stalingradzie… Nie pieniądze do skrzynki matki składali — Listy, medale i zawiadomienia o śmierci przeklęte. Od Boga ludzie ci, oni dobro czynili — Miasta i wsie u nas pięknymi były, Pszenice w stepach, żyta szumiały, Sady, jak w Bożym Raju, kwitły!.. Lecz znów wściekli wrogowie na nas napadli, Jak na Majdanie w czternastym huczało: Niebieskiej Sotni jeszcze nie pochowali, Jak w Krym „zielonych ludzików” przyniosło! Nie poszczęściło się z prezydentem Ukrainie: Car-więziennik tylko kraść przywykł, Z Rosją ograbił nasz kraj I w Moskwie gdzieś ze strachu zniknął. Następni urzędnicy pierwszą chwilę przespali I wczesnego odporu dać nie zdołali, Więc my biedy wielkiej zaznaliśmy — Znów lepszych setki setek poległy…
Północny wróg nasz Wschód rozdziera, Czwarty rok już trwa wojna… Lecz Bóg sił nam dodaje, Zwyciężymy — i zginie szatan! Wszystkim tym, o których wspomnieliśmy dzisiaj, — Otworzy Bóg bramy do Raju Pańskiego! Sława nigdy nie zginie Podpułkownikowi ZSU, “cyborgowi nr 1” Andrijowi HRECZANOWOWI z Petrykiwki dedykuje się Nieumyty moskal-ludożerca szalał Pod wpływem narkotyków i wódki, Kiedy “cyborg pierwszy” Hreczanow poprowadził Do boju kozaków z Petrykiwki! Jedno tylko słówko króciutkie “Rachman” (Na froncie go dobrze znali!) Na wroga działało niby narkotyk — Słysząc, bez walki uciekali! Major* i w niewoli wrogiej bywał, Lecz, Bogu chwała, uwolnił się. Ranny był, a innym pomagał, Cierpiał, ale z wrogiem walczył! Niech wszędzie brzmi życzenie moje, I omija odtąd cię zła godzina — Niech sławi się, Rachmanie-Cyborgu, imię twoje, I pamięć o czynie nigdy nie zginie! Czarowna pieśń Raisie Jehoriwnie HOWORUSIE z Petrykiwki, solistce kwartetu “Siwy szlak”, która śpiewała i śpiewa weteranom II wojny światowej i obecnej wojny w Donbasie, dedykuję Śpiewałaś, a pieśń dźwięczna W dal nieogarnioną leciała — Jak za wiatrem puch lekki, Niby ptaszyna, rozpostarłszy skrzydła! Głos twój rozbudził niebiosa, Odbił się echem za morzem, Słów i muzyki wielkość, serdeczne piękno Zabrzmiały w najdalszych przestworzach! Ja w zachwycie słuchałem jej — Twojej pieśni cudownej, wesołej. Razem z nią i myśli moje Poleciały w rodzinne strony… Wiem dokładnie, że i na wojnie, Jak w ATO nasi wroga bili, Rozgrzewały “ukropów” pieśni, Razem z nimi do ataku chodziły… Więc śpiewaj, skowronku, śpiewaj — Każdy powie dziękuję tobie! Rozweselaj nas i ducha podnoś — Tam, gdzie pieśń, nie ma miejsca na smutek! ____________ * W czasie działań wojennych Andrij Hreczanow miał stopień majora.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
